RIB Regionale Realisatieagenda en woningbouwprogrammering

Informatiebrief Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/22/172926 DOC-23684835 wethouder Heij Omgeving 14 februari 2023 Nee besluitvormend

Onderwerp Regionale realisatieagenda en woningbouwprogrammering Kennisnemen van De regionale realisatieagenda en woningbouwprogrammering (update) Aanleiding Met de brieven van 22 december 2022 en 19 januari 2023 bent u geïnformeerd over de afspraken tussen provincie en rijk, de samenwerking tussen de vier woonregio’s (Alblasserwaard, Drechtsteden, GoereeOverflakkee en Hoeksche Waard) ten behoeve van de regionale realisatieagenda en het proces om toe te werken naar het hoofdlijnenakkoord in januari 2023. Met deze brief informeren wij u over de vaststelling van de regionale realisatieagenda door Gedeputeerde Staten en de besluitvorming over onze woningbouwprogrammering. Regionale realisatieagenda op hoofdlijnen In het kader van de Nationale Woon- en Bouwagenda is in samenwerking met de woonregio’s Alblasserwaard, Drechtsteden, Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard gewerkt aan een regionale realisatieagenda (eerder genoemd ‘woondeal”). In deze regionale realisatieagenda vertaalt de provincie de doelstellingen, zoals opgenomen in de samenwerkingsafspraken tussen Rijk en provincie, door naar gemeenten.

In de Regionale Realisatieagenda is met gemeenten, de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ontwikkeling, de waterschappen en de corporaties de ambitie uitgesproken om vanaf 2022 tot en met 2030 te komen met een woningbouwprogramma waarvan minimaal 2/3 betaalbaar (sociaal, middenhuur en koop woningen tot 355.000 euro) en waarvan minstens de helft te bouwen door woningcorporaties. Daarbij wordt het doel onderschreven om toe te groeien naar tenminste 30% sociale woningbouw in de voorraad. Daarbij is het uitgangspunt dat van iedereen het maximaal haalbare wordt gevraagd, maar niet het onmogelijke. Het doel van de regionale realisatieagenda is niet om elkaar 'af te rekenen', maar juist om elkaar te helpen. De focus ligt op het oplossen van knelpunten die spelen voor randvoorwaarden rond de woningbouw. Wijzigingen 1/4

Ten opzichte van de concept regionale realisatieagenda die was bijgesloten bij de raadsinformatiebrief van 19 januari jl. zijn een aantal kleine wijzigingen doorgevoerd. Op 23 januari 2023 is met de gedeputeerde de reactie besproken op de punten die nog ingebracht zijn vanuit alle gemeenten die onderdeel vormen van de samenwerkende regio’s. Daarnaast hebben ook het ministerie van BZK en enkele corporaties gereageerd op de conceptversie. De reacties hebben niet tot inhoudelijk wijzigingen van de concepttekst geleid, met uitzondering van een aanscherping van de tekst over de woningbouwprogramma’s en de 100+ locaties. Hier is de tekst als volgt aangevuld: De woningbouwaantallen worden elk jaar geactualiseerd in het provinciale registratiesysteem via de monitoring Woningbouw t.b.v. het vaststellen van de jaarlijkse woningbouwprogrammering, waarbij kansen worden verzilverd en woningbouwplannen worden bijgesteld op basis van de meest recente inzichten. Bovendien wordt de prognose voor de woningbouwbehoefte tot 2030 jaarlijks bijgewerkt. Het is dus een dynamische lijst. Op de 100+ lijst worden alleen plannen opgenomen die zijn aanvaard door de provincie en niet plannen waar nog discussie over is, zoals het Oog tweede fase en Sliedrecht Noord. Voor Sliedrecht Noord geldt bovendien dat het plan pas na 2030 zal worden ontwikkeld en daarom niet meegenomen wordt in de beoordeling.

