RIB evaluatie afsluiting Heinenoordtunnel week mei 23

Informatiebrief Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders

wethouder Van Waveren Bas Hilckmann, Omgeving Nee informerend

Onderwerp Evaluatie eerste weekafsluiting Heinenoordtunnel Inleiding Vanaf vrijdagavond laat op 28 april tot en met maandagochtend vroeg op 8 mei was er sprake van een volledige afsluiting van de Heinenoordtunnel. Een impactvolle afsluiting van de A29 met op een gemiddelde werkdag 110.000 motorvoertuigen die door deze tunnel reizen. Inhoud Veel weggebruikers en inwoners hebben grote hinder ervaren tijdens deze week van volledige afsluiting. Hoeksche Waard is sterk gericht op de regio Rotterdam en ook komt er veel doorgaand (vracht-)verkeer over de A29 vanuit het zuiden naar Rotterdam (de haven) en verder. Ondanks de communicatie voorafgaand aan de afsluiting is ons Klant Contact Centrum (KCC) letterlijk platgebeld. Ze zijn zwaar belast in de hoeveelheid vragen en opmerkingen van inwoners en de toon die door veel van de bellers is gebruikt. Ook op diverse sociale mediakanalen werd het ongenoegen geuit. Maar we willen ook zo goed mogelijk objectief de bereikbaarheidssituatie schetsen zoals deze was in die eerste weekafsluiting. Om te leren en te verbeteren. Daarvoor maken we gebruik van de verschillende metingen van verschillende wegbeheerders. Toestroom Al vrij vroeg in het proces is gesignaleerd dat wanneer de toestroom van het verkeer dat via de Haringvlietbrug in Hoeksche Waarde belandt niet wordt verminderd, dit niet door het onderliggende weggennet is weg te werken.

Dan is er echt sprake van een verkeersinfarct. We hebben dit eerder de bronmaatregel genoemd; het voorkomen van de toestroom zonder herkomst of bestemming in Hoeksche Waard. Hiervoor worden regelscenario’s en bebordingsplannen opgesteld door Rijkswaterstaat (RWS) met input en feedback vanuit de gemeenten. Allereerst gaan we dan ook op het beeld van de A29, net na de Haringvlietbrug Hoeksche Waard in. Deze metingen zijn aangeleverd door RWS maar ook open beschikbaar op Nationaal Dataportaal Wegverkeer.

1/11

Normaal beeld op de A29 na de Haringvlietbrug de Hoeksche Waard in (week mei 2022):

Het beeld van de intensiteit in de week met volledige afsluiting in mei 2023, is de volgende:

Er is sprake van meer dan een halvering van het verkeer over de A29 Hoeksche Waard in (let op de schaal; y-as). Van een intensiteit van 2.800 motorvoertuigen per uur in de spits gaat dit naar een 1.000 motorvoertuigen per uur. In de dalperioden overdag is dit van 1.500 naar circa 400 motorvoertuigen per uur. Wat opvalt is de piek op vrijdagmiddag 5 mei met ruim 1.400 motorvoertuigen. Deze piek ontstond door verstoring op het hoofdwegennet elders en zij konden niet via de uitgangen van de Hoeksche Waard, met name de pont bij Nieuw-Beijerland, het gebied uit wat leidde tot grote wachtrijen en vertraging. Deze situatie baart ons zorgen.

2/11

Een andere zorg vanuit Hoeksche Waard waar veel tijd aan is besteed in de voorbereiding is het verminderen van de aantallen aan logistiek en/of vrachtwagens Hoeksche Waard in. Ook hiervoor was het regelscenario en bebordingsplan van RWS leidend. De onderstaande grafieken zijn verbijzonderingen van de hierboven gepresenteerde intensiteiten op de A29. Een normaal beeld in 2022 met een onderverdeling (cumulatief) van voertuigtypes:

Deze voertuigtypes zijn categorieën die gehanteerd worden door RWS. Het laat een vrij constant beeld zien van circa 400 motorvoertuigen van 5,60 meter of langer op de dag (de kleuren roze, oranje en zwart in de grafiek). Dezelfde week mei in 2023 laat zien dat er een lagere intensiteit was op voertuigen van 5,60 meter of langer.

