Raadsvoorstel verdere uitwerking programmaplan Duurzaamheid

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders Z/19/009608 DOC-22632220 Wethouder Harry van Waveren, wethouder Paul Boogaard Strategie 08/11/22 Nee Beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Verdere uitwerking programmaplan Duurzaamheid.

Beslispunten: 1. Het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ te bekrachtigen tot en met 2026. 2. Het uitvoeringsprogramma ‘Circulaire economie’ te bekrachtigen tot en met 2026. 3. Het uitvoeringsprogramma ‘Klimaatadaptatie’ te bekrachtigen tot en met 2026. 4. De uitvoeringsagenda ‘Biodiversiteit’ vast te stellen tot en met 2030. 5. De leidraad ‘Communicatie & participatie Duurzaamheid’ vast te stellen tot en met 2026. 6. De bovenstaande beslispunten zijn onder voorbehoud van het beschikbaar stellen van de benodigde middelen die zijn verwerkt in de tweede begrotingswijziging voor 2023-2026.

Samenvatting voorstel U heeft in december 2020 het programmaplan Duurzaamheid vastgesteld, waarin 4 centrale doelstellingen staan en een overkoepelende ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. In 2021 zijn de uitvoeringsprogramma’s ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’, ‘Circulaire economie’ en ‘Klimaatadaptatie’ vastgesteld tot en met 31 december 2022 en is gevraagd om de uitvoeringsagenda Biodiversiteit in december 2022 ter vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad. Voor u ligt het voorstel voor het bekrachtigen van de door u vastgestelde uitvoeringsprogramma’s (zie bijgevoegd raadsbesluit 15 juli 2021], nummer 418529_3), inclusief de reactie op het door u aangeboden amendement ‘uitvoeringsprogramma’s en -agenda Duurzaamheid vaststellen voor 1 jaar’ A2021 13-07 002.

1/5

In onderstaande tabel staat waar u de reactie op de door uw gestelde vragen en aanvullingen kunt vinden.

Parallel aan deze uitvoering dienen de programma's en documenten te worden aangepast en/of aangevuld op ten minste onderstaande onderdelen; Structurele financiële middelen voor de langere termijn Opstellen van een uitgewerkt uitvoeringsprogramma Biodiversiteit Uitgewerkte opzet Dashboard, monitoring en KPI's Sociale innovaties / gedragswijziging in relatie tot communicatie en participatie De resultaten van de voorgenomen onderzoeken die voor het jaar 2022 gepland staan

Financiële onderbouwing in dit voorstel Uitgewerkte uitvoeringsagenda Biodiversiteit is onderdeel van dit voorstel Zie bijlage 7 voor reactie op dit punt Zie bijlage 7 voor reactie op dit punt Zie bijlage 7 voor reactie op dit punt

Besluitvorming over de financiering is verwerkt in de uitwerking collegeprogramma 2023-2026. Deze wordt gelijktijdig ter besluitvorming aan de raad aangeboden.

Inleiding Verduurzamen is nodig én het biedt kansen. Kansen voor samenwerking, nieuwe netwerken en voor economische groei. Iedereen kan verschil maken met zijn of haar bijdrage, klein of groot. Samen maken we ruimte voor een duurzame toekomst in Hoeksche Waard. De huidige nationale en internationale ontwikkelingen laten zien hoe snel de maatschappelijke context verandert en onderstrepen de noodzaak van een flexibele en integrale aanpak vanuit de gemeente. We sturen vanuit het programmaplan Duurzaamheid op de overkoepelende doelstellingen, en werken vervolgens met dynamische uitvoeringsplannen om zo goed mogelijk aan te sluiten op die maatschappelijke context. De doelstellingen vanuit het programmaplan Duurzaamheid zijn: - In 2040 is de Hoeksche Waard energieneutraal. - In 2050 is de Hoeksche Waard 100% circulair. - In 2050 hebben we veerkrachtige ecosystemen in de Hoeksche Waard. - In 2050 is de Hoeksche Waard volledig klimaatadaptief. - En in 2050 is de Hoeksche Waard klimaatneutraal. Aan u is toegezegd om per thema de uitvoeringsprogramma's opnieuw ter vaststelling aan u voor te leggen, vóór vaststelling van de begroting 2023. Doordat de structurele middelen zijn gekoppeld aan het collegeuitvoeringsprogramma, was het helaas niet mogelijk om wat betreft timing aan deze wens te voldoen. Wel voldoen we aan de vraag naar structurele financiering van de opgave Duurzaamheid.

