Raadsvoorstel RES 1.0 (Regionale Energiestrategie) regio Hoeksche Waard, inclusief RSW 1.0 (Regionale Structuur Warmte)

Voorstel Aan: Raad Van: Ilse Voogt, Omgeving Zaaknummer: Z.11060 Documentnummer: DOC-21397319 Portefeuillehouder: Piet van Leenen Datum: 14 april 2021 Onderwerp RES 1.0 (Regionale Energiestrategie) regio Hoeksche Waard, inclusief RSW 1.0 (Regionale Structuur Warmte). Beslispunten: 1. De RES 1.0 regio Hoeksche Waard, inclusief de RSW 1.0, vast te stellen en daarmee de ambitie van RESregio Hoeksche Waard vast te stellen om tot 2030 binnen een bandbreedte van 0,386 tot 0,476 TWh bij te dragen aan de landelijke opgave van 35 TWh hernieuwbare energie. 2. In te stemmen met het indienen van de RES 1.0 regio Hoeksche Waard, inclusief de RSW 1.0, door de voorzitter van de Stuurgroep RES, wethouder Van Leenen, bij het NPRES. Inleiding In het (nationaal) Klimaatakkoord is afgesproken dat de thema’s elektriciteit en het realiseren van een aardgasvrije gebouwde omgeving regionaal uitgewerkt moeten worden. Daarom zijn er in Nederland 30 energieregio’s gevormd. Eén van deze regio’s in de regio Hoeksche Waard. De nationale doelstelling is 35 terawattuur (hierna: TWh) opwekking van duurzame elektriciteit op land. Deze doelstelling is niet verdeeld over de provincies, RES-regio’s of gemeenten. Het is aan elke RES-regio om te bepalen welke bijdrage zij denkt te kunnen en te willen te leveren aan de realisatie van de nationale doelstelling.

Vanuit het Klimaatakkoord zijn de 30 regio’s aan de slag gegaan met het opstellen van een Regionale Energiestrategie (hierna: RES), inclusief de Regionale Structuur Warmte (hierna: RSW). In de Hoeksche Waard gebeurt dit onder leiding van een Stuurgroep RES regio Hoeksche Waard (hierna: Stuurgroep RES), die bestaat uit gemeente Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland, waterschap Hollandse Delta, Stedin en HW Wonen. Voorgeschiedenis: proces (voorlopige) concept-RES De afgelopen maanden is gewerkt aan het opstellen van de RES 1.0 en RSW 1.0: het RES-bod dat mede tot stand is gekomen uit een participatief proces met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Op 19 mei 2020 heeft het college kennisgenomen van de voorlopige concept-RES, inclusief de voorlopige concept-RSW en bijbehorende bijlagen, en ingestemd met het vrijgeven van de voorlopige concept-RES aan u voor het ophalen van een schriftelijke reactie. Op 2 september 2020 stemde de Stuurgroep RES in met het vrijgeven/aanbieden van de (definitieve) concept-RES en concept-RSW door de Stuurgroep RES ter besluitvorming/behandeling aan de Dagelijks Besturen van gemeente Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland en waterschap Hollandse Delta. 1/6

Tevens gaf de Stuurgroep RES toestemming aan de voorzitter van de Stuurgroep RES, wethouder Piet van Leenen, voor het indienen van de concept-RES en concept-RSW bij het Nationaal Programma RES (hierna: NPRES) voor de kwalitatieve en kwantitatieve beoordeling door het Planbureau voor de Leefomgeving (hierna: PBL). Op 22 september 2020 heeft het college kennisgenomen van de concept-RES, inclusief de concept-RSW en bijbehorende bijlagen, en ingestemd met het indienen van de concept-RES door de voorzitter van de Stuurgroep RES bij het NPRES voor doorrekening door het PBL. De concept-RES week inhoudelijk niet af van de eerdere voorlopige concept-RES. De (voorlopige) concept-RES is door Gedeputeerde Staten van ZuidHolland voor eventuele wensen en bedenkingen voorgelegd aan Provinciale Staten en door het college van Dijkgraaf en Heemraden aan de Verenigde Vergadering van het waterschap. Hieronder worden de ingediende wensen en bedenkingen verder toegelicht. Op 24 september 2020 diende de voorzitter van de Stuurgroep RES de concept-RES, inclusief concept-RSW, in bij het NPRES. In dit concept stond dat de regionale bijdrage aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit door middel van zon- en windenergie in 2030 ligt binnen een bandbreedte van 0,376 en 0,476 TWh.

