Raadsvoorstel Willem Alexanderschool transformeren naar Cultuurhuis

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/21/103735 DOC-24846850 wethouder Van Waveren Projectleiding Ruimtelijke Ontwikkeling 4 juni 2024 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Willem Alexanderschool transformeren naar Cultuurhuis Beslispunten: 1. In te stemmen met de transformatie van de Willem Alexanderschool naar Cultuurhuis en de hiervoor benodigde kredieten met de bijbehorende dekking ervan op te nemen in de Perspectiefnota 2025, zodat op dat moment de integrale afweging kan plaatsvinden door de raad over beleid en inzet van middelen. Samenvatting voorstel Voorgesteld wordt om een krediet ter beschikking te stellen om de transformatie van de Willem Alexanderschool naar cultuurhuis, mogelijk te maken. Voor de onderbouwing van dit voorstel wordt, aanvullend op onderstaande toelichting, verwezen naar de Businesscase Cultureel Centrum Oud-Beijerland (bijlage 1) en de beantwoording van het amendement op het besluit van 21 februari 2023 (bijlage 2). De benodigde kredieten om te komen tot een cultuurhuis zijn verwerkt in de Perspectiefnota 2025. In dit raadsvoorstel wordt beargumenteerd aan de raad gevraagd om het krediet ter beschikking te stellen om de transformatie mogelijk te maken. De perspectiefnota wordt vastgesteld op 11 juli terwijl het raadsvoorstel met betrekking tot het cultuurhuis wordt behandeld in de BOB-cyclus van 9 juli. De onderbouwing in dit raadsvoorstel kan de raad helpen bij de afweging die zij maakt in de Perspectiefnota.

Om het traject van gunning, als de gemeenteraad positief besluit, op te kunnen starten (en het proces niet te vertragen) wordt bij de perspectiefnota 2025 ook de benodigde begrotingswijziging ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Dit zodat de middelen dan formeel in juli 2024 beschikbaar zijn (en niet pas bij de vaststelling van Begroting 2025 in november 2024), wat zou leiden tot een half jaar vertraging van de oplevering van het cultuurhuis en er een risico ontstaat op een toename van de investering door prijsstijgingen. Een memo met onderbouwing en motivatie hiervoor vindt u in bijlage 5. Voor de financiële consequenties en de daarbij behorende onderbouwing verwijzen wij u naar de financiële paragraaf van dit voorstel.

1/7

Inleiding 28 maart 2023 heeft u op basis van het projectplan transformatie Willem Alexanderschool naar Cultuurhuis voor makers, een voorbereidingskrediet van € 52.000,- ter beschikking gesteld voor de uitvoering ervan. Dit voorbereidingskrediet is ingezet om te komen tot een businesscase waarin inzicht wordt gegeven in welke partijen gehuisvest kunnen worden in een te realiseren cultuurhuis, een raming van de kosten en afspraken over beheer en exploitatie. De uitwerking van deze punten vindt u in bijgaande businesscase (bijlage 1). Het projectplan van de stichting Cultuurhuis Hoeksche waard (hierna ‘de stichting’) waarin opgenomen de gezamenlijke visie voor de invulling van het gebouw is als bijlage 3 opgenomen bij dit voorstel. Het raadsvoorstel van 28 maart 2023 is geamendeerd vastgesteld. De raad heeft een aantal aanvullende vragen gesteld, die beantwoord zijn in bijlage 2. Beoogd effect Cultuur is een instrument voor (het versterken en vergroten van) de leefbaarheid in de gehele Hoeksche Waard. Het draagt bij aan de individuele groei en het geeft vorm aan de samenwerking tussen inwoners en de participatie van de inwoners aan de samenleving. Op dorpsoverstijgend niveau is cultuur een middel om dorpen met elkaar in contact te brengen, het eiland naar buiten toe zichtbaar te maken en de buitenwereld naar het eiland te brengen.