3/11

Het beeld van de week mei met volledige afsluiting laat zien dat er een circa 200 motorvoertuigen van 5,60 meter of langer op de dag (de kleuren roze, oranje en zwart in de grafiek) over de A29 Hoeksche Waard inrijden. Een groot deel hiervan kan ook de bestemming in Hoeksche Waard hebben liggen. Deelconclusie De regelscenario’s en bebordingsplannen (een van de bronmaatregelen) op het hoofdwegennet hebben goed gewerkt. Er is nog steeds een toestroom maar die was te verwerken. Wel is het duidelijk dat de capaciteit op het hoofdwegennet (met name A16 en A17) weinig verstoring aankan op zo’n moment. Knooppunt A29 – N217

Veel van het verkeer op de A29 komt vervolgens uit op het knooppunt met de N217, afslag Oud-Beijerland. Vanuit de noordkant van de A29 komt er op dat moment geen verkeer aan. De verkeersregelinstallaties (VRI’s) zijn aangepast aan de stroom voertuigen die we verwachten. Het betreft dosering met de hoeveelheid groentijd die kan worden gegeven voor de doorstroming. De VRI’s tellen voertuigen en deze zijn uitgelezen. Er stonden regelscenario’s klaar om een betere dosering op dit knooppunt voor de Hoeksche Waard mogelijk te maken (knijpen van verkeer afkomstig vanaf de A29), met name in de oost-west richting en vice versa, deze zijn niet nodig geweest. De VRI heeft meerdere verkeerslichtingen, rijbanen en telcijfers. Ze zijn bij elkaar opgeteld als een cijfer voor totale belasting van dit knooppunt over een etmaal. Westzijde van de A29 - N217 Oostzijde van de A29 - N217 Normale intensiteit op een reguliere maandag in september 2022. Ca. 33.750 MVT/etmaal Ca. 22.375 MVT/etmaal Waarvan 85% tussen 6:00-19:00 uur Waarvan 88% tussen 6:00-19:00 uur Op maandag 27 februari 2023 (de maandag dat Hoeksche Waard op slot stond…) Ca. 26.925 MVT/etmaal (-20%) Ca. 24.890 MVT/etmaal (+11%) Waarvan 82% tussen 6:00-19:00 uur Waarvan 83% tussen 6:00-19:00 uur

4/11

Op maandag 1 mei 2023 Ca. 23.950 MVT/etmaal (-29%) Waarvan 80% tussen 6:00-19:00 uur

Ca. 20.710 MVT/etmaal (-7%) Waarvan 80% tussen 6:00-19:00 uur

Deelconclusie Er is een lager aantal voertuigen over het knooppunt A29 - N217 afgewikkeld ten tijde van de afsluiting van de Heinenoordtunnel. Dat is op zichzelf ook logisch aangezien er immers geen sprake is van een in- en uitgaande pendel door de Heinenoordtunnel. Er is een betere spreiding (marginaal verschil) over de dag. Grootste effect zit aan westzijde N217 met een flink minder aantal voertuigen. Dit beeld is coherent met de ervaringen van Connexxion en de doorstroming van de bussen op dit kruispunt. De bussen hadden bij een mix met het overig verkeer op het viaduct van de A29-N217 nauwelijks tot geen vertraging. Blijft een feit dat het veel verkeer betrof. Later gaan we in op de herkomsten en bestemmingen (bij benadering). Kiltunnel De druk van het verkeer zat veel meer richting de Kiltunnel als mogelijkheid om naar Dordrecht en Rotterdam te rijden. Dus over de N217 oostwaarts naar de Kiltunnel. De Kiltunnel beschikt over vrij nauwkeurige en historisch goed vergelijkbare gegevens. Bij de toltunnel wordt onderscheid gemaakt naar voertuigen hoog en laag; oftewel vrachtwagens (kan ook een wat groter busje of camper zijn) of personenwagens. Normaal beeld van de aantallen op een weekdag in september 2022: Gemiddeld ca. 13.675 auto/etmaal met 47% vanuit noord en 53% vanuit zuid Gemiddeld ca.

