Raadsvoorstel Leidraad voor ontwikkeling HW - Aan de slag met de Omgevingsvisie

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/187001 DOC-23679036 wethouder Van der Wulp Omgeving 14 maart 2023 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard ‘Aan de slag met de Omgevingsvisie’. Beslispunten: 1. In te stemmen met de beantwoording van de zienswijzen, zoals opgenomen in de Nota beantwoording zienswijzen. 2. De Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard vast te stellen als afwegingskader voor de beoordeling van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen op hun bijdrage aan de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken uit de Omgevingsvisie Hoeksche Waard. Samenvatting voorstel De Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard “Aan de slag met de Omgevingsvisie” is een uitwerking van de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken, zoals deze staan in de Omgevingsvisie Hoeksche Waard. De leidraad is in lijn van de omgevingsvisie en geen nieuwe ruimtelijke visie, zoals een structuurvisie. De omgevingsvisie is bedoeld om richting te geven zodat dorpen en landschap hun eigen identiteit behouden maar ook elkaar aanvullen en versterken. Om meer duidelijkheid te geven aan wat hieronder verstaan wordt, is de leidraad ontwikkeld. De leidraad is geen op zichzelf staande visie maar een nader afwegingskader voor de toepassing van de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken in de vastgestelde omgevingsvisie Hoeksche Waard. Het geeft een nadere uitleg op hoofdlijnen zonder dat specifieke locaties worden aangewezen voor ontwikkelingen en zonder dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt.

Het geeft slechts een nadere invulling aan het afwegingskader van de omgevingsvisie. Inleiding Bijgevoegd bieden wij u aan de Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard “Aan de slag met de Omgevingsvisie”. De leidraad, voorheen ontwikkelagenda, is een uitwerking van de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken, zoals deze staan in de Omgevingsvisie Hoeksche Waard. Hiermee scheppen wij duidelijkheid richting uitvoering en bieden hiermee een basis voor huidig en nieuw beleid. Ook is de leidraad een afwegingskader voor de beoordeling van initiatieven en ontwikkelingen aan de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken. De kern van de leidraad is gebaseerd op drie principes: 1. Clustering van programma in plaats van spreiding; 2. Versterken van contrasten en diversiteit op het eiland; 3. Verzilveren van kansen door verevening. 1/5

Het toepassen van deze principes helpt de gemeente te sturen op kwaliteit met oog voor eigenheid, vitaliteit en leefbaarheid. Het afwegingskader is gevisualiseerd op een kaart. De kaart geeft sturing op ontwikkeling door in te zetten op het borgen en versterken van de kwaliteiten van de Hoeksche Waard. Beoogd effect Met de leidraad zorgen we voor een verdieping van de Omgevingsvisie Hoeksche Waard. Met het in de leidraad opgenomen afwegingskader kunnen wij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen beoordelen op hun bijdrage aan de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken. Argumenten 1.1 Tijdens de ter inzage termijn van de ontwerp leidraad ontvingen wij zienswijzen. Gelet op het uitgebreide participatietraject dat aan onze omgevingsvisie voorafging, was het passend om ook bij dit afwegingskader onze inwoners en andere belanghebbenden te betrekken. Om die reden lag de concept-leidraad van 24 november 2022 tot en met 4 januari 2023 ter inzage. Tijdens deze periode kon iedereen een zienswijze indienen. Wij ontvingen schriftelijke zienswijzen van de Stichting Molens Hoeksche Waard, Hoekschewaards Landschap, Leidingenstraat Nederland, Midstate en Waterschap Hollandse Delta. Wij vatten de zienswijzen samen en beantwoordden wij in een Nota beantwoording zienswijzen.

De provincie reageerde overigens ambtelijk enthousiast op de leidraad omdat die is gericht op het behoud van de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied en de dorpen. 1.2 Wij passen de leidraad op enkele onderdelen aan. Naar aanleiding van de zienswijzen passen wij de leidraad op de volgende onderdelen aan: In de tekst van thema Landschap en cultuurhistorie (blz. 21) voegen wij toe: Binnen de Hoeksche Waard komen diverse waardevolle cultuurhistorische iconen voor, zoals Bosman molentjes, molens en (monumentale) boerderijen, die ook bijdragen aan de herkenbaarheid van de ontstaansgeschiedenis. Bij nieuwe ontwikkelingen moet met deze iconen rekening worden gehouden. Bij het thema Duurzaamheid (blz. 25) voegen wij in de inleiding toe: Voorbeelden daarvan zijn het beleidskader windenergie bij agrarische bedrijven en het uitnodigingskader voor uitbreiding van zon op-land,……….. De tekening op blz. 32 van de leidraad passen wij op een zodanige wijze aan dat de dorpen OudBeijerland, ’s-Gravendeel en Numansdorp identiek worden geduid als dorpen, waar de toekomstige woningbouwopgave grootschaliger is bedacht. Bij thema Wonen (blz. 33) vervangen wij “We bouwen inclusief en levensloopbestendig” door “We bouwen toekomstbestendig.” De zienswijzen geven verder geen aanleiding om de leidraad aan te passen. 2.1 Met de leidraad krijgt de omgevingsvisie handvatten om mee aan de slag te gaan.

