SO21002v01 Puttershoek - Kruithof Breur
Tekst van het document
Soortgericht onderzoek Puttershoek – Kruithof
Datum Auteur Opdrachtgever Rapport code Wijze van citeren
29-10-2021 T.D. Breur, Msc KBS Investment BV SO21002v01 Breur, T.D. 2021. Soortgericht onderzoek. Puttershoek, Kruithof, Rapportcode: SO21002v01. Breur Ecologie & Onderzoek. Dordrecht
Breur Ecologie & Onderzoek Schipbeekstraat 74 3313AR Dordrecht
Disclaimer Op alle tekst, foto’s en afbeeldingen in dit rapport berust – tenzij anders vermeld – het auteursrecht van Breur Ecologie & Onderzoek. Deze rapportage, inclusief eventuele bijlage(s), is vertrouwelijk en uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Verstrekking aan en gebruik door anderen dan de geadresseerde is zonder toestemming niet toegestaan. Aan dit rapport kunnen geen rechten worden ontleend. Breur Ecologie & Onderzoek kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele schade als gevolg van een onjuiste of onvolledige weergave van de gegevens in dit rapport. Copyright © Breur Ecologie & Onderzoek 2021.
1
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
Inhoudsopgave 1 Aanleiding.....................................................................................................................................................................................3 2 Doel..................................................................................................................................................................................................3 3 Plangebied & ontwikkeling.....................................................................................................................................................4
3.1 Huidige situatie.........................................................................................................................................................4 3.2 Geplande ontwikkeling..........................................................................................................................................5 3.3 Toekomstige situatie...............................................................................................................................................5 3.4 Planning.......................................................................................................................................................................5 4 Onderzoeksopzet........................................................................................................................................................................6 4.1 Methodiek...................................................................................................................................................................6 4.2 Toelichting..................................................................................................................................................................6 5
Resultaten.....................................................................................................................................................................................8 5.1 Huismusonderzoek.................................................................................................................................................8 5.2 Gierzwaluwonderzoek...........................................................................................................................................9 5.3 Vleermuisonderzoek............................................................................................................................................11 6 Effectbeoordeling.....................................................................................................................................................................12 6.1 Huismussen.............................................................................................................................................................12 6.2 Gierzwaluw..............................................................................................................................................................12 6.3 Vleermuizen............................................................................................................................................................12
7 Conclusie & aanbevelingen...................................................................................................................................................13 7.1 Conclusies.................................................................................................................................................................13 7.2 Aanbevelingen........................................................................................................................................................13 Bronvermelding...........................................................................................................................................................................14 Bijlage I............................................................................................................................................................................................15
2
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
1 Aanleiding KBS Investment BV heeft Breur Ecologie & Onderzoek verzocht om soortgericht onderzoek uit te voeren in een projectgebied gemaand “Kruithof” te Puttershoek. De aanleiding voor dit onderzoek betreft de voorgenomen sloop van bebouwing op dit terrein t.b.v. de nieuwbouw van woningen en appartementen. Verschillende gebouwen op het terrein bieden echter potentie voor verblijfplaatsen/nesten van de huismus, gierzwaluw en vleermuizen. Het advies voor nader onderzoek naar deze soortgroepen kwam voort uit een ecologische quickscan uitgevoerd door Breur Ecologie & Onderzoek in 2020 1. Dit soortgericht onderzoek geeft uitsluitsel of het plangebied inderdaad een functie vervult voor deze soorten, en zo ja, welke vervolgstappen genomen dienen te worden.
2 Doel Het doel van dit soortgericht onderzoek onderzoek is om antwoord te geven op de volgende vragen:
1
•
Zijn de huismus, gierzwaluw of vleermuizen aanwezig in het plangebied?
•
Welke functie vervult het plangebied voor deze beschermde soorten?
•
Leidt de geplande ontwikkeling tot een overtreding van de Wet natuurbescherming?
•
Welke vervolgstappen dienen genomen te worden?
Breur, T.D. 2020. Quickscan ecologie. Puttershoek – Kruithof. Rapportcode: QS20059v1. Breur Ecologie & Onderzoek. Dordrecht
3
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
3 Plangebied & ontwikkeling 3.1 Huidige situatie Het plangebied is gelegen aan de Arent van Lierstraat, in het noorden van Puttershoek (gemeente Hoeksche Waard). Op het terrein zijn enkele loodsen en opstallen aanwezig, een oude boerderij en een kas (voormalig tuincentrum). Het onbebouwde deel van het terrein is grotendeels verhard en in gebruik als opslagterrein, hier bevinden zich enkele containers en stapels met bouwmateriaal. Aan de oostzijde van het terrein bevindt zich een klein graslandje (gebruikt als paardenwei).