1.635 vrachtwagens/etmaal met 47% vanuit noord en 53% vanuit zuid Maandag 27 februari (de maandag dat de Hoeksche Waard op slot stond…) Gemiddeld ca. 26.400 auto/etmaal (+93%) met 24% vanuit noord en 76% vanuit zuid Gemiddeld ca. 4.220 vrachtwagens (+158%) met 21% vanuit noord en 79% vanuit zuid Weekdag afsluiting in mei 2023 (afsluiting Heinenoordtunnel) Gemiddeld a. 35.600 auto/etmaal (+160%) met 45% vanuit noord en 55% vanuit zuid Gemiddeld ca. 6.040 vrachtwagens/etmaal (+269%) met 47% vanuit noord en 53% vanuit zuid Deelconclusie Over de weekdag is er vanuit de zuidelijke richting naar de Kiltunnel evenveel vrachtverkeer door Hoeksche Waard gegaan als op maandag 27 februari. Datzelfde geldt ook vanuit noord door de Kiltunnel Hoeksche Waard in. Een hoge belasting van verkeer op basis van de cijfers. Maar met een betere spreiding zo lijkt het, waardoor een betere doorstroming mogelijk was. Effect van enkele doorstromingsmaatregelen op de N217 kan hieraan bijgedragen hebben. De verkeersdruk aan de oostzijde van Hoeksche Waard was groot te noemen. We onderzoeken nog nader op een percentage van mogelijk oneigelijk vrachtverkeer vanaf de A29 richting de Kiltunnel naar de A16 en terug.

5/11

Dijken Er is door Waterschap Hollandse Delta (WSHD) een aantal tel-lussen geplaatst op dijken en wegen. Deze tellussen liggen er niet het gehele jaar dus een vergelijking met andere perioden is niet zondermeer mogelijk. Hieronder het overzicht van de locatie met tel-lussen (voorzien niet altijd helemaal betrouwbare informatie): Blaaksedijk: o Ca. 1.540 MVT/etmaal o Afsluiting (vanaf woensdag) heeft wel effect gehad, maar intensiteiten zonder afsluiting waren niet veel anders dan tijdens normale werkdagen; o Uitgaande dat er een verkeersregelaar stond die alleen bestemmingsverkeer (ontheffing) zou moeten doorlaten zijn de aantallen wel hoger dan voorzien. Molendijk (tussen Puttershoek en ‘s-Gravendeel: o Ca. 1.640 MVT/etmaal o T.o.v. 8-5 (‘normale dag’) was zeker sprake van een toename. Maar de toename was wel te overzien. Van ’s-Gravendeel naar Puttershoek is de verkeersintensiteit hoger dan normaal; o Verkeersregelaar heeft moeite gehad om gewenste gedrag af te dwingen. Strijenseweg: o o o Strijensedijk: o o • Broekseweg: o o

Ca. 6.140 MVT/etmaal Beperkte gegevens vanwege defecte teller Intensiteiten verdubbeld t.o.v. normaal

Ca. 4.570 MVT/etmaal Intensiteiten ruim verdubbeld t.o.v. normaal.

Ca. 2.340 MVT/etmaal Intensiteiten verdubbeld t.o.v. normaal.

