Ruimtelijke onderbouwing Roerdompsingel 4
Tekst van het document
Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
------
89640,34 89640,34 89628,44 89628,44 89617,60
416492,69 416492,69 416493,42 416493,42 416494,08
10,50 1,50 7,50 4,50 7,50
36,1 35,1 33,9 33,5 32,5
33,1 32,2 31,0 30,6 29,6
25,8 24,8 23,6 23,2 22,2
36,4 35,5 34,3 33,9 32,8
T_09_B T_08_A T_10_C T_09_A T_10_B
Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
------
89617,60 89628,44 89604,81 89617,60 89604,81
416494,08 416493,42 416494,86 416494,08 416494,86
4,50 1,50 7,50 1,50 4,50
31,9 31,7 30,7 29,9 29,7
29,0 28,7 27,7 26,9 26,7
21,6 21,4 20,4 19,6 19,4
32,3 32,0 31,0 30,2 30,0
T_10_A T_04_A T_02_C T_02_B T_03_C
Zuidgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel
------
89604,81 89642,34 89619,63 89619,63 89631,14
416494,86 416525,63 416526,88 416526,88 416526,25
1,50 1,50 7,50 4,50 7,50
27,7 26,8 23,6 22,9 22,3
24,8 23,8 20,6 19,9 19,3
17,4 16,5 13,3 12,6 12,0
28,0 27,1 23,9 23,2 22,6
T_03_B T_02_A T_03_A T_01_C T_01_B
Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel
------
89631,14 89619,63 89631,14 89606,97 89606,97
416526,25 416526,88 416526,25 416527,58 416527,58
4,50 1,50 1,50 7,50 4,50
22,2 20,5 19,7 18,7 17,8
19,2 17,5 16,8 15,8 14,8
11,9 10,2 9,4 8,4 7,5
22,5 20,8 20,1 19,1 18,1
T_04_B T_04_C T_13_C T_14_C T_01_A
Noordgevel Noordgevel Binnentuin Binnentuin Noordgevel
------
89642,34 89642,34 89609,05 89621,11 89606,97
416525,63 416525,63 416517,77 416517,08 416527,58
4,50 7,50 7,50 7,50 1,50
17,7 17,6 16,5 15,8 15,5
14,7 14,6 13,5 12,7 12,6
7,4 7,3 6,2 5,5 5,3
18,0 17,9 16,8 16,1 15,9
T_15_C T_18_C T_03_D T_19_C T_15_B
Binnentuin Binnentuin Noordgevel Binnentuin Binnentuin
------
89632,68 89621,33 89631,14 89608,83 89632,68
416516,42 416503,69 416526,25 416504,33 416516,42
7,50 7,50 10,50 7,50 4,50
15,5 14,9 14,5 14,3 13,1
12,5 11,9 11,5 11,3 10,1
5,3 4,6 4,2 4,0 2,8
15,9 15,2 14,8 14,6 13,4
T_17_C T_13_B T_18_B T_14_B T_04_D
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Noordgevel
------
89631,79 89609,05 89621,33 89621,11 89642,34
416503,15 416517,77 416503,69 416517,08 416525,63
7,50 4,50 4,50 4,50 10,50
13,0 13,0 12,9 12,9 12,7
10,0 9,9 9,9 9,8 9,7
2,7 2,7 2,6 2,6 2,4
13,3 13,3 13,2 13,2 13,0
T_19_B T_15_A T_17_B T_18_A T_13_A
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
------
89608,83 89632,68 89631,79 89621,33 89609,05
416504,33 416516,42 416503,15 416503,69 416517,77
4,50 1,50 4,50 1,50 1,50
12,4 11,0 10,7 10,4 10,4
9,4 8,0 7,7 7,4 7,3
2,1 0,7 0,4 0,1 0,1
12,7 11,3 11,0 10,7 10,7
T_14_A T_19_A T_17_A T_16_C T_16_B
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
------
89621,11 89608,83 89631,79 89637,54 89637,54
416517,08 416504,33 416503,15 416509,45 416509,45
1,50 1,50 1,50 7,50 4,50
10,2 10,0 9,0 4,6 0,3
7,2 7,0 6,1 1,5 -2,7
-0,1 -0,3 -1,3 -5,7 -10,0
10,5 10,3 9,4 4,9 0,6
T_12_A T_12_B T_11_B T_16_A T_12_C
Westgevel Westgevel Westgevel Binnentuin Westgevel
------
89602,68 89602,68 89601,52 89637,54 89602,68
416523,08 416523,08 416499,86 416509,45 416523,08
1,50 4,50 4,50 1,50 7,50
-0,5 -0,6 -1,3 -1,3 -1,4
-3,5 -3,6 -4,3 -4,3 -4,4
-10,8 -10,9 -11,6 -11,6 -11,7
-0,2 -0,3 -0,9 -0,9 -1,1
T_11_A
Westgevel
--
89601,52
416499,86
1,50
-2,1
-5,1
-12,4
-1,8
Alle getoonde dB-waarden zijn A-gewogen
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
27-10-2023 16:23:55
Bijlage III Rekenresultaten Roerdompsingel Rapport: Model: Groep: Groepsreductie: Naam Toetspunt T_11_C
Resultatentabel Wegverkeerslawaai Roerdompsingel Numansdorp LAeq totaalresultaten voor toetspunten 30 km/ uur wegen Ja
Omschrijving Westgevel
Groep --
X 89601,52
Y 416499,86
Hoogte 7,50
Dag -3,2
Avond -6,3
Nacht -13,5
Lden -2,9
Alle getoonde dB-waarden zijn A-gewogen
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
27-10-2023 16:23:55
Akoestisch onderzoek Roerdompsingel 4 te Numansdorp
BIJLAGE IV Modelgegevens berekening schoolpleinen
Bijlage V Brongegevens industrielawaai model Model: Groep:
IL stemgeluid versie van Numansdorp - Numansdorp (hoofdgroep) Lijst van Puntbronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie
Naam LAmax kind LAmax kind
Omschr. LAmax Rdmpsingel 6 LAmax Rdmpsingel 2
Hoogte 1,20 1,20
Maaiveld 0,00 0,00
Hdef. Relatief Relatief
Type Normale puntbron Normale puntbron
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
Richt. 0,00 0,00
Hoek 360,00 360,00
Cb(D) 99,00 99,00
Cb(A) ---
Cb(N) ---
Lw 63 ---
Lw 125 84,00 84,00
Lw 250 94,00 94,00
Lw 500 97,00 97,00
Lw 1k 92,00 92,00
Lw 2k 89,00 89,00
Lw 4k 84,00 84,00
30-10-2023 12:40:31
Bijlage V Brongegevens industrielawaai model Model: Groep:
IL stemgeluid versie van Numansdorp - Numansdorp (hoofdgroep) Lijst van Puntbronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie
Naam LAmax kind LAmax kind
Lw 8k ---
Lw Totaal 100,17 100,17
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
30-10-2023 12:40:31
Bijlage V Brongegevens industrielawaai model Model: Groep: Naam schoolpl1 schoolpl2 schoolpl3
IL stemgeluid versie van Numansdorp - Numansdorp (hoofdgroep) Lijst van Oppervlaktebronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie Omschr. Roerdompsingel 2 Roerdompsingel 6 kleine plein Roerdompsingel 6 grote plein
Hoogte 1,20 1,20 1,20
Maaiveld 0,00 0,00 0,00
Oppervlak 1432,57 739,10 1020,11
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
Tb(u)(D) 12,0000 12,0000 12,0000
Tb(u)(A) ----
Tb(u)(N) ----
Lw 63 ----
Lw 125 78,00 73,00 78,00
Lw 250 88,00 83,00 88,00
Lw 500 92,00 88,00 92,00
Lw 1k 88,00 83,00 88,00
Lw 2k 83,00 78,00 83,00
Lw 4k 78,00 73,00 78,00
Lw 8k ----
30-10-2023 12:40:31
Bijlage V Brongegevens industrielawaai model Model: Groep: Naam schoolpl1 schoolpl2 schoolpl3
IL stemgeluid versie van Numansdorp - Numansdorp (hoofdgroep) Lijst van Oppervlaktebronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie Lw Totaal 95,01 90,54 95,01
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
30-10-2023 12:40:31
Akoestisch onderzoek Roerdompsingel 4 te Numansdorp
BIJLAGE V Rekenresultaten schoolpleinen (LAr,LT)
Bijlage V Schoolpleinen Lar,LT Rapport: Model: Groep: Groepsreductie:
Resultatentabel IL stemgeluid LAeq totaalresultaten voor toetspunten (hoofdgroep) Nee
Naam Toetspunt T_08_B T_09_B T_08_A T_09_A T_08_C