Afbeelding 1: Ligging van het onderzoeksgebied (rood omkaderd). De regionale ligging is aangegeven rechtsonder in de rode cirkel. Te behouden bebouwing is groen gearceerd, te slopen bebouwing is blauw gearceerd.
Beknopte beschrijving bebouwing: • • • • • • • • • •
A: Een monumentaal woonhuis met historische houten schuur, beide daken zijn bedekt met dakpannen. B: Een stalen loods met golfplaten dak C: Een oude boerderij met aangebouwde woning. De geveldelen zijn opgebouwd uit baksteen en hout, het dakvlak is bedekt met dakpannen. D: Een woonhuis, opgebouwd uit baksteen met een dak voorzien van dakpannen. E: Een stalen loods met golfplaten dak F: Een kleine houten opstal die functioneert als kippenhok G: Een stalen loods met golfplaten dak H: Een kleine opstal met glazen gevels, voorzien van een laag puntdak met zolderruimte. I: Een leegstaande kas, bestaande uit glazen gevels en daken. J: Een woonhuis, opgebouwd uit baksteen met een dak voorzien van dakpannen.
4
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
3.2 Geplande ontwikkeling Alle bebouwing op het terrein zal gesloopt worden, met uitzondering van gebouw A en D. Het terrein wordt vervolgens bouwrijp gemaakt ten behoeve van de bouw van enkele appartementen-complexen en rijtjeswoningen.
3.3 Toekomstige situatie In de toekomstige situatie is het terrein heringericht en hebben de loodsen, boerderij en kas plaatsgemaakt voor nieuwbouw woningen en appartementen.
3.4 Planning Een exacte planning van de werkzaamheden is nog niet bekend.
Afbeelding 2: Gebouw C, te slopen boerderij.
Afbeelding 3: Het woonhuis J, ten zuiden van de kas.
5
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
4 Onderzoeksopzet 4.1 Methodiek Alle betrokken onderzoekers voldoen aan de de definitie van deskundig ecoloog zoals bepaald door de Rijksdienst voor ondernemend Nederland2. Het gehele onderzoek is uitgevoerd conform de condities en methodiek van de meest actuele kennisdocumenten en inventarisatieprotocollen3. Op basis hiervan is de volgende onderzoeksinspanning geleverd: Locatie
Type
Datum
Gehele plangebied
Huismus
Gehele plangebied
Huismus
Tijd begin
Tijd eind
Onderzoeker
Temp (°C)
Wind
Bewolking Neerslag
19-04-21 8:30
10:30
T. D. Breur
7-10
N2
1/8
geen
11-5-21
7:00
9:00
T.D. Breur
13-16
Z1
2/8
geen
Woonhuis
Gierzwaluw & 27-5-21 vleermuizen
20:45
23:55
T.D. Breur
13-10
NW1
1/8
geen
Boerderij
Gierzwaluw & 3-6-21 vleermuizen
20:45
0:00
C. Versteeg & T.D. Breur
22-17
NW1
5/8
geen
Boerderij
Vleermuizen
4-6-21
3:20
5:30
C. Versteeg & T.D. Breur
14
0
3/8
geen
Woonhuis
Gierzwaluw & 1-7-21 vleermuizen
20:45
0:10
T.D. Breur
16-15
W2
3/8
geen
Boerderij
Gierzwaluw & 5-7-21 vleermuizen
20:45
0:10
C. Versteeg & T.D. Breur
19
ZO1
8/8
Om 0:00*
Woonhuis
Vleermuizen
6-7-21
3:25
5:31
T.D. Breur
17
Z3
3/8
Gehele plangebied
Vleermuizen
6-9-21
22:00
0:00
T.D. Breur
19
O1
3/8
Om 3:45** geen
Gehele plangebied
Vleermuizen
28-9-21
23:30
1:30
T.D. Breur
15
Z3
6/8
geen
Tabel 1: Overzicht veldbezoeken en weersomstandigheden. Zie Hfst 4.2 Toelichting t.a.v. de subgebieden “Woonhuis” en “Boerderij” tijdens het vleermuis voorjaarsonderzoek. *dit was een lichte bui tijdens de laatste 10 minuten van een veldbezoek. ** Dit waren slechts enkele spatjes gedurende 10 min., hierna is er nog geruime tijd vleermuisactiviteit waargenomen in en om het plangebied.
