Startnotitie Toekomstvisie (aangepast)

Startnotitie Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/218878 DOC-24813793 Burgemeester Van Heijningen Strategie 13-02-2024 openbaar beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Startnotitie Toekomstvisie Hoeksche Waard 2040. Waarom deze startnotitie? Op verzoek van de Raad is in de raadsvergadering van 6 juli jl. motie 009 aangenomen, met het verzoek aan het college “Een procesvoorstel op te stellen voor het realiseren van deze integrale toekomstvisie”. Dit heeft geleid tot een procesvoorstel en presentatie in de oordeelsvormende raad van 23 januari jl. Met deze voorliggende startnotitie leggen we de voorgestelde aanpak op hoofdlijnen aan u voor en geven we een doorkijk op de vervolgstappen. Deze notitie geeft de inhoudelijke kaders weer, zowel omtrent al bestaande visies, programma’s en beleid als de bouwstenen waaruit de Toekomstvisie 2040 zal bestaan. Tevens schetsen wij u een eerste denkrichting als het gaat om het participatieve proces. We zijn op het moment schrijven nog in gesprek met een bureau dat ons gaat ondersteunen met deze Toekomstvisie. De planning voor de komende maanden kan in grove lijn worden weergegeven. Voor nu is het de bedoeling om de visie in de raad van december 2024 vast te stellen. Het bureau komt nog met een plan van aanpak als het gaat om het proces. Het is de bedoeling dat dit vóór maart verwerkt wordt in deze startnotitie zodat de definitieve versie voor de raad in maart geagendeerd wordt.

Doel Het doel van het opstellen van de uiteindelijke Toekomstvisie 2040 is: - Een betere inhoudelijke koers kunnen bepalen als gemeente zijnde en van daaruit keuzes te kunnen maken. - Het kunnen bevorderen van de integrale aanpak, als kapstok voor beleidsprocessen. - Het versterken van de identiteit van de lokale samenleving en de gemeente. - Het sterker kunnen positioneren en profileren van een grote gemeente van 90.000 inwoners in de (bestuurlijke) omgeving. - Het afronden van het fusieproces tot een gezamenlijke visie met bruikbare bouwstenen. - Het hebben van een toetsingskader voor toekomstige beleidskeuzes.

1/4

Waar moet de TKV uit bestaan? Deze toekomstvisie heeft niet als doel om het wiel opnieuw uit te vinden. De visie zal zich verhouden tot lopende (of nog in ontwikkeling zijnde) trajecten, beleidsprocessen en lopende discussies. Zowel binnen de gemeente, regionaal, provinciaal, landelijk en Europees zijn er al vele visies, programma’s, handvatten en andere beleidsplannen die als houvast en richting kunnen of zelfs moeten dienen. Stap 1 Eerste stap in het visietraject is om vast te stellen wat willen we blijven omarmen als gemeente zijnde. Wat is goed, waar zijn we trots op, wat is ons DNA en blijft belangrijk. Het is goed om te starten met het beschrijven van dit verhaal. We maken gebruik van eerder vastgestelde visies of kaderstellende documenten zoals: - Het hoofdlijnenakkoord/collegeprogramma, - Visie Wonen, Welzijn en Zorg - Programmaplan Duurzaamheid - Omgevingsvisie Hoeksche Waard (inclusief de Leidraad) - Participatievisie/dorpsfoto’s (in ontwikkeling) - Ambitiedocument Zuid Hollandse Delta - Ruimtelijk voorstel PZH Ruimtelijke Puzzel - Gebiedsagenda HW i.h.k.v. het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) Stap 2 De volgende stap is om gezamenlijk goed te kijken naar de trends/ontwikkelingen en (Rijks)opgaven die op ons afkomen. Immers een visie ontwikkelen die hier geen rekening mee houdt zal snel aan kracht verliezen.

Dit betekent niet dat we alleen maar moeten meebewegen. We moeten juist nog meer slimme verbindingen maken, integraal kijken en handelen, flexibiliteit aanbrengen in de eigen organisatie als het gaat om de vraag en het inspelen op ontwikkelingen vanuit de samenleving. Stap 3 De volgende stap is om te kijken welke zaken we dan willen versterken/doortrekken naar 2040 toe. Hier zullen duidelijke en stevige keuzes in gemaakt moeten worden. Niet alles kan meer. Schaarste op vele facetten neemt toe en dat vraagt om focus en prioritering. Stap 3 zal dus goed in verbinding moeten worden gebracht met stap 1 en 2 om zo vanuit een goede analyse van wat er al wel is te komen naar een situatie hoe de kwaliteiten van de Hoeksche Waard zo goed mogelijk ingezet kunnen worden naar de toekomst toe. Een integraal stuk dat alomvattend de kansen en uitdagingen voor de komende jaren afbakent is een belangrijk houvast voor het maken van toekomstige beleidskeuzes en als positionering in de regio en daarbuiten. Eindplaatje De positionering van de gemeente Hoeksche Waard richting de buitenwereld en de uitdagingen die ons richting 2040 en daar voorbij staan te wachten vereisen samenwerking en partnerschap. Inventieve oplossingen, om de kern van wat wij zijn als Hoeksche Waard, zijn vereist om onder andere landbouwnatuur, woningbouw-zorg, bedrijven-klimaat in harmonie samen te laten gaan.

Deze startnotitie biedt daarin een kader om inhoudelijk het verhaal op te kunnen bouwen.