Omschrijving Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
Groep ------
X 89628,44 89617,60 89628,44 89617,60 89628,44
Y 416493,42 416494,08 416493,42 416494,08 416493,42
Hoogte 4,50 4,50 1,50 1,50 7,50
Dag 56,4 56,3 56,2 56,1 55,9
Avond ------
Nacht ------
Etmaal 56,4 56,3 56,2 56,1 55,9
Li 67,6 67,8 67,5 67,7 67,2
T_09_C T_07_D T_04_D T_04_B T_10_B
Zuidgevel Zuidgevel Noordgevel Noordgevel Zuidgevel
------
89617,60 89640,34 89642,34 89642,34 89604,81
416494,08 416492,69 416525,63 416525,63 416494,86
7,50 10,50 10,50 4,50 4,50
55,9 55,8 55,7 54,6 54,5
------
------
55,9 55,8 55,7 54,6 54,5
67,4 65,9 62,4 62,0 64,5
T_07_B T_07_C T_10_C T_04_C T_10_A
Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Noordgevel Zuidgevel
------
89640,34 89640,34 89604,81 89642,34 89604,81
416492,69 416492,69 416494,86 416525,63 416494,86
4,50 7,50 7,50 7,50 1,50
54,5 54,3 54,2 54,2 54,2
------
------
54,5 54,3 54,2 54,2 54,2
64,5 64,3 64,3 61,9 64,2
T_07_A T_04_A T_03_D T_05_D T_05_C
Zuidgevel Noordgevel Noordgevel Oostgevel Oostgevel
------
89640,34 89642,34 89631,14 89645,31 89645,31
416492,69 416525,63 416526,25 416517,61 416517,61
1,50 1,50 10,50 10,50 7,50
54,1 54,0 51,5 50,7 48,8
------
------
54,1 54,0 51,5 50,7 48,8
64,1 61,5 58,3 59,2 57,9
T_05_B T_03_B T_03_C T_03_A T_06_D
Oostgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Oostgevel
------
89645,31 89631,14 89631,14 89631,14 89644,39
416517,61 416526,25 416526,25 416526,25 416499,07
4,50 4,50 7,50 1,50 10,50
48,6 47,9 47,8 47,2 47,0
------
------
48,6 47,9 47,8 47,2 47,0
58,0 53,3 54,0 52,7 56,9
T_05_A T_06_C T_06_B T_02_C T_02_B
Oostgevel Oostgevel Oostgevel Noordgevel Noordgevel
------
89645,31 89644,39 89644,39 89619,63 89619,63
416517,61 416499,07 416499,07 416526,88 416526,88
1,50 7,50 4,50 7,50 4,50
46,4 45,1 44,1 43,5 41,5
------
------
46,4 45,1 44,1 43,5 41,5
57,4 55,2 55,1 52,2 47,5
T_06_A T_01_C T_02_A T_11_C T_01_B
Oostgevel Noordgevel Noordgevel Westgevel Noordgevel
------
89644,39 89606,97 89619,63 89601,52 89606,97
416499,07 416527,58 416526,88 416499,86 416527,58
1,50 7,50 1,50 7,50 4,50
40,9 40,4 40,2 39,5 38,0
------
------
40,9 40,4 40,2 39,5 38,0
53,6 48,2 46,2 46,3 44,1
T_11_B T_11_A T_15_C T_17_C T_18_C
Westgevel Westgevel Binnentuin Binnentuin Binnentuin
------
89601,52 89601,52 89632,68 89631,79 89621,33
416499,86 416499,86 416516,42 416503,15 416503,69
4,50 1,50 7,50 7,50 7,50
37,8 37,0 36,8 36,5 36,4
------
------
37,8 37,0 36,8 36,5 36,4
45,7 45,6 46,4 45,7 45,3
T_14_C T_16_C T_17_B T_13_C T_15_B
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
------
89621,11 89637,54 89631,79 89609,05 89632,68
416517,08 416509,45 416503,15 416517,77 416516,42
7,50 7,50 4,50 7,50 4,50
36,3 35,9 35,9 35,9 35,7
------
------
36,3 35,9 35,9 35,9 35,7
46,2 45,4 45,5 44,6 45,6
T_18_B T_19_C T_01_A T_16_B T_17_A
Binnentuin Binnentuin Noordgevel Binnentuin Binnentuin
------
89621,33 89608,83 89606,97 89637,54 89631,79
416503,69 416504,33 416527,58 416509,45 416503,15
4,50 7,50 1,50 4,50 1,50
35,7 35,6 35,2 35,0 34,9
------
------
35,7 35,6 35,2 35,0 34,9
45,2 45,0 43,1 44,8 45,5
T_18_A T_19_B T_14_B T_12_C T_15_A
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Westgevel Binnentuin
------
89621,33 89608,83 89621,11 89602,68 89632,68
416503,69 416504,33 416517,08 416523,08 416516,42
1,50 4,50 4,50 7,50 1,50
34,8 34,7 34,4 33,9 33,8
------
------
34,8 34,7 34,4 33,9 33,8
45,1 44,6 44,7 39,3 45,0
T_19_A T_13_B T_16_A T_14_A T_12_B
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Westgevel
------
89608,83 89609,05 89637,54 89621,11 89602,68
416504,33 416517,77 416509,45 416517,08 416523,08
1,50 4,50 1,50 1,50 4,50
33,7 33,6 33,6 32,1 31,9
------
------
33,7 33,6 33,6 32,1 31,9
44,4 43,1 44,5 43,9 39,4
T_13_A
Binnentuin
--
89609,05
416517,77
1,50
31,0
--
--
31,0
42,3
Alle getoonde dB-waarden zijn A-gewogen
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
27-10-2023 16:08:43
Bijlage V Schoolpleinen Lar,LT Rapport: Model: Groep: Groepsreductie: Naam Toetspunt T_12_A
Resultatentabel IL stemgeluid LAeq totaalresultaten voor toetspunten (hoofdgroep) Nee
Omschrijving Westgevel
Groep --
X 89602,68
Y 416523,08
Hoogte 1,50
Dag 30,0
Avond --
Nacht --
Etmaal 30,0
Li 39,6
Alle getoonde dB-waarden zijn A-gewogen
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
27-10-2023 16:08:43
Akoestisch onderzoek Roerdompsingel 4 te Numansdorp
BIJLAGE VI Rekenresultaten schoolpleinen (LA,max)
Bijlage VII Rekenresultaten maximaal geluidniveau Rapport: Model: Groep:
Resultatentabel IL stemgeluid LAmax totaalresultaten voor toetspunten (hoofdgroep)
Naam Toetspunt T_01_A T_01_B T_01_C T_02_A T_02_B
Omschrijving Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel
X 89606,97 89606,97 89606,97 89619,63 89619,63
Y 416527,58 416527,58 416527,58 416526,88 416526,88
Hoogte 1,50 4,50 7,50 1,50 4,50
Dag 55 57 57 62 62
Avond ------
Nacht ------
T_02_C T_03_A T_03_B T_03_C T_03_D
Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel
89619,63 89631,14 89631,14 89631,14 89631,14
416526,88 416526,25 416526,25 416526,25 416526,25
7,50 1,50 4,50 7,50 10,50
62 66 66 65 66
------
------
T_04_A T_04_B T_04_C T_04_D T_05_A
Noordgevel Noordgevel Noordgevel Noordgevel Oostgevel
89642,34 89642,34 89642,34 89642,34 89645,31
416525,63 416525,63 416525,63 416525,63 416517,61
1,50 4,50 7,50 10,50 1,50
69 69 68 70 60
------
------
T_05_B T_05_C T_05_D T_06_A T_06_B
Oostgevel Oostgevel Oostgevel Oostgevel Oostgevel
89645,31 89645,31 89645,31 89644,39 89644,39
416517,61 416517,61 416517,61 416499,07 416499,07
4,50 7,50 10,50 1,50 4,50
60 60 59 52 52
------
------
T_06_C T_06_D T_07_A T_07_B T_07_C
Oostgevel Oostgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
89644,39 89644,39 89640,34 89640,34 89640,34
416499,07 416499,07 416492,69 416492,69 416492,69
7,50 10,50 1,50 4,50 7,50
52 52 62 63 63
------
------
T_07_D T_08_A T_08_B T_08_C T_09_A
Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
89640,34 89628,44 89628,44 89628,44 89617,60
416492,69 416493,42 416493,42 416493,42 416494,08
10,50 1,50 4,50 7,50 1,50
64 70 69 68 70
------
------
T_09_B T_09_C T_10_A T_10_B T_10_C
Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel
89617,60 89617,60 89604,81 89604,81 89604,81
416494,08 416494,08 416494,86 416494,86 416494,86