Het afwegingskader in de leidraad is het leidende principe, waarlangs ruimtelijke initiatieven en beleid worden beoordeeld. Nieuwe ruimtelijke initiatieven worden door de intake- en omgevingstafel beoordeeld in lijn met de omgevingsvisie, de leidraad en het hierin opgenomen afwegingskader. De omgevingsvisie en de leidraad vormen samen de paraplu voor de ontwikkeling van de Hoeksche Waard. Hiermee kunnen wij meer vormgeven aan de mits, van de ja mits-houding van de Omgevingswet.

2/5

2.2 De leidraad gaat uit van een integrale afweging bezien vanuit de Hoeksche Waard als geheel. De leidraad is in lijn van de omgevingsvisie en dus geen nieuwe ruimtelijke visie, zoals een structuurvisie. De omgevingsvisie is bedoeld om richting te geven zodat dorpen en landschap hun eigen identiteit behouden maar ook elkaar aanvullen en versterken. Om meer duidelijkheid te geven aan wat hieronder verstaan wordt, is de leidraad ontwikkeld. De leidraad schept duidelijkheid en biedt een basis voor huidig en nieuw beleid. Het is noodzakelijk om te kijken welke kansen zich voordoen wanneer er gehandeld wordt vanuit een integraal verhaal voor het hele eiland. Door juist niet alles meer overal toe te staan, maar juist de focus te leggen op de eigenheid en karakteristiek van de diverse plekken borgen wij de kwaliteiten van de Hoeksche Waard. De leidraad met het hierin opgenomen afwegingskader geeft daarvoor duidelijk richting. Het is geen dictaat, Afwijken kan en als dat gewenst is, gebeurt dat beargumenteerd en weloverwogen. Het blijft immers maatwerk. 2.3 Bij het opstellen van de leidraad hebben wij een zorgvuldig proces doorlopen. Basis voor de leidraad is de bestuurlijke opdracht van februari 2021 voor een afwegingskader voor de gehele Hoeksche Waard die aansluit op de uitgangspunten van de vastgestelde omgevingsvisie.

Het proces was ingericht op het opstellen van een zogenaamde 75% versie, waarop wij participatie toepasten met onze vaste partners, zoals de provincie, het waterschap; Hoeksche Waards Landschap; een afvaardiging vanuit de “waardmakers” en het kwaliteitsteam Hoeksche Waard. Intern stemden wij af met de vakteams via het daartoe ingesteld ambtelijk gebiedsregieteam en bestuurlijk met de betrokken portefeuillehouders in de Stuurgroep integrale gebiedsontwikkeling. 2.4 In de oordeelsvormende vergadering van 11 november 2021 besprak de gemeenteraad de 75%-versie van de leidraad (toen nog ontwikkelagenda genoemd). De bespreking in de raad leverde de volgende input op: De status van de leidraad is onduidelijk. Wat is het wel en wat is het niet? Hoe verhoudt de leidraad zich tot onze omgevingsvisie? Hoe sluit die aan bij de Omgevingswet? Wat betekent de leidraad voor de oude ruimtelijke visies van de voormalige gemeenten? Wij beantwoordden deze vragen in de raadsinformatiebrief van 10 februari 2022. 2.5 Status en doel leidraad De leidraad is geen op zichzelf staande visie maar een nader afwegingskader voor de toepassing van de Hoeksche Waarden en Hoeksche Werken in de vastgestelde omgevingsvisie Hoeksche Waard. Het geeft een nadere uitleg op hoofdlijnen zonder dat specifieke locaties worden aangewezen voor ontwikkelingen en zonder dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt.

Het geeft slechts een nadere invulling aan het afwegingskader van de omgevingsvisie. De nog in werking te treden Omgevingswet kent een bepaalde structuur qua instrumentarium. Naast de omgevingsvisie en het omgevingsplan kunnen er programma’s worden opgesteld. De Omgevingswet is nog nieuw en de invoering is herhaaldelijk uitgesteld. Inmiddels stelden wij vast dat de leidraad geen programma volgens de Omgevingswet is. Wij informeerden de raad hierover in de raadsinformatiebrief van 10 februari 2022. 2.6 Vaststellen door de raad. De leidraad is een afwegingskader voor de toepassing van de door de raad vastgestelde omgevingsvisie. De leidraad kan gezien worden als een nadere beleidsmatige toelichting op de toepassing van de Hoeksche 3/5

