Document · PDF

Raadsvoorstel Mantelzorgagenda 2021-2024

Besluitvormende raad 21 september 2021, gemeente Hoeksche WaardBij agendapunt: Mantelzorgagenda 2021 - 20242.144 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Voorstel Aan: Raad Van: College van burgemeester en wethouders Zaaknummer: Z/20/069543 Documentnummer: DOC-21424347 Portefeuillehouder: Joanne Blaak-van de Lagemaat Datum: 17 augustus 2021 Onderwerp Mantelzorgagenda 2021-2024 Beslispunten: 1. De Mantelzorgagenda 2021-2024 vast te stellen. 2. De Blijk van Waardering voor mantelzorgers anders vorm te geven. 3. Voor de herverdeling van de financiële middelen in te stemmen met scenario 1. 4. De benodigde middelen vanaf 2022 te dekken uit het daarvoor beschikbare budget voor Mantelzorgondersteuning. Inleiding In de Hoeksche Waard werken we samen aan een inclusieve samenleving, waaraan iedereen meedoet en waarde heeft. We willen ervoor zorgen dat het voor ouderen en mensen met een beperking gemakkelijker wordt om (langer) zelfstandig thuis te blijven wonen. Mantelzorgers hebben hierbij een cruciale rol om dit mogelijk te maken. De gemeente is op grond van de Wmo verantwoordelijk voor de ondersteuning en waardering van mantelzorgers. Er komt veel op mantelzorgers af, en in de coronaperiode werd dit nog eens extra duidelijk. Ontwikkelingen als vergrijzing en een groeiende druk op het zorgstelsel maken dat de vraag naar mantelzorg toeneemt. Het aantal mensen dat mantelzorg kan bieden neemt de komende decennia echter af en de beschikbare budgetten voor zorg en ondersteuning groeien niet evenredig mee met de vraag.

Er moeten dus keuzes gemaakt worden: waar geeft u het beschikbare geld voor mantelzorgondersteuning aan uit? Wat is het meest effectief en sluit het beste aan bij de behoeften van mantelzorgers in de Hoeksche Waard? Op 3 juni jl. bespraken we onze denkrichting en mogelijke keuzes al met u in een oriënterende presentatie. De nieuwe mantelzorgagenda beschrijft deze keuzes. Beoogd effect Onze ambitie is dat inwoners in elke situatie mee kunnen blijven doen en langer thuis kunnen blijven wonen. Daarbij is het belangrijk dat mantelzorgers de zorg voor hun naaste (langer) vol kunnen houden en niet overbelast raken. Om dit te bereiken stellen we ons voor de mantelzorgagenda de volgende doelen: • • • •

Ondersteuningsaanbod dat beter aansluit op de behoeften van mantelzorgers Verbetering van de toegankelijkheid van het ondersteuningsaanbod Verbetering van de samenwerking tussen betrokken partijen in het sociale domein en de zorg (zorgvragers, zorgverleners, mantelzorgers, vrijwilligers) Verbetering in het signaleren van mantelzorgers (door professionals, werkgevers) en bewustwording van mantelzorgers zelf 1/6

•

Als opdrachtgever van uitvoeringsorganisaties nadrukkelijker sturen op beoogde effecten en resultaten en op de kwaliteit van de dienstverlening aan mantelzorgers

Argumenten 1.1 Het huidige mantelzorgbeleid is aan vernieuwing toe Het huidige mantelzorgbeleid dateert uit 2017. Dit beleid is toe aan vernieuwing. We staan voor een aantal grote uitdagingen in de (nabije) toekomst. Nederland vergrijst en ontgroent. De druk op het zorgstelsel groeit en de vraag naar mantelzorg neemt toe. De beschikbare budgetten voor zorg en ondersteuning groeien niet evenredig mee met de vraag. Er moeten dus keuzes gemaakt worden. Waar geeft u het beschikbare geld voor mantelzorgondersteuning aan uit? Wat is het meest effectief en sluit het beste aan bij de behoeften van mantelzorgers in de Hoeksche Waard? De nieuwe mantelzorgagenda geeft op deze vragen een antwoord voor de periode 2021-2024. Uit recent onderzoek van MantelzorgNL ‘De waarde van mantelzorg’ (rapport 2021) blijkt opnieuw hoe waardevol en cruciaal de inzet van mantelzorgers is. Zonder mantelzorgers zouden veel mensen niet meer zelfstandig thuis kunnen wonen. Door goede ondersteuning kunnen mantelzorgers mee blijven doen en voorkomen we overbelasting. Wij adviseren daarom het nieuwe college extra financiële middelen aan te vragen voor mantelzorgondersteuning.