2/4

De Toekomstvisie Hoeksche Waard 2040 zal bestaan uit verschillende bouwstenen met een inhoudelijk kader. Hiermee kan zowel op korte als op lange termijn gestuurd worden naar die stip op de horizon. De volgende bouwstenen zullen in de Toekomstvisie nader worden uitgewerkt: - Landbouw / landschapsbeheer/ klimaatbestendig/ circulair/duurzaam - Woningbouw/ voorzieningen/ levendige dorpen / duurzaam - Mobiliteit/ bereikbaarheid - Demografie en samenstelling bevolking/ samenleven/ inclusie - Zorg en welzijn /sociale structuren/ zelfredzaamheid - Economie/ arbeidsmarkt/onderwijs Kosten Op moment van schrijven zijn wij nog in gesprek met externe bureau(s). Gezien de korte termijn en mogelijk beperkte beschikbaarheid van deze bureaus zal, indien aanbesteden nodig is, mogelijk per uitzondering moeten worden afgeweken van zo’n dergelijk traject Een grove inschatting van de kosten zou zijn dat er een incidenteel budget van €100.000,- nodig zal zijn voor het hele traject. Een inkoopadviseur vanuit de organisatie zal betrokken worden bij het mogelijke offertetraject t.b.v. het inschakelen van een extern bureau. Voor de helft van het benodigde bedrag is inmiddels dekking gevonden in de begroting. Voor de andere helft volgt een nader voorstel. Participatie Een cruciaal onderdeel in de totstandkoming van deze Toekomstvisie is het participatieproces.

De piek van dit proces zal plaatsvinden in mei en juni. Zoals in de oordeelsvormende raad van 23 januari jl. besproken, is het uitgangspunt om naast bekende partijen er ook voor te zorgen dat niet georganiseerde inwoners/organisaties hun input kunnen leveren. Doelstelling is om een representatieve en inclusieve doelgroep te benaderen. Juist om ook hen die minder gemakkelijk gehoord kunnen worden een stem te geven in plaats van hen die weg naar de gemeente al weten te vinden. Er hebben zich inmiddels al "georganiseerde vertegenwoordigers” gemeld die graag mee willen denken en helpen aan de totstandkoming van deze Toekomstvisie. Extra aandacht zal er gaan naar de inbreng van jongeren. Deze Toekomstvisie gaat voor een belangrijk deel namelijk over hun toekomst. Om jongeren te betrekken in het participatieproces zal er gebruik worden gemaakt van scholen/onderwijsinstellingen, sociale media en sportverenigingen. Binnen onze organisatie heeft een adviseur vanuit het team Opvoeden en Opgroeien een plan van aanpak rondom jongerenparticipatie opgesteld. We willen dit graag bij dit proces gaan betrekken.

Onderstaande vragen geven een beeld waar binnen het participatieproces mee gewerkt gaat worden: - Waar komen we vandaan? Wat ligt er al? Waar staan we nu? - Waar gaan we heen? Welke koers hebben we gezamenlijk ingezet? (bestaand beleid) - Waar moet op worden bijgestuurd of waar moet een andere koers gevaren worden? - Welke rol heeft wie? Welke onderlinge verhoudingen hebben overheid, burger en (maatschappelijke) partijen? - Welke economische, maatschappelijke en sociale ontwikkelingen staan ons te wachten? - Waar staat/ligt de Hoeksche Waard in het bredere perspectief van de omliggende regio’s? Welke positionering moet hierin worden gedaan?

3/4

Gelet op de doorlooptijd van het proces is het verstandig om regie te houden op het participatieproces. We beginnen niet vanaf een blanco vel maar willen al wel enige richting meegeven als het gaat om wat er al is en wat er op ons afkomt (stap 1 en 2). Resultaat is dat er sneller doorgepakt kan worden naar de vragen en antwoorden als het gaat om de ontwikkelingen naar de toekomst toe. Communicatie Communicatieplan maakt onderdeel uit van het proces en zal nog worden opgesteld. Planning De huidige planning voor de toekomstvisie ziet er voor 2024 uit als volgt: - Stap 1: (maart 2024) Startnotitie wordt in maart besproken in de raad. Hierna zullen stap 1 en 2 (zie pagina 2) van start gaan. - Stap 2: (maart/april 2024) De 70% versie zal met de hulp van een extern bureau geschreven worden. Op basis van inzichten van onszelf, belangrijke lokale/regionale (maatschappelijke) partners andere overheidsinstanties en bestaande kaders zal deze eerste conceptversie opgesteld worden. Deze 70% versie zal de basis vormen voor het te starten participatieproces. Dit stuk zal aan de raad worden voorgelegd. - Stap 3: advisering voor verrijking (mei/juni 2024) Op basis van deze 70% versie organiseren we een aantal bijeenkomsten met maatschappelijke partners/aangevuld met externe deskundigen, jongeren/inwoners om op basis van een aantal dilemma’s of keuzes nadere duiding en verrijking te krijgen.

- Stap 4: concept gereed (juli 2024) - Stap 5: toetsing conceptversie september 2024 De conceptversie wordt besproken eind augustus in het college en vervolgens in de raad in september en bij betrokken inwoners/partijen. De feedback die hieruit voortkomt zal zorgen voor een breed gesteund eindproduct. Deze input wordt verwerkt in oktober. - Stap 6: definitieve oplevering (december) Er zal in nauwe samenwerking met het externe bureau een projectteam/werkgroep worden geformeerd. De samenstelling wordt afgestemd met de ambtelijk opdrachtgever. Samen met het externe bureau is de inschatting dat we over voldoende kwaliteiten beschikken om uitvoering te geven aan dit proces. Bijlagen -

4/4