Raadsvoorstel Zienswijze begroting 2022 en jaarstukken 2020 Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ

Voorstel Aan: Raad Van: College Zaaknummer: Z/21/094231 Documentnummer: DOC-21398932 Portefeuillehouder: Joanne Blaak-van de Lagemaat Datum: 6 mei 2021

Onderwerp Zienswijze concept begroting 2022 en jaarstukken 2020 Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland-Zuid. Beslispunten: Een zienswijze op de jaarstukken 2020 en de concept begroting 2022 kenbaar maken aan het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd, conform de brief die als bijlage is opgenomen bij dit voorstel.

Inleiding Het Dagelijks Bestuur van de GR Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J) vraagt de gemeenteraad om zijn zienswijze te geven op de jaarstukken 2020 en de concept begroting 2022. CONCEPT ZIENSWIJZE GEMEENTE HOEKSCHE WAARD Jaarrekening 2020 DG&J onderdeel GGD, Veilig Thuis en Leerplicht Het jaar 2020 is een jaar geweest waarin COVID-19 ons dagelijkse leven ingrijpend heeft veranderd. Gezamenlijk werkten we aan het bestrijden van de coronapandemie en het zo beperkt mogelijk houden van de maatschappelijke effecten ervan. Wij realiseren ons dat dit ertoe heeft geleid dat niet alle doelstellingen behaald konden worden. En spreken onze waardering uit voor de buitengewone inzet die de medewerkers van de GGD (en Jong JGZ) in dit kader hebben gepleegd, zoals het adviseren, informeren, testen, traceren en vaccineren. We wensen u veel succes met de voortzetting van deze werkzaamheden. De kosten en inkomsten die verband houden met COVID-19 bestrijding zijn verantwoord in de jaarstukken 2020. De meerkosten zijn in rekening gebracht bij VWS, nadat minderkosten hierop in mindering zijn gebracht zoals VWS ook voorschrijft. Wij zijn akkoord met uw voorstel om de financiële effecten van voorgaande jaren van +/- €128.000 aan de deelnemende gemeenten uit te keren.

De verwachting is dat COVID blijvend aanwezig zal zijn in onze samenleving en dat dit vraagt om nieuwe antwoorden op maatschappelijke vraagstukken die op ons afkomen. Kunt u aangeven hoe u zich als organisatie voorbereid op de periode (afschaling) na de crisis? Als raad worden we graag tijdig betrokken bij de planvorming en eventuele lange termijn risico’s van infectieziekten. Ook verzoeken wij u om meegenomen te worden in de ‘geleerde lessen’ uit de coronacrisis.

1/7

Jaarstukken DG&J 2020 onderdeel Serviceorganisatie Jeugdhulp We zien dat 2020 een bewogen jaar is geweest door corona en zijn verheugd dat de zorg voor kinderen in onze gemeente zoveel als mogelijk doorgang heeft kunnen vinden. Helaas moeten we wederom vaststellen dat de totale uitgaven aan jeugdhulp nog steeds een stijgende lijn vertonen. Ondanks de genomen maatregelen is de verwachte daling van de uitgaven nog niet ingezet. Wel is het positief dat deze maatregelen hun vruchten aan het afwerpen zijn en tot uiting komt doordat de kosten minder hard stijgen. Ook lokaal zien we dat met de pilots die we uitvoeren in het kader van het transformatieplan uitvoering jeugd. Onze raad heeft hier recentelijk ook een voortgangsrapportage over ontvangen, waarbij inzichtelijk is gemaakt dat de pilots niet alleen een inhoudelijke meerwaarde hebben, maar ook een financiële meerwaarde. Als raad verwachten we dan ook dat er regionaal d.m.v. focus en sturing voortvarend de juiste maatregelen worden ingezet. Het NMT jeugd ZHZ heeft hierin voor ons een belangrijke rol om de juiste opgaven (snel en effectief) met elkaar te kiezen en daarop ook een goede sturing en monitoring te realiseren. Wij zijn op de hoogte dat door AEF in opdracht van het Ministerie onderzoek is gedaan naar de kostenstijging van jeugdhulp.