4,50 7,50 1,50 4,50 7,50
70 69 62 63 63
------
------
T_11_A T_11_B T_11_C T_12_A T_12_B
Westgevel Westgevel Westgevel Westgevel Westgevel
89601,52 89601,52 89601,52 89602,68 89602,68
416499,86 416499,86 416499,86 416523,08 416523,08
1,50 4,50 7,50 1,50 4,50
42 41 40 38 39
------
------
T_12_C T_13_A T_13_B T_13_C T_14_A
Westgevel Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
89602,68 89609,05 89609,05 89609,05 89621,11
416523,08 416517,77 416517,77 416517,77 416517,08
7,50 1,50 4,50 7,50 1,50
38 41 43 44 42
------
------
T_14_B T_14_C T_15_A T_15_B T_15_C
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
89621,11 89621,11 89632,68 89632,68 89632,68
416517,08 416517,08 416516,42 416516,42 416516,42
4,50 7,50 1,50 4,50 7,50
43 45 43 44 45
------
------
T_16_A T_16_B T_16_C T_17_A T_17_B
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
89637,54 89637,54 89637,54 89631,79 89631,79
416509,45 416509,45 416509,45 416503,15 416503,15
1,50 4,50 7,50 1,50 4,50
43 43 43 45 45
------
------
T_17_C T_18_A T_18_B T_18_C T_19_A
Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin Binnentuin
89631,79 89621,33 89621,33 89621,33 89608,83
416503,15 416503,69 416503,69 416503,69 416504,33
7,50 1,50 4,50 7,50 1,50
45 47 47 46 44
------
------
T_19_B T_19_C
Binnentuin Binnentuin
89608,83 89608,83
416504,33 416504,33
4,50 7,50
44 43
---
---
Alle getoonde dB-waarden zijn A-gewogen
Geomilieu V2023.1 Licentiehouder: Kraaij Akoestisch Adviesbureau
30-10-2023 12:49:04
Akoestisch onderzoek Roerdompsingel 4 te Numansdorp
FIGUREN
Type onderzoek: Adres: Projectnummer: Opdrachtgever: Datum: Vervaldatum: Versienummer:
2022-885 V1
Asbestinventarisatie Roerdompsingel 4 Numansdorp 2022-885 De Mijl Vastgoed B.V. 11-08-2022 11-08-2025 1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
1
Titelblad Projectnummer:
2022-885
Onderzoekslocatie:
Roerdompsingel 4 Numansdorp
Opdrachtgever:
De Mijl Vastgoed B.V. H.A. Lorentzstraat 4, 3331EE Zwijndrecht
Opdrachtnemer:
Rontrex Asbest Analyse en Inventarisatie Vaart 41, 4206 CC Gorinchem Telefoonnummer: 0183-309777 info@rontrex-asbest.nl SCA code: 07-D070027.01
Onderzoek uitgevoerd op:
03-08-2022
Onderzoek uitgevoerd door:
De heer N. Stam (SCA-code 51E-091221-411911)
Technisch eindverantwoordelijke:
De heer R. van Duuren (SCA-code 04E-250521-140735)
LAVS nummer:
LAVS-ASBEST-1522302
LAVS activeringscode:
c5758c65-c0ce-4a16-b6b3-3f3b350eb115
Reikwijdte van het onderzoek (nadere specificatie in samenvatting rapport): Gehele bouwwerk of gehele object Gedeelte van bouwwerk of gedeelte van object Bouwwerk of object en het gebied rondom het bouwwerk of object Uitsluitend het gebied rondom het bouwwerk of het object Geschiktheid van de rapportage (nadere specificatie in samenvatting rapport): Geschikt voor de verwijdering van het in dit rapport genoemde asbesthoudende materiaal Geschikt voor renovatie zonder de bouwkundige integriteit aan te tasten Geschikt voor volledige renovatie of totaalsloop Niet geschikt voor asbestverwijdering, risicobeoordeling noodzakelijk Technisch eindverantwoordelijke: Handtekening:
De heer R. van Duuren (SCA-code 04E-250521-140735)
Document revisie: Versie
Datum
Opmerkingen
1
11-08-2022
Asbestinventarisatie oudbouw gedeelte van het pand.
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
2
Inhoudsopgave 1
Samenvatting, conclusie en aanbevelingen ................................................................................................. 4
2
Resultaten ................................................................................................................................................ 5 2.1
Resultaten van deskresearch............................................................................................................ 5
2.2
Bijzonderheden en overige bevindingen asbestinventarisatie.............................................................. 5
3
Asbesthoudende bronnen .......................................................................................................................... 6
4
Niet asbesthoudende bronnen ................................................................................................................... 8
5
SMART risicoclassificatie .......................................................................................................................... 10
6
Analyseresultaten.................................................................................................................................... 11
7
Projectfoto's ........................................................................................................................................... 13
8
Tekeningen ............................................................................................................................................. 18
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
3
1
Samenvatting, conclusie en aanbevelingen
Het onderzoek heeft betrekking op het bouwwerk gelegen aan het volgende adres: Roerdompsingel 4 te Numansdorp. Aanleiding en doel van deze asbestinventarisatie: Totaalsloop van het gebouw. Reikwijdte van het onderzoek: Gehele bouwwerk of gehele object Gedeelte van bouwwerk of gedeelte van object Bouwwerk of object en het gebied rondom het bouwwerk of object Uitsluitend het gebied rondom het bouwwerk of het object Nadere toelichting reikwijdte van het onderzoek: De gehele oudbouw, incl. kleedkamers, douches, installatieruimte en sportzaal. Tevens onderzoek van de kruipruimte, spouw, daken en de vloeren. Nieuwbouw is in 2000 gerealiseerd en is niet onderzocht. Gericht destructief onderzoek: Heeft er gericht destructief onderzoek plaatsgevonden?
Ja
Nee
Onder en achter wand- en vloertegels in douches/kleedkamers en in de spouw. Geschiktheid van de rapportage: Geschikt voor de verwijdering van het in dit rapport genoemde asbesthoudende materiaal Geschikt voor renovatie zonder de bouwkundige integriteit aan te tasten Geschikt voor volledige renovatie of totaalsloop Niet geschikt voor asbestverwijdering, risicobeoordeling noodzakelijk Nadere toelichting geschiktheid van de rapportage: Het rapport is geschikt voor de sloop van het gehele pand. Aanvullend onderzoek: Is er aanvullend onderzoek noodzakelijk voor het doel van het onderzoek?