4.2 Toelichting Om praktische redenen is het plangebied t.b.v. het vleermuis voorjaarsonderzoek opgesplitst in twee delen. Op dit specifieke terrein geldt namelijk dat veel bebouwing ongeschikt is voor vleermuizen (de stalen loodsen en de aks op het terrein, zie quickscan). Potentie voor vleermuizen is enkel aanwezig bij de oude boerderij, de kleine schuur en het zuidelijke woonhuis (gebouw C, H en J op Afb. 1). Gebouw C en H konden samen onderzocht worden door twee personen (met de extra inzet van een batlogger in de kleine schuur). In bovenstaande tabel wordt naar dit deel van het plangebied simpelweg verwezen als “boerderij”. Het woonhuis J is geïsoleerd gelegen in een zuidelijke hoek van het plangebied, 2
https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-ennatuur/ruimtelijke-ingrepen/ontheffing-vrijstelling/ecologisch-deskundige
3
BIJ12 Kennisdocument Huismus, Versie 1.0, juli 2017. BIJ12 Kennisdocument Gierzwaluw Versie 1.0, juli 2017. Netwerk Groene Bureaus. Vleermuisprotocol 2021
6
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
van de rest van het terrein gescheiden door de kas. Daarom is er door 1 persoon op deze locatie apart vleermuis voorjaarsonderzoek uitgevoerd. Zodoende zijn alle plekken met potentie voor vleermuizen volledig conform protocol onderzocht. Het voordeel van het splitsen van het plangebied is echter dat er 2 keer zoveel rondes uit worden gevoerd in het voorjaar. Dit verhoogt de kans aanzienlijk op het waarnemen van verschillende verblijfplaatsen en kraamlocaties van vleermuizen. Vleermuizen verhuizen namelijk zeer regelmatig gedurende het voorjaar. Hoewel de onderzoeksaandacht tijdens belangrijke in- en uitvliegmomenten (schemering) uitsluitend gericht was op het te onderzoeken deel van het plangebied, is er buiten dit moment ook onderzoeksaandacht uitgegaan naar het plangebied als geheel en de omgeving van het plangebied. Een eventueel aanwezige kraamkolonie in deel A zou zodoende ook aangetroffen worden bij een ronde die zich focust op deel B, en andersom. Er is bij het vleermuisonderzoek gebruik gemaakt van een Pettersson D240x, een Zoom H1 geluidsrecorder en een Fenix FD40 zaklamp (focusseerbaar, 1000 lumen). In de schuur (gebouw H op Afb. 1) is als aanvulling een stationaire batlogger A geplaatst tijdens alle veldbezoeken in dit deel van het plangebied (5 rondes in totaal).
In het voorjaar richtte het vleermuisonderzoek zich voornamelijk op in- en uitvliegende dieren bij verblijfplaatsen (of zwermgedrag). Het najaarsonderzoek richtte zich voornamelijk op het waarnemen van baltsgedrag of ander sociaal verblijfplaatsindicatief gedrag (zoals zwermen bij winterverblijfplaatsen). Dit gedrag in het najaar is gedurende een groot deel van de nacht waarneembaar en niet strikt gebonden aan een in- of uitvliegmoment. Hierdoor kon het vleermuis najaarsonderzoek door 1 persoon uitgevoerd worden. Er is gekozen om in het voorjaar een vleermuis avondronde altijd te combineren met gierzwaluw onderzoek. Hierdoor is er bij iedere ronde al ruim voor zonsondergang gestart en zijn er in totaal 4 avondrondes uitgevoerd (conform het Kennisdocument Gierzwaluw zijn maar drie rondes noodzakelijk). Ten aanzien van gierzwaluwen richtte dit onderzoek zich op het gehele plangebied, zeker wanneer er jongen zijn wordt er met enige regelmaat gevoerd en zijn er meerdere in- en uitvliegmomenten gedurende de avond. Tevens is er op broedverdachte locaties ca. een kwartier na zonsondergang de roep van gierzwaluwen afgespeeld. Eventueel aanwezige gierzwaluwen in de bebouwing beantwoorden deze roep vanuit de nestplaats. Dit is een minder bekende maar effectieve aanvullende methode om nestplaatsen aan te tonen.
