RK HW - Quick scan leges - Eindrapport DEF
Tekst van het document
€ 418
€ 550
€ 533
€ 4.808
€ 1.671
€ 2.132
€ 1.660
€ 12.077
€ 4.903
€ 6.142
(dakkapel) Bouwsom € 53.33 (uitbouw woning) Bouwsom € 166.000 (nieuwbouwwoning)
Bron: https://www.coelo.nl/index.php/atlas-lokale-lasten/landelijk-overzicht benaderd 23 aug. 2022
Uit bovenstaande tabel blijkt dat een inwoner in Hoeksche Waard in deze voorbeeldsituaties meer kwijt is dan een inwoner in een gemiddelde Nederlandse gemeente. Hoeksche Waard behoort echter niet tot de ‘duurste’ gemeenten in deze voorbeelden. 4.3 Leges vallend onder Europese dienstenrichtlijn Leges vallend onder Titel 3 (“Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2”) zijn niet vergeleken door het COELO. Om die reden heeft de Rekenkamer zelf onderzoek gedaan naar de legestarieven uit Titel 3 bij vijf referentiegemeenten: Altena, Goeree-Overflakkee, Meierijstad, Súdwest-Fryslân en Westland.16 De legestarieven zijn alleen vergeleken indien de te leveren dienst exact
15 16
Dit bedrag is door COELO gebaseerd op het tarief van de aanvraag vermeerderd met het tarief van een welstandstoets. Deze vijf referentiegemeenten volgen uit het Rekenkamerrapport Quick scan externe inhuur, december 2021.
19
hetzelfde is (bijvoorbeeld doordat die dienst een wettelijke grondslag heeft). Indien een dienst niet expliciet in een legesverordening is opgenomen, is met die betreffende gemeente geen rekening gehouden bij het berekenen van het gemiddelde tarief. Bij deze vergelijking moet nog worden opgemerkt dat de gemeente Westland vaak een korting geeft op het legestarief indien de aanvraag volledig digitaal geschiedt. In de vergelijking vindt u de tarieven exclusief die korting. De volledige vergelijking vindt u in Bijlage 2. Horeca Onder het hoofdstuk Horeca in de legesverordening vallen zowel vergunningen, meldingen en ontheffingen voor horecabedrijven als voor slijtersbedrijven. Wat opvalt is dat geen van de referentiegemeenten in 2022 een nultarief hanteerde voor diverse vergunningen voor horecabedrijven, zoals Hoeksche Waard bij wijze van lastenverlichting in verband met de coronacrisis wel doet. Hoeksche Waard is daarin uniek. De gangbare tarieven, die wel nog worden gehanteerd voor slijtersbedrijven, zijn echter hoger dan het gemiddelde van de referentiegemeenten.17 Het wijzigen of schrappen van een leidinggevende is daarbij de grootste uitschieter en kost 58% meer dan in de referentiegemeenten. Seksbedrijven Vergunningsaanvragen voor een escortbedrijf of seksinrichting kosten in Hoeksche Waard bijna een kwart minder dan gemiddeld in de referentiegemeenten.
In het geval van vergunningswijzigingen scheelt dat zelfs 69%. Het Hoeksche Waardse tarief voor aanvragen van € 1.573,15 is hoger dan het laagste tarief (€ 687), maar flink lager dan het hoogste tarief (€ 4.161). Huisvestingswet 2014 De kosten voor een vergunning voor het splitsen van een woning zijn in Hoeksche Waard gemiddeld 45% lager dan in referentiegemeenten. Winkeltijdenwet De kosten voor het verlenen van een ontheffing van de Winkeltijdenwet zijn beperkt. Binnen de referentiegemeenten variëren deze kosten tussen de € 28,50 en € 70. Hoeksche Waard zit daar met een tarief van € 34,10 tussenin. Gemiddeld is Hoeksche Waard voor het verkrijgen van zo’n ontheffing 20% goedkoper en voor het wijzigen ervan 5% goedkoper.