Ja
Nee
Indien het doel verandert, dient de geschiktheid van deze rapportage te worden herzien. Samenvatting aangetroffen bronnen: Tijdens het onderzoek zijn de volgende asbesthoudende bronnen aangetroffen: Bron
Omschrijving
Locatie
1
Plafondbeplating
Installatieruimte
Hoeveelheid 2
15 m
Risicoklasse
Urgentie
2, binnensanering
Geen direct risico, bron verwijderen voorafgaand aan mutatieonderhoud, renovatie en/of sloop.
Tijdens het onderzoek zijn de volgende niet asbesthoudende bronnen aangetroffen: Bron
Omschrijving
Locatie
Hoeveelheid
2
Dakbedekking
Dak oudbouw
485 m2
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
4
2
Resultaten
2.1
Resultaten van deskresearch
Deskresearchbronnen en verkregen informatie: Inspanningen geleverd met betrekking tot vooronderzoek Heeft de opdrachtgever, voorafgaand aan het onderzoek, historische (bouw) gegevens aangeleverd
Nee
Zijn er tekeningen beschikbaar
Nee
Welke relevante informatie kan er uit de beschikbare tekeningen worden gehaald
Geen
In welk jaartal of welke periode is het te inventariseren bouwwerk, object of de installatie gebouwd
Bouwjaar niet te achterhalen.
Interview Gesproken met
De opdrachtgever.
Bevindingen
Geen asbest gerelateerde informatie.
Overige verkregen informatie Zijn er eerdere asbestinventarisaties uitgevoerd
Niet bekend
Welke relevante informatie kan er uit eerder opgestelde inventarisatierapporten worden gehaald
N.v.t.
Zijn er in het verleden asbesthoudende materialen uit het bouwwerk, object of de installatie verwijderd
Niet bekend
Hebben er in het verleden verbouwingen of renovaties plaatsgevonden
Niet bekend
Overige geraadpleegde bronnen
N.v.t.
2.2
Bijzonderheden en overige bevindingen asbestinventarisatie • • • • • • • • •
Nieuwbouw is in 2000 gerealiseerd en is niet onderzocht. De kleedkamers en douches zijn in 2000 verbouwd en over de oude tegels betegeld. Er is achter de sportzaal nou een gedeelte waar de oude tegels zichtbaar zijn, deze onderzocht en de tegellijm is niet asbestverdacht. In de kruipruimte geen bijzonderheden waargenomen. De vloer van de sportzaal in een PVC vloer met daaronder linoleum, niet asbestverdacht en daaronder een houtensportvloer. Dit alles ligt op een betonvloer waarop zich geen lijmresten bevinden. De kitten in de aanwezige kozijnen zijn elastisch en zijn niet asbestverdacht. De dakbedekking is in 2000 aangebracht over de oude dakbedekking, deze ook bemonsterd. De spouw opengemaakt, hier zijn geen spouwstroken of bitumen zichtbaar, dus niet asbestverdacht. De plafonds zijn opgebouwd met systeem/gips of hout met uitzondering in de installatieruimte (zie bron 1).
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
5
3
Asbesthoudende bronnen
Bronnummer
1
Bron
Plafondbeplating
Locatie
Installatieruimte
Monsternummer
MM01
Analysecertificaat
A00087726.1
Betreft
Asbesthoudend
Analyseresultaten
30-60% Chrysotiel
Hoeveelheid
15 m2
Bevestigingsmethode
Geschroefd
Binding
Niet-hechtgebonden
Verweerdheid
Niet
Beschadiging
Niet
Risicoklasse
2
Verwijderingsmethode
Binnensanering
Urgentie
Geen direct risico, bron verwijderen voorafgaand aan mutatieonderhoud, renovatie en/of sloop.
Omschrijving bron:
Het betreft plafondbeplating dat is toegepast in de installatieruimte.
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
6
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
7
4
Niet asbesthoudende bronnen
Bronnummer
2
Bron
Dakbedekking
Locatie
Dak oudbouw
Monsternummer
MM02, MM03
Analysecertificaat
A00087726.1
Betreft
Niet asbesthoudend
Hoeveelheid
485 m2
Omschrijving bron:
Dubbel laags dakbedekking op het lage en het hoge dak.
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
8
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
9
5
SMART risicoclassificatie
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
10
6
Analyseresultaten
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
11
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
12
7
Projectfoto's
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
13
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
14
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
15
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
16
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
17
8
Tekeningen
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
18
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
19
2022-885 V1
Roerdompsingel 4 Numansdorp
20
Transect-rapport 4446 Numansdorp, Roerdompsingel 4 Gemeente Hoeksche Waard (ZH) Archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase
1
2
Overijsselhaven 127 3433 PH Nieuwegein
Auteur Versie Projectcode Datum Opdrachtgever Uitvoerder
J.G.E. Melman Versie 1.1 22070007 05-12-2022 Urbar b.v. Transect b.v. Overijsselhaven 127 3433 PH Nieuwegein J.G.E. Melman (KNA Prospector Ma) J. de Wit 5314112100 Gemeente Hoeksche Waard Terra Archeologie Nog te beoordelen
Veldonderzoek Onderzoeksmelding Bevoegde overheid Adviseur bevoegde overheid Status Beheer documentatie Voorblad
Autorisatie Naam Drs. A.A. Kerkhoven (Senior KNA Prospector)
T: 030-7620705 E: informatie@transect.nl
Transect, Nieuwegein Foto van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (12-12-2022)
Datum
Paraaf
23-12-2022
ISSN: 2211-7067
© Transect, Nieuwegein Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
3
Samenvatting In opdracht van Urbar b.v. heeft Transect in december 2022 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied aan de Roerdompsingel 4 in Numansdorp (gemeente Hoeksche Waard). Het archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend veldonderzoek (IVO). De vraagstelling van deze onderzoeken richt zich op het vaststellen en toetsen van de archeologische verwachting en de bepaling in hoeverre de voorgenomen ingrepen in het kader van de planvorming effect hebben op eventuele archeologische resten in het gebied. • Op basis van het bureauonderzoek is in het plangebied sprake van een lage archeologische verwachting voor resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe tijd. Of en in hoeverre resten uit het Neolithicum en Bronstijd aanwezig zijn is niet bekend. Gezien de verwachting op de ligging in een waddengebied hier is de aanwezigheid van resten echter niet heel waarschijnlijk. Resten uit de IJzertijd en Romeinse tijd bevinden zich theoretisch gezien in de top van het veen en een oude kleilaag (als onderdeel van de Duinkerke-I afzettingen). Op basis van de opbouw van de ondergrond in het plangebied op basis van milieuboringen, is sprake van een dik zandpakket in het plangebied. Dit betreffen vermoedelijk getijdeafzettingen uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd.
De aanwezigheid van een zandpakket wijst op snelle stroomsnelheden, die waarschijnlijk voor een erosie van de top van het veen hebben gezorgd. Om deze reden is sprake van een lage archeologische verwachting voor de periode IJzertijd – Late Middeleeuwen. Het plangebied bevindt zich in de Numanspolder ten noorden van de historische kern van Numansdorp. Het plangebied bevindt zich in het agrarische buitengebied, buiten bekende bewoningskernen, waardoor een lage archeologische verwachting • Op basis van het veldonderzoek is de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek bevestigd. In het plangebied zijn getijdegeulafzettingen van het Laagpakket van Walcheren aanwezig. Deze getijdeafzettingen zijn tijdens en na de Sint Elisabethsvloed uit de 15de eeuw afgezet. Er is een zandpakket met hierop klei aanwezig. De boringen konden niet dieper worden gezet dan het zandpakket en hierom is de top van het veen niet bereikt. Deze bevindt zich in ieder geval dieper dan 3,0 m -Mv. De aanwezigheid van een dik zandpakket wijst op sterke stroomsnelheden. Het plangebied heeft in een getijdegeul gelegen. Vanwege deze sterke stroomsnelheden is het zeer aannemelijk dat de top van het veen reeds geërodeerd is. Hiermee is het archeologisch relevante niveau voor de periode Bronstijd – Late Middeleeuwen ook geërodeerd geraakt. De lage verwachting voor deze periodes is hiermee bevestigd.