Waarden en Hoeksche Werken in de vastgestelde omgevingsvisie. Daarom stellen wij voor de leidraad ook door de raad te laten vaststellen. 2.7 Naast de bespreking van de 75%-versie in de raad op 11 november 2021 informeerden wij de raad regelmatig over het proces en de voortgang via raadsinformatiebrieven. In de oordeelsvormende vergadering van 11 november 2021 besprak de raad de 75%-versie van de leidraad. Hiermee gaven wij invulling aan de toezegging de raad aan de voorkant te betrekken in het proces voor het opstellen van de leidraad. In de raadsinformatiebrieven van 28 januari 2021en 10 februari en 16 november 2022 informeerden wij de raad over de opdracht, aanpak, inhoud en voortgang van het proces om tot vaststelling van de leidraad te komen. Kanttekeningen 2.1 Het Intrekken van bestaande ruimtelijke visies van de voormalige gemeenten koppelen wij aan de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord. Aanvankelijk was het plan met het opstellen van de leidraad om ook de nog bestaande ruimtelijke visies van de voormalige gemeenten in te trekken. Een groot deel van de voormalige ruimtelijke visies (structuurvisies) is gelijktijdig met het vaststellen van de Omgevingsvisie Hoeksche Waard ingetrokken. Voor een aantal nog bestaande ruimtelijke visies geldt dat niet.

Uit de behandeling van de 75%-versie in de raad leidden wij af dat het beeld was, dat de leidraad min of meer in de plaats komt van de nog bestaande ruimtelijke visies. Dat is niet zo. De leidraad is bedoeld als afwegingskader voor concretisering van de Hoeksche Werken en Hoeksche Waarden van de al vastgestelde omgevingsvisie. De combinatie van het intrekken van de overgebleven ruimtelijke visies met het vaststellen van de leidraad was achteraf bezien een ongelukkige keuze en leidde tot verwarring. Daarom werd er voor gekozen deze koppeling los te laten en voor het nemen van een besluit over hoe om te gaan met de oude ruimtelijke visies een afzonderlijke procedure te volgen. Hoe om te gaan met de bestaande ruimtelijke visies van de voormalige gemeenten koppelen wij aan de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord 2022-2026 om aanvullend op de omgevingsvisie een ruimtelijke visie op te stellen. 2.2 De aankondiging van het Rijk om meer regie op de ruimtelijke ordening te hernemen (de ruimtelijke puzzel) beoordelen wij in het licht van onze omgevingsvisie. De opgaven in ons land zijn groot, maar de ruimte is schaars. De urgente maatschappelijke opgaven zoals het woningtekort, de kwaliteit van de natuur, de transitie van de landbouw en de verduurzaming van de energievoorziening hebben allemaal grote ruimtelijke impact.

Daarom kondigde minister De Jonge in 2022 aan dat het Rijk de regie op de ruimtelijke ordening gaat hernemen om zo tot een eerlijke uitkomst van alle verdeelvraagstukken te komen. Regie hernemen betekent dat de nationale overheid een sterkere rol gaat vervullen dan in de afgelopen jaren, om zo het werk voor provincies, gemeenten en waterschappen beter mogelijk te maken. Ook voor onze gemeente geldt dat de maatschappelijke en ruimtelijke opgaven op het gebied van woningbouw, duurzaamheid, energievoorziening, inclusieve samenleving, aanpak stikstofprobleem, mobiliteit en bereikbaarheid, enz. groot zijn en een enorme ruimtelijke impact hebben. Wij koesteren de Hoeksche Waarden vanuit de omgevingsvisie en hebben al veel beleid liggen zoals bijvoorbeeld de Wonen Welzijn Zorgvisie, het Ontwikkelbeeld Numansdorp en deze Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard. Wij hebben dus al veel beleid dat input geeft voor de ruimtelijke puzzel en blijven alert op hoe dit zich verhoudt met de opgaven van het Rijk. Bij het vaststellen van de omgevingsvisie werd al gemeld dat deze geen einddatum heeft, een dynamisch document is en waar nodig wordt bijgesteld. Wij gaan de 4/5

omgevingsvisie, zoals genoemd in ons coalitieakkoord, verbreden en actualiseren en werken nog aan de aanpak en het proces hiervoor. Duurzaamheid De leidraad bevat duurzaamheid als afzonderlijk thema. Financiën Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. Communicatie Wij maken het vaststellen van de leidraad bekend op de gebruikelijke wijze en informeren de indieners van de zienswijzen over het proces tot het vaststellen van de leidraad. Uitvoering Na vaststelling van de leidraad maken wij deze bekend en informeren wij de indieners van de zienswijzen. Omdat de leidraad geen rechtstreeks juridisch bindend besluit is, is er geen bezwaar en beroep mogelijk. Wij gebruiken als afwegingskader bij de beoordeling van nieuwe ruimtelijke initiatieven. Bijlagen 1. Zienswijzen 2. Nota beantwoording zienswijzen 3. Concept Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard 4. Raadsbesluit

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard C. Rijnberg secretaris a.i.

Ch.B. Aptroot burgemeester

5/5