Raadsvoorstel Schulddienstverlening 2021-2024

Voorstel Aan: Raad Van: College Zaaknummer: Z/21/086041 Documentnummer: DOC-21390259 Portefeuillehouder: Huibert Steen Datum: 19 mei 2021 Onderwerp Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024. Beslispunten: 1. Het Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024 vast te stellen. 2. Het verstrekken van saneringskredieten, ten behoeve van schuldbemiddeling, aan te wijzen als een maatschappelijk belang. 3. Een garantstelling tot een maximumbedrag van € 600.000,- vast te stellen, ter dekking van saneringskredieten die verstrekt worden door de Stichting kredietbank Nederland. ✓ In de dekking van deze garantstelling te voorzien door het risicobedrag mee te nemen in het weerstandsvermogen via de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. 4. Voor de uitvoering en ontwikkeling van de schulddienstverlening, over de periode van 2021-2024 een budget beschikbaar te stellen van € 449.500, ✓ In de dekking van de kosten voor deze ontwikkeling te voorzien door het opnemen van extra structurele baten van € 36.000 en een onttrekking van € 413.500 aan de Reserve sociaal domein. e 5. 12 begrotingswijziging 2021 vast te stellen, waarin de volgende mutaties zijn opgenomen: a. Het beschikbaar stellen van € 449.500, - voor de uitvoering en ontwikkeling van schulddienstverlening. b.

Extra structurele baten in verband met de vergoeding voor schuldbemiddeling van € 12.000 met ingang van 2022 (dit is voor deze beleidsperiode een bedrag van € 36.000,-). c. Onttrekking aan de Reserve sociaal domein van € 413.500, -. Inleiding Een inclusieve samenleving waarin iedereen erbij hoort, iedereen zich veilig voelt en iedereen naar vermogen meedoet”, ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, inkomen, talenten, beperking of gender is de visie van onze gemeente. Schuldenproblematiek of dreigende schuldenproblematiek kunnen een belemmering vormen voor de inwoner om mee te kunnen blijven doen in onze samenleving. Daarom biedt de gemeente haar inwoners hulp bij het oplossen van schuldenproblematiek of dreigende schuldenproblematiek. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) geeft de gemeente een zorgplicht op het terrein van schulddienstverlening. In deze wet is geregeld dat de gemeenteraad periodiek, voor ten hoogste vier jaar, een beleidsplan vaststelt dat richting geeft aan de uitvoering van schulddienstverlening. Het huidige schulddienstverleningsplan is geldig tot uiterlijk 1 juli 2021 en dient te worden geactualiseerd. In het nieuw meerjarenbeleidsplan moet op grond van de Wgs in ieder geval het volgende worden beschreven: 1/8

• • • • • • •

hoe de gemeente de toegang tot schulddienstverlening vormgeeft; hoe zij samenwerkt met schuldeisers (vroegsignalering); hoe zij integraal samenwerkt; hoe zij schulddienstverlening inricht voor gezinnen met kinderen; welke resultaten zij wil behalen; de doorlooptijd tot het eerste gesprek; de borging van de kwaliteit van de integrale schulddienstverlening.

Daarnaast biedt de Wgs echter ook ruimte voor lokale beleid. Beleid dat onze gemeentelijke kernwaarden reflecteren, zoals: persoonlijk, vakmanschap en durf, maar ook richting geeft aan onze visie “De Hoeksche Waardse samenleving is inclusief”. Beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2021-2024 Voor u ligt het concept Beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2021-2024, waarin de kaders die gesteld zijn door de gemeenteraad, op 20 april 2021, te weten de beleidskeuzes, de uitgangspunten en de vastgestelde amendementen, zijn verwerkt. In dit beleidsplan presenteert de gemeente Hoeksche Waard haar aanpak van schulddienstverlening voor de komende vier jaar en leggen we vast wat we in deze periode willen bereiken, vanuit drie belangrijke speerpunten, toegankelijk en mensgericht, preventie en vroegsignalering en integraal en samen. Op basis van actuele inzichten in schulddienstverlening en actuele maatschappelijke ontwikkelingen wordt onze aanpak vernieuwd en verbeterend. We richten ons met dit beleidsplan op alle inwoners die zich zorgen maken over geld of schulden. Langdurige financiële zorgen en stress belemmeren het perspectief en welzijn van mensen. Dat kan langdurige negatieve gevolgen hebben op onder andere de gezondheid en het vermogen om deel te nemen aan de maatschappij.