Er zijn evenmin aanwijzingen voor de aanwezigheid van een archeologisch relevant niveau uit de periode Nieuwe tijd Advies Voor het plangebied zijn in het kader van de voorgenomen nieuwbouw geen aanvullende maatregelen nodig. Geadviseerd wordt het plangebied voor wat betreft archeologie vrij te geven. Op het moment dat onverhoopt toch archeologische zaken worden aangetroffen, geldt een wettelijke meldingsplicht conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 en 5.11, deze vondsten te melden bij de bevoegde overheid (gemeente Hoeksche Waard). Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de bevoegde overheid (de gemeente Hoeksche Waard) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.
4
Inhoud 1.
Aanleiding
1
2.
Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek
2
3.
Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied
3
4.
Planvorming en consequenties toekomstig gebruik
5
5.
Beleidskader
6
6.
Landschap, geomorfologie en bodem
7
7.
Beschrijving bekende archeologische kenmerken
10
8.
Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen
12
9.
Gespecificeerde archeologische verwachting
18
10.
Resultaten veldonderzoek
21
11.
Beantwoording onderzoeksvragen
23
12.
Conclusie en Advies
24
13.
Geraadpleegde bronnen
25
Bijlage 1: Archeologische beleidskaart van de gemeente Hoeksche Waard
27
Bijlage 2: Geologie
29
Bijlage 3: Geomorfologie
30
Bijlage 4: Hoogtekaart
31
Bijlage 5: Bodemkaart
33
Bijlage 6: Archeologische informatie
34
Bijlage 7: Boorpuntenkaart
35
Bijlage 8: Foto’s van boringen
36
Bijlage 9: Boorbeschrijvingen
37
1
1. Aanleiding In opdracht van Urbar b.v. heeft Transect1 in december 2022 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied aan de Roerdompsingel 4 in Numansdorp (gemeente Hoeksche Waard). De aanleiding voor het onderzoek vormt de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de realisatie van nieuwbouw in het gebied. In het plangebied geldt volgens de gemeentelijke beleidskaart een middelhoge archeologische verwachting. Hiervoor geldt dat voor bodemingrepen die groter zijn dan 500 m 2 en die dieper reiken dan 30 cm -Mv een archeologisch onderzoek noodzakelijk is. Gezien de grotere verstoringsoppervlakte en -diepte is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1 en het Plan van Aanpak (Melman, 2022).
1 Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en de SIKB.
1
2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende (cultuur)historische informatie is verkregen uit historische kaarten. Om inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart en beschikbare geologische en geomorfologische kaarten geraadpleegd. Het bouwarchief van de gemeente is geraadpleegd. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied.
Hiermee ontstaat inzicht in de landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij de beschrijving van de veldresultaten (Hoofdstuk 10). Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de volgende vragen: • Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen? •
Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en hoe diep liggen deze?
•
In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie, afdekkend substraat)?
•
Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te differentiëren in laag, middelhoog en hoog?
Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegde overheid een beslissing in het kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve) kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1). Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA 4.1).
2
3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied Gemeente
Hoeksche Waard
Plaats
Numansdorp
Toponiem
Roerdompsingel 4
Kaartblad
43O
Centrumcoördinaat
89.621 / 416.511
Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische, (cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied. Het plangebied ligt aan de Roerdompsingel 4 in Numansdorp (gemeente Hoeksche Waard). De ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Kadastraal gezien omvat het plangebied het hele perceel NMD00 sectie F nummer 1827. Het plangebied is in het oosten begrensd door de Roerdompsingel. De overige grenzen worden gevormd door de grenzen met aanliggende percelen. Het plangebied is circa 3300 m2 groot.
3
Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven, bron: www.pdok.nl).
4
4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik Kader
Aanvraag omgevingsvergunning
Oppervlakte plangebied
3300 m2
Planvorming
Nieuwbouw
Omvang verstoringen
870 m2 nieuwbouw maximaal
Bodemverstorende werkzaamheden
Graafwerkzaamheden, heiwerkzaamheden
Diepte verstoring
Onbekend (>50 cm)
In het plangebied bestaat het voornemen om de bestaande bebouwing te slopen en nieuwbouw te realiseren. Er zijn nog geen concrete bouwplannen bekend. Wel is de verwachting dat de nieuwbouw binnen de contouren van de bestaande bouw wordt gerealiseerd (870 m 2). Er zijn nog geen technische bouwtekeningen beschikbaar waaraan kan worden afgeleid waar en tot hoe diep er verstoringen plaatsvinden. De verwachting is dat er graaf- en heiwerkzaamheden zullen worden uitgevoerd. Er zijn geen effecten op het grondwaterpeil voorzien.
5
5. Beleidskader Onderzoekskader
Aanvraag omgevingsvergunning
Beleidskader
Erfgoednota
Onderzoeksgrens
500 m2 en dieper dan 50 cm –Mv
In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 (Erfgoedwet) is het behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die in medio 2023 in werking zal treden. Volgens de archeologienota en de bijbehorende archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Hoeksche Waard geldt voor het plangebied een middelhoge archeologische verwachting (bijlage 1; Huizer e.a., 2009). Voor zones met een middelhoge archeologische verwachting geldt dat bij bodemingrepen die groter zijn dan 500 m2 en die dieper reiken dan 50 cm -Mv een archeologisch onderzoek noodzakelijk is.
Gezien het grotere verstoringsoppervlakte en -diepte betekent dat in dit geval er in het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning een archeologisch (voor)onderzoek noodzakelijk is (zie hoofdstuk 4). In het kader van de omgevingsvergunning dient de aanvrager een rapport aan de gemeente te overleggen, waarin de archeologische waarde van het plangebied naar het oordeel van Burgemeester en Wethouders in voldoende mate is vastgesteld. Afhankelijk van de uitkomsten van het archeologisch (voor-)onderzoek dat hiervoor nodig is, kunnen aan de ontwikkeling regels worden verbonden ter behoud van belangrijke archeologische waarden. Deze kunnen bestaan uit technische aanpassingen of een veiligstellende opgraving. Het archeologisch vooronderzoek kan hiertoe worden uitgebreid met een al dan niet gecombineerd karterend en waarderend onderzoek, zodat op basis van de KNAwaarderingssystematiek een waardestelling kan worden opgemaakt.
6
6. Landschap, geomorfologie en bodem Archeoregio
Zuidwestelijk zeekleigebied
Geomorfologie
Bebouwde kom
Maaiveld
0,0 – 0,5 m NAP
Bodem
Bebouwde kom
Grondwater
Onbekend
Landschap Numansdorp – met inbegrip van het plangebied – maakt deel uit van het zuidwestelijk zeekleigebied (Berendsen, 2005). Het ontstaan van dit landschap voert terug tot het einde van de laatste IJstijd, het Weichselien. Destijds stroomden de Rijn en de Maas in een brede vlakte van vlechtende rivieren samen bij Rotterdam. Daarbij hebben de rivieren grofzandig sediment en grind afgezet, die geologisch gezien tot de Formatie van Kreftenheye worden gerekend (de Mulder e.a., 2003). De Hoeksche Waard – het eiland waar het plangebied op ligt – lag in het zuidelijk deel van deze riviervlakte, waar deze aansloot op het Zuid-Nederlands zandgebied. Daar is als gevolg van verstuivingen in het Weichselien een reliefrijk dekzandlandschap ontstaan, dat zich kenmerkte door dekzandruggen, welvingen en vlaktes. Het plangebied bevindt zich in het gebied, waar dekzand in de ondergrond aanwezig is. Op basis van een geologische boring 90 ten noorden van het plangebied ligt namelijk dekzand op een diepte van 6,0 m -Mv (5,9 m -NAP; boring B43E0442, 89.659, 416.615 (RD); bron: www.dinoloket.nl). Aan het begin van het huidige geologische tijdvak, het Holoceen (vanaf 10.000 jaar geleden), trad een sterke verandering van het klimaat op. De gemiddelde jaartemperaturen stegen, waardoor op grote schaal de gletsjers begonnen te smelten.
