Raadsvoorstel Visie SamenLeven

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/211777 DOC-25979388 wethouder Peters Programma‘s en Projecten 20 mei 2025 Nee besluitvormend

Onderwerp Visie SamenLeven.

Beslispunten: 1. De Visie SamenLeven vast te stellen. 2. De Visie SamenLeven in 2029 te herijken. Inleiding In het collegeprogramma 2022-2026, hoofdstuk 4.1 Samen leven, staat: “we stellen een kadernota sociaal op". Als vervolg hierop heeft u als gemeenteraad in september 2023 een Startnotitie Visie SamenLeven besproken en vastgesteld. De raadswerkgroep is meerdere malen betrokken en op 9 januari 2025 heeft er een oriënterende avond met uw raad over de richting van de visie plaatsgevonden. Het overzicht van het totaal gelopen proces staat in bijlage 2, waarin onder andere alle ambtelijke activiteiten en bijeenkomsten met de Adviesraad Sociaal Domein zijn weergegeven. Deze visie is noodzakelijk vanwege de grote maatschappelijke uitdagingen waarmee de samenleving wordt geconfronteerd, waardoor er anders naar het sociaal domein gekeken moet worden. Gemeenschapszin, bestaanszekerheid en zingeving staan hierbij centraal. De leidende principes zullen u als raad helpen om in de toekomst weloverwogen keuzes te maken. De bewegingen die in deze visie worden beschreven, zijn al eerder door u als raad in gang gezet in beleidsstukken zoals de ‘Transformatieagenda Wmo’, het ‘Beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening’ en ‘Jeugdhulp naar voren’. Met de Visie SamenLeven wordt de reeds ingezette verandering nu integraal vastgelegd en voor de lange termijn gewaarborgd.

Beoogd effect Deze visie dienst als kompas voor beleid en uitvoering, en stelt ons in staat om als betrouwbare partner effectief te handelen naar inwoners en samenwerkingspartners. We streven naar een vitale, zelfredzame, inclusieve én betrokken samenleving in de Hoeksche Waard. We willen een gemeenschap waarin individuen zich verbonden voelen met elkaar én hun omgeving. Gemeenschapszin, bestaanszekerheid en zingeving staan hierbij centraal. PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1

Vanuit de overtuiging dat iedere inwoner een unieke bijdrage kan leveren, geloven we dat verbinding en wederzijdse betrokkenheid de basis vormen voor een veerkrachtige en toekomstbestendige gemeenschap. Argumenten 1.1 Noodzakelijk inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen De samenleving en het sociaal domein worden sterk beïnvloed door diverse landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. De volgende ontwikkelingen maken het noodzakelijk om actie te ondernemen: beeld van een maakbare samenleving, individualisering en polarisatie, technologische ontwikkeling, een niet langer vanzelfsprekende bestaanszekerheid, groeiende complexiteit en regeldruk, regionalisering, ontgroening en dubbele vergrijzing. In hoofdstuk 2 van de visie is de uitleg op deze ontwikkelingen en dus de noodzaak voor een duidelijke richting beschreven. 1.2 Gedwongen financiële keuzes te maken Vanaf 2026 is er sprake van het zogenaamde ravijnjaar. Dit komt door een drastische daling van de rijksbijdragen aan gemeenten via het gemeentefonds. Hierdoor wordt iedere gemeente gedwongen om kritisch naar hun eigen begroting te kijken. Ook onze gemeente staat belangrijke financiële keuzes te wachten, waarbij op dit moment meer dan de helft van onze begroting richting het sociaal domein gaat. In combinatie met argument 1.1 vraagt dit op scherpe keuzes en een duidelijk richting.

De visie biedt dit in de vorm van leidende principes zoals: gericht investeren voor gelijke kansen en het werken aan duurzame oplossingen. Zo bereiken we de mensen die ons het hardste nodig hebben en waar gemeenschapsgeld op de lange termijn het meeste effect heeft. 1.3 De Visie SamenLeven is breed afgestemd Tijdens het gehele proces richting de oplevering van de visie hebben we ons voornamelijk gericht op ambtelijke betrokkenheid vanuit alle beleidsteams in het sociaal domein. Daarnaast heeft er afstemming plaatsgevonden met de Adviesraad Sociaal Domein. Dit heeft geleid tot het proces zoals beschreven staat in bijlage 2, waarin de volgende sporen zijn uitgewerkt: ambtelijk, inwoners en maatschappelijke organisaties en politiek-bestuurlijk. 1.4 De visie is het nieuwe kompas binnen het sociaal domein De visie vormt de kapstok binnen het sociaal domein voor toekomstige beleidsnota's en sluit aan bij eerder gemaakte noodzakelijke keuzes, zoals de Transformatieagenda Wmo, Jeugdhulp naar Voren en Beleidsplan Armoedebestrijding en Schulddienstverlening. De Visie Samenleven, zoals beschreven in de Startnotitie van 2023, geeft richting aan ons doen en laten, én aan onze ambitie. Het biedt een kader dat doorleefd is. Daarnaast inspireert, integreert en verbindt de visie, waardoor er een samenhangende aanpak ontstaat.