Een sluitende aanpak rondom schuldenproblematiek is van groot belang voor de zelfredzaamheid van onze inwoners, maar ook voor onze samenleving als geheel. Door laagdrempelige en begripvolle dienstverlening pakken we de gevolgen van de financiële problemen aan en hebben we oog voor de oorzaken die geleid hebben tot deze problematiek. Ook voor dreigende financiële problemen hebben we aandacht. Omdat voorkomen beter is dan genezen richten we ons nadrukkelijk ook op inwoners met beginnende financiële problemen. Dit doen we samen met onze partners. Het directe resultaat van de beleidsontwikkeling, gericht op preventie en vroegsignalering is niet altijd direct terug te zien in de resultaten en baten van de gemeentelijke schulddienstverlening zelf. Een effectieve aanpak op het voorkomen van schuldenproblematiek, als ook de dienstverlening bij schuldenproblematiek in het algemeen, vindt zijn opbrengst vooral terug in de gehele maatschappij. Binnen het beleidsplan zijn daarom prestatie indicatoren opgenomen die met name gericht zijn op de doeltreffendheid van de uitvoering van de gemeentelijke schulddienstverlening. Uitvoeringsagenda samen tegen armoede Er is overlap en samenhang tussen de uitvoeringsagenda Samen tegen Armoede 2021-2023, onderdeel van de opgave Inclusieve samenleving, en het Beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2021-2024.

Beiden zijn gericht op voorkomen en bestrijden van armoede en schulden. Daar waar de uitvoeringsagenda vanuit de opgave gericht is op versnelling van de gewenste ontwikkeling, richt het beleidsplan zich samen met de beleidsregels en de verordening met name op de continuïteit van onze wettelijke schulddienstverlenende taken en de wijze waarop wij daar invulling aangeven.

2/8

Adviesraad Sociaal Domein Hoeksche Waard De adviesraad is op 30 maart jl. gevraagd advies uit te brengen over het Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024. Op 22 april jl. heeft het college het advies mogen ontvangen. De adviesraad heeft haar waardering uitgesproken over het beleidsplan en in het bijzonder op de gekozen richting waar preventie en mensgerichtheid centraal staat. Zij hebben op een aantal onderwerpen specifiek advies uitgebracht of verdiepende vragen gesteld. Hierop heeft het college een reactie gegeven richting adviesraad. De aanbevelingen van de adviesraad hebben geleid tot een enkele aanpassing van het beleidsplan. Het advies en de reactie van het college aan de adviesraad wordt als bijlage bijgevoegd. Beoogd effect Het vaststellen van het Beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2021-2024, geeft rechtsgrond voor de voortgang van de uitvoering van onze schulddienstverlening. Het nieuwe beleidsplan moet leiden tot een effectievere gemeentelijke schulddienstverlening, op basis van een aanpak waarbij inwoners goed voorgelicht worden en meer inwoners vroegtijdig worden bereikt. Deze aanpak draagt daarmee bij aan de binnen het programmaplan Inclusieve Samenleving in 2019 vastgestelde doelstelling om in te zetten op het eerder bereiken van de inwoner met (dreigende) schuldenproblematiek, waardoor zware dienstverlening wordt voorkomen.