De eerder vastgestelde uitvoeringsprogramma’s zijn opgesteld in nauwe samenwerking met onze partners zoals waterschap Hollandse Delta, provincie Zuid-Holland, LTO Noord afdeling De Hoeksche Waard, Coöperatie Collectief Hoeksche Waard (CCHW), Hoekschewaards Landschap, HW zoemt, HW Wonen, Ondernemersvereniging Hoeksche Waard, HoekscheWaardDuurzaam, Stedin en Evides. Zij zijn/worden ook nauw betrokken bij de uitvoering en actualisatie van de uitvoeringsprogramma’s en agenda. De actualisatie van de uitvoeringsprogramma’s en -agenda wordt meegenomen in de jaarlijkse voortgangsrapportage ‘programmaplan Duurzaamheid’. 2/5

In het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 ‘Samen doordacht doen’ is vastgesteld dat Duurzaamheid een lopende opgave blijft, met daarnaast nog 3 andere (nieuwe) opgaven. Deze worden zoveel mogelijk integraal uitgewerkt, waarbij Duurzaamheid voor de uitvoering aansluit bij de koppelkansen die ontstaan uit die integrale aanpak.

Beoogd effect Met de diverse uitvoeringsprogramma’s en -agenda wordt concreet gemaakt welke acties we oppakken om de lange termijn strategische en middellange operationele doelen van het programmaplan Duurzaamheid te behalen. De dynamische uitvoeringsprogramma’s en -agenda richten zich op de periode 2021-2026 (programma’s) en 2022-2030 (agenda). We bestrijken hiermee de gehele collegeperiode 2022-2026 en slaan de brug naar onze doelstellingen voor 2040 en 2050. We zetten onze middellange termijnafspraken met onze samenwerkingspartners voort en sluiten aan bij de behoeften en ontwikkelingen vanuit de samenleving.

Argumenten Het voorstel past in het ingezette beleid Alle uitvoeringsprogramma’s en uitvoeringsagenda zijn in lijn met het in december 2020 door de gemeenteraad vastgestelde programmaplan Duurzaamheid en daarin benoemde doelstellingen. We zetten hiermee de lijn in naar een klimaatneutrale Hoeksche Waard in 2050 zoals benoemd in het programmaplan Duurzaamheid. Aangezien de eerder aangeboden uitvoeringsprogramma’s niet gewijzigd zijn, verwijzen we voor de verdere onderbouwing naar het raadsvoorstel van 15 juli 2021 (418529_2). De uitvoeringsagenda ‘Biodiversiteit’ wordt dit keer voor het eerst aangeboden, die onderbouwing vindt u hieronder. 5.1 Biodiversiteit is de laatste van de 4 thema’s onder duurzaamheid die nog uitgewerkt moest worden Vorig jaar zijn voor 3 van de 4 inhoudelijke thema’s onder het programmaplan Duurzaamheid uitvoeringsprogramma’s vastgesteld en opgestart. Voor biodiversiteit was meer tijd nodig, onder andere omdat dit een nieuw thema voor de gemeente is, de complexiteit van het vraagstuk en de meervoudige belangen van organisaties en partijen extra tijd vroegen. Over de rol die de gemeente heeft binnen dit thema zijn meerdere gesprekken gevoerd. Onze rol is inmiddels duidelijk en in de voorliggende agenda benoemd.

5.2 De uitvoeringsagenda is in afstemming met onze partners tot stand gekomen Er is in 2021 een brede consultatie geweest met externe stakeholders/partners en interne collega’s middels werkateliers. Ook landelijke ontwikkelingen en input zoals vanuit het Deltaprogramma Biodiversiteit (waar wij als gemeente partner van zijn) zijn gebruikt om de agenda te vormen. De agenda die nu voorligt, is afgestemd met onze partners en zij hebben hier positief op gereageerd. 5.3 Focus op wat we als gemeente zelf kunnen doen Biodiversiteit gaat over complexe ecosystemen die met elkaar samenwerken en elkaar nodig hebben. Het trekt zich niks aan van eigendomsgrenzen. Daarom is samenwerking met onze partners op dit onderwerp erg belangrijk. Om samen met onze partners de goede stappen te kunnen zetten, is het belangrijk om in ieder geval zelf ook te doen wat in onze macht ligt. Hoewel de grondpositie van de gemeente beperkt is ten opzichte van het totale areaal kunnen ook wij op onze eigen (openbare) gronden een grote stap zetten richting meer biodiversiteit. Daarom richt deze agenda zich in eerste instantie op wat wij als gemeente zelf kunnen doen. Dit hebben we nodig om verdere samenwerking met onze partners geloofwaardig en gelijkwaardig te maken. 3/5