17
Per 2023 zullen de nultarieven voor de horeca worden teruggedraaid en zullen deze tarieven weer op gelijke hoogte met die voor slijtersbedrijven worden gesteld.
20
Hoofdstuk 5: De rol van de raad bij het vaststellen van leges Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvragen: 6. Wie bepaalt wanneer welke leges aangepast worden en welke ruimte heeft de raad danwel het college hierin? 7. Welke rol vervult de raad met betrekking tot leges vanuit haar kaderstellende en controlerende rol en op welke wijze komt de volksvertegenwoordigende rol tot uitdrukking? 8. In hoeverre heeft de raad randvoorwaarden of criteria geformuleerd ten aanzien van leges? 5.1 Speelruimte voor een gemeenteraad Ondanks diverse wettelijke bepalingen (zoals uiteengezet in hoofdstuk 2) heeft de gemeenteraad nog invloed op diverse aspecten van de leges. Zie onderstaande inzet.
Wat valt er te kiezen voor de gemeenteraad bij het heffen van leges? De gemeenteraad heeft een aantal keuzemogelijkheden met betrekking tot de heffing van leges. Zo is het uiteindelijk aan de gemeenteraad om te bepalen: • Welke leges worden geheven • Wat de hoogte is van de tarieven die worden gehanteerd • Hoe de kosten worden toegerekend. Belangrijk hierbij is dat de gemeenteraad weet dat er bepaalde kaders zijn waarbinnen de legesheffing zich afspeelt. Naast de eis dat de opbrengsten de kosten niet mogen overstijgen, zijn er voor bepaalde diensten van de gemeente ook maximumtarieven vastgesteld door het Rijk. Gemeenten dienen zich bij vaststelling van de tarieven te houden aan deze maximale tarieven. Bron: Letterlijk overgenomen van https://vng.nl/artikelen/leges, benaderd op 5 december 2022
Het college doet elk jaar een voorstel aan de raad over de hoogte van de heffingen. Dit is vastgelegd in de financiële verordening (artikel 14). 5.2 De rol van de raad in Hoeksche Waard In de begroting die door de raad wordt vastgesteld is altijd een passage opgenomen over de verwachte legesopbrengsten en -kosten (zie daaromtrent ook paragraaf 2.5). Met het vaststellen van de begroting schetst de gemeenteraad een eerste kader waarbinnen de legesverordening moet worden opgesteld. Uit gehouden interviews blijkt dat voorstellen voor het wijzigen van de legesverordening veelal afkomstig zijn vanuit de ambtelijke vakteams. Deze voorstellen worden vervolgens besproken in het college van B&W en worden daarna in een nieuwe verordening voorgelegd aan de gemeenteraad. Bij de vergaderstukken voor zo’n nieuwe verordening wordt een was/wordt-tabel toegevoegd, zodat voor raadsleden eenvoudig is te zien waar in de nieuwe verordening wijzigingen worden voorgesteld ten opzichte van de huidige verordening. In de raadsvergaderingen is het besluit over de legesverordening geen apart agendapunt. De legesverordening wordt in één agendapunt behandeld samen met andere belastingverordeningen, zoals de 21
afvalstoffenheffing. In tabel 5.1 wordt het verloop van de besluitvorming over de verschillende legesverordeningen samengevat. Tabel 5.1 Verloop besluitvorming over legesverordeningen
Raadsbesluit
Naam
Verloop besluitvorming in de raad
2 januari 2019
Legesverordening
Hamerstuk, unaniem aangenomen
17 december
Legesverordening
2019 Hamerstuk, unaniem aangenomen, 1 raadslid legt een stemverklaring af
2019
2020
(Collegebesluit)
Legesverordening
N.v.t. (herziening van de tarieven voor reisdocumenten, Nederlandse identiteitskaarten
2020
en rijbewijzen als gevolg van nieuwe wettelijk maximumtarieven)18
15 december
Legesverordening
Bespreekstuk, er is eerder een vraag gesteld door één van de fracties over de leges voor
2020
2021
een gehandicaptenparkeerplaats waarop geen antwoord blijkt te zijn gegeven. De wethouder kan het antwoord ook niet ter plekke geven, waarop de vragenstellende fractie tegenstemt.