Het realiseren van een cultuurhuis gaat hieraan een belangrijke bijdrage leveren. In deze nieuwe voorziening is iedereen – professionals, amateurs en liefhebbers van cultuur – welkom. Bovendien is het een plaats waar onderlinge verbindingen worden gelegd, kruisbestuiving en wederkerigheid plaatsvindt. Hiermee wordt het cultuurhuis ook echt iets van de (culturele) gemeenschap zelf en wordt het culturele leven in de Hoeksche Waard verder versterkt en naar een hoger plan getrokken. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het ingezet beleid De ontwikkeling van het pand past bij de (bestuurlijke) wens om een voorziening te realiseren waar culturele instellingen een structurele plek krijgen. De businesscase is de uitwerking van het besluit dat de raad in 2023 heeft genomen. 1.2 De businesscase geeft inzicht in de gevraagde onderdelen De businesscase is door Bres Accommodaties (hierna ‘Bres’) in samenwerking met Synarchis, opgesteld. Inzichtelijk is gemaakt welke partijen deel zullen nemen in het cultuurhuis. Samen met de partijen is een programma van eisen opgesteld. Inzichtelijk is gemaakt welke werkzaamheden door de stichting en/of deelnemers zelf gedaan worden en welke door Bres (voor rekening van de gemeente) opgepakt worden. Vervolgens is dit vertaald naar een kosten-/batenanalyse. Inzichtelijk is gemaakt wat de jaarlijkse lasten per partij zijn.

Een compleet inzicht wat dit financieel voor de gemeente betekent vindt u in de financiële paragraaf van dit voorstel. 1.3 Er kunnen een aantal concrete knelpunten opgelost worden Wij informeerden u eerder al over een aantal knelpunten met betrekking tot huisvesting van diverse cultuuraanbieders. De Omroep Hoeksche Waard moet verhuizen omdat het huidige pand waar zij in zitten te duur is om in stand te houden. Daarbij moeten zij op heel korte termijn hun installaties vernieuwen, dit kan niet meer in de oude situatie. De Muziekschool heeft sinds het verdwijnen van de culturele functie van de Lindenhoeve een versnipperde tijdelijke huisvesting en de Popschool moet op korte termijn verhuizen in verband met verkoop van de locatie aan een ontwikkelaar. De urgentie voor huisvesting van deze partijen is sinds het vorige raadsvoorstel alleen maar toegenomen. 2/7

1.3 De visie voor de invulling van het gebouw, opgesteld door de stichting vind u in bijlage 3 In deze visie geeft de stichting het belang aan van een cultuurhuis dat gezien kan worden als een investering in de maatschappij, een broedplaats voor lokale makers en beoefenaars binnen de cultuursector in de Hoeksche Waard. Aanvullend hierop heeft de stichting selectiecriteria en huisregels opgesteld. Hier werd naar gevraagd door de raad bij de behandeling van de aanvraag voor een voorbereidingskrediet. 1.4 De beantwoording van de vragen van het geamendeerde besluit geven meer achtergrondinformatie De raad heeft bij de besluitvorming over het projectplan aanvullende vragen gesteld. In bijlage 2 vindt u de beantwoording daarvan. 1.5 De businesscase en dit voorstel zijn integraal afgestemd De businesscase is door Bres, in samenwerking met Synarchis opgesteld. De stichting Cultuurhuis is hier nauw bij betrokken geweest. De verschillende stappen zijn besproken in overleggen met een projectgroep en een stuurgroep (bestuur Stichting, Bres en wethouder). Intern heeft er afstemming plaatsgevonden met de beleidsmedewerker cultuur, vastgoed en financiën. Verder zijn de stukken zijn besproken in het Directieteam en de Stuurgroep Ruimtelijke Ontwikkeling.