De Stuurgroep RES stemde eerder af dat de uitkomsten van de besluitvorming dan wel behandeling van de concept-RES en concept-RSW in Provinciale Staten van Zuid-Holland, de Verenigde Vergadering van waterschap Hollandse Delta en de besturen van Stedin en HW Wonen worden meegenomen in het proces om te komen tot de RES 1.0. Reacties Algemeen Besturen gemeente, provincie en waterschap op (voorlopige) concept-RES Schriftelijke reactie raad gemeente Hoeksche Waard In uw besluitvormende vergadering van 14 juli 2020 heeft u besloten om geen schriftelijke reactie te sturen aan het college van Burgemeester en Wethouders over de (voorlopige) concept-RES. Wensen en bedenkingen Provinciale Staten Zuid-Holland De (voorlopige) concept-RES is door Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland voor eventuele wensen en bedenkingen voorgelegd aan Provinciale Staten (hierna: PS). De meerderheid van de fracties heeft zich positief uitgesproken over de (voorlopige) concept-RES. Voor de verdere uitwerking van de (voorlopige) concept-RES richting RES 1.0 hebben PS een aantal wensen en bedenkingen meegegeven aan de 7 RESregio’s van Zuid-Holland. De wensen en bedenkingen hebben betrekking op proces-participatie en lokaal eigendom en op een aantal inhoudelijke thema’s.

Bij brief van 15 september 2020 (bijlage 3) hebben GS aan de RES-regio Hoeksche Waard medegedeeld dat zij kunnen instemmen met de verzending van de conceptRES naar het NPRES. De wensen en bedenkingen hebben niet geleid tot een gewijzigde RES 1.0 ten aanzien van de (voorlopige) concept-RES. Wensen en bedenkingen Verenigde Vergadering waterschap Hollandse Delta De (voorlopige) concept-RES is door het college van Dijkgraaf en Heemraden voor eventuele wensen en bedenkingen voorgelegd aan de Verenigde Vergadering. Bij brief van 20 oktober 2020 (bijlage 4) geeft het college aan dat zij de inzet vanuit het waterschap herkent in de (voorlopige) concept-RES. Zoals in de (voorlopige) concept-RES is verwoord wil het waterschap een bijdrage leveren aan het verwezenlijken van de regionale klimaat- en energiedoelen. Het waterschap werkt eraan om in 2030 energieneutraal te zijn. 2/6

De wensen en bedenkingen hebben niet geleid tot een gewijzigde RES 1.0 ten aanzien van de (voorlopige) concept-RES. Kwalitatieve en kwantitatieve beoordeling concept-RES door Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) Op 7 januari 2021 vond het Bestuurlijk adviesgesprek (bijlage 5) met het NPRES plaats. Hierbij waren medewerkers aanwezig vanuit het PBL, de Unie van Waterschappen en het ministerie van EZK. Het was een positief gesprek. De RES-regio Hoeksche Waard heeft een mooi concept-bod liggen. Hoewel het niet letterlijk werd gezegd, liet men wel doorschemeren dat we geen extra opgave boven ons huidige conceptbod hoeven te verwachten. We kregen complimenten over het doorlopen participatieproces. We zijn één van de weinige RES regio’s die op dit niveau al hebben geparticipeerd. Tevens kregen we complimenten over het proces dat we doorlopen met het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ en dat we dit participatietraject leidend laten zijn voor de RES en niet andersom. Onze concept-RSW is al ver uitgewerkt, zeker ten aanzien van de andere RES regio’s. RES 1.0 en RSW 1.0 Het bod van RES-regio Hoeksche Waard lag binnen een bandbreedte van 0,376 en 0,476 TWh. Binnen deze bandbreedte heeft RES-regio Hoeksche Waard met elkaar een ambitie bepaald van 0,1 TWh (grootschalige opwek zon-op-dak). In 2019 was de ‘onderkant’ van het RES-bod 0,376 TWh.