Daarnaast zijn enkele door de corporaties voorgestelde tekstuele aanpassingen (zoals de definitie van sociaal) overgenomen. Inhoudelijk zijn er geen wijzigingen doorgevoerd. Zoals aangegeven betreft de regionale realisatieagenda een set afspraken op hoofdlijnen. Komend jaar moeten we deze gezamenlijk met de betrokken partijen uitwerken. Met name qua uitvoering van de woningbouwopgave plaatsen wij een aantal aandachtspunten. Opgave betaalbaarheid kan vertragend werken en zet woningbouwontwikkelingen financieel zwaar onder druk Hoewel de regionale realisatieagenda als doel heeft de woningbouw te versnellen, is er toch een risico op vertraging. De opgave om meer betaalbare woningen te realiseren heeft een flinke financiële impact, doordat er minder flexibiliteit is in de woningbouwprogrammering en er minder ruimte is om met duurdere woningen het resultaat van de planontwikkeling te verbeteren. Projecten die financieel onder druk staan, duren langer omdat eerst wordt gezocht naar optimalisatie en vervolgens naar middelen om een tekort weg te werken. Hierdoor wordt de woningbouwproductie vertraagd. Het ligt niet in de rede om bestaande afspraken open te breken, maar dit argument verzwakt naarmate de tijd vordert en het betreffende plan niet in realisatie is.

Daarnaast past de ‘blauwdruk’ van twee derde betaalbaar bouwen en 30% sociale huurwoningen in de voorraad niet altijd in ieder gemeente of ieder dorp. Als er een financieel tekort is, kan hieruit de vraag om een bijdrage vanuit de gemeente voortvloeien. Een aandachtspunt is in hoeverre deze middelen uit de gemeentelijke begroting moeten komen. Dit punt moet onder de kritische succesfactoren expliciet worden uitgewerkt. Evenals de concrete bijdrage die provincie en Rijk hierbij willen leveren. De stapeling van ambities binnen woningbouwontwikkelingen zet de (financiële) haalbaarheid onder druk Met de kritische succesfactoren wordt aandacht gevraagd voor de stapeling van de vele ambities voor nieuwe woningbouwontwikkelingen. Het wordt hierdoor steeds moeilijker om een financieel haalbaar plan met behoud van kwaliteit te ontwikkelen, omdat belangen met elkaar botsen. Enkele voorbeelden hiervan zijn: de spanning tussen een goede ruimtelijke kwaliteit en een hogere woningdichtheid, de spanning tussen een hogere woningdichtheid ten behoeve van een groter aandeel betaalbare woningen en de hoeveel water en groen die gerealiseerd moet worden. In het proces naar deze realisatieagenda zijn deze knelpunten door verschillende gemeenten al benoemd. Ook is gevraagd naar financiële garanties vanuit provincie en rijk.

In dit stadium van het “hoofdlijnenakkoord” is daarover nog geen duidelijkheid. 2/4

De ‘foto’ van het woningbouwprogramma momentopname De cijfers opgenomen in de tabellen in de realisatieagenda zijn afkomstig uit de planmonitor van de provincie. De provincie geeft aan dat het aanvaarde woningbouwprogramma hiervan de basis is. Het betreft een momentopname en deze gegevens zijn dynamisch. Aandeel sociale huur Een aandeel van 30% sociale huurwoningen in de woningvoorraad in 2030 is in de Hoeksche Waard onhaalbaar, ernaar toegroeien kan wel. Op dit moment bestaat de woonvoorraad van de Hoeksche Waard voor zo’n 24.9% uit coöperatiewoningen. Om in 2030 al uit te komen op 30% zou bijna de totale nieuwbouwopgave uit sociale huurwoningen moeten bestaan. Dat is niet realistisch en gelet op de gewenste diversiteit in wijken en dorpen ook niet wenselijk. In de prestatieafspraken met HW Wonen is het streven vastgelegd om te groeien naar een sociale kernvoorraad van 10.000 woningen. Meer focus op het opzetten van zachte naar harde plancapaciteit. Als aandachtspunt geeft de provincie mee dat een groot deel van de programmering uit zachte plancapaciteit bestaat. Er wordt verzocht om focus te houden op het omzetten van zachte naar harde plancapaciteit. Met ‘harde plannen’ worden vastgestelde en/of onherroepelijke bestemmingsplannen of verleende vergunningen bedoeld. De programmering kent een looptijd van 10 jaar.

