Rekenkamer Hoeksche waard - Evaluatie doorwerking rekenkameronderzoek - presentatie Gemeenteraad 6 februari 2024

Evaluatie

Doorwerking van rekenkameronderzoek Beeldvormende bijeenkomst gemeenteraad Hoeksche Waard 6 februari 2024

Toelichting en begeleiding: Dr. Igno Pröpper

Gezamenlijk ontwikkelingstraject: samenwerken voor maatschappelijke impact Context opgaven Maatschappelijke

VaardighedenVaardigheden Opgaven gestuurd werken

Rekenkamer

Gemeentebestuur (Raad, College en Organisatie)

Sociale verbinding

Goede inbedding in het politiek‐bestuurlijke proces

Communicatieve vaardigheden ‘Het goede gesprek’

Aansluitend bij de inhoudelijke agenda én de ontwikkelagenda  Goed en relevant onderzoek  Goede rapportage en verspreiding

 Receptief en lerend vermogen

 Doorwerking met maatschappelijke impact

Politieke uitdagingen Vaardigheden Constructieve Politiek

Politiek‐bestuurlijke cultuur Samenwerkingsvaardigheden in dienst van de samenleving

Vraag

Wat is een geschikt onderwerp om rekenkameronderzoek ‘nieuwe stijl’ toe te passen?

Waar let je op? •

Koppeling aan de politieke agenda/ de langetermijn agenda van de raad

•

Maatschappelijke relevant onderwerp

•

Onderzoek kan helpen: voorziet in welkome inzichten, kennis of informatie

•

…..

Ter inspiratie! • • • • • •

Armoede Vergrijzing en krimp Wonen Dorps‐/ buurthuizen, accommodaties Vrije tijd en recreatie …

Onderwerpen genoemd in de evaluatie

Conclusie 1.

2.

3. 4.

5.

Kernconclusie is dat rekenkameronderzoek doorwerkt – en doorwerking verder kan toenemen. Voortgang van aanbevelingen wordt door de ambtelijke organisatie nauwgezet bijgehouden en afgestemd met college en directie. De doorwerking kan versterken door dit overzicht te delen met de raad (en griffie) en de Rekenkamer. De Rekenkamer realiseert een goede basiskwaliteit wat betreft de uitvoering van onderzoek. Deze basiskwaliteit komt mede tot stand door de grote productiviteit en zelfwerkzaamheid: ook door zelf onderzoek uit te voeren (in plaats van ‘op afstand’ uitbesteden aan derden). Dit is een stimulans voor doorwerking. De gemeenteraad is zeer tevreden over de Rekenkamer. De raad gebruikt het onderzoek nog onvoldoende om de eigen rol te versterken. De doorwerking van onderzoek kan op dit punt versterkt worden. Rekenkameronderzoek is onvoldoende in het politiek‐bestuurlijke proces ingebed. Door goede aansluiting op de politiek‐bestuurlijke termijnagenda en passende timing en tempo. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de Rekenkamer, de raad en het college plus de ambtelijke organisatie. De doorwerking van onderzoek kan op dit punt versterkt worden. Er is onvoldoende voedingsbodem voor samenwerking in een politieke context. Doorwerking kan op dit punt versterkt worden door dit klimaat gezamenlijk te creëren.

Ook door vaardigheden te ontwikkelen om verschillende beelden bij Rekenkamer, raadsleden, college en ambtenaren bij elkaar te brengen. Zowel positieve als negatieve beelden, zoals “vertrouwen”, “moeizaam”, “afstand” maar ook “gedegen”, “onafhankelijk” en “stof tot nadenken”. 4

Aanbevelingen Het onderzoek leidt tot vijf aanbevelingen. De eerste aanbeveling is een voorstel om gezamenlijk invulling te geven aan een ontwikkeltraject door Rekenkamer, Raad, College en Ambtelijke organisatie. Dat vraagt bijdragen van alle betrokkenen: vertrouwen, vaardigheden om het goede gesprek te voeren en elkaar vanuit ieders rol ‘wat gunnen’. Inzet is doorwerking van rekenkameronderzoek voor een goed bestuur en samenleving. Dit kan versterken door rekenkameronderzoeken te integreren in het politiek‐bestuurlijke proces – in plaats van apart behandelen. Doorwerking kan ook toenemen als de raad met rekenkameronderzoek zijn rol versterkt: aan de voorkant met invoer voor het richten van focus en vraagstelling en een goed proces van politieke beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming als sluitstuk.

5

1. Voorstel voor een gezamenlijk ontwikkelingstraject Gezamenlijke inzet op een termijn van drie tot vijf jaar:  Samen bouwen aan goed functionerende en succesvolle Rekenkamer: een succesvolle Rekenkamer draagt bij aan een goed bestuur (‘de Rekenkamer is een middel’).  Goede inbedding van rekenkameronderzoek in het politiek‐bestuurlijke proces is hier de kern: Zie de binnenring in de onderstaande figuur.

 Samen bouwen aan goede voorwaarden: een goed bestuur biedt omgekeerd voorwaarden voor het goed functioneren van de Rekenkamer. Beiden versterken elkaar.  Zie de buitenring in de onderstaande figuur.

