Zienswijzen

STICHTING MOLENS HOEKSCHE WAARD Secretariaat: Sportlaan 22, 3299 XG MAASDAM Postadres: postbus 5525, 3270 AA MIJNSHEERENLAND

Westmaas, 19 december 2022 Aan het college van burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard Postbus 2003 3260 EA Oud-Beijerland Betreft: Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard Geacht college, Uw op 24 november 2022 ter inzage gelegd concept Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard is voor ons bestuur aanleiding deze zienswijze in te dienen. Zoals u bekend is, beheert onze stichting de tien molens die sinds de zestiger jaren van de vorige eeuw door enkele voormalige gemeenten zijn verworven. Daardoor zijn deze prachtige monumenten behouden gebleven. Ze zijn sindsdien stuk voor stuk met veel overheids- en particulier geld gerestaureerd. Dankzij de inzet van vele vrijwilligers worden ze als ‘levend’ erfgoed bemenst, onderhouden en zijn ze voor onze inwoners vrij toegankelijk. ‘Dorpse trots’, ‘Binnenpret’ en ‘Oudste landen’, drie verhaallijnen in steen, hout, techniek en ‘vrije en unieke’ omgeving verenigd. Ons bestuur is de gemeente Hoeksche Waard erkentelijk voor de financiële ondersteuning van en de getoonde betrokkenheid bij ‘ons aller’ molens. Door het benutten van wind – over duurzaam gesproken – kunnen onze twee poldermolens al draaiend en werkend laten zien dat de Hoeksche Waard zonder die kracht niet kon worden drooggemaakt en gehouden.

En tonen de acht (plus twee particuliere) korenmolens dat er ooit een grote afhankelijkheid bestond van de maalderij vlakbij, ‘koop lokaal’ als dwingende noodzaak of – zeer recent – als de samenleving letterlijk pas op de plaats maakt t.g.v. een epidemie: vers thuis gebakken brood met meel van de molen vlakbij. Alle hebben recht op voldoende windvang, een gezonde molenbiotoop, voldoende leefruimte om hen heen als basisvoorwaarde om die noodzakelijke prestaties te kunnen leveren. U schrijft dat de leidraad duidelijkheid moet scheppen richting uitvoering en in het Thema ‘Landschap en cultuurhistorie’ dat ‘we ons inzetten om de bijzondere kwaliteiten van het landschap van de Hoeksche Waard te versterken’. Wij missen echter concrete handvatten hoe u denkt ‘het windrecht’ te kunnen garanderen. Bedoelt u dat met de principes ‘Landschap en cultuurhistorie zijn uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen’ en met ‘De eigenheid en het karakter van het gebied zijn de basis waarop we doorbouwen’? Waarom ontbreken monumentale gebouwen in het Afwegingskader/clustering eerste kopje, waar staat: ‘We zetten ons in op het versterken en behouden van karakteristiek landschap en cultuurhistorie (dijken, kreken en open polders)’.

1

Betekent het niet noemen daarvan dat deze geen kans maken op een bijdrage uit het compensatieprogramma, het verzilveren door verevening? Wel kreekherstel (waarlangs overigens op menige plek in de Hoeksche Waard nog fundamenten zijn te vinden van poldermolens) of andere landschappelijke programma’s, geen monumentale boerderijen of koren – en poldermolens? Dat het landschap verandert is van alle tijden. Zonder de inzet van poldermolens zou een groot deel van onze Hoeksche Waard niet eens hebben bestaan dan wel geregeld ‘natte voeten hebben gekregen’. Dat er op plaatsen waar tot nu toe geen bebouwing is woningen of bedrijfsgebouwen komen, is begrijpelijk. Mocht zo’n ontwikkeling zich voordoen in de directe omgeving van een van onze molens dan vragen wij u – naast het belang van de molenbiotoop, de gedachte bebouwing en begroeiing – die te laten vormgeven met respect voor het betreffende gebouw, de plaats en de historische omgeving. Als voorbeeld: Ontwikkelingen in Oud-Bonaventura dichtbij molen De Hoop in Maasdam, zouden toch moeten sporen met de historische verkaveling zoals die te zien is op een kaart uit 1591 (zie de Canon van de Hoeksche Waard blz. 46, 47).

