Raadsvoorstel Willem Alexanderschool transformeren naar Cultuurhuis voorbereidingskrediet

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/21/103735 DOC-22661149 wethouder Van Waveren Projectleiding Ruimtelijke Ontwikkeling 21 februari 2023 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Willem Alexanderschool transformeren naar Cultuurhuis Beslispunten: 1. Gelezen het projectplan transformatie W. Alexanderschool naar Cultuurhuis, een voorbereidingskrediet van € 52.000 inclusief btw ter beschikking te stellen voor de uitvoering van dit projectplan. 2. Akkoord te gaan om het benodigde bedrag voor het voorbereidingskrediet te dekken middels een onttrekking uit de reserve uitvoeringsagenda cultuur. 3. De financiële gevolgen van dit voorstel via de 8e begrotingswijziging vast te stellen. Samenvatting voorstel Voorgesteld wordt om een voorbereidingskrediet ter beschikking te stellen om een aantal processtappen te kunnen doorlopen om te komen tot een onderbouwde kredietaanvraag bij de raad om de transformatie van de Willem Alexanderschool aan de Jordaensdreef 1 in Oud-Beijerland naar een cultuurhuis, mogelijk te maken. Inleiding In de vastgestelde cultuurnota 2021 – 2024 is opgenomen om een (voor de culturele sector betaalbare) voorziening te realiseren waar culturele initiatieven een plek kunnen vinden. Ook is opgenomen om te onderzoeken of een regionale podiumvoorziening in een van de dorpen een plek kan vinden. Het gaat om een voorziening met expositie-, atelier-, en ontmoetingsfunctie voor kunstenaars en overige culturele partijen. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden. De conclusie is dat er in de Hoeksche Waard behoefte is aan een theater/podiumfunctie.

In september 2021 is de Willem Alexanderschool vrij gekomen. Met het vrijkomen van het pand vloeit het pand terug naar de gemeente en wordt de gemeente eigenaar. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om het pand te ontwikkelen tot cultuurhuis zoals opgenomen in de cultuurnota 2020 – 2024. Op 10 november 2021 heeft het college een richtinggevende uitspraak gedaan over het ontwikkelen van de Willem Alexanderschool. Het college heeft aangegeven het pand verder te willen ontwikkelen als cultuurhuis, waar meerdere culturele partijen een plek kunnen krijgen. Het college realiseert zich dat het cultuurhuis geen onderdak kan bieden aan alle (tijdelijk) gehuisveste kunstenaars en culturele organisaties in Oud-Beijerland . Het pand biedt geen mogelijkheid voor een (theater)podium.

1/6

Op 14 december 2021 is de raad middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over dit besluit. In de brief is melding gemaakt van een potentiële partij voor beheer en exploitatie van het Cultuurhuis. Deze partij is stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard (hierna de stichting) met wie de gemeente in april 2022 een intentieovereenkomst is aangegaan met de volgende doelstellingen: • een gezamenlijk gedragen visie ontwikkelen voor de invulling van het gebouw • een nadere invulling van het pand W. Alexanderschool maken met betrekking tot gebruik door overige culturele partijen. Onderstaand wordt een toelichting gegeven op het vervolgproces. Beoogd effect Inzicht in het programma van eisen en het benodigd krediet voor het transformeren van de Willem Alexanderschool naar een cultuurverzamelgebouw voor een mix aan cultuurdisciplines die de beschikbare ruimte gezamenlijk optimaal gebruiken. Een cultuurhuis waar iedereen-professionals, amateurs en liefhebbers van cultuur - welkom is. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het ingezet beleid De ontwikkeling van het pand past bij de (bestuurlijke) wens om een voorziening te realiseren waar culturele instellingen een structurele plek krijgen. 1.2 Mogelijkheden voor het realiseren van een multifunctionele voorziening Er is binnen de Hoeksche Waard in steeds grotere mate een structureel huisvestingsprobleem voor cultuurbeoefenaars en kunstenaars.