Ons streven is dat alle plannen die in de eerste jaren van die looptijd gerealiseerd moeten worden hard zijn. Woningbouwprogrammering Onderdeel van de besluitvorming over de regionale realisatieagenda vormt de aanvaarding van onze woningbouwprogrammering. De woningbouwprogrammering is op 13 september 2022 vastgesteld door het college en u bent hierover geïnformeerd met de raadsinformatiebrief. Conform het provinciaal beleid waar de provinciale behoeftecijfers leidend zijn is te zien dat het planaanbod in de gemeente Hoeksche Waard uitkomt op 5.386 woningen voor de periode 2022 t/m 2030. Uitgaande van de planlijst voor 2022 zit de Hoeksche Waard op 162% ten opzichte van de kwantitatieve behoefte (130%). De provincie kan daarom voor de jaren 2028, 2029 en 2030 het woningbouwprogramma nu nog niet aanvaarden. Daarmee komt de programmering uit op 4150 woningen (127% t.o.v. de behoefte). De programmering van de harde plannen komt hiermee overigens niet in gevaar, aangezien de overprogrammering vooral wordt veroorzaakt door zachte plannen, die nog nader bekeken moeten worden. Bij het opstellen van de woningbouwprogrammering 2023 treedt de provincie graag nader in overleg met de gemeente over locaties, planning, kwaliteit (betaalbaarheid) woningen en aantallen woningen in relatie een mogelijke toekenning uit de provinciale pot.

De provincie roept de gemeente Hoeksche Waard op om in de komende periode actie te ondernemen op de volgende punten: • Het verhogen van het aandeel sociaal/middelduur naar minimaal 1/3 de sociaal, te bouwen doorcorporaties waardoor deze woningen langdurig beschikbaar blijven voor diverse doelgroepen, en minimaal 2/3de betaalbaar. • Het zo spoedig mogelijk hard maken van zachte plannen en het realiseren van harde plannen. Samen met u verkennen we graag de mogelijkheden. • Wij constateren dat er steeds meer inzicht nodig is in het eigenaarshap/ opdrachtgeverschap van woningbouwontwikkelingen, bijvoorbeeld welk deel van de nieuwbouw plaatsvindt door woningcorporaties. 3/4

Daarnaast is er vanuit de Rijksoverheid de wens geuit om meer inzicht te hebben in nultredenwoningen, etc.. We zullen ons inspannen om verbeteringen zoals deze, in 2023 plaats te laten vinden. Naast de kwantitatieve behoefte raming, actualiseert de provincie in 2023 de Woningbehoefteverkenning Zuid-Holland waarin een verkenning naar wonen met zorg onderdeel is. Het gaat namelijk steeds meer over de vraag welke woningen gebouwd moeten worden om tegemoet te komen aan de behoefte van woningzoekenden. Het vastgestelde deel van de regionale woningbouwprogramma is te realiseren binnen bestaand stads- en dorpsgebied en de al vastgestelde 3ha-locaties. Bij het in procedure brengen van de bestemmings- of omgevingsplannen zullen de vastgestelde locaties nog formeel worden beoordeeld op het provinciale omgevingsbeleid, waaronder locatie en ruimtelijke kwaliteit. Vervolg Op 8 februari is de regionale realisatieagenda behandeld in de commissievergadering van Provinciale Staten. In februari wordt een ondertekenmoment met de minister gepland.

Bijlage 1. Regionale realisatieagenda Bijlage 2. Brief GS woningbouwprogrammering Hoeksche Waard Bijlage 3. Brief GS aan minister VRO Bijlage 4. Brief GS aan PS Bijlage 5. Brief samenwerkende regio’s aan PS

4/4