De vrijgekomen hoeveelheid smeltwater zorgde vervolgens wereldwijd voor een sterke zeespiegelstijging. Met de stijging van de zeespiegel steeg in Nederland ook het grondwater, dat als het ware door de zee landinwaarts werd “opgestuwd”. Hierdoor verdronk het oude rivierdal van de Rijn en Maas en vervolgens ook het aangrenzende dekzandlandschap. Er ontstonden zoetwatermeren en moerassen, waarin op grote schaal veenvorming optrad (Basisveen Laagpakket; De Mulder e.a., 2003). De Rijn en Maas begonnen te meanderen en vulden vanaf het westen het oude, Pleistocene rivierdal op met sediment. Omstreeks 8700 jaar geleden vormden de mondingen van de toenmalige rivieren ten noorden van het onderzoeksgebied zich onder invloed van een snel stijgende zeespiegel om tot estuaria (Hijma e a., 2009). Binnen een estuarium is sprake van een geleidelijke overgang van fluviatiel sediment naar sediment dat onder invloed staat van getijden (Formatie van Echteld en Laagpakket van Wormer resp., Hijma e.a., 2009). Daarna verdronk het estuarium en raakte het landschap bedekt met mariene getijdeafzettingen, gevormd in een waddenmilieu. De getijdeafzettingen zijn afgezet onder invloed van overstromingen vanuit zee, waardoor ze ook buiten het oude rivierdal/estuarium worden aangetroffen. De afzettingen worden tot de Formatie van Naaldwijk gerekend (Laagpakket van Wormer, De Mulder e.a., 2003).
Volgens de geologische boring 90 m ten noorden van het plangebied bevinden er zich geen wadafzettingen van de Formatie van Wormer in het plangebied. Op het dekzand is direct veen aanwezig. Bij een geologische boring gezet op 350 m ten westen van het plangebied zijn deze afzettingen wel waargenomen vanaf een diepte van 560 cm -Mv (5,6 m -NAP; boring B43E0445, 89.128 / 416.649 (RD)); bron: www.dinoloket.nl). Na het Subboreaal (omstreeks 3000 v. Chr.; grofweg in het Midden-Neolithicum) zwakte de stijging van de zeespiegel af, waardoor zich voor de kust strandwallen vormden. Deze strandwallen 7
beschermden het achterland tegen overstromingen vanuit zee, waardoor een relatief rustig en vochtig milieu kon ontstaan. De aanhoudende stijging van het grondwater zorgde daarbij voor de uitgebreide vorming van (riet)veen, dat geologisch gezien tot het Hollandveen Laagpakket wordt gerekend (De Mulder e.a., 2003). Rondom het plangebied duurde het wat langer voordat de veenvorming op gang kwam omdat het kustsysteem in de omgeving relatief lang open bleef. Deze veenvorming duurde voort tot circa 2500 jaar geleden. Vanaf toen trad de zee via de Maasmonding diverse malen het achterland binnen en kreeg het gebied te maken met verschillende perioden van overstromingen. Deze stonden eerder bekend als Duinkerke-I en -III transgressies (Zagwijn en Van Staalduinen, 1975), tegenwoordig worden deze getijde-afzettingen tot het Laagpakket van Walcheren binnen de Formatie van Naaldwijk gerekend. Er ontstonden daarbij soms diepe kreek- en getijdegeulen en het veengebied werd tot ver landinwaarts aangetast. Ook werden pakketten klei op het veen afgezet, hoewel deze zich geleidelijk en gefaseerd vormden. Het ontstaan van kreken in het veengebied schiep met name in de stabiele perioden tussen de overstromingen mogelijkheden voor bewoning in de Bronstijd en IJzertijd, doordat het veen lokaal ontwaterde. Vanaf 500 v. Chr. wordt dit veengebied lokaal door de mens ontgonnen.
Door de hiermee gepaard gaande ontwatering daalt het maaiveld en kan de zee het veengebied binnendringen. In de Late Middeleeuwen werden de resterende veengebieden bedijkt, maar door een serie van overstromingen, waarvan de Sint-Elisabethsvloed van 1421 de meest catastrofale was, gingen grote delen van het cultuurlandschap in Zuidwest-Nederland verloren. De Hoeksche Waard, waar het plangebied op ligt, is vanaf de 15e eeuw door inpoldering terug gewonnen. Het plangebied ligt in de Numanspolder; deze is in 1642 als polder omdijkt en drooggemalen (Allewijn, 1962). Geologie en lithologie Op de geologische kaart van het plangebied bevindt het plangebied zich in een gebied waar Duinkerke-IIIb afzettingen (dekafzettingen uit de Late Middeleeuwen, Zagwijn en Van Staalduinen, 1975) op Hollandveen (veen) en Afzettingen van Calais (wadafzettingen als onderdeel van het laagpakket van Wormer) te verwachten zijn (code A0.3b; TNO, 1982, figuur 3). Op basis van een boring uit het Dinoloket in de omgeving van het plangebied is veen op een diepte van 3,50 m -Mv aanwezig (B43E0442, 89.659, 416.615 (RD); bron: www.dinoloket.nl). Op het veen is klei aanwezig dat onderdeel is van de Formatie van Walcheren. Het betreffen overstromingsafzettingen afgezet tijdens en na de Sint Elisabethsvloed in de Late Middeleeuwen.
In het plangebied hebben reeds milieuboringen plaatsgevonden Op basis van deze boringen bestaat de ondergrond uit een zandpakket vanaf een diepte van 100-150 cm -Mv tot minimaal 300 cm -Mv (Pals, 2022). Hierop bevindt zich zandige klei. Vermoedelijk betreffen dit getijdeafzettingen van de Formatie van Walcheren, afgezet tijdens en na de Sint Elisabethsvloed in de Late Middeleeuwen. De aanwezigheid van een dik zandpakket wijst op hoge stroomsnelheden. Het plangebied lijkt daarmee in een getijdegeul gelegen te hebben. Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Het maaiveld in het plangebied varieert tussen 0,1 en 0,5 m NAP (bijlage 4: AHN4). Rondom de bestaande bebouwing is een kleine verhoging zichtbaar (circa 40 cm) dat waarschijnlijk bij de aanleg van de bebouwing is gerealiseerd. De omgeving van het plangebied is vlak. Er zijn geen natuurlijke landschapsvormen in te herkennen.
8
Geomorfologie Op de geomorfologische kaart is het plangebied gekarteerd als gelegen in de bebouwde kom. Op 80 m ten oosten van het plangebied is een vlakte van getijafzettingen aanwezig (kaartcode 2M72; bijlage 3). Het plangebied bevindt zich naar verwachten ook op een dergelijke vlakte. Op 275 m ten noorden van het plangebied is een getijkreekbedding of zee-erosiegeul aanwezig (kaartcode 22R71). Bodem Het plangebied bevindt zich volgens de bodemkaart binnen de bebouwde kom en hierom is er geen natuurlijke landschapsvorm gekarteerd. Rondom de bebouwde kom van Numansdorp zijn met name kalkrijke poldervaaggronden aanwezig (kaartcode Mn35A; bijlage 5). Dit zijn kleigronden met een grijze, roestig gevlekte ondergrond, die niet slap is. Daarbij worden ze gekenmerkt door een grijze, humusarme bovengrond. Hier bestaan ze specifiek uit lichte klei. Poldervaaggronden zijn wijd verbreid en komen over het algemeen veel voor in westelijk Nederland (De Bakker en Schelling, 1989). Grondwater De grondwatertrap binnen het plangebied is onbekend. De poldervaaggronden op 75 m ten oosten van het plangebied hebben een grondwatertrap VI. Dit betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen de 40 en 80 cm -Mv verwacht wordt en de gemiddeld laagste grondwaterstand dieper dan 120 cm –Mv.