Vooral met de leidende principes in de hand, is de gemeente in staat om duurzame keuzes voor de toekomst van de Hoeksche Waard te maken. 1.5 Het voorstel sluit aan bij de doorontwikkeling van de organisatie In december jl. is het organisatiemodel 2024 vastgesteld met betrekking tot de doorontwikkeling binnen onze gemeentelijke organisatie. De Visie SamenLeven betreft een

PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1

integrale visie voor het gehele sociaal domein en verbindt de teams, versterkt de samenwerking, geeft richting en helpt keuzes maken. 2.1 Herijking Visie SamenLeven in 2029. Omdat de samenleving snel verandert is het wenselijk om de visie periodiek, namelijk iedere 4 jaar, onder de loep te nemen en waar nodig te herijken. Zo blijft de visie aansluiten op veranderende omstandigheden in de samenleving, technologie en economie.

Kanttekeningen 1.1 Gelijktijdig traject Toekomstvisie Het traject van de Visie SamenLeven liep parallel aan dat van de Toekomstvisie. Idealiter zou eerst de Toekomstvisie zijn vastgesteld, waarna de Visie SamenLeven daarop zou voortbouwen. Echter, het traject van de Visie SamenLeven was al gestart. Om verwarring bij samenwerkingspartners te voorkomen, is besloten om de externe participatie te beperken tot de Toekomstvisie en focus van de Visie SamenLeven te richten op de uitdagingen waar onze organisatie voor staat. Dit resulteerde in een intensief participatietraject met interne collega's, Hoeksche Eigenheimers en de Adviesraad Sociaal Domein. Vanzelfsprekend is de inhoud van beide trajecten op meerdere momenten samengebracht. Zodat deze inhoudelijk goed op elkaar aansluiten. 1.2 Geen afstemming met externe samenwerkingspartners Er is uiteindelijk voor gekozen om externe samenwerkingspartners niet te betrekken, omdat met een aantal grote partners recentelijk al vernieuwde samenwerkingsafspraken zijn gemaakt. Het opnieuw benaderen voor input zou als herhaling kunnen worden ervaren. Bovendien zijn deze partners ook uitgenodigd voor de participatiebijeenkomsten van de Toekomstvisie. Om overbelasting en verwarring te voorkomen, is bewust gekozen voor participatie via de Toekomstvisie.

Na de vaststelling van de visie is er voldoende gelegenheid om met onze samenwerkingspartners in gesprek te gaan over de betekenis van deze visie voor onze samenwerking en wat we van elkaar daarin kunnen verwachten. 1.3 Uitvoering van de visie Aan deze visie is nog geen uitvoeringplan gekoppeld omdat dit niet de opdracht in de startnotitie was. Een uitvoeringsplan is echter essentieel om de visie tot leven te brengen en ervoor te zorgen dat de gestelde doelen daadwerkelijk worden bereikt. Er wordt op veel plaatsen in onze organisatie al in de lijn van deze visie gewerkt. Daarom wordt de uitvoering van de visie vanuit het sociaal domein opgepakt. Duurzaamheid Dit voorstel draagt niet direct bij aan geformuleerde doelstellingen binnen het programma duurzaamheid. De Visie SamenLeven draagt bij aan een duurzame samenleving, mede door de leidende principes. Dit betekent dat er oplossingen worden gezocht die niet alleen effectief zijn op de korte termijn, maar voor positieve effecten zorgen op de lange termijn. Duurzaam investeren betekent ook dat er geïnvesteerd wordt in preventieve maatregelen die problemen vroegtijdig aanpakken. Dit vermindert de noodzaak voor intensieve en vaak duurdere PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1

interventies later. De visie richt zich daarnaast op het versterken van de sociale basis en het netwerk van mensen. Dit maakt onze inwoners zelfredzamer en vermindert de afhankelijkheid van langdurige zorg en ondersteuning. Door te kiezen voor deze duurzamere oplossingen, wordt gemeenschapsgeld efficiënter gebruikt. Dit zorgt ervoor dat middelen niet verspild worden aan kortzichtige projecten, maar juist bijdragen aan langdurige verbeteringen. Financiën Op dit moment zijn er nog geen financiële consequenties. Met de visie in de hand kunnen er in de toekomst scherpere keuzes worden gemaakt voor de begroting en andere beleidskeuzes. De daadwerkelijke financiële keuzes dienen in de beleidskeuzes die hierop volgen gemaakt te worden en worden daar inzichtelijk gemaakt. Zoals dit nu voor een aantal beleidsdossiers als is gebeurd (WMO, Jeugd).