7
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
5 Resultaten 5.1 Huismusonderzoek In het plangebied zijn geen nesten van huismussen aanwezig. Huismussen zijn sporadisch aangetroffen binnen de begrenzing van het plangebied, maar dit terrein vervult geen essentiële functies voor deze vogelsoort. In de rijtjeshuizen ten zuiden van het plangebied bevinden zich tenminste 6 nesten van huismussen. Let wel: de primaire onderzoeksaandacht ging uit naar de bebouwing in het plangebied, de omgeving van het plangebied is niet volledig geïnventariseerd. In de groene zone op onderstaande afbeelding kunnen meer huismusnesten verwacht worden.
Afbeelding 4: Waarnemingen van huismussen rondom het plangebied.
8
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
5.2 Gierzwaluwonderzoek In het plangebied zijn 3 nesten van gierzwaluwen aangetroffen. De nesten bevinden zich in de oude boerderij en het aangebouwde woonhuis. Twee nesten bevinden zich onder de dakpannen ter plaatse van een verhoogde nok aan de zuidzijde, en één nest bevindt zich onder de dakpannen aan de noordelijke hoek van het woonhuis. Buiten het plangebied bevindt zich tenminste nog 1 ander nest, onder het dakoverstek aan de Arent van Lierstraat 28. Vermoedelijk bevinden er zich nog meer nesten in de woonhuizen ten westen en ten zuiden van het plangebied. Op basis van aantallen zwermende dieren in de avond wordt verwacht dat er zich binnen een straal van 150 meter nog minimaal 3 nesten van gierzwaluwen bevinden.
Afbeelding 5: Nesten van de gierzwaluw in en om het plangebied. Deze kaart is ingezoomd op het voor gierzwaluwen relevante deel van het plangebied.
Afbeelding 6: Zwermende gierzwaluwen (links) nabij de twee nestplaatsen aan de achterzijde van de boerderij (rode pijlen geven de nesten aan).
9
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
Afbeelding 7: Gierzwaluw nest (rode pijl) aan de hoek van het woonhuis, aan de straatzijde van de boerderij.
10
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
5.3 Vleermuisonderzoek In en om het plangebied zijn 2 soorten vleermuizen waargenomen: de gewone dwergvleermuis en de ruige dwergvleermuis. Over het algemeen kan er gesteld worden dat het zeer rustig was in en om het plangebied wat betreft vleermuizen. Tijdens ieder bezoek was er sprake van weinig activiteit en zeer lage aantallen vleermuizen. Er was meer vleermuisactiviteit verwacht in deze omgeving, ook in het bosperceel ten noorden van het plangebied (tussen de Weverseinde en de Oude Maas) werden slechts zeer sporadisch foeragerende dwergvleermuizen waargenomen. In een dorp langs een rivier had men op voorhand ook meer activiteit van ruige dwergvleermuizen verwacht, met name in het najaar. Een verklaring hiervoor kunnen wij niet geven, wel staat vast dat het plangebied als zodanig geen essentiële functie vervult voor vleermuizen. Wel is het vermeldenswaardig dat er tijdens het eerste vleermuisbezoek op 27-05-2021 opnames zijn gemaakt van een zeer hoog roepende dwergvleermuis. Hierdoor is men bij ieder bezoek extra alert geweest op het voorkomen van de zeldzame kleine dwergvleermuis, maar dergelijke hoog roepende dieren zijn tijdens andere bezoeken niet meer waargenomen. De opname van de hoge dwergvleermuis (zie sonogram op Afb. 8) is voorgelegd aan enkele Nederlandse vleermuisexperts, er bestond geen eenduidigheid over de determinatie.
Hoewel de pulsen goed overeenkomen met de roepjes van de kleine dwergvleermuis, passen de pulsen ook nog binnen het bereik van de gewone dwergvleermuis, uitsluitsel is daarom niet mogelijk. Het opgenomen dier vertoonde overigens geen speciale binding met het plangebied.
Afbeelding 8: Weergave van het paarterritorium van de gewone dwergvleermuis ten zuiden van het plangebied.
Afbeelding 9: Sonogram Piekfrequentie = 55,3 kHz.
van
de
hoog
roepende
dwergvleermuis.