Hiervoor heeft de raad een regionale en lokale analyse ontvangen, waarin is gekeken of we de juiste maatregelen nemen die ervoor kunnen zorgen dat dit ook een kostenbesparing oplevert. Wij zien dat dit het geval is en willen dan ook op deze koers verder. De voorlopige kosten van de Serviceorganisatie Jeugd in 2020 zijn nagenoeg gelijk aan die van de 2e bestuursrapportage 2020. Wij zien voor onze gemeente een lichte daling van de kosten die zich voort lijkt te zetten in 2021. Wij zien hiermee al het eerste resultaat van onze eigen investeringen en ons ingezette beleid, wat mede door de afbouw van de solidariteitsregeling, steeds meer zichtbaar wordt. Wij verzoeken u met klem om over deze effecten naar de gemeenten toe goed te communiceren door bij de bestuursrapportages, voor het eerst bij de 1e bestuursrapportage 2021, over de meerjarige effecten (doorwerking) alvast voor de zomer een doorkijk te geven d.m.v. een jaarprognose en het aangeven van meerjarige trends. Concept zienswijze begroting DG&J 2022 onderdeel GGD, Veilig Thuis en Leerplicht Wij reageren op de twee inhoudelijke voorstellen, die leiden tot een aanpassing van de inwonerbijdrage. Meldpunt Zorg & Overlast (structureel €81.250) Uw organisatie wenst structureel €81.250 (0,7 fte) in te zetten op het Meldpunt Zorg en Overlast.

Met de bijbehorende argumentatie dat u in de periode 2018 tot en met 2020 te maken heeft gehad met een structureel hoger niveau van het aantal meldingen (ruim boven de 2000). Waarvoor de afgelopen jaren extra capaciteit is ingezet (0,7fte). Sindsdien is driemaal incidenteel budget opgehaald ter dekking van de personele inzet. Onze ambitie is om de wijk- en jeugdteams zodanig door te ontwikkelen dat dit op termijn leidt tot een afname van het aantal meldingen bij het meldpunt Zorg en Overlast. Deze afname van meldingen zien we nu nog niet. Al beseffen we ons goed dat 2020 met 2145 initiële meldingen, gezien de COVID-maatregelen, geen normaal jaar was. Wij stemmen daarom schoorvoetend in met de structureel gevraagde middelen. Echter wel onder voorbehoud van significante verschuivingen door lokale inzet of nieuw landelijke beleid. In deze situaties willen wij terug kunnen komen op de benodigde personele inzet van het meldpunt. Structurele bijdrage voor seksuele gezondheid (structureel €41.500 en incidenteel €5.800) 2/7

Uw organisatie (GGD en Veilig Thuis) wil eraan bijdragen dat inwoners van ZHZ over voldoende kennis en vaardigheden beschikken ten aanzien van seksuele gezondheid, die hen in staat stelt om seksueel gezonde en veilige keuzes te maken. U wilt zich inspannen om inwoners van jongs af aan goede informatie aan te reiken over seksuele gezondheid, het bewustzijn daarop te vergroten, en een handelingsperspectief te bieden. Inwoners moeten weten waar zij hun vragen kunnen stellen en advies kunnen krijgen. Maar ook waar ze terecht kunnen met klachten of nare ervaringen, om goede zorg te ontvangen en om nog erger te voorkomen. Wij onderschrijven de noodzaak van dit programma en kunnen instemmen met de structurele bijdrage voor met name uitbreiding van personeel (ten behoeve van voorlichting en netwerkversterking) en een eenmalig bijdrage voor 2022 voor onderzoek. Wij constateren dat hiervoor ook inhoudelijk draagvlak is bij partners in het sociaal, medisch, veiligheids-en jeugddomein na het zorgvuldige proces dat u hiervoor heeft gelopen. Ook zien wij dat u gedeeltelijke dekking heeft gezocht en gevonden binnen de begroting. Tot slot vinden wij de keuze passend, om losse overeenkomsten aan te gaan met de gemeenten die in 2021 kiezen voor het programma Nu Niet Zwanger (in plaats van dekking via de inwonerbijdrage).

