Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 en ontwerp begroting 2025 OZHZ

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/24/237294 DOC-24840924 wethouder Van der Wulp Omgeving 14 mei 2024 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp

Jaarstukken 2023 en ontwerp begroting 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Zuid‐ Holland Zuid. Beslispunten: 1. Kennis te nemen van de jaarstukken 2023 en de ontwerpbegroting 2025 OZHZ. 2. Gebruik te maken van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen middels bijgaande brief op de ontwerp begroting 2025 van de OZHZ. Samenvatting voorstel De omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (hierna OZHZ) legt de concept jaarstukken 2023 en ontwerp begroting 2025 aan ons voor in verband met de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze op de ontwerp begroting 2025 en een reactie op de bestemming van het rekeningresultaat. OZHZ verzoekt ons om voor 10 juni 2024 te reageren. In dit voorstel adviseren wij u een reactie te geven en lichten wij toe waarom een zienswijze op de ontwerp begroting 2025 noodzakelijk is. Inleiding Gemeente Hoeksche Waard maakt onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling OZHZ. De taak van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (hierna: OZHZ) is het uitvoeren van de gemandateerde omgevingstaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving en de inhoudelijke expertise die met deze taken gemoeid is. Het Algemeen Bestuur van OZHZ behandelde in haar vergadering van 6 april 2024 de jaarrekening 2023 en de Ontwerp begroting 2025.

Op 14 april 2024 zijn de jaarstukken 2023 en de ontwerp begroting 2025 van de OZHZ aan de gemeenten toegezonden. De OZHZ geeft vervolgens de mogelijkheid aan de raden om hier hun zienswijze op in te dienen. Beoogd effect De Gemeenschappelijke Regeling OZHZ schrijft voor dat de gemeente wordt betrokken bij de besluitvorming over de jaarrekening 2022 en de begroting 2024 van de GR OZHZ. Met de voorliggende stukken wordt hieraan voldaan. Hiermee houden we grip op verbonden partijen. De zienswijze van de gemeente Hoeksche Waard op de ontwerp begroting 2025 kenbaar te maken aan OZHZ middels bijgevoegde brief.

1/6

Argumenten 1.1 Uw gemeenteraad is bevoegd kennis te nemen van de jaarrekening 2023 en de ontwerp begroting 2025. Conform artikel 25 van de Gemeenschappelijke Regeling bent u bevoegd om kennis te nemen van de concept jaarrekening en de concept begroting. 1.2 De jaarrekening sluit af met een negatief resultaat De programmarekening van de OZHZ 2023 sluit af met een negatief financieel resultaat van € 629.000. OZHZ stel voor om het resultaat ten laste te laten komen van de algemene reserve OZHZ als onderdeel van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen wordt de komende jaren op peil gebracht door de verwachte positieve jaarresultaten (2024 t/m 2026). De jaarrekening 2023 geeft geen aanleiding om een reactie in te dienen. 1.3 Er komt een goedkeurende verklaring van de accountant. De accountant heeft het voornemen een goedkeurende verklaring af te geven. De controleverklaring van de accountant wordt nagezonden. 2.1 Uw gemeenteraad heeft de gelegenheid tot het indienen van een eventuele zienswijze. Conform artikel 59 van de Wet gemeenschappelijke Regelingen stelt OZHZ u in de gelegenheid uw eventuele zienswijze op de concept begroting in te dienen. De ontwerp begroting 2025 geeft aanleiding om een zienswijze in te dienen. 2.2 De ontwerp begroting 2025 voldoet aan de wettelijke verplichtingen.

Bij het opstellen van de ontwerp begroting 2025 nam OZHZ de door het Algemeen Bestuur op 30 november 2023 vastgestelde begrotingsrichtlijnen in acht. Deze zijn gebaseerd op de afgesproken kaders voor alle gemeenschappelijke regelingen in Zuid-Holland Zuid en de (financiële) uitgangspunten. De in de Wet gemeenschappelijke regelingen voorgeschreven algemene financiële en beleidsmatige kaders zijn opgenomen in deel I van de ontwerpbegroting. De consequenties uit de begroting 2025 zijn helder. 2.3. In de ontwerpbegroting nam OZHZ de inhoudelijke opgaven 2025 op. Het Algemeen Bestuur besprak op 11 april 2024 de inhoudelijke opgaven 2025 voor OZHZ. Het gaat om de volgende onderwerpen: - Algemene financiële context - De kwaliteitsimpuls voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. - Inwerkingtreding van de Omgevingswet; - Overdracht van bodemtaken; - Zeer Zorgwekkende Stoffen; - Stikstof en soortenbescherming; - Energieagenda, energielabel C en personenmobiliteit; - De bouwopgave; - Circulaire economie; - Uitdagingen in de bedrijfsvoering van OZHZ. De Omgevingswet is dit jaar in werking getreden OZHZ heeft financiële- en werkafspraken met de gemeenten gemaakt over de consequenties van de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. Dit jaar staat in het teken van het opdoen van ervaringen en het maken van specifieke afspraken over een aantal taken.