Er is behoefte aan een structurele locatie waar cultuur bedreven kan worden in al zijn vormen. De cultuurbeoefenaars zijn vaak aangewezen op kleine (of tijdelijke) locaties met beperkte faciliteiten. Elke instelling heeft op dit moment zijn eigen kleine onderkomen waar volledig autonoom en los van het overige cultuuraanbod wordt gewerkt. Voor samenwerking zijn weinig mogelijkheden. 1.3 Beschikbaarheid geschikte locaties en panden In het Actief College zijn op dit moment op basis van leegstandsbeheer diverse organisaties en (beeldend) kunstenaars gevestigd. De Lindehoeve was een reguliere locatie die ook benut werd door culturele organisaties. Deze locatie is in verband met herontwikkeling vrij gespeeld. Dit zorgt ervoor dat de culturele gebruikers geen stabiel onderkomen hebben en steeds een andere locatie moeten vinden. Dit terwijl er op korte termijn geen zicht is op een nieuw onderkomen of geschikte panden/ruimte. Het gaat hierbij om diverse partijen zoals bijvoorbeeld zelfstandig (beeldend)kunstenaars en de Muziekschool Hoeksche Waard. Op dit moment zijn er op relatief korte termijn geen andere locaties/panden beschikbaar die herontwikkeld kunnen worden voor de realisatie van een “cultuurhuis”. 1.4 Er kunnen een aantal concrete knelpunten opgelost worden De Muziekschool HW is actief vanuit Strijen, Puttershoek, Mijnsheerenland en Oud-Beijerland.

Voor het aanbod in Oud-Beijerland maakte de Muziekschool gebruik van de Lindehoeve. Met het verdwijnen van de culturele functie van de Lindehoeve moet de Muziekschool op zoek naar een andere locatie.

2/6

Omroep Hoeksche Waard opereert vanuit een eigen pand in Puttershoek. Dit pand voldoet niet aan de behoefte van de Omroep; het pand is te groot en de instandhouding van het pand drukt te zwaar op de exploitatie van de Omroep. Bovendien wil de Omroep graag meer onderdeel zijn van de culturele sector van de Hoeksche Waard en meer samenwerken met culturele partijen. December 2021 werd duidelijk dat het Actief College herontwikkeld zal worden. De gebruikers van het pand die via leegstandsbeheer gebruik maken van het pand, moeten er dan uit. Hier heeft de gemeente een inspanningsverplichting voor na herhuisvesting toen zij in de Rabobank gevestigd waren. 1.5 De locatie Willem Alexanderschool biedt mogelijkheden Het pand Willem Alexanderschool biedt de mogelijkheden om aan de vraag van het culturele veld te voldoen en een structurele culturele voorziening te realiseren. Hiermee lossen we de huisvestingsproblemen van diverse cultuuraanbieders op en creëren we een plek die uitnodigt tot samenwerking en kruisbestuiving. Het pand biedt ruimte om diverse partijen onderdak te bieden. De stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard heeft met een aantal cultuuraanbieders een intentieovereenkomst ondertekend waarin zij aangeven graag gehuisvest te worden in het cultuurhuis.

Het gaat hierbij in ieder geval over de Omroep Hoeksche Waard, de Muziekschool Hoeksche Waard, de popschool, een aantal koren, een theatergroep en een aantal individuele kunstenaars. Of deze partijen ook daadwerkelijk in het Cultuurhuis terecht komen, hangt met name af van de termijn waarbinnen het cultuurhuis gerealiseerd wordt en de huurprijs. 1.6 Er wordt een permanente fysieke plek voor cultuur gerealiseerd Met het cultuurbeleid zetten we in op het versterken van de sociale en culturele structuur in de dorpen. Cultuur draagt bij aan individuele groei, leefbaarheid in de dorpen en geeft vorm aan de samenwerking tussen inwoners. Ook zorgt het voor participatie van de inwoners in de samenleving. Het is dan ook van groot belang dat cultuur een fysieke plek heeft in de dorpen. De wijze waarop kan per dorp verschillen. Met het cultuurhuis creëren we in Oud-Beijerland een aansprekend cultuurverzamelgebouw en een fysieke plek voor verschillende culturele disciplines. Kanttekeningen 1.1 Ruimtelijke inpassing Er zijn diverse aandachtspunten die te maken hebben met de ruimtelijke inpassing. Te denken valt aan geluid en parkeren. Deze aandachtspunten worden in het verdere traject nader onderzocht. Dit zijn aandachtspunten die in het verdere traject nader onderzocht en uitgewerkt worden. Een cultuurhuis past binnen de bestemming van de locatie (maatschappelijk).