Concept zienswijze begroting DG&J 2022 onderdeel Serviceorganisatie Jeugdhulp De voorliggende begrotingstotalen gaan uit van een taakstelling van € 10 miljoen in 2022 Gelet op de voorlopige jaarcijfers van 2020 en de verwachte kostenstijging in 2021 zijn wij kritisch op het realiteitsgehalte van deze begrotingstotalen. Ook de provincie zal als toezichthouder naar verwachting hierop kritisch zijn. Met de set aan ombuigingsmaatregelen moeten we de taakstelling realiseren maar uit landelijk onderzoek (“Stelsel in groei”, Andersson Elffers Felix) blijkt dat het wel bijdraagt maar het verschil t.o.v. de rijksbijdrage niet zal overbruggen. De begroting gaat er des al niet te min vanuit dat de voorziene kostenbesparing gerealiseerd wordt met de maatregelen uit het aanjaagplan. Daarvoor zijn gemeenten afzonderlijk, en in gezamenlijkheid met Serviceorganisatie en Stichting Jeugdteams verantwoordelijk. Wij vinden dat elke gemeente zich individueel en regionaal maximaal moet inspannen om passende jeugdhulp en financiële resultaten te boeken en tevens de lobby zowel politiek als richting VNG optimaal in te zetten. Naast de inhoudelijke resultaten hebben wij in ons lokale transformatieplan uitvoering jeugd ook een component toegevoegd over de te verwachten kosten en baten van de verschillende pilots. Wij roepen de andere gemeenten op dit ook te doen en die kennis te delen.

Dit om te zorgen dat we de juiste zaken inzetten die zowel een inhoudelijke meerwaarde als een financiële meerwaarde hebben. De begroting gaat ervan uit dat de voorziene kostenbesparing gerealiseerd wordt Er zijn scenario's denkbaar waarbij dat niet het geval is. Bijvoorbeeld omdat de maatregelen niet of later worden geeffectueerd, niet de beoogde besparingen opleveren of de besparingen (meer dan) teniet worden gedaan door verdergaande groei van de vraag naar jeugdhulp en/of enkele complexe dure hulptrajecten. Daarbij is het stelling nemen in de discussie over afbakening van jeugdhulp en het daarbij duidelijke kaders (durven te) stellen tevens van invloed op het behalen van resultaten. De geschetste ontwikkeling in het landelijk AEF-rapport, inclusief de door AEF verwachte verdere stijging van de kosten van jeugdhulp en de recente signalen van zorgaanbieders over toegenomen problematiek en vraag geven extra noodzaak voor het opnemen van deze scenario's. Naast het basisscenario (1) primaire begroting realiseren schetst u voor de jaren 2022-2025 de volgende 2 ‘duurdere’ scenario's: 3/7

2. 3.

Uitgaven in 2021 conform uitgaven 2020 en realiseren besparingen vanaf 2022. Uitgaven in 2020 blijven gelijk in de jaren erna.

Wij zien vanaf eind 2020 een lichte daling van onze kosten Bij de berekening van de voorlopige bijdrage per gemeente 2022-2025 op basis van scenario 1, is rekening gehouden met de berekende effecten van de afbouw solidariteit op basis van de prognose 2020 zoals opgenomen in de begrotingswijziging die behandeld is in het AB van 12 november 2020. Voor onze gemeente zien wij vanaf eind 2020 een duidelijke kentering in onze kosten wat een positieve doorwerking heeft op onze deelnemersbijdrage. Wij verzoeken u om deze beweging goed te monitoren en een actuele, betrouwbare meerjarige doorkijk te geven van de kostenontwikkeling waarop de deelnemende gemeenten hun deelnemersbijdrage meerjarig op kunnen baseren in uw eerste bestuursrapportage 2021. Mede gezien het grote negatieve effect van de 2 andere scenario’s op de lokale meerjarenbegroting, en in afwachting van de keuzes die het rijk gaat maken om meer budget ter beschikking te stellen, kiezen wij, in ieder geval voor 2022, voor scenario 1. Wij hebben in afstemming met provincie onze begroting gebaseerd op scenario 1 Wij zijn verplicht om de deelnemersbijdrage op basis van de begroting van de SOJ te verwerken. De begroting van de DG&J/SOJ is nog niet beoordeeld door de provincie. De provincie zal bij de beoordeling van de begroting van de DG&J/SOJ specifiek kijken of de ingeboekte taakstelling plausibel (realistisch/haalbaar) is.