Inmiddels - tussen de start van het RES-proces eind 2019 tot begin 2021 - is al een deel van deze ambitie gerealiseerd (0,01 TWh). Daarmee wordt het RES-bod van de Hoeksche Waard minimaal 0,386 TWh (was eind 2019 0,376 TWh) en maximaal 0,476 TWh. Dit is de enige wijziging in het RES-bod geworden. Onderdeel van de RES is de RSW. Deze bevat een eerste verkenning van de regionale kansen voor het duurzaam verwarmen van de regio Hoeksche Waard. Er is in kaart gebracht waar de warmtevraag in de regio zich bevindt en welk inzicht er al is in de bestaande en potentiële warmtebronnen. De combinatie van de regionale warmtevraag en de regionale beschikbaarheid van warmtebronnen geeft inzicht in de infrastructuur, die passend is voor de regio om over te kunnen stappen naar duurzame warmte. In deze RSW wordt nog geen verdeling gemaakt in waar in de regio de beschikbare warmtebronnen het beste kunnen worden ingezet. Hiervoor is nader onderzoek nodig naar de exacte potentie van de warmtebronnen en is meer inzicht nodig in de meest geschikte warmteoplossingen per wijk of dorp. Deze inzichten komen voort uit de op te stellen Transitievisie Warmte (hierna: TVW), waaraan momenteel hard wordt gewerkt, en worden meegenomen in de RSW 2.0 en verder.

Gezien het voorgaande hebben we de RES 1.0 (bijlage 1) en RSW 1.0 (bijlage 2) verder niet inhoudelijk hoeven aanpassen ten opzichte van de concept-RES en concept-RSW, behalve dat we de tekst hebben aangepast van de concept-versie naar de 1.0 (definitieve) versie. En zoals hierboven aangegeven, is inmiddels – tussen start van het RES-proces eind 2019 tot begin 2021 – al een deel van deze ambitie gerealiseerd (0,01 TWh). Hiermee is het RES-bod van de Hoeksche Waard minimaal 0,386 TWh (was eind 2019 0,376 TWh) en maximaal 0,476 TWh. Dit is de enige inhoudelijke wijziging in het RES-bod geworden. Op 8 maart jl. stemde de Stuurgroep RES in met het vrijgeven/aanbieden van de RES 1.0, inclusief RSW 1.0 en bijbehorende bijlagen, door de voorzitter van de Stuurgroep RES ter besluitvoering aan de Algemeen Besturen van gemeente Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland en het waterschap Hollandse Delta. Op 1 april zijn de stukken verstuurd en verzocht de voorzitter, namens de Stuurgroep RES, de RES 1.0, inclusief de RSW 1.0 en bijbehorende bijlagen, ter vaststelling door te geleiden, zodat de RES 1.0 vóór 1 juli kan worden ingediend bij het Nationaal Programma RES (NPRES). 3/6

Momenteel bereiden de 2 andere overheidspartijen, net als uw raad, de besluitvorming over de RES 1.0 door Provinciale Staten van Zuid-Holland en de Verenigde Vergadering van waterschap Hollandse Delta voor. Energieneutraal 2040 en Transitievisie Warmte versus RES 1.0 In december 2020 stelde u het programmaplan Duurzaamheid vast. Zoals u bekend is, zijn binnen dit programmaplan 4 thema’s opgenomen, te weten: energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en klimaatadaptaties. De RES is onderdeel van het thema energietransitie. Parallel aan de RES, werken we, vanuit het programmaplan Duurzaamheid, met de samenleving aan de energietransitie. Van daaruit is er steeds meer inzicht in de betekenis van de ambitie “Hoeksche Waard Energieneutraal 2040”. Met 5 bestaande en reeds in ontwikkeling zijnde windparken en 1 zonnepark (locatie Cosun Beet Company – voormalige Suiker Unie) in aanbouw is gemeente Hoeksche Waard op dit moment al in staat om in een aanzienlijk deel van haar elektriciteitsbehoefte te voorzien. Daarbij zetten wij komende jaren in op grootschalige opwek van duurzame energie door realisatie van zon op (agrarische) bedrijfsdaken. Tegelijkertijd weten we dat de warmtevoorziening van onze bebouwde omgeving aardgasvrij moet worden en er dus alternatieve warmtebronnen nodig zijn. Een (groot) deel van deze alternatieve warmtebronnen zullen elektriciteit vragen.