Bij dergelijke grondwaterstanden worden binnen 120 cm – Mv geen onverbrande organische archeologische resten zoals hout en bot meer verwacht; deze zullen als gevolg van oxidatie en zure omstandigheden in de bodem al zijn aangetast. Binnen 120 cm -Mv kunnen wel anorganische resten, zoals vuursteen en aardewerk, of verbrande organische resten worden aangetroffen. Beneden 120 cm -Mv kunnen daarnaast theoretisch gezien ook onverbrande organische resten worden aangetroffen.
9
7. Beschrijving bekende archeologische kenmerken Wettelijk beschermd monument
Nee
AMK terrein
Nee
Verwachting gemeentelijke kaart
Middelhoog
Archeologische waarden en/of informatie
Nee
Wettelijk beschermde status Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status. Archeologische Monumentenkaart (AMK) Het plangebied is niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK). Archeologische verwachting Op de gemeentelijke beleidskaart kent het plangebied een middelhoge archeologische verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de verwachte ligging van het plangebied in een voormalig veengebied dat mogelijk bewoningsmogelijkheden heeft gekend. Bekende archeologische waarden In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen archeologische waarnemingen gedaan en heeft in het verleden niet eerder onderzoek plaatsgevonden. In de omgeving van het plangebied is wel informatie bekend (bijlage 7). In tabel 1 is een overzicht gegeven van de verschillende onderzoeken in de omgeving van het plangebied. Informatie uit overige bronnen Er is geen aanvullende informatie uit overige bronnen verkregen. Archeologisch gezien valt uit de resultaten van de reeds uitgevoerde onderzoeken in de omgeving af te leiden dat er allereerst weinig vindplaatsen gevonden zijn. De onderzoeken betreffen allemaal booronderzoeken op grond waarvan geconcludeerd is dat er geen resten of aanwijzingen aanwezig zijn.
Er is met name gezocht naar vindplaatsen op de top van het veen, waarin/op resten uit de Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd aanwezig zouden zijn, de periode waarin het veengebied ontgonnen is. De resten zouden zich volgens de onderzoeken kunnen kenmerken door een cultuurlaag. Ook worden veraarde veenniveaus en oevers van getijdegeulen opgevoerd als indicatoren/aanwijzingen voor de aanwezigheid van bewoning. Over andere en oudere vindplaatsen worden in de onderzoeken geen uitspraken gedaan.
10
Tabel 1: Overzicht van de archeologische onderzoeken rondom het plangebied (<500 m).
Zaak-ID
Toponiem
Afstand-windrichting
Type onderzoek
Bevindingen
Bron
4945061100
Naast Burg de Zeeuwstraat 118120
350 m ten noorden
Booronderzoek
Van dit onderzoek is nog geen rapportage openbaar raadpleegbaar. Wel zijn de eerste bevinden gedeeld. Op basis van het onderzoek bestaat de ondergrond uit dekafzettingen van Duinkerke III, op Hollandveen, op getijdeafzettingen van het Laagpakket van Wormer. Op de dekafzettingen worden resten uit de Nieuwe tijd verwacht. Op het veen resten uit de Bronstijd – Middeleeuwen. Het veen wordt dieper dan 5,0 m -Mv verwacht. Dieper dan 6,0 m -Mv, op getijdeafzettingen van het Laagpakket van Wormer worden resten uit het Laat-Neolithicum verwacht.
Archis3
11
8. Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen Cultuurhistorische elementen
Nee
Aard historisch landgebruik
Bouwland
Historische bebouwing aanwezig
Nee
Bebouwing van cultuurhistorische waarde
Nee
Historische achtergronden Het plangebied ligt in het zuiden van de Hoeksche Waard en maakt deel uit van de Numanspolder, een polder die aangelegd is nadat grote delen van de Groote Waard verloren waren gegaan door de St. Elisabethsvloeden van 1421. Sindsdien heeft het gebied altijd buitendijks gelegen. De Numanspolder (en Numansdorp) is gesticht in 1642, langs het Hollands Diep. Hiertoe is eerst de Numans Polderse Dijk aangelegd ten oosten van Numansdorp en vervolgens in het begin van de 19e eeuw de Numansdijk in het westen. Het plangebied bevindt zich ten noorden van de historische kern van Numansdorp, in het buitengebied. Op de oudst geraadpleegde kaart, de Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832, is het plangebied onbebouwd en in gebruik als bouwland volgens de Oorspronkelijk Aanwijzende Tafelen(OAT; figuur 2). Op 30 m ten westen van het plangebied is in 1856 een molen gerealiseerd, molen ‘Landzicht’. Een restant van deze molen is nog aanwezig ten westen van het plangebied (bron: www.molendatabase.org). Op een topografisch kaart uit 1880 is deze molen reeds zichtbaar (figuur 3). Het plangebied zelf is onbebouwd en nog in gebruik als landbouwgrond. Rond 1955 verdwijnt de molen en worden er huizen gerealiseerd ten westen van het plangebied (figuur 6). In het plangebied zelf verandert niets. Vanaf 1990 is de bestaande bebouwing in het plangebied aanwezig (figuur 8).
Militair Erfgoed Volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) ligt Numansdorp, inclusief het plangebied, binnen de Zuidfront Vesting Holland-linie (bron: www.ikme.nl). Dit betekent dat hier archeologische resten worden verwacht, zoals resten van gevechts- en waarnemingsposities voor infanterie, opstellingen voor geschut, loopgraven, mangaten, overstoven betonbouw, versperringen, barakken en dergelijk. In het plangebied zelf zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van militaire resten (www.vergeltungswaffen.nl; www.bunkerinfo.nl; www.tracesofwar.nl). Ook op RAF-luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog zijn in het plangebied geen militaire elementen en/of structuren zichtbaar (figuur 9). Op de Kaart van Verdedigingswerken staat het plangebied ook niet aangemerkt als interessant gebied. Zodoende worden er geen oudere militaire resten verwacht (bron: militaire landschapskaart RCE). Huidig gebruik en bodemverstoringen Het plangebied is ten tijde van het veldonderzoek bebouwd met een sportschool uit 2001 (bron: bagviewer.kadaster.nl). Het gebouw heeft een oppervlakte van circa 400 m 2. Op basis van de bouwtekeningen is onder de vloer een kruipruimte aanwezig. De diepte van de kruipruimte wordt niet gespecificeerd.
Het gebouw is gefundeerd op heipalen, die om de 3,5 á 5 meter afstand zijn geplaatst (bron: bouwarchief gemeente Hoeksche Waard; niet als figuur opgenomen in verband met auteursrecht). Op basis van het reeds uitgevoerde milieuonderzoek zijn er geen (ernstige) vervuilingen aanwezig en zijn er geen verstoringen te herkennen (Pals, 2022).
12
Figuur 2: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl).
Figuur 3: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
13
Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
14
Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1955 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1975 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
15
Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1990 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
Figuur 9: RAF-luchtfoto van het plangebied genomen op 3 september 1945 (bron: library.wur.nl)
16
Figuur 10: Uitsnede van een luchtfoto uit 2019. Het plangebied is met rode lijnen weergegeven (bron: www.pdok.nl).
17
9.
Gespecificeerde archeologische verwachting
Op basis van het bureauonderzoek is in het plangebied sprake van een lage archeologische verwachting voor resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe tijd. Of en in hoeverre resten uit het Neolithicum en Bronstijd aanwezig zijn op wadafzettingen of kleilagen dieper in het veen is niet bekend. Gezien de verwachting op de ligging in een waddengebied hier is de aanwezigheid van resten echter niet heel waarschijnlijk. Resten uit de IJzertijd en Romeinse tijd bevinden zich theoretisch gezien in de top van het veen en een oude kleilaag (als onderdeel van de Duinkerke-I afzettingen). Daarnaast is er bekend dat voorafgaand aan de St. Elizabethsvloeden er in de Vroege Middeleeuwen (in de na de Romeinse Tijd ontstane kwelders) bewoning in het gebied plaatsvond. Er zijn sporadisch resten terug te vinden van kleine woonheuvels in een omgeving die steevast omschreven wordt als te “nat” voor bewoning. Dit gebied bevindt zich in de zijarmen van kreken, oftewel een gebied wat dagelijks ‘overstroomde’ met vloed en droogviel met eb. Er is dus een periode geweest waarbij de invloed van de zee dus niet al te bedreigend moet zijn geweest. Bijna al deze woonheuvels zijn verlaten vanaf circa de 10e eeuw. Deze woonheuvels zijn later weer afgedekt geraakt met een pakket overstroming afzettingen vanwege de toename van stormvloeden.