11
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
6 Effectbeoordeling 6.1 Huismussen Het plangebied vervult geen functie voor huismussen, nesten en/of essentieel leefgebied zijn afwezig. Ten aanzien van deze soort is er geen sprake van een conflict met de Wet natuurbescherming.
6.2 Gierzwaluw In het plangebied bevinden zich 3 nesten van de gierzwaluw. Door de geplande sloop van de boerderij met woonhuis zullen deze nesten verdwijnen. Hierdoor is er sprake van de volgende overtreding van de Wet natuurbescherming (zie Bijlage I): Vogelrichtlijn § 3.1 Wnb •
Art 3.1 lid 2: Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.
Nestplaatsen van gierzwaluwen buiten het plangebied blijven behouden en bevinden zich buiten de invloedssfeer van de geplande werkzaamheden.
6.3 Vleermuizen Het plangebied vervult geen functie voor vleermuizen, verblijfplaatsen en/of andere functies (zoals foerageergebied of vliegroute) zijn niet aanwezig. Ten aanzien van vleermuizen is er geen sprake van een conflict met de Wet natuurbescherming.
12
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
7 Conclusie & aanbevelingen 7.1 Conclusies In het plangebied bevinden zich de volgende beschermde nesten/verblijfplaatsen: •
3 nesten van gierzwaluwen
Door de geplande sloop van de boerderij zullen deze nestplaatsen verwijderen, dit leidt tot een overtreding van de Wet natuurbescherming. De ontwikkeling is daarom ontheffingsplichtig.
7.2 Aanbevelingen Om een ontheffing te verkrijgen zijn de volgende zaken van belang: •
Er dient een wettelijk belang ten grondslag te liggen aan de ontwikkeling.
•
Er dient aannemelijk gemaakt te worden dat er geen andere reëel alternatief is waarbij negatieve effecten op beschermde soorten kunnen worden voorkomen.
•
Er dient een pakket aan mitigerende maatregelen genomen te worden om negatief effect op beschermde soorten zoveel mogelijk te voorkomen en te verminderen. Hierbij valt grofweg te denken aan: ◦
Het werken buiten de kwetsbare periodes
◦
Zorgen voor tijdelijke alternatieve nestplaatsen
◦
Zorgen voor permanente voorzieningen in de nieuwe situatie
Al deze zaken dienen goed onderbouwd in een activiteitenplan te worden beschreven, op basis van dit activiteitenplan kan men de ontheffing aanvragen.
13
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
Bronvermelding Ministerie van Economische zaken. 2016. Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Netwerk Groene Bureaus, Vleermuisprotocol 2021 Kaartmateriaal: http://pdokviewer.pdok.nl Overig: https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soortenontheffingen-wet-natuurbescherming/ https://www.verspreidingsatlas.nl https://waarneming.nl/
14
Soortgericht onderzoek – Puttershoek, Kruithof
Bijlage I Verbodsbepalingen Wet natuurbescherming (Wnb) per beschermingscategorie. Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn § 3.1 Wnb
Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn § 3.2 Wnb
Beschermingsregime Nationaal beschermde soorten (andere soorten) § 3.3 Wnb Art 3.10 lid 1a Het is verboden soorten opzettelijk te doden of te vangen.
Art 3.1 lid 1 Art 3.5 lid 1 Het is verboden in het wild levende Het is verboden soorten in hun vogels opzettelijk te doden of te natuurlijke verspreidingsgebied vangen. opzettelijk te doden of te vangen. Art 3.1 lid 2 Art 3.5 lid 4 Art 3.10 lid 1b Het is verboden opzettelijk nesten, Het is verboden de Het is verboden de vaste rustplaatsen en eieren van vogels te voortplantingsplaatsen of voortplantingsplaatsen of vernielen of te beschadigen, of rustplaatsen van dieren te rustplaatsen van dieren opzettelijk nesten van vogels weg te nemen. beschadigen of te vernielen. te beschadigen of te vernielen. Art 3.1 lid 3 Art 3.5 lid 3 Niet van toepassing Het is verboden eieren te rapen en Het is verboden eieren van dieren in deze onder zich te hebben. de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen. Art 3.5 lid 2 Niet van toepassing Art 3.1 lid 4 en lid 5 Het is verboden vogels opzettelijk te Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren. storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.
Niet van toepassing Art 3.5 lid 5 Art 3.10 lid 1c Het is verboden plantensoorten in Het is verboden plantensoorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. ontwortelen of te vernielen.
15