15 juni 2021
1e wijziging
Hamerstuk, unaniem aangenomen.
legesverordening 2021 14 december
Legesverordening
2021
2022
Hamerstuk, unaniem aangenomen.
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de legesverordeningen veelal als hamerstuk door de raad worden behandeld en dan unaniem worden aangenomen. Om de rol van de raad bij de legesverordeningen verder te duiden zijn ook de voorafgaande vergaderingen bekeken in dit onderzoek. Hieruit bleek het volgende:
In de oordeelsvormende vergadering over de Legesverordening 2020 van 3 december 2019 vroeg een raadslid waarom geen tarief is opgenomen voor het wijzigen van een kenteken op het onderbord behorend bij een gehandicaptenparkeerplaats. Er bleek een regel in de verordening te zijn weggevallen, die in de vast te stellen verordening alsnog is toegevoegd.
Voorafgaand aan de oordeelsvormende vergadering over Legesverordening 2021 van 1 december 2020 heeft een raadslid schriftelijk gevraagd waarom de huwelijksleges procentueel harder stijgen dan andere leges. Schriftelijk wordt geantwoord dat relatief veel bruidsparen van buiten de Hoeksche Waard trouwen in de Hoeksche Waard en dat door hen wordt gesteld dat voor de Hoeksche Waard wordt gekozen vanwege het lage tarief. Er wordt meer aansluiting gezocht bij de tarieven van Goeree-Overflakkee, Moerdijk, Nissewaard en Rotterdam. Mondeling geeft het raadslid tijdens de oordeelsvormende vergadering aan dat de schriftelijke beantwoording naar tevredenheid is.
Uit het voorgaande blijkt dat de legesverordeningen zelden leiden tot inhoudelijk debat in de raad. Dat betekent echter niet dat de raad geen keuzes maakt: zo heeft de gemeenteraad belangrijke wijzigingen vastgesteld in de huwelijksleges en in de tarieven voor horecaondernemers ten tijde van de coronacrisis.
18
Gedurende 2020 is er een herziene verordening gekomen, omdat de landelijke tarieven voor reisdocumenten, identiteitskaarten en rijbewijzen werden aangepast. Deze herziene verordening is niet door de raad vastgesteld, aangezien een dergelijke bevoegdheid is overgedragen aan het college (artikel 10 van de Legesverordening 2020).
22
Bijlage 1: Lijst met geïnterviewde personen De volgende functionarissen van de gemeente Hoeksche Waard zijn ten behoeve van deze quick scan geïnterviewd: 2 personen werkzaam bij Financiën; 1 persoon werkzaam bij Frontoffice; 1 persoon werkzaam bij Vergunningen; 1 vertegenwoordiger van het college.
23
Bijlage 2: Vergelijking van tarieven Titel 3 met referentiegemeenten In onderstaande tabel vindt u een vergelijking tussen de legestarieven uit Titel 3 in Hoeksche Waard en in de referentiegemeenten. De legestarieven zijn alleen in deze tabel opgenomen, indien de te leveren dienst exact hetzelfde is voor alle gemeenten (bijvoorbeeld doordat die dienst een wettelijke grondslag heeft). Een voorbeeld van legestarieven die niet in de tabel zijn opgenomen, zijn die voor evenementenvergunningen. Niet alle gemeenten hanteren daarvoor dezelfde criteria om de grootte van een evenement te bepalen, waardoor dus ook de tarieven onvergelijkbaar zijn.
24