Dit conform de wijze waarop de provincie dit ook de afgelopen jaren heeft gedaan. Indien de provincie correcties doorvoert op de door de DG&J/SOJ ingediende begroting (specifiek de taakstelling), dan heeft dat invloed op de deelnemersbijdrage die de deelnemende gemeenten in hun begroting moeten verwerken. Wij roepen de SOJ/DG&J daarom op om het gesprek hierover met de provincie zo snel mogelijk te voeren, zodat niet alleen gemeente Hoeksche Waard, maar ook de andere deelnemende gemeenten, de juiste deelnemersbijdrage kunnen verwerken in de begroting 2022-2024.

Beoogd effect De aandachtspunten van gemeente Hoeksche Waard kenbaar maken richting Dagelijks Bestuur van de GR DG&J, zodat zij deze kunnen betrekken bij de verdere besluitvorming over de jaarrekening 2020 en begroting 2021 van de GR DG&J. Argumenten 1.1 De raad heeft het recht om een zienswijze te geven op de begroting van de GR DG&J Door het geven van een zienswijze kan de raad op de punten die zij belangrijk vindt sturing geven. Het Algemeen Bestuur betrekt alle ontvangen zienswijzen bij de definitieve besluitvorming. 1.2 de zienswijze is integraal afgestemd Vanuit zowel financiën, volksgezondheid, jeugdhulp, onderwijs als de maatschappelijke zorg is meegewerkt aan deze concept zienswijze. Financiën Jaarrekening 2020 Dienst Gezondheid & Jeugd onderdeel GGD, VT en Leerplicht 4/7

Ervan uitgaande dat de restitutie € 127.560, - bedraagt, dan betekent dit voor gemeente Hoeksche Waard een teruggaaf (gebaseerd op de verdeelsleutel inwoneraantallen) van € 24.132, -. Na vaststelling van de jaarrekening door het Algemeen bestuur van de DG&J (juli 2021) verwerken wij dit in de slotrapportage 2021. Begroting 2022 Dienst Gezondheid & Jeugd onderdeel GGD, VT en Leerplicht In de begroting zijn een tweetal inhoudelijke voorstellen verwerkt die, na vaststelling van de begroting, leiden tot een aanpassing van de inwonerbijdrage. De nieuwe voorstellen voor de Hoeksche Waard inclusief de indexering en toepassing van de nieuwe bijdrageverordening leiden tot een extra structurele bijdrage van € 34.000, - vanaf 2022. Na vaststelling door het AB (juli 2021) verwerken wij dit in onze begroting 2022. Jaarrekening 2020 Dienst Gezondheid & Jeugd, onderdeel Serviceorganisatie Jeugd De voorlopige kosten van de Serviceorganisatie Jeugd in 2020 zijn nagenoeg gelijk aan die van de 2e bestuursrapportage 2020. Wij stelden onze budgetten in de slotrapportage 2020 bij op basis van de 1e bestuursrapportage 2020 van de SOJ (€ 6,6 miljoen negatief). De effecten van de 2e bestuursrapportage 2020 van de SOJ verwerkten wij ook al in de Slotrapportage 2020 (bijdrage € 16.875.410, -).