1.6 De beantwoording van de vragen van het geamendeerde besluit geven meer achtergrondinformatie De raad heeft bij de besluitvorming over het projectplan aanvullende vragen gesteld. In bijlage 2 vindt u de beantwoording daarvan. Kanttekeningen 1.1 Niet alle knelpunten op het gebied van culturele huisvesting in Oud-Beijerland worden hiermee opgelost Het Actief College wordt via leegstandbeheer gebruikt door veel individuele kunstenaars en cultuuraanbieders. Dit pand is veel groter dan de Willem Alexanderschool. Een aantal gebruikers van het Actief College heeft aangegeven graag mee te gaan naar de Willem Alexanderschool. Deze locatie biedt echter geen oplossing voor alle gebruikers van het Actief College. Gemeente en stichting willen beide een culturele broedplaats realiseren voor aanbieders van cultuureducatie en voor creatieve makers. Onder cultuureducatie vallen o.a. muziek, zang, dans, theater, kunst en fotografie. De Muziekschool is een door de gemeente gesubsidieerde partij. Omroep HW vervult een wettelijke taak die de gemeente bekostigt. We hechten eraan dat deze partijen in ieder geval een plek krijgen in het cultuurhuis. Daarnaast heeft de stichting een intentieverklaring ondertekend met verschillende partijen die graag gehuisvest worden in het cultuurhuis.

Door goede afspraken te maken over dubbelgebruik en/of samenwerking kunnen naast de Muziekschool en de Omroep Hoeksche Waard, nog andere kunstenaars/cultuuraanbieders (w.o. een aantal vanuit het Actief College) gehuisvest worden. De stichting neemt de coördinatie hiervan op zich. 1.2 Didam arrest en andere geïnteresseerden In het voorstel van februari 2023 bent u erover geïnformeerd de overheid bij de keuze voor exploitatie van het pand potentiële gegadigden de ruimte moet bieden mee te dingen. Bij het aangaan van de intentieovereenkomst is er op basis van eerdere bijeenkomsten met de culturele sector vanuit gegaan dat er maar één gegadigde is voor de exploitatie van een cultuurhuis, te weten Stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard. Belangrijk is dat de gemeente in die situatie in het kader van de ‘algemene beginselen van behoorlijk bestuur’ moet motiveren en publiceren (transparantieverplichting), ruim voor de daadwerkelijke 3/7

samenwerking. Na instemming van de raad op de kredietvraag, zal dit opgepakt worden. Mocht er toch een andere partij zich melden, zal de gemeente aan de andere gegadigden ruimte bieden om mee te dingen. 1.3 Een integrale afweging maken om de eerder beschikbaar gestelde middelen in te zetten voor andere beleidskeuzes De raad heeft bij de besluitvorming van de PPN 2024 een keuze gemaakt om structureel € 2 ton in de begroting weg te zetten voor de lasten die volgen uit het realiseren van een cultuurhuis. Bij de PPN 2025 zal de raad wederom een integrale keuze moeten maken of zij deze middelen hiervoor beschikbaar wil houden of om deze middelen in te zetten voor andere beleidskeuzes. Duurzaamheid Met de renovatie van de Willem Alexanderschool wordt het gebouw gasloos gemaakt en voldoet het aan de eisen van BENG (Bijna Energieneutraal Gebouw). Kosten duurzaamheidsmaatregelen zijn € 605.242,- en achterstallig onderhoud € 1.118.802,- (bedragen inclusief btw). O.a. de volgende maatregelen worden genomen: vernieuwing installaties, het aanbrengen van dakisolatie, vernieuwing kozijnen, een warmtepomp en het plaatsen van PV panelen. Een uitgebreide opsomming van de maatregelen die genomen worden, vind u bij de uitgangspunten van het programma van eisen in de businesscase. Financiën Hoofdstuk 5 van de businesscase geeft inzicht in de investeringskosten voor de herontwikkeling.