Een ander voorbeeld: Aanplant van leilindes aan het Schouteneinde – dorpsvernieuwing te Puttershoek in de buurt van De Lelie – niet mogen toepassen op basis van uw uitgangspunt dat die ‘te duur zijn in onderhoud’, vindt ons bestuur een gemiste kans. Het Schouteneinde als deel van de Keizersdijk, de oudste verbinding noord-zuid door de Hoeksche Waard, verdient een respectvoller afweging in deze. Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet en zijn tot nadere toelichting gaarne bereid. Met vriendelijke groeten, namens het bestuur,

Jan Booden, voorzitter

Rook Belder, secretaris

2

Aan: Het College van Burgemeester en Wethouders

Datum: 26-12-2022

Onderwerp: Leidraad voor de ontwikkeling van de Hoeksche Waard Ons kenmerk: MP/MV/2022.03 Contactpersoon: M.A.Verweijen

correspondentieadres: milieu@hwl.nl

Geacht College, Hieronder gelieve u aan te treffen de zienswijze van de Vereniging Hoekschewaards Landschap betreffende de concept-Leidraad voor de ontwikkeling van de Hoeksche waard Algemeen De Leidraad is een uitvloeisel van de Omgevingsvisie welke gemaakt is in het kader van de nog vast te stellen Omgevingswet en vooruit lopend op het nog te maken Omgevingsplan. Ingevolge de Omgevingswet zouden gemeenten meer beleidsvrijheid krijgen, zouden procedures sneller moeten gaan verlopen en zou meer uitgegaan moeten worden van een maatschappelijk proces in plaats van regelgeving. Zie paragraaf “Maatschappelijk Proces” hieronder. Uw gemeente gaat uit van het beoordelingskader Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken. Initiatieven worden daaraan getoetst. Indien deze bijdragen aan een of meer criteria genoemd onder Hoeksche Werken of Waarden kunnen ze verder de procedure in.We vragen ons af hoe die toetsing zal gaan. Er is immers een groot aantal criteria waaraan een initiatief zou kunnen voldoen. Deze criteria lopen sterk uiteen. Dat geeft de indruk, dat er altijd wel een aantal criteria te vinden is dat bij een initiatief past. De Leidraad geeft daarbij ten overvloede aan dat “als een initiatief niet past er gekeken wordt hoe het wel passend te maken is”. Dit sterkt ons niet in de verwachting dat ruimtelijke waarden en belangen daarmee altijd goed beschermd worden.

Het hangt er in de praktijk kennelijk vanaf wie de keuzes maakt uit de criteria. Er staat weliswaar in de Leidraad dat “niet alles kan en dat niet alles overal gewenst is”en “dat men voorzichtig is met projecten die niet bijdragen aan de kwaliteiten van de Hoeksche Waard”, maar dat geeft ons inziens weinig garanties. Het klinkt allemaal te vrijblijvend. We zien liever een aantal landschappelijk-ruimelijke waarden waar een initiatief in ieder geval aan moet voldoen, of waar geen afbreuk aan gedaan mag worden. Inhoudelijk U werkt het afwegingskader uit per thema. De Leidraad geeft een aantal thema`s weer. We missen daarbij een duidelijk thema Natuur, Biodiversiteit, Landschap. Daardoor vormen deze belangen niet

een afgebakend afwegingskader. Het thema Natuur en Recreatie bijvoorbeeld gaat vooral over recreatie. In het Programma Duurzaamheid geeft de gemeente aan grote ambities te hebben op het gebied van biodiversiteit en landschap, zowel binnen de kernen als in het buitengebied. Een belangrijk doel, waar ontwikkelingen aan zouden moeten bijdragen. In dat verband verband missen we ook het begrip Nationaal Landschap in de Leidraad. Deze status hebben we nog wel, het is aan provincies en gemeenten daar vorm aan te geven sinds kabinet Rutte Een dit aan lagere overheden overliet. Ontwikkelingen in Nationale Landschappen dienen bij te dragen aan de landschappelijke kernkwaliteiten. Daar past in de Leidraad een thema Natuur, Biodiversiteit, Landschap bij als eigenstandig belang.