Op basis van de opbouw van de ondergrond in het plangebied op basis van milieuboringen, is sprake van een dik zandpakket in het plangebied. Dit betreffen vermoedelijk getijdegeulafzettingen uit de Late Middeleeuwen. De aanwezigheid van een zandpakket wijst op snelle stroomsnelheden, die waarschijnlijk voor een erosie van de top van het veen hebben gezorgd. Om deze reden is sprake van een lage archeologische verwachting voor de periode IJzertijd – Late Middeleeuwen. Het plangebied bevindt zich in de Numanspolder ten noorden van de historische kern van Numansdorp. Het plangebied bevindt zich in het agrarische buitengebied, buiten bekende bewoningskernen. Op topografische kaarten vanaf de 19de eeuw is geen bebouwing in het plangebied aanwezig. Om deze reden geldt een lage archeologische verwachting voor de periode Nieuwe tijd. Stratigrafische positie Archeologische resten en sporen van bebouwing uit de Nieuwe Tijd kunnen vanaf het maaiveld aanwezig zijn. De top van het veen, dat dient als archeologisch niveau voor de perioden IJzertijd – Late Middeleeuwen, is aanwezig onder laatmiddeleeuwse graafwerkzaamheden. Hetzelfde geldt voor de Duinkerke-I en de Duinkerke-III-afzettingen. Complextypen Er kunnen primair resten van nederzettingen aanwezig zijn, maar ook sporen van landgebruik (sporen van beakkering, ontwateringsgreppels e.d.) zijn niet uit te sluiten.
Dit geldt eveneens voor de aanwezigheid van grafvelden. In de meeste gevallen zal de aanwezigheid van nederzettingsresten zich kenmerken door de aanwezigheid van een donkergekleurde of zwarte “vuile” laag, waarin vondstmateriaal zoals aardewerk, bot, houtskool en fosfaat voor kunnen komen. Eventuele nederzettingsresten uit de IJzertijd zijn te verwachten in de top van het veen. Resten uit de Romeinse tijd bevinden zich in de klastische afzettingen bovenop het veen. Voor beide geldt deze verwachting indien de top van het veen en eventuele klastische afzettingen nog behouden zijn gebleven. De gespecificeerde archeologische verwachting is nader weergegeven in onderstaande tabel 1. Prospectiekenmerken, zoekstrategie en advies Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verworven resultaten is het in eerste instantie de vraag wat de opbouw van de ondergrond in het plangebied is. Met name de mate van erosie van de top van het veen is van belang, aangezien dit het meest relevante archeologische niveau in het plangebied is, 18
op basis van het bureauonderzoek. Er is echter een minstens 2,0 m dikke zandlaag in het plangebied aanwezig, wat waarschijnlijk wijst op de aanwezigheid van een getijdegeul in het gebied. Een dergelijke geul zal voor een erosie van de top van het veen, en daarmee ook het archeologisch relevante niveau hebben gezorgd. Om de opbouw van de ondergrond en de diepteligging van de top van het veen te bepalen adviseren wij om een verkennend booronderzoek uit te voeren. De wijze van onderzoek is opgenomen in hoofdstuk 10.
19
Tabel 2: Gespecificeerde archeologische verwachtingstabel
1
Archeologische verwachting Datering
2 3 4 5
Complextype Omvang Diepteligging Gaafheid en conservering
6 7
Locatie Uiterlijke kenmerken (artefacten en type indicatoren) Mogelijke verstoringen
8
Reden Laag Laat-Paleolithicum-Neolithicum Vanwege de ligging in een nat getijdegebied. Laag Bronstijd-Late Middeleeuwen Vanwege de vermoedelijke aanwezigheid van een getijdegeul in het gebied, dat de top van het veen heeft geërodeerd. Laag Nieuwe tijd Vanwege de ligging in het agrarisch buitengebied ten noorden van Numansdorp en het ontbreken van bebouwing op topografische kaarten. Nederzettingen (jachtkamp), huisplaatsen, sporen van landgebruik 100-1000 m2 (omvang jachtkamp); 500-2000 m2 (omvang huisplaats, algemeen) Top van het veen of Duinkerke I afzettingen indien (nog) aanwezig De verwachting is dat de top van het veen en eventuele oudere getijdeafzettingen hierop zijn geërodeerd vanwege de ligging van het gebied in een getijdegeul uit de Late Middeleeuwen. Onbekend, op dit moment het hele plangebied. Vindplaatsen kenmerken zich naar verwachting door vondsten of cultuurlagen. Zie 5.
20
10. Resultaten veldonderzoek Onderzoeksmethodiek Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd (conform het opgestelde Plan van Aanpak; Melman, 2022). De boringen zijn daarbij gebruikt om zowel de mate van intactheid van de bodem als de bodemopbouw zelf te bepalen. In totaal zijn in het plangebied vijf boringen gezet (boring 1-5). De boringen hebben een diepte tot maximaal 300 cm –Mv en zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. Beneden de grondwaterspiegel is gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen konden niet dieper worden gezet aangezien het aanwezige zand onder invloed van het grondwater uit de boor loopt. Er kon om deze reden niet tot onder het zand geboord worden. De boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Deze beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 8. De boringen zijn gelijkmatig in het plangebied uitgezet. De ligging van de boringen is opgenomen in bijlage 7. De coördinaten van de boorpunten zijn bepaald met een meetlint aan de hand van de bestaande topografie en de hoogte is aan de hand van het AHN4 bepaald (bron: www.ahn.nl).
Veldwaarnemingen Ten tijde van het veldonderzoek is het plangebied grotendeels begroeid met gras, dat in gebruik is als sportveld met diverse stellages. Het zuiden en oosten van het terrein is verhard met tegels. Rondom de bestaande bebouwing is het maaiveld zichtbaar enkele centimeters hoger. Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek zijn weergegeven in figuur 11.
Figuur 11: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (12-12-2022).
Bodemopbouw en lithologie Onder in de boringen, vanaf een diepte van 110 – 180 cm -Mv (0,8 – 1,7 m -NAP) is matig siltig, grijs zand aanwezig. Het zand is tot minimaal 300 cm -Mv aanwezig (2,9 m -NAP). Het bevat enkele kleilagen, mariene schelpfragmenten en (verslagen) plantenresten. Op de zandlaag is sterk siltig tot sterk zandige klei aanwezig. Het is grijs(bruin) van kleur. Het zand is matig stevig. Het bevat mariene schelpfragmenten en verslagen plantenresten. Ook bevat het roest- en mangaanvlekken. De top van het kleipakket is aangetroffen op een diepte van 50 – 70 cm -Mv (0,3 – 0,5 m -NAP). Deze afzettingen zijn geïnterpreteerd als getijdeafzettingen van de Formatie van Walcheren. Vanwege de aanwezigheid van een zandpakket met kleilagen betreffen het getijdegeulafzettingen. Op de getijdeafzettingen is matig tot zwak zandige klei aanwezig. Het is donkergrijs tot grijsbruin van kleur en bevat wortelresten en schelpfragmenten. Ook zijn er fragmenten baksteen, zowel zacht en hard aangetroffen, evenals fragmenten plastic. De lagen zijn matig tot zwak humeus. De lagen zijn geïnterpreteerd als een recente ophogingslaag en heeft een dikte van 50 – 70 cm en is vanaf maaiveld aanwezig. Interpretatie Op basis van het veldonderzoek is de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek bevestigd. In het plangebied zijn getijdeafzettingen van het Laagpakket van Walcheren aanwezig.