Op basis van baten en lasten is inzichtelijk gemaakt wat het berekende exploitatietekort voor elke betrokkene betekent. Volgens de businesscase komen de totale investeringskosten incl. eenmalige kosten leges en voorbereidingskrediet en excl. subsidies voor de gemeente uit op € 3.409.364,- incl. btw. Van dit bedrag heeft de Raad medio februari 2023 al een voorbereidingskrediet van € 52.000,- toegekend, Volgens de toegestane BBV-regels wordt dit bedrag samen met het investeringsbedrag geactiveerd waarbij sprake is van afschrijvings- en rentelasten. Ten behoeve van de uitvoering van de investeringen is in 2025 sprake van eenmalige legeskosten zijnde exploitatielasten. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de bijbehorende jaarlijkse exploitatielasten voor de gemeente en de voorziene dekking ervan.

4/7

Bij het overzicht vragen wij aandacht voor de volgende punten: De bedragen in de businesscase zijn gebaseerd op prijspeil 1-1-2023. In de businesscase is rekening gehouden met een bedrag voor onvoorzien (10%) en eventuele prijsstijgingen (4%). Het valt te bezien of deze bedragen in de toekomst voldoende zijn om de daadwerkelijke prijsstijgingen en onvoorziene zaken op te kunnen vangen. Bres moet voor het gebruik en exploiteren van het cultuurhuis een kostprijsdekkende huurvergoeding aan de gemeente betalen. Deze huurvergoeding ontvangt Bres weer terug via de exploitatiebijdrage die zij van de gemeente ontvangt. Omdat op dit moment de cijfers nog in beweging zijn, worden in de tabel deze posten voor het gemak op p.m. gezet. Per saldo is sprake van een neutraal effect. Subsidieaanvraag gemeente In de businesscase staan een aantal risico’s en kansen benoemd. Eén van de kansen is de mogelijkheid om subsidie aan te vragen. Er is een subsidiescan gedaan. Op basis daarvan is er een inschatting gedaan dat er een subsidie aangevraagd kan worden van € 500.000,- - € 700.000,-. Er wordt wel een aantal voorbehouden benoemd. Zo is er onmogelijk aan te geven of de huidige regelingen nog bestaan ten tijde van de realisatie van het project en of het project wordt ingeloot.

Onderstaand wordt inzichtelijk gemaakt wat dit bij een subsidiebedrag van € 500.000,- zou betekenen voor de jaarlijkse kapitaallasten.

5/7

Dit houdt in dat bij een minimaal bedrag van € 5 ton aan te ontvangen subsidie datzelfde bedrag minder uit de reserves onttrokken hoeft te worden. Daarnaast zorgt de ontvangen subsidie dat de jaarlijkse rentelasten ca. € 18.000,- lager zijn. Subsidieaanvraag stichting Ook de stichting heeft subsidiekansen met betrekking tot de inrichting van het pand. De secretaris van de stichting heeft de training ‘Fondsenwerving’ van de gemeente gevolgd. Hieruit blijkt dat de stichting pas subsidies kan aanvragen als er een gedegen projectplan en begroting is. Dit kan pas als de raad het krediet heeft verleend. De stichting zal een fondsenwerver aantrekken om de subsidies aan te vragen. Indien de Raad bij de integrale afweging bij de PPN 2025 de keuze maakt om de Willem Alexanderschool om te bouwen tot een cultuurhuis resulteert dit in een aantal financiële gevolgen. Deze financiële gevolgen zijn opgenomen bij het in beeld brengen van alle voorstellen bij de PPN 2025 en zijn als volgt: 1. Een krediet ter beschikking stellen van € 3.301.923,- (excl. eerder toegekend voorbereidingskrediet van € 52.000,--.); 2. Ter dekking van de afschrijvingslasten het investeringsbedrag te storten in de reserve kapitaallasten waarbij: a. € 1.310.111,- ten laste van de reserve uitvoeringsagenda wordt gebracht en b. € 2.043.812,- ten laste van de algemene reserve wordt gebracht; 3.