Thema werklocaties Wij lezen in de Leidraad dat ‘Mocht er in de toekomst behoefte zijn aan grotere bedrijven die qua maat en schaal niet passen bij het profiel van de dorpen, dan zoeken wij op het eiland zorgvuldig naar locaties’. Het is teleurstellend dat, na de vele maatschappelijk zowel als bestuurlijke brede inspanningen om het door rijk en provincie gewenste bovenregionale bedrijventerrein te weren, de deur kennelijk toch weer op een kier wordt gezet. Een fermere houding tegen dit soort ontwikkelingen was op zijn plaatst geweest. Hetzelfde geldt voor het afwegingskader, waarin wordt gesteld dat de vestiging van grootschalige distributiebedrijven wordt vermeden. Dit is te zwak, dit soort ruimtebeslag dient te worden geweerd. Hoewel het begrip Nationaal Landschap sinds de toewijzing is uitgehold, geeft dit nog steeds een kwaliteitslabel aan ons landshap, waarin bovengenoemde bedrijven simpelweg niet thuishoren. Gemeente zet in op het toekomstbestendig maken van werklocaties. Wat het toekomstbestendig maken inhoudt wordt niet nader uitgewerkt. Er wordt niets gezegd over saneren van bestaande overlast gevende locaties. Deze worden kennelijk bestendigd tot in lengte van dagen met het gevaar van nieuwe initiatieven bij bestaande locaties (Voorbeeld: bedrijf Kleinjan waar steeds plannen zijn tot clustering van meerdere agro-gerelateerde bedrijven).

Thema Mobiliteit/Wonen De gemeente gaat uit van een wens tot groei. De vraag is of die wens breed gedragen wordt. De provincie Zuid-Holland geeft de sterke voorkeur aan clusteren van wonen, werken en mobiliteit. De Hoeksche Waard scoort in provinciaal perspectief laag op werken en mobiliteit. In de provinciale Gebiedsverkenning Zuidhollandse Delta (juli 2022) geldt voor de Hoeksche Waard “bouwen voor eigen behoefte”. Zie citaat hieronder: “De Zuid-Hollandse eilanden bouwen voor eigen behoefte. Voor de invulling van deze behoefte is door de regio’s een woningbouwprogramma opgesteld en dit programma is aanvaard door GS. Looptijd van de programma’s is tot 2030. Naast afspraken over dichtheden van de te bouwen locaties en het percentage sociale woningbouw dat gebouw gaat worden, is de ontsluiting (bij voorkeur per HOV) van de locaties van belang. Bij de aanvaarding door GS wordt hiermee rekening gehouden”.

Bouwen voor bovenregionale behoefte dient niet mogelijk te zijn en staat haaks op de in deze Leidraad genoemde doelen ter behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit.

Gemeente geeft wat betreft mobiliteit ook prioriteit aan fietsen en Openbaar Vervoer. We zijn benieuwd hoe hard dat gegeven is en hoe groot de beleids- en beslismacht van de gemeente is. Gemeente gaat zich volgend de Leidraad in de komende jaren ook sterk maken voor verbreding van de A29 en/of aanleg van de A4-zuid. Aan beide varianten zitten grote en diep doorwerkende konsekwenties vast. Daar wordt geen gewag van gemaakt. Bovendien is ambtelijk en bestuurlijk bekend dat voor een A4-zuid op de middellange termijn geen budget beschikbaar is. Thema duurzaamheid Onder thema duurzaamheid wordt in het afwegingskader aangegeven dat in beginsel nieuwe grootschalige opwek van duurzame energie op locaties aan de randen van de Hoeksche Waard wordt gedacht. Dit is in lijn met het beleid voor windparken. Omdat er geen nieuwe windparken meer zijn voorzien nemen wij aan dat het hier om zonneparken gaat. Het is bekend dat er ideeën zijn voor zonneparken in de noordrand. Anders is het met de zuidrand. De vraag is of zonneparken hier ook gewenst zijn. Dat zou in een ruimtelijk afwegingsproces duidelijk moeten worden. Om nu al een standpunt in te nemen voor zonneparken op locaties aan de randen in algemene zin vinden wij op dit moment een stap te ver. Daar zouden nu juist andere kwaliteiten (Hoeksche Oevers, Deltalandschap, Natura 2000-gebieden, NNN-gebieden) prioriteit moeten hebben.

Onder versterken van contrasten staat dat er wordt ingezet op behoud van de kwaliteit van de open polders en bij nieuwe ontwikkelingen de mogelijkheden worden onderzocht voor ruimte voor grootschalige opwek van duurzame energie zonder af te doen aan die kwaliteit. Wij lezen hierin dat open polders uitgesloten zijn voor de opwek van grootschalige energie. Dit zou duidelijke moeten worden verwoord.