1.2 De mantelzorgagenda past in het ingezet beleid De nieuwe agenda past binnen het programmathema ‘Thuis in de Kern’ dat de visie heeft “Ervoor zorgen dat het voor ouderen en mensen met een beperking gemakkelijker wordt om (langer) zelfstandig thuis te blijven wonen in de Hoeksche Waard”. Daarnaast sluit onze werkwijze aan op de nieuwe gemeentelijke Visie Wonen Welzijn Zorg 2030: we werken samen met inwoners en maatschappelijke partners, niet alleen in de visievorming, maar vooral ook in de uitvoering. 1.3 Mantelzorgers hebben zelf aangegeven wat zij belangrijk vinden We hebben gesprekken gevoerd met 36 mantelzorgers en 20 professionals die met/voor mantelzorgers werken. Hieruit is een helder beeld gekomen van de behoeften die mantelzorgers hebben; onder meer een centraal informatiepunt en respijtzorg (aan huis) zijn zeer gewenst. Dit beeld is de basis voor de uitvoeringsagenda de komende jaren, met vormen van ondersteuning die het grootste bereik dan wel de grootste impact tot stand brengen met de daarvoor beschikbare middelen. Om dit te kunnen realiseren is het nodig om met de (gelijkblijvende) budgetten te gaan schuiven. 2.1 De huidige regeling Blijk van Waardering is niet toekomstbestendig Bij het huidige beschikbare budget voor waardering van mantelzorgers kan slechts een klein deel gebruik maken van de regeling.

De aanvraagcriteria zijn al een aantal keren strenger geworden, maar dan nog is de huidige regeling niet toekomstbestendig. Van het beschikbare budget besteden we 46% aan de Blijk van Waardering. Daarmee wordt circa de helft van het budget ingezet voor een relatief kleine groep mantelzorgers. We willen deze onevenwichtigheid opheffen en voor een betere verdeling van het beschikbare budget zorgen. Zo kunnen we een grotere groep mantelzorgers in de Hoeksche Waard bereiken en van passende ondersteuning voorzien. Daarom stellen wij voor om de Blijk van Waardering zoals wij die nu kennen (een cadeaubon van € 75,-) per 2022 af te schaffen.

2/6

Van het totaal beschikbare budget van circa € 167.000,- voor de Blijk van Waardering blijft € 40.000,- (in het voorkeursscenario 11 ) of € 90.000,- (scenario 2) beschikbaar voor waardering van mantelzorgers. De andere middelen gaan wij inzetten voor betere informatie, respijtzorg (aan huis) en specifieke ondersteuning. Zo kunnen we ook beter aansluiten op behoeften van mantelzorgers, de samenwerking rondom mantelzorgondersteuning verbeteren en een laagdrempelige toegang realiseren. 3.1 Scenario 1 biedt mantelzorgers de meeste ondersteuningsmogelijkheden Uit de gesprekken met mantelzorgers bleek dat er veel behoefte is aan een centraal informatiepunt met een telefoonnummer, waar in de backoffice alle organisaties samenwerken die een rol spelen in het ondersteunen van mantelzorgers. Bij oudere mantelzorgers is veel vraag naar een bepaalde vorm van respijtzorg aan huis (in de vorm van praktische hulp). Hierbij komt iemand aan huis bij de zorgvrager zodat de mantelzorger even iets voor zichzelf kan doen. Dit kan een vrijwilliger zijn of een betaalde vervangende mantelzorger. Door te kiezen voor scenario 1 komt er financiële ruimte beschikbaar om in beide behoeftes te voorzien: we kunnen een informatiepunt opzetten en starten met respijtzorg aan huis.