6

Uitwerking: voorstel voor een ontwikkelingstraject a. Organiseer goede inbedding van onderzoek in het politiek‐bestuurlijke proces:  Aansluiten op de (lange) termijnagenda (politiek‐bestuurlijk): inhoudelijke en ontwikkelagenda.  Passende timing, tempo en diepgang van het onderzoek.  Overzicht ‘status aanbevelingen’ delen met de raad: zicht op doorwerking.

b. Grijp rekenkameronderzoek aan om gezamenlijk (raad, college/ ambtelijke organisatie) op een hoger plan te komen: bijdragen aan kwaliteit lokaal bestuur en samenleving – met aandacht voor:  Oog voor meerdere perspectieven: er is nooit ‘één waarheid in een wereld vol tegenstellingen’.  Didactische kwaliteit: goede balans tussen ‘waarderen wat goed gaat’ en zaken die anders kunnen of moeten.

c. Starten vanuit goed vertrouwen via een gezamenlijk experiment: goede inbedding ‘van start tot doorwerking’ voor een concreet onderzoek. Met vertrouwen meer en sneller realiseren (‘de snelheid van vertrouwen’). 7

Uitwerking: voorstel voor een ontwikkelingstraject d. Investeer via deze inbedding in ‘sociale binding’, het goede gesprek en bouwen aan vertrouwen.  Het goede gesprek als voorwaarde voor gezamenlijk leren: vooraf samen richten en achteraf samen lessen trekken.  Via goede inbedding investeren in relaties, vertrouwen en nabijheid.  Voor alle partijen passende vorm van hoor en wederhoor als onderdeel van goede inbedding en ‘het goede gesprek’ .

e. Beproef opgaven gestuurd of realisatiegericht onderzoek rond een maatschappelijke opgave waar de raad en het college mee aan de slag willen of moeten. f. Versterken van de faciliterende rol van de begeleidingscommissie in samenspel met griffie: vooral door een meer actieve rol aan de voorkant. g. Het ‘overzicht doorwerking aanbevelingen’ actief delen met alle spelers: raad (en griffie), college/ ambtelijke organisatie, Rekenkamer. 8

Uitwerking: voorstel voor een ontwikkelingstraject h.

Bereid het experiment samen voor met aandacht voor het benutten van evaluatie‐ en leermomenten en het formuleren van lessen.

i.

Oefen tijdens het experiment een aantal vaardigheden (uit de buitenring, zie de figuur): juist om het lerende vermogen van de raad te versterken, bijvoorbeeld:

j.



Hoe kun je samenwerken om politieke keuzevraagstukken te inventariseren?



Hoe kun je samen bouwen aan een goede formulering van maatschappelijke effecten?



Hoe organiseer je een goed proces van beeldvorming, oordeelsvorming tot besluitvorming (BOB) als rekenkameronderzoek één van de bronnen is – naast bronnen van het college en vanuit de samenleving?



Hoe kom je tot een goed raadsvoorstel voor behandeling van rekenkameronderzoek met aandacht voor het doel van behandeling, de inhoud, het proces en de doorwerking?

Op basis van de resultaten van het experiment de meerwaarde van de Rekenkamer voor de kwaliteit van het bestuur evalueren – met doorwerking op de hoogte van het budget voor de Rekenkamer (‘Wat vraagt dit en wat heb je er voor over?’).

9

Specifieke aanbevelingen aan de Rekenkamer 2. Organiseer meer focus op maatschappelijke effecten/ maatschappelijke impact. Als effecten niet helder zijn: grijp realisatiegericht onderzoek aan om daar samen met raadsleden, college/ ambtelijke organisatie aan te bouwen (zie aanbeveling 1). 3. Behoud en versterk de kracht van deze Rekenkamer: zelf onderzoek uitvoeren– aangevuld met gerichte externe expertise waar nodig en wenselijk. 4. Werf op korte termijn een nieuwe secretaris / onderzoeker. Profiel: Goed bekend met de praktijk van lokale politiek en bestuur. Goed inzicht in het politiek‐bestuurlijk proces om onderzoek slagvaardig en creatief in te kunnen bedden (en ook doorgronden dat dit bijdraagt aan doorwerking). Goede affiniteit met zingevend onderzoek: ondersteuning kunnen bieden aan opgaven gestuurd / realisatiegericht onderzoek. Interesse in de maatschappelijke opgaven van gemeente Hoeksche Waard.

5. Werf op korte termijn een nieuw lid/ onderzoeker van de Rekenkamer. Profiel: ambassadeur met concrete inzet voor het gezamenlijk ontwikkelingstraject. Actieve rol en meerwaarde bij het uitvoeren van onderzoek door de Rekenkamer. Goede relationele vaardigheden om vanuit goede inbedding in het politiek‐bestuurlijke proces bij te dragen aan sociale binding en het ‘goede gesprek’ met alle betrokken partijen. Nabijheid om op locatie in Hoeksche Waard verder te bouwen aan relaties en vertrouwen. 10