Verevening Het zou een goede zaak zijn vereveningsgelden duidelijk vooraf te oormerken. Een deel van de gelden zou altijd bestemd moeten zijn voor een doelbudget Natuur, Biodiversiteit, Landschap. Alleen zo kunnen gemeentelijke ambities waargemaakt worden en blijft het allemaal niet te vrijblijvend. Voorts ware het een goede zaak dat verevening (nieuw Regiofonds?) in de eerste plaats geschiedt rond de locatie waar een ruimtelijke ingreep plaatsvindt. Het maatschappelijk proces De gemeente is gebonden aan de regelgeving van de nog vast te stellen Omgevingswet. Aanvankelijk was het de bedoeling dat een initiatiefnemer met de samenleving aan de slag ging om zijn project te realiseren. Gemeenten zouden faciliterend en raadgevend deelnemen aan dat proces. Door amendementen van de Tweede Kamer is de verplichting verdwenen dat een ontwikkelaar/initiatiefnemer eerst met de omgeving aan de slag gaat alvorens een project definitief in te dienen. Nu is het zo dat het kan, niet dat het moet. In de gemeentelijke Participatievisie worden ook geen keuzes gemaakt. Het gevaar dreigt dat wat participatie betreft alles zo`n beetje bij het oude blijft en de participant aangewezen zal zijn op procedures die bovendien kortere termijnen kent dan voor de invoering van de Omgevingswet. Of de Leidraad participanten houvast zal kunnen geven is

nog maar de vraag, want het is teveel een geheel van weinig concreet uitgewerkte wensen, strevingen, voornemens. Wat betreft de participatie van de omgeving zagen we graag een participatieverordening waarin de inbreng van insprekers herkenbaar geborgd is. Gedacht kan worden aan een adviesrecht. Is zo`n advies eenmaal in gezamenlijkheid tot stand gekomen dan kan daar slechts met redenen omkleed van afgeweken worden. Dat geeft insprekers/participanten meer vertrouwen. Afsluitend De Leidraad is geen uitvoeringsagenda, hoewel er ook wel weer beleidswensen in zitten. Het is meer een afwegingskader. Cruciaal is hoe dat gebruikt gaat worden en wie daarover beslist. We beseffen dat het werken met de Omgevingswet en het straks maken van het Omgevingsplan een proces zal zijn van implementerend leren. Zowel in de Leidraad als in oudere stukken als bestemmingsplannen, streekplannen en structuurvisies die we de laatste decennia zagen verschijnen worden lovende woorden gewijd aan de landschappelijke kwaliteiten van de Hoeksche Waard. We hopen dat genoemde kernkwaliteiten in de systematiek van de Omgevingswet ook daadwerkelijk behouden en verbeterd zullen worden en dat de gemeente er alles aan zal doen deze bewust mee te koppelen met ruimtelijke ontwikkelingen. Hoogachtend, M.A. Verweijen

Vereniging Hoekschewaards Landschap

werkgroep Milieu en Planologie

Z/22/181430/DOC-22661267

Z/22/181430/DOC-22661267

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

*InB

Kleinschalige ontwikkeling vooreigenbehoefte

Ir?

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/22/181531/DOC-22661951

Z/23/185050/DOC-23672175

Z/23/185050/DOC-23672175

Z/23/185050/DOC-23672175 DATUM

16 januari

QNDERWERP

Zienswijze

PAGINA

2023 ontwerp Leidraad voor ontwikkeling

van de Hoeksche Waard

3 Van 3

Acties zijn bijvoorbeeld groen aanleggen, bomen planten en water opvangen en vasthouden. Buitengebied maken we klimaatbestendig: we zorgen samen met belanghebbende organisaties en ondernemers dat in de toekomst landbouw en natuur over voldoende zoet water beschikken bij langdurige droogte en hitte. Hiervoor maken we een actieplan om droogte, wateropvang, -overlast en groen in samenhang op te pakken. Noodzakelijke onder- en bovengrondse netwerken (infrastructuur) maken we klimaatbestendig: we zijn afhankelijk van onze wegen, dijken, drinkwatervoorziening, elektra, enzovoort. We zorgen samen met belanghebbende organisaties dat we ook bij extremer weer over deze voorzieningen kunnen blijven beschikken. En mocht er toch iets misgaan, dan zijn we daar op voorbereid met goede plannen voor crisisbeheersing.

o

o

Een link met deze Hoeksche 4 wordt gemist in de Leidraad.

Hoogachtend,

namens dijkgraaf

Vierhuis afdelingshoofd

en heemraden,

Strategie

en Beleid

Deze brief is digitaal vastgesteld, hierdoor staat er geen fysieke handtekening in de brief.

Hollandse Delta