Naar verwachting vraagt ook onze mobiliteit meer elektriciteit in 2040 en minder, maar nog steeds, om fossiele brandstoffen. Hoe de warmte- en mobiliteitstransitie onze totale energievoorziening beïnvloeden en hoe wij daar mee kunnen en willen omgaan vraagt om meer inzicht. Daarom werken wij parallel aan de RES binnen de energietransitie ook aan de TVW voor de Hoeksche Waard en aan het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting Energieneutraal’. Uiteindelijk landen de uitkomsten van het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ en de TVW in de volgende RES, RES 2.0. Beoogd effect Met de afronding en uiteindelijke vaststelling van de RES 1.0 voldoen we aan de afspraken die gemaakt zijn in het landelijke Klimaatakkoord. De RES 1.0, inclusief RSW 1.0, voldoen aan de criteria die door de landelijke koepelorganisaties (IPO, Unie van Waterschappen en VNG) gesteld zijn. Argumenten 1.1 Het voorstel past in de landelijke afspraken die gemaakt zijn over de RESsen De RES 1.0, inclusief RSW 1.0 en bijbehorende bijlagen, voldoet aan de criteria die door de landelijke koepelorganisaties (IPO, Unie van Waterschappen en VNG) gesteld zijn. Bovendien past ook de wijze van besluitvorming binnen de ruimte die er is. Hiermee voldoen we aan wat er gevraagd wordt vanuit het landelijke Klimaatakkoord.

1.2 De RES 1.0 is de uitkomst van de gesprekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties Ten opzichte van veel andere RES-regio’s, die vaak bestaan uit meerdere gemeenten, hebben wij reeds een zorgvuldig participatietraject met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen realiseren bij de totstandkoming RES 1.0. 1.3 Het college legt de RES 1.0, inclusief RSW 1.0, ter vaststelling voor aan de gemeenteraad De gemeenteraad is tot op heden niet in besluitvormende zin betrokken geweest bij het RES-proces. Wel bent u actief betrokken bij de Meedenkbijeenkomsten en bent u lopende het RES-proces informeel op ambtelijk niveau bijgepraat. Ter voorbereiding van de vaststelling van de concept-RES door de Dagelijks 4/6

Besturen van gemeente, provincie en waterschap, vóór 1 oktober 2020 heeft het college de gemeenteraad de mogelijkheid geboden een schriftelijke reactie te geven op de voorlopige concept-RES. In uw besluitvormende vergadering van 14 juli 2020 heeft u besloten om geen schriftelijke reactie te sturen aan het college over de voorlopige concept-RES. De definitieve RES 1.0 dient door de gemeenteraad te worden vastgesteld, zoals landelijk is bepaald en is opgenomen in de Handreiking RES. Tevens dient de RES 1.0, inclusief de RSW 1.0, te worden vastgesteld door Provinciale Staten van Zuid-Holland en de Verenigde Vergadering van het waterschap Hollandse Delta. Dit is zo bepaald in het landelijke Klimaatakkoord en de Handreiking RES. 1.4 Er is geen inspraak-procedure nodig voor de RES 1.0, inclusief de RSW 1.0 In het geval van alle pijplijn-projecten over zon en wind op land zijn de benodigde ruimtelijke procedures inmiddels afgerond en de omgevingsvergunningen verleend en onherroepelijk. Inspraak was al onderdeel van alle doorlopen ruimtelijke procedures. Aangezien deze RES 1.0 is gebaseerd op bestaande en reeds vergunde energieprojecten en er geen sprake is van nieuwe ontwikkelruimte voor zon en wind op land, is inspraak op deze RES 1.0 niet nodig. Hier is ook geen wettelijke grondslag voor opgenomen in de Handreiking RES.

