tk-aanpak-opvang-ontheemden-uit-oekraine

Voor de categorieën personen die onder de bescherming van de richtlijn zullen worden gebracht en hiermee ook vallen onder deze vrijstelling, wordt verwezen naar de eerdere paragraaf van deze brief. Voorwaarden De vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht kent wel enkele voorwaarden. De rapporten van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, hebben laten zien dat er helaas nog veel misgaat bij het werk door arbeidsmigranten. De mensen die Oekraïne zijn ontvlucht, zijn kwetsbare, soms door oorlogsgeweld getraumatiseerde mensen. Om het risico op misstanden zoals onderbetaling en slechte arbeidsomstandigheden te signaleren en te verkleinen, is het belangrijk om zicht te houden op de mensen die aan het werk gaan. Daarom geldt er na inwerkingtreding van het besluit op 1 april 2022 voor werkgevers een meldplicht als zij mensen in dienst willen nemen. Zij moeten ten minste twee werkdagen voor aanvang van de werkzaamheden bij UWV melden dat zij een vreemdeling op grond van de vrijstelling tewerkstellen. Tot en met 15 april 2022 geldt een overgangsperiode waarin werkgevers de mogelijkheid krijgen om een melding te doen, ook wanneer de werkzaamheden al zijn aangevangen. Na deze datum geldt de meldplicht, waaronder de eis van een melding ten minste twee werkdagen voorafgaande aan de aanvang van de werkzaamheden, onverkort.

Het niet naleven van deze nieuwe meldplicht is beboetbaar op grond van de Wet arbeid vreemdelingen.

P agina 18 van 21

De vrijstelling voor het aanvragen van een tewerkstellingsvergunning beperkt zich in eerste instantie tot het verrichten van arbeid in loondienst. Dit biedt voor de potentieel kwetsbare groep vluchtelingen een grotere mate van zekerheid dan werken als zelfstandige. Door de vrijstelling te beperken tot arbeid in loondienst, zijn de vreemdelingen naar verwachting beter beschermd tegen misstanden zoals onderbetaling. Zelfstandigen worden bovendien geacht om zelf te voorzien in sociale verzekeringen (waaronder pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering).

Directoraat -Generaal Migratie Datum 3 0 maart 2022 Ons kenmerk 3 9 40150

Toezicht en handhaving ten aanzien van zelfstandigen is complexer dan bij arbeid in loondienst. Bij ministeriële regeling kan er op een later moment eventueel alsnog voor worden gekozen om de vrijstelling uit te breiden naar arbeid als zelfstandige. Van deze mogelijkheid kan gebruik gemaakt worden, wanneer voldoende zeker is dat het werken als zelfstandige voor deze groep geen bovenmatige risico’s met zich meebrengt. Om onduidelijkheden en ontduiking van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) door middel van contante betalingen tegen te gaan, geldt een verplichting om het WML giraal uit te betalen. Ontheemden uit de Oekraïne kunnen worden ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) op aangifte van verblijf en adres bij de gemeente, inclusief gemeentelijke opvang waar zij (tijdelijk) verblijven. Zij worden automatisch ingeschreven in de Basis Voorziening Vreemdelingen (BVV) en zijn daarmee bekend bij de IND en krijgen een BSN. Zonder een BSN kan een vreemdeling in Nederland niet werken voor een Nederlandse werkgever. De werkgever heeft een BSN nodig voor opgave van de loonbelasting. Daarnaast kan de vreemdeling met een BSN een bankrekening openen in Nederland.

Documenten Om ervoor te zorgen dat er op de juiste manier gebruik wordt gemaakt van de vrijstelling, is het nodig dat vreemdelingen over documenten beschikken waaruit hun rechtmatig verblijf en verblijfstatus op grond van de richtlijn tijdelijke bescherming in Nederland blijkt. Zonder deze documenten is het voor werkgevers niet mogelijk om vast te stellen of de vree mdeling rechtmatig in Nederland verblijft op grond van de richtlijn tijdelijke bescherming en derhalve onder de vrijstelling valt. Het kost echter enige tijd om vanuit de Nederlandse overheid deze documenten voor alle ontheemden beschikbaar te stellen. Gelet hierop geldt een overgangsperiode. Gedurende de overgangsperiode geldt de vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht voor alle Oekraïense onderdanen, die hun nationaliteit aan de hand van documenten kunnen aantonen. Daarnaast wordt gestreefd om deze overgangsperiode per medio april 2022 uit te breiden, en toe te passen op staatlozen en onderdanen van andere derde landen dan Oekraïne die kunnen aantonen dat zij op 23 februari 2022 in Oekraïne internationale bescherming genoten of in het bezit waren van een geldige verblijfsvergunning die overeenkomstig Oekraïens recht is afgegeven. Tijdens deze overgangsperiode geldt de meldplicht voor werkgevers als zij Oekraïense onderdanen in dienst willen nemen onverkort.

Naast het verrichten van arbeid in loondienst is van belang om te zorgen dat vreemdelingen die vallen onder de richtlijn tijdelijke bescherming ook tot het moment dat de documentatie op orde is, in de gelegenheid worden gesteld om vrijwilligerswerk te verrichten of stage te lopen in het kader van een gevolgde opleiding. Gelet hierop wordt geregeld dat de overgangsperiode ook ziet op vrijwilligerswerk en stage.