Het(positieve) verschil met de definitieve afrekening (€16.804.356,-) verwerken wij in onze jaarrekening 2020 (€ 71.054, -). Begroting 2022 Dienst Gezondheid & Jeugd onderdeel Serviceorganisatie Jeugd De programmabegroting is gebaseerd op de laatste update van de meerjarenbegroting, zoals behandeld in het AB van 12 november 2020. Een uitzondering hierop vormen de kosten van de Stichting Jeugdteams. Deze kosten zijn niet meer opgenomen in de begroting. Eerder is besloten dat gemeenten zelf de jeugdteams contracteren. De hiermee gemoeide kosten zijn (nog steeds) opgenomen in onze in hun begroting. De primaire begroting (basisscenario 1) gaat ervan uit dat de voorziene kostenbesparing gerealiseerd wordt. Er zijn scenario's denkbaar waarbij dat niet het geval is. Bijvoorbeeld door de mate van concretisering van de te stellen kaders door de raad, doordat maatregelen niet of later worden geeffectueerd, niet de beoogde besparingen opleveren en de besparingen (meer dan) teniet worden gedaan door verdergaande groei van de vraag naar jeugdhulp. De geschetste ontwikkeling in het landelijk AEF-rapport, inclusief de door AEF verwachte verdere stijging van de kosten van jeugdhulp en de recente signalen van zorgaanbieders over toegenomen problematiek en vraag geven extra noodzaak voor het opnemen van deze scenario's.

Naast het basisscenario's (1) primaire begroting realiseren besparingen worden voor de jaren 2022-2025 de volgende scenario's berekend. 2. uitgaven in 2021 conform uitgaven 2020 en realiseren besparingen vanaf 2022. 3. uitgaven in 2020 blijven gelijk in de jaren erna.

5/7

Onderstaand de uitwerking van de scenario's inclusief het effect op onze begroting 2022-2025. Scenario 1: gevolgen meerjarenbegroting 2022-2025

Onderstaand de uitwerkingen van het effect op onze begroting bij de keuze van de scenario’s 2 of 3. Door het achterwege laten van de nog te realiseren taakstelling heeft dit een zeer ongunstig effect op onze begroting. Wij hebben onze begroting gebaseerd op scenario 1. Wij zijn verplicht om de deelnemersbijdrage minimaal op basis van de begroting van de SOJ te verwerken. De begroting van de DG&J/SOJ is nog niet goedgekeurd door de provincie. Als de provincie correcties doorvoert op de door de SOJ ingediende begroting (specifiek de ingeboekte taakstelling), dan heeft dat invloed op de deelnemersbijdrage die wij in onze begroting moeten opnemen.

Uit bovenstaande tabel blijkt dat op grond van scenario 3 onze deelnemersbijdrage structureel met 2 mln. zou moeten worden verhoogd. Op basis van de maandelijkse dashboards zien wij overigens voorzichtige signalen dat, in combinatie met de afbouw van de solidariteit, het beeld voor de kosten van onze gemeente zich wat gunstiger lijkt te ontwikkelen. Deze informatie is nog niet vertaald in de voorliggende begroting 2022 van de SOJ. Wij verzoeken de SOJ via deze zienswijze om voor de zomer ons te informeren over de jaarprognose en meerjarige trend als ook bij de 1e bestuursrapportage 2021 een actuele meerjarige doorkijk te geven van de kostenontwikkeling waarop de deelnemende gemeenten hun deelnemersbijdrage meerjarig op kunnen baseren. Communicatie Na vaststelling door de raad versturen wij de brief met de zienswijze aan het Dagelijks Bestuur van de GR DG&J.

6/7

Bijlagen 1. Raadsbesluit zienswijze conceptbegroting 2022 en concept jaarstukken 2020 GR DG&J ZHZ 2. Uitgaande brief zienswijze conceptbegroting 2022 en concept jaarstukken 2020 GR DG&J ZHZ 3. Concept jaarstukken 2020 GR DG&J ZHZ 4. Concept begroting 2022 GR DG&J ZHZ 5. Ingekomen brief behorende bij concept jaarstukken 2020 GR DG&J ZHZ 6. Ingekomen brief behorende bij conceptbegroting 2022 GR DG&J ZHZ

Aangeboden door, Burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard B.W. Silvis-de Heer Secretaris

A.P.J. van Hemmen Burgemeester

7/7