1.2 Het is nog niet duidelijk hoeveel cultuuraanbieders werkelijk een plek kunnen krijgen Gemeente en stichting willen beide een culturele broedplaats realiseren voor aanbieders van muziek- en cultuureducatie en voor creatieve makers. De Muziekschool is een door de gemeente gesubsidieerde partij. Omroep HW vervult een wettelijke taak die de gemeente bekostigt. We hechten eraan dat deze partijen een plek krijgen in het cultuurhuis. Daarnaast heeft de stichting een intentieverklaring ondertekend met verschillende partijen die graag gehuisvest worden in het cultuurhuis. Door goede afspraken te maken over dubbelgebruik en/of samenwerking kunnen naast de Muziekschool en de Omroep Hoeksche Waard, nog andere cultuuraanbieders gehuisvest worden. De stichting neemt de coördinatie hiervan op zich. 1.3 Het pand heeft achterstallig onderhoud en moet duurzaam gemaakt worden Uit het bouwtechnisch onderzoek (MJOP) wat is uitgevoerd door de afdeling Vastgoed blijkt dat het gebouw (interieur en exterieur) in een slechte onderhoudsstaat verkeert. De kosten voor het wegwerken van het 3/6

achterstallig onderhoud en de uitvoering van het noodzakelijk groot onderhoud op korte termijn (periode < 5 jaar) zijn op dit moment nog niet inzichtelijk. Het gebouw heeft daarnaast een slechte energetische kwaliteit (energielabel G). Het pand kan theoretisch gezien (bijna) energieneutraal worden gemaakt door het doorvoeren van bouwkundige en installatietechnische verbetering. Dit sluit aan bij de door de gemeente vastgestelde duurzaamheidsmaatregelen. 1.4 Didam arrest en andere geïnteresseerden In een uitspraak (Didam arrest) wordt uitgelegd dat wanneer de overheid handelt overeenkomstig het burgerlijk recht/privaatrecht, de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het gelijkheidsbeginsel, in acht moeten worden genomen. Het gelijkheidsbeginsel wordt uitgelegd als ‘het bieden van gelijke kansen’.Dat houdt in dat de overheid bij de keuze voor exploitatie van het pand potentiële gegadigden de ruimt moet bieden mee te dingen. Als dan te verwachten is dat er meerdere gegadigden zijn voor de exploitative zijn, kan de selectie plaats vinden op basis van vooraf opgestelde objectieve, toetsbare en redelijke criteria. Belangrijk is dat de gemeente in die situatie in het kader van de ‘algemene beginselen van behoorlijk bestuur’ moet motiveren en publiceren (transparantieverplichting), ruim voor de daadwerkelijke samenwerking.

Bij het aangaan van de intentieovereenkomst is er op basis van eerdere bijeenkomsten met de culturele sector vanuit gegaan dat er maar één gegadigde is voor de exploitatie van een cultuurhuis, te weten Stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard. Omdat het mogelijk is dat er in de loop van de overeenkomst een andere gegadigde zich meldt als exploitant, is in de intentieovereenkomst opgenomen dat het afsluiten van de intentieovereenkomst met de Stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard niet uitsluit dat ook andere partijen mee kunnen dingen naar de exploitatie van een cultuurhuis. Wanneer hier sprake van is, zal de gemeente aan de andere gegadigden ruimte bieden om mee te dingen. 2.1 Op basis van de beschikbare gegevens kan nog niet inzichtelijk gemaakt worden wat de jaarlijkse structurele exploitatielasten gaan worden Het voorbereidingskrediet is bedoeld om het programma van eisen scherp te krijgen en daarbij inzicht te krijgen welk investeringsbedrag nodig is voor de verbouwing, de toekomstige exploitatielasten en welke dekking in de begroting voor deze structurele lasten gevonden kan worden. Duurzaamheid Bij het opstellen van het bouwtechnisch onderzoek zijn de mogelijkheden al in beeld gebracht. Bij de verdere uitwerking van de plannen wordt dit concreet gemaakt. Financiën Er wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd van € 52.000 incl.

btw om uitvoering te kunnen geven aan het projectplan. Dit krediet is als volgt opgebouwd: 264 uur inzet Bres € 32.000,50 uur inzet architect € 5.000,120 interne uren PRO € 15.000,Totaal € 52.000,Aan de Raad wordt gevraagd om de benodigde (ingeschatte) kosten te dekken uit de reserve uitvoeringsagenda cultuur. 4/6