Deze doelstelling is vastgelegd in de KPI’ s, vermindering van zware schulddienstverleningstrajecten met 5% en de verhoging van de lichtere vormen van schulddienstverlening onder andere door advies en ondersteuning met 10%. Argumenten 1.1 Het voorstel geeft uitvoering aan de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Het wettelijk voorschrift is dat er eenmaal per vier jaar een beleidsplan door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Een geldig beleidsplan moet ten grondslag liggen ten behoeve van de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. 1.2 Het voorstel past in het ingezet beleid Het beleidsplan past in het bestaande beleid. De gemeente bouwt aan een inclusieve samenleving (opgave inclusie). Hierbij is ondersteuning aan inwoners die te maken krijgen met financiële problemen onontbeerlijk. Financiële problematiek kan immers grote gevolgen hebben voor het welzijn van de inwoner en de mogelijkheid om te kunnen participeren binnen onze samenleving. Maar kan ook negatieve gevolgen hebben voor zijn omgeving, te weten de eventuele kinderen binnen het huishouden, de schuldeisers die niet betaald worden en de maatschappij in het algemeen. Het voorstel is ook in afstemming met de uitvoeringsagenda Samen tegen Armoede, de beleidsregels- en verordening Schulddienstverlening.

De “Beleidsregels Schulddienstverlening Hoeksche Waard 2021”, vastgesteld door het college op 3 november 2020, behoeft een kleine wijziging wegens de uitbreiding van het aanbod met Saneringskrediet. Het college heeft onder voorbehoud, vaststelling Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024 door de gemeenteraad, de gewijzigde “Beleidsregels Schulddienstverlening Hoeksche Waard 2021” vastgesteld. De “Verordening beschikkingstermijn schulddienstverlening gemeente Hoeksche Waard 2021”, vastgesteld door de gemeenteraad op 15 december 2020, behoeft geen wijzigingen ten gevolge van het “Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024”. 2.1 Saneringskrediet draagt bij aan effectieve schulddienstverlening 3/8

De bewezen maatschappelijke effecten van hulp bij schuldenproblematiek door een saneringskrediet zijn onder anderen minder maatschappelijke kosten, verbetering gezondheid van de inwoner en verbetering van participatiekansen door verlaging van langdurig hoge stress. Zowel de inwoner met schulden, de schuldeiser en de gemeente hebben voordeel bij het verstrekken van een saneringskrediet. De schuldeiser krijgt direct het aangeboden bedrag uitbetaald en kan het dossier sluiten, de inwoner heeft nog maar 1 schuldeiser over en de hoogte van zijn schuld is afgenomen tot het bedrag van zijn afloscapaciteit over de periode van drie jaar en de gemeente hoeft geen administratieve controles meer uit te voeren. Het productaanbod saneringskrediet. Uitbreiding van de gemeentelijke schulddienstverlening met het product saneringskrediet voor een specifieke doelgroep past binnen de publieke zorgtaak die de gemeente heeft ten aanzien van de Wgs. 4.1 Beschikbaar stellen van middelen voor de uitvoering van schulddienstverlening 2021-2024 Om uitvoering te kunnen geven aan de wettelijke taken vanuit de Wgs en de lokale doorontwikkeling op een effectieve schulddienstverlening zijn structurele en incidentele middelen nodig.

Het wettelijke taakaccent en de lokale doorontwikkeling zijn erop gericht om eerder, sneller en optimaal hulp te verlenen bij het oplossen van de schuldenproblematiek of het voorkomen van schuldenproblematiek, zodat participeren in de samenleving tot de mogelijkheid blijft behoren. Het effect van de uitvoering van het beleidsplan kan uiteindelijk leiden tot minder maatschappelijke kosten. Voor een overzicht van de benodigde middelen zie kopje Financiën. Kanttekeningen 1.1 Vaststelling nieuw beleidsplan Als er geen geldig beleidsplan is wordt er niet voldaan aan de verplichtingen geregeld in de Wgs. Het is namelijk een wettelijk voorschrift dat er een geldig beleidsplan ten grondslag ligt aan de uitvoering van de Wgs. 2.1 Saneringskredieten een maatschappelijk belang Het productaanbod saneringskrediet moet aangewezen zijn als een maatschappelijk belang, anders kan er geen uitvoering worden gegeven aan dit productaanbod. Op basis van het Treasurystatuut van de gemeente Hoeksche Waard is het verlenen van garanties alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak en als er een door de raad aangewezen maatschappelijk belang aanwezig is. Het aanwijzen van saneringskredieten als een maatschappelijk belang is noodzakelijk, anders kan er geen uitvoering worden gegeven aan dit productaanbod.