Op andere plekken in Hoeksche Waard, zoals op de rotonde Sportlaan ter hoogte van Maasdam, werkt het nog niet optimaal met de alternatieve doorsteek voor de fietsers. De zogenaamde dubbelaf-rotonde zorgt voor een betere doorstroming van motorvoertuigen van west naar oost in dit geval. Op de rotonde zelf is het in de aangepaste vorm (extra afrit richting oost) niet veilig genoeg voor de oversteek, aangezien nu twee afrijdende rijstroken moet worden overgestoken. De oversteek was afgesloten en de omleidingsroute was door de fietstunnel onder de N217 door en langs het gemeentehuis. Deze omleidingsroute is veelal niet goed gebruikt door fietsers en voetgangers. De extra en toch wel beperkte doorstroming versus de extra beperkte hinder voor fietsers vraagt een nieuwe afweging. Mate van doorstroming versus eventuele Op de rotonde ’s-Gravendeel is er een wat langere dubbele afrit gecreëerd. Beeld is dat deze niet optimaal heeft gewerkt en dat dit nog gewenning nodig heeft. Wat helpt in de vervolgfase is een betere bebording toepassen vooraf aan de rotonde over deze dubbelaf-mogelijkheid. Dan wordt er beter door de weggebruikers op geanticipeerd. In iedere geval was deze rotonde niet de bottleneck op de N217.

6/11

De bottleneck op de gehele N217 is de rotonde Trambaan ter hoogte van Maasdam in de richting van Strijen. Deze heeft de laagste capaciteit en kan ook nog wel beter worden ingeregeld met verkeersregelaars, juist op de momenten dat het druk wordt. De Molendijk tussen Puttershoek en ‘s-Gravendeel is een belangrijke fietsroute in het systeem, maar kende toch nog flink wat verkeer met ontheffingen of doorgelaten voertuigen bij de hekken en verkeersregelaar. Ook het afsluiten van de Schelpweg / Steenplaats in Strijen bleek in de praktijk niet eenvoudig. Dit heeft dit te maken met het grote achterland dat van deze verbinding gebruik maakt, waardoor veel verkeer in aanmerking komt voor ontheffing (bestemmingsverkeer). Ook wordt de route via Mookhoek richting Kiltunnel van oudsher gebruikt als alternatieve route om de N491 en N217 te mijden. Daarnaast zorgde de afsluiting van Schelpweg / Steenplaats voor een ongewenste toename van verkeer op andere wegen zoals de Schenkeldijk en de Broekseweg. Het fietspad naast de N217 van ’s-Gravendeel naar Maasdam is ook daadwerkelijk door de hulpdiensten gebruikt om sneller ter plaatse te zijn. Dit heeft niet geleid tot verkeersonveilige situaties. Deelconclusie De verschillende routes op het onderliggend wegennet nemen ook een deel van het verkeer op. Ondanks het inzetten van verkeersregelaars is er gestuurd om een mate van doorstroming behouden.

De aantallen op het onderliggend wegennet zijn op sommige punten grofweg verdubbeld ten opzichte van een normale situatie. Maar op de meeste momenten bleef de N217 stromen met een vertraging tot 25 minuten waardoor het sluipverkeer minder was dan verwacht. De overlast is niet overgegaan in gevaarzetting. Het afzetten van de routes op het onderliggend wegennet vragen wel relatief veel aandacht in communicatie en aandacht voor verkeersregelaars. Openbaar vervoer Op de werkdagen in deze eerste week van mei waren er circa 40% meer reizigers in de bus, in het weekend waren dit circa 25% meer reizigers In de spitsperioden leidt dit soms tot volle bussen, maar dan gevolgd door een (bijna) lege bus. Dit heeft te maken met de spreiding van aankomende en vertrekkende bussen op het busstation Heinenoord. Er is in het openbaar vervoer nog ruimte om extra reizigers te vervoeren. Zeker aan de randen van de spits en in de dalperioden. De reistijd met het openbaar vervoer kende wel vertraging. De capaciteit door de tunnel is beperkt. Hierop is soms onbedoeld nog een overstap geweest van reizigers naar andere bussen, wachtend voor de Heinenoordtunnel. Dit bleek een incident. Het overige wegennet kende ook veel filevorming. Connexxion geeft aan verder wel de verwachte dienstregeling overall gehaald te hebben.