In 2025 een bedrag van € 55.441,- te onttrekken uit de reserve uitvoeringsagenda cultuur ter dekking van de eenmalige kosten leges (exploitatielasten); Bij gebouwen is er sprake van een technische levensduur en een economische levensduur. De nota waardering en activa bepaalt de afschrijvingstermijn bij investeringen. Bij renovatie gaat dit over een afschrijvingstermijn van 20 jaar, welke samenhangt met de economische levensduur van het pand. Dit betekent echter niet dat het pand na 20 jaar niet meer geschikt is voor gebruik. De technische levensduur van het pand kan veel langer zijn als het op de juiste wijze onderhouden wordt. Bres ontvangt jaarlijks middelen voor het groot en klein onderhoud. Als na 20 jaar blijkt dat er op onderdelen een bouwkundige upgrade nodig is, dan beschikt Bres over de middelen om dit uit te voeren.

Beoogde maatschappelijk effecten: wat willen we bereiken 1. Wat is het beoogd maatschappelijk effect van het voorstel, wat willen we ermee bereiken? Met het cultuurbeleid zetten we in op het versterken van de sociale en culturele structuur in de dorpen. Met deze voorziening realiseren we een culturele broedplaats voor aanbieders van cultuureducatie en voor creatieve makers. Cultuur draagt bij aan talentontwikkeling, individuele groei en leefbaarheid in de dorpen en geeft vorm aan de samenwerking tussen inwoners. Ook zorgt het voor participatie van de inwoners in de samenleving. Het is dan ook van groot belang dat cultuur een fysieke plek heeft in de dorpen. De wijze waarop kan per dorp verschillen. Met het cultuurhuis creëren we in Oud-Beijerland een fysieke plek voor verschillende culturele disciplines. Doordat cultuur niet alleen als doel, maar ook als middel ingezet kan worden draagt het ook bij aan sociale en maatschappelijke vraagstukken zoals eenzaamheid, integratie en dementie. 6/7

2.

Wat zullen inwoners, bedrijven en organisaties naar verwachting merken van het voorgenomen beleid? Vergroten levendigheid, leefbaarheid en onderlinge verbinding c.q. versterking saamhorigheidsgevoel, verdere stimulering cultuurdeelname omdat door het cultuurhuis cultuur meer zichtbaar wordt.

3.

Hoe of waaraan kan worden gemeten/afgeleid of het voorgenomen beleid het gewenste effect heeft? Bezettingsgraad van het nieuwe cultuurhuis, mogelijk positief effect op ledenaantallen van verenigingen die van het cultuurhuis gebruik maken, cultuurparticipatie door de inwoners.

Communicatie Er is een participatieplan opgesteld, dit vindt u in bijlage 4. In het participatieplan kunt u lezen hoe de inwoners tot nu toe zijn geïnformeerd en hoe de participatie verder zal plaatsvinden. Er wordt een informatieavond voor omwonenden georganiseerd op 27 mei 2024. Tijdens deze avond worden de bewoners op de hoogte gebracht van de laatste stand van zaken. Tevens worden wensen opgehaald en vragen beantwoord. Het verslag van de informatieavond zal bij de raadsstukken gevoegd worden. Uitvoering Na het raadsbesluit om krediet ter beschikking te stellen zal er een bestek opgesteld worden en kan de verbouwing aanbesteed worden. Bres zal dit in opdracht van de gemeente oppakken. Ook de begeleiding van de realisatie tot aan de overdracht naar exploitatiefase zal door Bres opgepakt worden. Planning Er wordt na besluitvorming van de raad een doorlooptijd verwacht van 14 maanden voor de voorbereiding (inclusief aanbesteding) en een realisatietermijn van 8 maanden. De verwachte tijdslijn tot oplevering is dus bijna 2 jaar.

Bijlagen 1. Businesscase met bijlagen 2. De informatie naar aanleiding van het amendement op het besluit van 21 februari 2023 met bijlage 3. Projectplan stichting Cultuurhuis Hoeksche Waard 4. Participatieplan 5. Toelichting bij separate begrotingswijziging PPN 2025

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard D.E. Koops secretaris {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

7/7