4.1 Extra middelen beschikbaar stellen Als er geen (extra) middelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van het beleidsplan, kan er geen uitvoering worden gegeven aan de doorontwikkeling lokaal beleid. De wettelijke taak zal te allen tijde moeten worden uitgevoerd. In het beleidsplan worden een aantal doorontwikkelingen ingezet als pilots, waardoor er in beginsel incidentele middelen nodig zijn. Afhankelijk van een positieve evaluatie van deze pilots zijn er naar verwachting vanaf 2023 extra structurele middelen nodig. Zie verder onder het kopje Financiën.

4/8

Financiën De gemeente ontvangt geen specifieke middelen voor de schulddienstverlening van het Rijk. De uitvoering van de gemeentelijke schulddienstverlening moet bekostigd worden uit de algemene middelen die de gemeente ontvangt middels de algemene uitkering. Extra middelen Het Rijk heeft extra incidentele middelen beschikbaar gesteld voor uitvoeringskosten schulddienstverlening, wegens de verwachte extra instroom als gevolg van de Corona Crisis. Voor het jaar 2020 is er een bedrag beschikbaar gesteld van € 36.666, - en voor 2021 een bedrag van € 74.958. Deze middelen zijn inmiddels aangewend voor de uitvoering van de schulddienstverlening. Deze middelen zijn dan ook niet beschikbaar als dekkingsmiddel voor de bekostiging van de incidentele beleidsontwikkelingen benoemd in dit voorstel. Bekostiging schulddienstverlening 2021-2024 Vanuit de algemene middelen is er in de gemeentebegroting jaarlijks een structureel budget van € 93.525, beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de schulddienstverlening (exclusief personeelskosten). Naast het bovengenoemd budget zijn er aanvullende middelen nodig voor de doorontwikkeling en wettelijke uitvoering van de schulddienstverlening over de periode van 2021-2024. Het benodigde bedrag, met uitzondering van de personeelskosten, wordt geraamd op €449.500.

De extra structurele baten in verband met de te ontvangen vergoeding van de schuldeisers wordt jaarlijks geraamd op € 12.000. Voor specificatie over de benodigde middelen zie overzicht 1. Zoals vermeld in de kanttekening 3.1 moet er rekening worden gehouden dat er voor 2023 en verder nog wel een nadere keuze gemaakt dient te worden ten aanzien van de uitvoering van de dienstverlening aan actieve ondernemers. Dit op basis van de uitvoering van de pilot met externe inkoop van dienstverlening in 2021 (€45.000) en 2022 (€ 90.000). Hiervoor is op voorhand geen budget opgenomen in de jaarschijven vanaf 2023. Dit zal meegenomen moeten worden bij de evaluatie van de pilot. Overzicht 1. 2021

2022

2023

138.525

190.225

100.225

100.225

529.200

-

148.300

140.800

5.300

294.400

138.525

338.525

241.025

105.525

823.600

- 93.525

- 93.525

- 93.525

- 93.525

- 374.100

A a nv ul l end b eno d ig d e mid d el en ten o p zichte v a n b eg ro ting 45.000

245.000

147.500

12.000

449.500

- 12.000

- 12.000

- 12.000

- 36.000

233.000

135.500

-

413.500

Benodigde middel en uitvoering wettel ijke en bestaande taken T otaal geraamde kosten doorontwikkel ing SDV T o ta a l b eno d ig d e mid d el en SDV Beschikbare middel en in begroting

Extra baten ivm vergoeding schul deisers bij schul dbemiddel ing Resul taat (sal do baten/l asten en mutatie reserve)

45.000

2024 T OT A A L

Voorgesteld wordt om de benodigde extra incidentele middelen, voor het jaar 2021 tot en met 2023 beschikbaar te stellen vanuit de Reserve sociaal domein. Op dit moment bedraagt het geraamde saldo van de Reserve sociaal domein per eind 2024 € 597.867. Er zijn nog geen onttrekkingen geraamd ten laste van dat saldo. De voorgestelde onttrekkingen bedragen in totaal € 413.500. De omvang van de Reserve sociaal domein is daarvoor toereikend van omvang.