Fietsers Er zijn weinig concrete cijfers bekend over de rol van de fiets als oplossing. We blijven op het standpunt dat we veilige routes willen, maar de omvang van de fietsers is vrij onbekend tijdens deze week. In maatregelen en communicatie mag dit onderwerp meer aandacht krijgen. Die stimuleringsmaatregelen die er wel zijn laten onvoldoende significante groei zien om effecten daarvan af te leiden. Dit zal in de zomervakantie in samenwerking met de ponten en eventuele fietshubs nog meer onder de aandacht komen. Verkeersregelaars Om zoveel mogelijk verkeer af te wikkelen op wegen die daarvoor geschikt zijn, zijn vooraf de locaties waar de weg met ‘geslotenverklaring en ontheffingen’ zijn afgesloten bepaald. Echter deze plekken hebben in de praktijk tot de meeste onrust geleid. Een aantal afsluitingen was moeilijk handhaafbaar. Zelfs zo ver dat inwoners 7/11

gedreigd hebben afzettingen eigenhandig te verwijderen. We hebben liever een situatie met doorstroming en gematigd verkeer zonder de inzet van verkeersregelaars. Echter, hectiek en gedoe bij een geslotenverklaring op bijvoorbeeld een van de dijken vraagt wel om een verdere evaluatie daarvan. Intern in de gemeente alsook met Rijkswaterstaat en Savera (de aannemer).

Herkomsten en bestemmingen Op basis van floating car data (open bronnen) is gekeken welke relaties zichtbaar zijn. Maar dit is beperkt in de afstand van de relaties die inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Het geeft inzicht in welke relaties er globaal zijn. Ook geeft het een beeld van een deel van het totale verkeer, maar het geeft een indicatie over de herkomst en bestemming en de gevolgde routes. We hebben drie beelden geselecteerd die maatgevend waren voor de situatie in de Hoeksche Waard. Daarbij ziet u de herkomst en bestemming van verkeer op respectievelijk de Haringvlietbrug, de Kiltunnel en de afrit Oud-Beijerland oostzijde (blauwe delen).

8/11

9/11

Reflecterend op het werk Naast de verkeerskundige getallen is het ook goed om te reflecteren op de proceskant. Hoe organiseren we dit als verschillende wegbeheerder gezamenlijk? Vanuit een aanvullend (spoed)overleg zijn er door gemeente Hoeksche Waard extra afspraken gemaakt met Rijkswaterstaat: 1. Doorgaand verkeer via hoofdwegennet omleiden. (geslaagd) 2. Verkeersmaatregelenplan delen, bespreken en gezamenlijk besluiten. Hier een helder proces aan koppelen in tijd met cyclus van plan, bespreken, vaststellen, uitvoeren, evalueren, plan aanpassen et cetera. (veelal laat in het proces dat stukken en/of informatie ontvangen worden) 3. Lijstjes opstellen en delen voor crisiscommunicatie. (gedaan) 4. Breed bestuurlijk overleg voor de meivakantie en direct na de meivakantie voor de afsluiting Haringvlietbrug. (gedaan) 5. Optimale communicatie naar alle partijen en betrokkenen, waaronder ook positieve zaken. (is niet aan de orde geweest)(communicatie naar inwoners kan nog beter) 6. Blijven optimaliseren van alle ideeën en alternatieven om de gewenste reductie van het verkeer voor elkaar te krijgen. (er mag beter en sneller gereageerd worden op afwijkingen, meer flexibel zijn, tegelijkertijd is gewenningstijd ook van belang) Groen in dit geval is; een over het algemeen positief beeld op de afspraken.