We onderzoeken in een pilot op welke manier de gewenste praktische hulp aan huis beschikbaar kan komen voor zoveel mogelijk mantelzorgers. Wij richten ons in eerste instantie op de informele hulp die vrijwilligers kunnen bieden en het beter verbinden van de diverse initiatieven op het gebied van informele hulp van zorg- en welzijnsorganisaties. Ka nttekeningen 1.1 We hebben een relatief klein percentage mantelzorgers gesproken Uitgangspunt van de mantelzorgagenda is te starten bij de mantelzorgers zelf. We hebben via de lokale krant, onze website en social mediakanalen en via netwerkpartners diverse keren een oproep gedaan om met ons mee te praten en denken over de nieuwe mantelzorgagenda. We realiseren ons dat we uiteindelijk een relatief klein percentage mantelzorgers hebben gesproken. Dat kan de vraag oproepen of de uitkomsten representatief genoeg zijn. De signalen – ook van de professionals – wijzen echter voor het grootste deel in dezelfde richting en komen ook overeen met wat we weten uit eerdere onderzoeken en landelijke rapportages. Dit is dan ook de basis voor de richting die we willen inslaan met de ondersteuning en waardering van mantelzorgers. 2.1 Sommige mantelzorgers hechten veel waarde aan de huidige Blijk van Waardering De afgelopen jaren zijn de aanvraagcriteria voor de Blijk van Waardering een aantal keren strenger geworden.

Dat leverde een aantal negatieve reacties op van mantelzorgers die zich daardoor niet of minder gewaardeerd voelden. Het risico is dat er ook nu mantelzorgers zullen zijn die negatief op de verandering in de waardering zullen reageren. Toch menen wij dat we onze keuzes goed kunnen uitleggen. Door de Blijk van Waardering anders vorm te geven kunnen we uiteindelijk meer mantelzorgers ondersteunen en waarderen. We kiezen voor het grootste bereik en de meeste impact. Bovendien schaffen we de waardering niet af, maar kiezen voor een andere vorm met daarnaast nog een kleine jaarlijkse attentie. Daarom vinden wij het risico op mogelijk negatieve reacties aanvaardbaar. 3.1 Het verschil in (financiële) waardering is redelijk groot ten opzichte van de huidige situatie Het verschil tussen de jaarlijkse attentie in scenario 1 en de huidige cadeaubon van € 75,- kan door mantelzorgers als groot worden ervaren. Scenario 2 voorziet daarom in de keuze voor een grotere attentie en minder respijtzorg. Wij denken echter dat waardering op meer manieren dan alleen in geld uitgedrukt 1

Nadere toelichting van de scenario’s in het hoofdstuk ‘Financiën’

3/6

kan worden: We stemmen het ondersteuningsaanbod op de vraag van mantelzorgers af en maken d e ondersteuning laagdrempelig beschikbaar voor alle mantelzorgers die dat nodig hebben. We organiseren nog steeds de jaarlijkse Dag van de Mantelzorg en het jaarlijkse uitje voor jonge mantelzorgers. We investeren meer in het herkennen en erkennen van mantelzorg. Ook dat zijn allemaal vormen van waardering. Het doel is uiteindelijk dat we overbelasting van mantelzorgers zoveel mogelijk voorkomen.

Financiën Het budget voor mantelzorgondersteuning en waardering voor 2021 is € 363.514,-. Voor de jaren 2022-2024 is er structureel € 357.870,- beschikbaar.

Verdeling beschikbaar budget bij (voorkeurs)scenario 1 In dit scenario gaan we investeren in betere informatie en respijtzorg (aan huis). Zo sluiten we aan op de meest genoemde behoeften van mantelzorgers. Er is nog steeds ruimte voor een jaarlijkse attentie als waardering voor mantelzorgers. Dit scenario is opgenomen in de mantelzorgagenda 2021-2024.