5/8

Volledig overzicht gespecificeerd naar wettelijke taak en doorontwikkeling: Overzicht benodigde middelen voor de uitvoering van de wettelijke taak schulddienstverlening.

Overzicht benodigde middelen voor de uitvoering van de gewenst ontwikkelingen schulddienstverlening.

Voor het afgeven van garantstellingen ten aanzien van saneringskredieten via de, beoogde partner, Stichting Kredietbank Nederland wordt de raad voorgesteld om een bedrag van € 600.000 aan garantsteling op te nemen. Het risicobedrag dient te worden meegenomen in het weerstandsvermogen via de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

6/8

Overzicht benodigde bedrag voor garantstelling saneringskredieten.

Risicoparagraaf Structurele toename van het aantal aanmeldingen zorgt voor een risico bij het ontstaan van langere doorlooptijden variërend van geen aanmeldingen binnen drie weken een eerste gesprek, maar binnen de wettelijke vier weken. Als dit binnen vier weken niet haalbaar is dient de uitvoeringscapaciteit te worden uitgebreid om de wettelijke termijn te handhaven en wachtlijsten te voorkomen. Maar gelet op de uitvoeringsresultaten 2020 is het niet de verwachting dat er sprake zal zijn van een structurele toename. Echter is het effect hierop van corona nog niet te voorspellen. Verder zijn er risico’s met betrekking tot de raming van de kosten van de uitvoeringsagenda. We gaan uit van uitvoering binnen de aangegeven budgetten, maar mochten de budgetten voor de ontwikkeling niet beschikbaar komen dan is er een tegenvallende dekking. Uiteraard zal er alles aan gedaan worden om dit te voorkomen. Voor het verstrekken van saneringskredieten wordt de raad gevraagd een garantstelling te verstrekken van € 600.000. Wij schatten het risico dat daadwerkelijk een beroep op deze garantstelling zal worden gedaan in als relatief laag.

Het risicobedrag (inschatting is € 15.000 per jaar) dat hiermee gemoeid is zullen wij vervolgens verwerken in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting 2022, alwaar een integrale actualisatie zal plaatsvinden van het totale risicoprofiel van de gemeente. Het risico gekoppeld aan deze (individuele) garantstelling wordt daarbij overigens niet als apart risico vermeld, maar meegenomen in het totale risicobedrag dat samenhangt met het verstrekken van alle garanties, borgstellingen en leningen van de gemeente Ten aanzien van de wettelijke schulddienstverlening aan actieve ondernemers, dient er rekening te worden gehouden dat op basis van de uitkomst van de tweejarige pilot in 2023 deze dienstverlening structureel geborgd moet worden. De middelen op langer termijn zijn hiervoor nog niet beschikbaar gesteld. Communicatie Het beleidsplan wordt na vaststelling gemeenteraad op de wettelijke en gebruikelijke wijze bekend gemaakt, evenals de door het college vastgestelde beleidsregels. • Een publicatie van het Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024 en de Beleidsregels Integrale schulddienstverlening Hoeksche Waard 2021 via Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties (DROP) • De inwoners worden op de hoogte gesteld door publicatie over het beleidsplan en beleidsregels in o.a. de regionale krant via de gemeenterubriek, maar ook via de website.

• De interne medewerkers worden geïnformeerd via Samen@Work. 7/8

Uitvoering 1. Het beleidsplan en beleidsregels zijn afgestemd met team schulddienstverlening 2. De uitvoering van de beleidsregels en beleidsplan wordt belegd bij Team schulddienstverlening. 3. De uitwerking van de uitvoeringsagenda wordt belegd bij het beleidsteam Participatie & Leefbaarheid. Bijlagen 1. Beleidsplan Integrale schulddienstverlening 2021-2024. 2. Ter kennisgeving de Beleidsregels Integrale schulddienstverlening Hoeksche Waard 2021. 3. Advies van de adviesraad Sociaal Domein, alsmede de reactie van het college op het uitgebrachte advies.

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard B.W. Silvis-de Heer secretaris

A.P.J. van Hemmen burgemeester

8/8