Bij oranje vraagt die afspraak nog verdere aandacht voor de grote wegwerkzaamheden die gaan komen in 2023. De week van mei was er ook om ervaring op te doen met afsluitingen op deze schaal in dit gebeid. Het flexibel zijn en schakelen op maatregelen tijdens de eerste week in mei viel nog wat tegen. Het vraagt ook tijd om te kijken hoe een maatregel na enige dagen uitwerkt op het gedrag van de weggebruikers. De gemeente Hoeksche Waard heeft verder ingezet op een aantal extra maatregelen om enige mate van doorstroming te kunnen garanderen. Enkele voorbeelden van extra maatregelen in de Hoeksche Waard zijn: - Continue afstemming op 3 niveau’s tussen de wegbeheerders RWS, provincie, WSHD en gemeente - flinke aanscherpingen op de beide regelscenario’s - flinke aanscherpingen op de beide bebordingsplannen - extra inzet op verkeersregelaars op kruisingen en de rotondes - altijd minimaal een berger aanwezig in de Hoeksche Waard - optimaliseren van openbaar vervoer door Heinenoordtunnel (zaten hier en daar wat haperingen in) - mogelijk maken van voor- en natransport bij de pont(en) (in voorbereiding op Haringvlietbrug) - extra verkeersmaatregelen om verkeersluw te garanderen op een selectief aantal locaties - extra afspraken over dosering op de N217 - afstemmen van werkzaamheden en verstoringen in het netwerk zoals Hekelingseweg in Nissewaard (is inmiddels wel tot stand gekomen en

geslaagd) - aanvullende overleggen met omgeving en ondernemers

10/11

Verstoringen Wat opvalt is dat de gehele week de ochtendspits zonder al teveel vertraging verliep, met wel de nodige omrijdtijd voor de weggebruikers. De aansluiting A16 – Kiltunnel loopt niet lekker, de aansluiting A16 - A17 en de N57 staat snel vol. De middag is daarin meer onvoorspelbaar in volume en gebeurtenissen. Vrijdagmiddag 5 mei was hier de exponent van. Bij aanrijdingen op het hoofdwegennet gaat het verkeer aldaar direct zoeken en overstroomt ook Hoeksche Waard. Dat is ook het risico bij de Haringvlietbrug. Ook dan kunnen deze verstoringen zich voordoen, denk aan de aansluiting A15-A16. De situatie op de A16 is op gewone weekdagen al en obstakel. Er is een extra rijstrook over de A16 vanuit Rotterdam naar de Kiltunnel aangelegd met nieuwe parkeer/vluchthavens. Dit leidt nu nog niet tot voldoende extra capaciteit. Het aanbod over de A16 in deze periodes is ook simpelweg te hoog. Belangrijk om mee te nemen is dat het gehele netwerk gevoelig is voor verstoringen. Ook de rol van communicatie kan daarin nog een tandje beter. Deze gaat dan ook over het advies aan inwoners en reizigers; check de route en ga niet de weg op als het niet hoeft. Vervolgaanpak Ten tijde van de Haringvlietbrug is het in communicatie belangrijk om de Heinenoordtunnel onder de aandacht te brengen in de richting van Rotterdam.

Dit haalt de druk van de oostelijke verbinding zijnde de Kiltunnel af om daarmee zoveel mogelijk een vrije route te creëren voor verkeer Hoeksche Waard richting Dordrecht en het zuiden. De gemeente is in gesprek om dit ter hoogte van de Kiltunnel en aansluiting A16 ook te faciliteren. De A16 blijft het belangrijkste aandachtspunt vanuit de gemeente richting RWS om het vastlopen te voorkomen. Dit geldt tijdens de Haringvlietbrug voor de A15. Ten tijde van de afsluiting van de Haringvlietbrug lijkt er minder noodzaak voor fysieke afzettingen in Hoeksche Waard op eventuele sluiproutes. Ook minder inzet op verkeersregelaars. Bij verstoringen kan dit nadelig zijn. We monitoren de situatie en grijpen in waar nodig en mogelijk. De gemeenten en ondernemersverenigingen hebben het op zich genomen om de verbinding met pont (landbouwverkeer, voetgangers en fietsers) langs de Haringvlietbrug te maken, deze heeft nu prioriteit voor de start per 8 juni. Wederom een ventiel in het systeem. Alle kleine beetjes helpen. Voor de zomerafsluiting van de Heinenoordtunnel kijken we wederom naar het knijpen van de aansluiting bij Sabina. Dit ook in relatie tot verder onderzoek naar mogelijk oneigenlijk vrachtverkeer. Dit is echter een lastige maatregel die dag en nacht verlichting vraagt en maatregelen voor verkeersveiligheid. Rijkswaterstaat neemt daarin de laatste beslissing.

11/11