2.1 De voorzitter van de Stuurgroep RES dient de RES 1.0, inclusief de RSW 1.0, in bij het NPRES De voorzitter van de Stuurgroep RES Hoeksche Waard dient namens de RES-regio Hoeksche Waard de RES 1.0 - na behandeling van de RES 1.0 door gemeenteraad, Provinciale Staten en Verenigde Vergadering - in bij het NPRES. Dit gebeurt vóór 1 juli 2021 en is conform de Handreiking RES. Kanttekeningen 1.1 RES 1.0 biedt mogelijk onvoldoende TWh De optelling van alle RESsen van de 30 regio’s in Nederland moet minimaal 35 TWh bedragen. Mocht dit niet gehaald worden, kan er een aanvullende opgave op de regio afkomen. Op basis van de reeds bekende informatie van vrijgegeven biedingen, valt af te leiden dat de benodigde grootschalige opwek van 35 TWh ruimschoots gehaald gaat worden. Echter, omdat in veel regio’s de verdieping van de concept-RES naar concrete ontwikkellocaties voor grootschalige wind- en zonneparken nog moet plaatsvinden, is de kans groot dat er nog locaties afvallen en de definitieve RES 1.0 (het definitieve bod) van veel regio’s lager kan uitvallen. 2.1 De RES 1.0 dient vóór 1 juli 2021 te worden ingediend bij het NPRES Vooralsnog gaan we er vanuit dat de Algemeen Besturen van de 3 overheidspartijen (gemeente, provincie en waterschap) de RES 1.0 vaststellen.

Mocht het zo zijn dat 1 of meerdere van de Algemeen Besturen de RES 1.0 niet vaststelt, dan wordt de RES 1.0 toch ingediend bij het NPRES, met daarbij de aantekening dat 1 of meerdere Algemeen Besturen de RES 1.0 niet heeft vastgesteld inclusief een inhoudelijke toelichting daarop. Financiën Het opstellen van de RES vindt plaats met de financiële middelen die we vanuit het Rijk hebben ontvangen. Communicatie De afgelopen periode hebben we diverse instrumenten ingezet om te communiceren over het traject van de concept-RES. Zo hebben we berichten in Het Kompas geplaatst, hebben er interviews plaatsgevonden door het AD, hebben we gewerkt met nieuwsberichten en hebben we een aparte pagina op de gemeentelijke 5/6

website met alle informatie over de RES en het RES-proces. Op deze manier kunnen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties alle informatie op verschillende manieren vinden. Ook over de vaststelling van de RES 1.0 worden betrokken partijen te zijner tijd geïnformeerd middels een update. Tevens wordt er vanuit de voorzitter van de Stuurgroep RES een gezamenlijk persbericht verstuurd na vaststelling van de RES 1.0 en zetten we in op een interview door het AD. Tevens stelden wij een Infographic (bijlage 6) op, waarin een korte samenvatting is gegeven van de RES 1.0. Uitvoering Zoals hierboven genoemd werken we parallel aan de RES, vanuit het programmaplan Duurzaamheid en binnen het thema energietransitie, ook aan de TVW en het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’. Uiteindelijk landen de uitkomsten van het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ en de TVW in de volgende RES, te weten de RES 2.0, RES 3.0 en verder. Mede vanwege de dwarsverbanden tussen deze processen is en wordt dit goed op elkaar afgestemd. De RES 2.0 zal in 2023 gereed moeten zijn en zijn vastgesteld. Na de zomer ontvangen wij de Handreiking 2.0 en komt er meer duidelijkheid over het proces. Bijlagen 1. RES 1.0 regio Hoeksche Waard d.d. 8 maart 2021 2. RSW 1.0 regio Hoeksche Waard d.d. 8 maart 2021 3. Wensen en bedenkingen provincie Zuid-Holland 4.

Wensen en bedenkingen waterschap Hollandse Delta 5. Kwalitatieve en kwantitatieve beoordeling PBL/NPRES (voorbereidende stukken bestuurlijk adviesgesprek NPRES d.d.7 januari 2021) 6. Infographic RES-RSW 1.0 regio Hoeksche Waard 7. Raadsbesluit Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard B.W. Silvis-de Heer secretaris

A.P.J. van Hemmen burgemeester

6/6