Kanttekeningen De uitvoeringsprogramma’s en -agenda zijn momentopnames op basis van de informatie, die nu beschikbaar is. En die zijn gestoeld op basis van de behoeften en ambities, die nu ervaren worden door bijvoorbeeld andere overheden, ondernemers/bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en inwoners. In een transitie kunnen deze panelen steeds verschuiven. Flexibiliteit is daarom wenselijk en ook noodzakelijk. Voldoende middelen zijn randvoorwaardelijk Voor gemeenten zijn de uitdagingen op het terrein van de verduurzaming relatief nieuw. De beschikbare capaciteit en geld kunnen worden gedekt vanuit externe (Rijks)middelen, die tot en met 2030 oplopen in lijn met de grotere behoefte aan mensen en middelen om te kunnen voldoen aan onze verplichtingen vanuit het Klimaatakkoord. In de uitwerking van het collegeprogramma 2023-2026 zijn de benodigde middelen verwerkt en daartegenover de te ontvangen rijksbijdragen, zie ook financiële paragraaf. In de transitie gaan de kosten voor de baten uit. Investeringen zijn ook financieel lonend, denk aan besparingen op de energierekening, opbrengsten bij duurzame opwek, economische groei/werkgelegenheid in de nieuwe opkomende sectoren. Naast milieuwinst is er vergroting van onze leefbaarheid, verbetering van de gezondheid en het bestendigen van een toekomstwaardige Hoeksche Waard.

1.3 De rol en verantwoordelijkheden gemeente zijn diffuus De rol en verantwoordelijkheden van de gemeente in de transitie zijn nog diffuus. Er ligt een beperkt aantal wettelijke verplichtingen vast. Dit geeft veel ruimte om de eigen rol in te vullen. Een meer beheermatige gemeente kan ervoor kiezen om het aan inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden te laten wat zij willen doen om te verduurzamen. Aan de andere kant kan de gemeente juist een belangrijke schakel worden in de transitie waar zij inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en zelfs andere overheden helpt in de transitie. Dit door het goede voorbeeld te geven, te faciliteren in kennis en financieringsstromen, via beleid ontwikkelingen af te dwingen, enzovoort. Om de doelstellingen zoals deze zijn vastgelegd in het programmaplan Duurzaamheid te behalen, is een actieve rol van onze gemeente noodzakelijk.

Financiën De benodigde middelen zijn verwerkt in de tweede begrotingswijziging voor 2023-2026 inclusief de rijksbijdragen ter dekking. Voor 2023 is een bedrag van 1,7 miljoen verwerkt als last en 1,5 miljoen aan rijksbijdragen (baten) en vanaf 2024 1,6 miljoen aan lasten en 1,6 aan rijksbijdragen (baten) Indien de middelen niet worden toegekend kunnen de onderliggende activiteiten vanuit de voorgestelde programma’s en uitvoeringsagenda’s niet of deels uitgevoerd worden.

Communicatie Bij de totstandkoming van de uitvoeringsprogramma’s en -agenda is actief de samenleving betrokken. Daarom wordt na bekrachtiging en vaststelling van de uitvoeringsprogramma’s en -agenda hier actief over gecommuniceerd.

Monitoring en sturing Zie reactie amendement in bijlage 7.

4/5

Uitvoering Na vaststelling van de 3 uitvoeringsprogramma’s (‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’, ‘Circulaire economie’ en ‘Klimaatadaptatie’) op 15 juli 2021 is in 2021-2022 gestart met de uitvoering. De uitvoeringsprogramma’s worden in 2023 tot en met 2026 gecontinueerd en ook wordt er dan gestart met de uitvoering van de uitvoeringsagenda Biodiversiteit. Jaarlijks worden de uitvoeringsprogramma’s en -agenda geactualiseerd samen met de partners en in de voortgangsrapportage ‘programmaplan Duurzaamheid’ en worden de beschikbare stuurinformatie en behaalde resultaten weergegeven in de voortgangsrapportage. Bijlagen Bijlage 1: Raadsbesluit Bijlage 2: Uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ Bijlage 3: Uitvoeringsprogramma ‘Circulaire economie’ Bijlage 4: Uitvoeringsprogramma ‘Klimaatadaptatie‘ Bijlage 5: Uitvoeringsagenda ‘Biodiversiteit’ Bijlage 6: Leidraad Communicatie & participatie Duurzaamheid Bijlage 7: Reactie op amendement Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard V. Martens loco-secretaris {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

Ch.B. Aptroot burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}

5/5