Activiteiten Blijk van Waardering

2021 € 167.445

2022 -

2023 -

2024 -

Jaarlijkse attentie voor mantelzorgers

€ 40.000

Centraal informatiepunt

€ 100.000

Pilot praktische hulp aan huis

€ 50.000

Subsidie Stichting MEE regulier

€ 179.443

€ 167.870

Nieuw te ontwikkelen activiteiten

€ 16.626

T otaal budget

€ 363.514

€ 357.870

bestaande uit: -cadeaubonnen € 146.488 -uitvoeringskosten (subsidie Stichting MEE) € 20.957

4/6

Verdeling beschikbaar budget bij scenario 2 In dit scenario investeren we in betere informatie maar schrappen we de pilot respijtzorg (praktische hulp) aan huis en gebruiken dit budget voor een grotere jaarlijkse attentie voor mantelzorgers. Het verschil met de huidige Blijk van Waardering wordt hiermee minder groot. We sluiten hiermee op minder van de genoemde behoeften aan dan in scenario 1.

Activiteiten Blijk van Waardering

2021 € 167.445

2022 -

2023 -

2024 -

Jaarlijkse attentie voor mantelzorgers

€ 90.000

Centraal informatiepunt

€ 100.000

Subsidie Stichting MEE regulier

€ 179.443

€ 167.870

Nieuw te ontwikkelen activiteiten

€ 16.626

T otaal budget

€ 363.514

€ 357.870

bestaande uit: -cadeaubonnen € 146.488 -uitvoeringskosten (subsidie Stichting MEE) € 20.957

Communicatie Tijdens het ontwikkelproces van de agenda wordt regelmatig met betrokken partijen gecommuniceerd: - Mantelzorgers: De mantelzorgers waarmee we in april 2021 hebben gesproken, hebben we in mei ook benaderd om hun mening over de persona’s (die onderdeel uitmaken van de mantelzorgagenda) te vragen. Ook zijn zij uitgenodigd om mee te denken over de nieuwe invulling van de Blijk van Waardering. - Adviesraad sociaal domein: De adviesraad hebben we twee keer informeel gesproken over de nieuwe mantelzorgagenda. Onderwerpen van gesprek waren de persona’s en de uitkomsten van de gesprekken met mantelzorgers. Op hun vergadering van 5 juli jl. hebben we de concept agenda ter advisering voorgelegd. - Stichting MEE: Na de besluitvorming over de mantelzorgagenda gaan we met Stichting MEE nieuwe afspraken maken over de voorwaarden voor hercontractering en de opdracht voor 2022 e.v. - Intern: De wijk- en jeugdteams in de Hoeksche Waard houden we tijdens en/of na de besluitvorming en in de uitvoeringsfase op de hoogte van de stand van zaken.

5/6

Uitvoering De planning voorziet in een aantal voorbereidende stappen in het najaar van 2021, zoals een verkenning naar de best passende plek voor een centraal informatiepunt. De huidige individuele en collectieve ondersteuning van mantelzorgers wordt voortgezet. In 2022 onderzoeken we de beschikbaarheid van praktische hulp aan huis en maken we een start met de nieuwe vormen van ondersteuning en waardering. We monitoren de voortgang en effecten in samenspraak met de netwerkpartners die bij de uitvoering van de mantelzorgagenda betrokken zijn en in gesprekken met mantelzorgers. Dit beschrijven we in een jaarlijkse voortgangsrapportage. Waar nodig wordt er aanvullend onderzoek gedaan om beter zicht te krijgen op het maatschappelijk effect van het nieuwe mantelzorgbeleid. Eind 2022 vindt een tussenevaluatie plaats en halverwege 2024 een eindevaluatie. Deze evaluaties dienen als input voor het opstellen van een nieuw mantelzorgbeleid voor 2025 en verder. Bijlagen 1) Mantelzorgagenda 2021-2024 2) Raadsbesluit 3) Advies van de Adviesraad sociaal domein

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard B.W. Silvis-de Heer secretaris

A.P.J. van Hemmen burgemeester

6/6

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10448011/1