P agina 19 van 21

De overgangsperiode loopt in eerste instantie tot en met 31 mei 2022 (met mogelijkheid tot verlenging) om te zorgen dat alle vreemdelingen die daar recht op hebben, in het bezit kunnen worden gesteld van documenten waaruit hun verblijfsstatus en hun toegang tot de arbeidsmarkt blijkt. Er wordt gekeken op welke wijze werkgevers ondersteund kunnen worden in het vaststellen of de vreemdeling valt onder de overgangsperiode. Terugwerkende kracht vanaf 4 maart 2022 Gelet op de uitzonderlijke situatie van de oorlog in Oekraïne en de daarmee samenhangende vluchtelingenstroom, wil het kabinet ontheemden uit Oekraïne die dit willen zo snel mogelijk de kans bieden om te werken.

Directoraat -Generaal Migratie Datum 3 0 maart 2022 Ons kenmerk 3 9 40150

Gelet hierop geldt de vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht met terugwerkende kracht vanaf 4 maart 2022, om te voorkomen dat welwillende werkgevers in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen, vreemdelingen tewerk stellen. Het risico daarop is reëel, gelet op het feit dat na active ring van de Richtlijn tijdelijke bescherming, de nuance dat er enkel toegang tot de arbeidsmarkt is met een tewerkstellingsvergunning in veel nieuwsberichten ontbrak. Vanaf 1 april 2022 moet elke werkgever een melding doen bij UWV indien er een vreemdeling op grond van deze vrijstelling werkzaam is. Een aanvraag om een tewerkstellingsvergunning die is ingediend voor 1 april 2022, wordt beschouwd als een melding. Niet-melden is een overtreding, en beboetbaar gesteld in de Wet arbeid vreemdelingen. De Arbeidsinspectie is belast met de handhaving hiervan. De Arbeidsinspectie zal bovendien inspecteren en handhaven indien zij constateert dat er sprake is van andere overtredingen van arbeidswetten, bijvoorbeeld van de WML of de Arbeidstijdenwet. Bemiddeling De toegang tot de arbeidsmarkt bestaat naast het juridische faciliteren ook uit de bemiddeling naar werk. We willen de bemiddeling, voor de personen die dat willen, zo overzichtelijk mogelijk faciliteren.

Daarbij zijn de volgende aspecten van belang: een centrale plek voor informatie voor werkzoekenden en werkgevers, een methode om elkaar eenvoudig te vinden en indien nodig de inzet van dienstverlening om de match te ondersteunen. Ik ben met betrokken partijen in gesprek om dit zo snel als mogelijk in gang te zetten. Belangrijk uitgangspunt is dat de wensen en vaardigheden van de personen centraal staan, en daar waar mogelijk wordt gekeken naar bemiddeling richting beroepen waar vraag naar is. Ook zal er aandacht zijn voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en – omstandigheden. Er zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van de bestaande infrastructuur in de uitvoering, zowel publiek als privaat. Vanwege de unieke status van de tijdelijk beschermden wordt met spoed gekeken naar hetgeen ervoor nodig is om de tijdelijk beschermden toegang te geven tot publieke ondersteuning naar werk, waaronder wijziging van regelgeving. Daarmee ontstaat dan de mogelijkheid tot het inzetten van gerichte dienstverlening om de bemiddeling naar werk te ondersteunen. Ook de regionale mobiliteitsteams kunnen daarbij een rol spelen, voor de inzet van aanvullende ontschotte dienstverlening. Monitoring Het is belangrijk om te benadrukken dat het regelen van deze vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht – zoals veel van wat er nu plaatsvindt in het

P agina 20 van 21

kader van deze vluchtelingencrisis - onder grote druk tot stand is gekomen. Deze aanpak brengt risico’s met zich mee en kan ertoe leiden dat er zaken misgaan. Gelet hierop, is niet uit te sluiten dat er onvoorziene effecten optreden, die op korte termijn aanpassing van de regelgeving vergen. De effecten van de vrijstelling zullen doorlopend gemonitord worden, zodat eventuele onvoorziene effecten tijdig gesignaleerd en aangepakt kunnen worden.

IV. Ontwikkelingen op Europees niveau Over de ontwikkelingen op Europees niveau wordt uw Kamer geïnformeerd in het verslag van de JBZ-raad dat deze week wordt toegezonden.

Directoraat -Generaal Migratie Datum 3 0 maart 2022 Ons kenmerk 3 9 40150

Conclusie Tot slot, uw Kamer heeft gister in de Regeling van Werkzaamheden verzocht om een debat, voorafgegaand door een brief over de stand van zaken rondom de coördinatie van de huisvesting, medische zorg, sociale voorzieningen, onderwijs en verdere integratie van ontheemden uit Oekraïene en de effecten hiervan voor de opvang van andere groepen asielzoekers en statushouders. Met deze brief voldoe ik aan dit verzoek. Ik hecht eraan bij uw Kamer te verduidelijken dat de minister van Justitie en Veiligheid voorzitter van de Ministeriele Commissie Crisisbeheersing (MCCb) is, en dat ik de coördinerend bewindspersoon vo or de opvang van ontheemden uit Oekraïne ben.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,

E. van der Burg

P agina 21 van 21