Indien uit de voorbereiding blijkt dat daadwerkelijk tot een investering wordt overgegaan, mogen deze voorbereidingskosten later alsnog in het totale benodigde bedrag voor de investering voor het cultuurhuis worden geactiveerd en afgeschreven. Met de uitvoering van de stappen die opgenomen zijn in het projectplan, worden het daadwerkelijke benodigde investeringsbudget en de structurele exploitatielasten inzichtelijk gemaakt. Naar verwachting zal een minimaal investeringskrediet van ca. € 2 miljoen excl. btw nodig zijn om het achterstallige onderhoud, de verduurzaming, overige renovatiewerkzaamheden aan het pand en aanpassing openbaar gebied (parkeren) uit te kunnen voeren. De structurele jaarlijkse exploitatielasten voor het pand worden op dit moment geschat op ca. € 300.000,- . Deze lasten zijn uit te splitsen naar de volgende componenten: - een bijdrage aan Bres voor het beheer, onderhoud (klein en groot) en exploitatie van het pand; - exploitatielasten voor het eigenaars deel van het pand; - kapitaallasten (volgend uit de investering) bestaande uit een afschrijvings- en een rentedeel; - een hogere subsidie aan stichting Cultuurhuis HW ter ondersteuning van de huur die zij aan Bres zal moeten betalen.

Voor dekking van een deel van de kosten (betreft de jaarlijkse afschrijvingslasten) wordt op dit moment gedacht aan: een onttrekking uit de reserve uitvoeringsagenda (verwacht saldo in deze reserve bedraagt ca. € 750.000,-.) eventuele subsidiemogelijkheden. Uiteindelijk zal nog een jaarlijkse exploitatielast resteren waarvoor binnen de begroting dekking gezocht moet worden. Met de stichting wordt afgestemd wat zij zelf aan de verbouwing kunnen bijdragen Het pand is in bezit van de gemeente die de verantwoordelijkheid neemt voor de renovatie, verduurzaming, isolatie en de infrastructuur (onder voorbehoud van instemming college en raad). De stichting geeft aan in samenwerking met Circulair Centrum en Waardeloods, het pand zelf te kunnen inrichten. Hiermee kunnen kosten bespaard worden en tegelijkertijd kan ruimte gegeven worden aan de creativiteit van de sector. Relatie met uniformatie van beheer en exploitatie van gemeentelijk vastgoed Onderdeel van het door de raad vastgestelde voorstel over het uniformeren van beheer en exploitatie van gemeentelijk vastgoed is dat Bres Accommodaties B.V. het mogelijk moet maken om onderdelen van de beheer- en exploitatietaken te beleggen bij de gebruikers van de accommodaties indien zij dat wensen en voor zover dat mogelijk is en daarmee de jaarlijkse exploitatiekosten voor de gemeente te verminderen.

Daarom is expliciet in de intentieovereenkomst met de partij opgenomen dat Bres Accommodaties B.V. onderdeel uitmaakt van de verdere uitwerking. Communicatie Omwonenden zijn op 19 januari 2021 via een digitale informatieavond geïnformeerd over het voornemen om de locatie te transformeren naar een cultuurhuis. Hier werden met name vragen gesteld over verkeersoverlast en parkeren. De omwonenden blijven betrokken bij het project. Recent zijn de omwonenden geïnformeerd over de voortgang van het traject. 5/6

De stichting als toekomstig beheerder is eerste aanspreekpunt voor de beoogde gebruikers. De gemeente kan ervoor kiezen om aan te sluiten bij de gesprekken wanneer uit het reguliere contact in de subsidierelaties van Omroep HW en Muziekschool blijkt dat daar aanleiding toe is. Na besluitvorming op dit voorstel wordt een communicatie/participatieplan opgesteld. Uitvoering Na besluitvorming over het voorbereidingskrediet zal e.e.a. uitgewerkt worden tot een concreet voorstel waarin definitief besloten wordt of een Cultuurhuis gerealiseerd kan worden. Indien dit het geval is, wordt het verzoek voorgelegd hier krediet voor ter beschikking te stellen. Dit voorstel zal voorzien in de volgende uitwerking: • Inzicht in welke partijen gehuisvest kunnen gaan worden • Een gezamenlijke visie voor de invulling van het gebouw • Programma van eisen binnenzijde • Programma van eisen buitenzijde • Afstemming over wie uitvoering geeft aan welke werkzaamheden. • Inzicht in herinrichting buitenzijde, verkeer, parkeren en een raming van de kosten hiervan • Raming van kosten binnen/buitenzijde • Participatieplan, afstemming omwonenden • Afspraken over beheer en exploitatie • Inzicht in dekking en/of tekort op exploitatie Bijlagen 1. Raadsbesluit 2. Projectplan 3. 8e begrotingswijziging 2023

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard C. Rijnberg secretaris a.i.

Ch.B. Aptroot burgemeester

ValidSigned door Cees Rijnberg op 24-02-2023

ValidSigned door Charlie Aptroot op 24-02-2023

6/6