Communicatie Deze visie heeft gevolgen voor onze inwoners en daar moeten we met communicatie op inspelen. Er is een infographic gemaakt als samenvatting van de visie, waarmee het verhaal van de visie kort en bondig voor iedereen duidelijk wordt. Uitvoering De uitvoering wordt vanuit de lijn binnen het sociaal domein aangestuurd. Bijlagen 1. Visie SamenLeven 2. Doorlopen proces (hieronder) 3. Analyse verdiepingssessies voorjaar 2025 4. Raadsbesluit

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard R.S.M. Heintjes gemeentesecretaris a.i. {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1

PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1

Bijlage 2. Doorlopen proces Graag nemen we jullie kort mee in het gehele proces via de volgende sporen:  Ambtelijk  Inwoners en maatschappelijke partners  Politiek-bestuurlijk Ambtelijk  Er zijn twee Sociaal Domeindagen georganiseerd (december 2023 en juni 2024) om de samenwerking te versterken en de uitwisseling van kennis en ervaringen te verbeteren. Gedurende deze dagen heeft de visie ook een centrale rol gespeeld. In mei 2025 volgt de derde editie waar we de collega’s willen laten kennis maken met de vast te stellen visie en wat dat voor hun werk betekent.  In het voorjaar van 2024 zijn er themasessies geweest, waarin met collega’s over ‘ongemak’ is gesproken. Omdat daar waar mensen ongemak ervaren er waarschijnlijk iets anders nodig is.  In de zomer van 2024 zijn we gestart met de maandelijkse projectgroep waarin alle teams vanuit het sociaal domein zijn vertegenwoordigd. Gedurende deze bijeenkomsten hebben deze collega’s als afvaardiging vanuit hun team meegedacht over de richting van de visie.  In november, december 2024 en januari 2025 hebben we een ronde langs het DT, alle MT’s en alle teams in het sociaal domein gedaan. Tijdens deze ronde hebben we de eerste richting van de visie en leidende principes gedeeld.  Vervolgens stond februari 2025 in het teken van de verdiepingssessies.

Tijdens deze verdiepingssessies werkten verschillende collega’s, zorgvuldig geselecteerd op basis van hun functie en/of expertise, aan een of meerdere casussen. Deze casussen, samengesteld door een kleine groep collega’s uit de projectgroep, bevatten praktijksituaties. Door middel van een ‘serious game’ werd de visie SamenLeven getoetst aan de praktijk. Dit heeft ons waardevolle inzichten gegeven in de gebieden waar de leidende principes effectief zijn en waar mogelijk nog uitdagingen liggen. Zie de uitgebreide analyse van de verdiepingssessies in bijlage 3. Inwoners en maatschappelijke partners  In januari en september 2024 hebben er twee bijeenkomsten plaatsvonden met de zogenaamde Hoeksche Eigenheimers. Dit is een groep inwoners uit Hoeksche Waard, die vanuit een frisse blik (andere kennis en expertise zoals architect, natuurliefhebber, DG ministerie, agrariër enz.) op persoonlijke titel zijn gevraagd om dwars mee te denken. We hebben ze de uitdagingen van het sociaal domein voorgelegd zoals de dubbele vergrijzing en frisse ideeën gevraagd om met die uitdagingen om te gaan.  Het afgelopen jaar hebben wij driemaal afgestemd met de Adviesraad Sociaal Domein. 15 januari 2024 is de opdracht besproken, op 16 mei heeft de adviesraad samen met de raadswerkgroep over concept leidende principes gesproken en op 14 oktober is de discussienota voorgelegd aan de adviesraad.

Op 17 maart jl. hebben wij de concept visie toegelicht waarover de adviesraad een advies gaat uitbrengen voor het college. Politiek-bestuurlijk PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1







In januari, mei en september 2024 hebben er raadswerkgroep bijeenkomsten plaatsgevonden. Op deze bijeenkomsten is de raad bijgepraat over de ontwikkelingen binnen de visie, de samenhang met de andere dossiers zoals transitieagenda WMO, transitieplan Jeugd en armoede en schulden beleid. Tijdens de bijeenkomst van mei 2024, heeft de raadswerkgroep samen met de adviesraad sociaal domein gesproken over de concept leidende principes. In oktober 2024 heeft er een informeel gesprek plaatsgevonden tussen college en DT over de discussienota voor de Visie. Daarin zijn beelden gedeeld over de toekomst van het sociaal domein en de houding die de gemeente daarin kan aannemen. Januari jl. hebben we een oriënterende raadsbijeenkomst georganiseerd om de discussienota te bespreken. Tijdens deze bijeenkomst, georganiseerd in een wereldcaféopstelling, zijn vier thema’s afzonderlijk aan een tafel besproken: doel, bewegingen, rol en positie, en de kaders. Tijdens de gesprekken werd het belang van maatwerk per dorp benadrukt, evenals het versterken van de sociale cohesie. De raadsleden hebben verkend hoe gemeenschapsinitiatieven en duurzame oplossingen kunnen bijdragen aan een veerkrachtige en zelfredzame gemeenschap. Daarnaast zijn zowel de rol van de gemeente als facilitator als de noodzaak van preventieve investeringen onderstreept.

Tot slot is het belang van duidelijke communicatie en effectieve samenwerking met partners nadrukkelijk naar voren gebracht.

PAGE \* MERGEFORMAT 1/NUMPAGES \* MERGEFORMAT1