Deze afspraken komen terug in het individuele jaarprogramma 2025. Wij blijven in gesprek met OZHZ over de goede werking van de afspraken. 2/6

Overdracht bodemtaken Onder de Omgevingswet is het bevoegd gezag voor bodemsaneringstaken grotendeels over van de provincie naar de gemeenten. De lopende saneringen, nazorgtrajecten en grondwater blijven onder het bevoegd gezag van de provincie vallen. De omvang van de bijbehorende rijksmiddelen blijft onzeker en er komen vooralsnog geen extra middelen in het gemeentefonds voor de apparaatskosten. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) De actuele ontwikkelingen rondom PFOA -emissies Chemours krijgen veel bestuurlijke en maatschappelijke aandacht. Vanuit het budget 2025 voor de Ontwikkelaanpak vindt binnen OZHZ verder onderzoek plaats naar de organisatie van taken op het gebied van ZZS. Er vindt ontwikkeling plaats rond data- en risicogericht werken voor ZZS stoffen en doorontwikkeling van VTH-werkwijzen voor meldingsplichtige milieu belastende activiteiten onder de Omgevingswet. Energieagenda, energielabel C en personenmobiliteit Sinds 1 januari 2023 moeten alle kantoren groter dan 100m2 voorzien zijn van energielabel C of hoger. OZHZ voert het toezicht uit indien gemeenten dat verzoeken en structureel financieren. De verwachting is dat de verplichting nog wordt aangescherpt. Vanaf maart 2025 controleren de omgevingsdiensten de rapportageplicht personen mobiliteit. Bedrijven met meer dan 100 fte moeten vanaf 1 juni dit jaar de personenmobiliteit registeren.

Kanttekeningen 2.1 Er is sprake van een nadelig exploitatieresultaat In de jaarrekening 2023 is een nadelig exploitatieresultaat gepresenteerd van ruim 0,6 mln. Dit resultaat wordt ten laste gebracht van het weerstandsvermogen van OZHZ. Het AB heeft besloten in vier jaar (20232026) het weerstandsvermogen weer op het gewenste niveau te brengen, door in elk geval de (eventuele) positieve rekeningresultaten uit die jaren, toe te voegen aan de algemene reserve (en dus niet terug te geven aan de deelnemers). Ook voor 2024 werd een tekort voorzien vanwege een hogere stijging CAO-lonen en inhuurtarieven dan geraamd in de begroting 2024. Het AB heeft op 29 maart 2024 een begrotingswijzing vastgesteld om de tarieven met 2% te indexeren. Deze extra middelen voor onze gemeente in totaal € 40.000 structureel zijn verwerkt in de zomerrapportage 2024. Duurzaamheid OZHZ voert ook in 2025 wettelijke- en offertetaken uit voor onze gemeente op gebied van Duurzaamheid, Circulaire Economie, Biodiversiteit en klimaatadaptie. De ontwerpbegroting 2025 geeft OZHZ de financiële mogelijkheden om deze taken ook op te nemen in het jaarprogramma 2025. Dit voorstel draagt daarom bij aan de doelen zoals gesteld in het programma Duurzaamheid.

Financiën Jaarstukken 2023 In de jaarstukken 2023 die bestaan uit het jaarverslag (deel I) en de jaarrekening (deel II), doet OZHZ verslag over de uitvoering van de begroting 2023, alsmede de daarin opgenomen speerpunten en presentatie indicatoren. Het jaarverslag is de verantwoording over de behaalde resultaten, zowel beheersmatig als financieel. De weerstandscapaciteit van OZHZ bestaat uit de algemene reserve en de post onvoorzien. De omvang van het weerstandsvermogen per ultimo 2023 bedraagt € 974.000. Gegeven het geactualiseerde risicoprofiel is 3/6

een weerstandsvermogen van € 750.000 benodigd. De inzet van het weerstandsvermogen in relatie tot het incidentele tekort over 2024 is hierin nog niet meegenomen. Dit betekent concreet dat bij inzet van het weerstandsvermogen voor dit incidentele tekort over 2024 het weerstandsvermogen weer aangevuld dient te worden tot het niveau van € 750.000. Het weerstandsvermogen wordt de komende jaren op peil gebracht door de verwachte positieve jaarresultaten (2024 t/m 2026) door OZHZ. Begroting 2025 De ontwerpbegroting 2025 is gebaseerd op de door het AB vastgestelde begrotingsrichtlijnen (november 2023) en de begrotingsmutatie 2024 (februari 2024). De meerjarige begroting geeft een evenwichtig beeld met positieve resultaten in het jaar 2024 t/m 2026, deze jaarresultaten worden toegevoegd aan het weerstandsvermogen zodat het weerstandsvermogen weer toereikend is. Vanaf 2027 is de begroting nagenoeg in evenwicht. In de zomerrapportage 2024 zijn de incidentele extra lasten ten gevolgde van de intredingwerking van de omgevingswet en de afwijkende inflatie verwerkt voor in totaal € 140.000 incidenteel voor het jaar 2025. Na positieve besluitvorming op de zomerrapportage is de gemeentelijke begroting dekkend. Het “ravijnjaar” 2026 Het 'ravijnjaar' 2026 is nog niet verwerkt in de begroting. Dat volgt bij de begrotingsrichtlijnen 2026 dit najaar.

In het AB van 28 maart 2024 is afgesproken dat OZHZ voor de zomer een tussenstand van de uitwerking beschikbaar stelt aan de deelnemers. In antwoord op de vraag of de nieuwe (gemeentelijke) Nota VTH kostenverhogend gaat werken lichtte OZHZ toe dat juist deze nota een aantal knoppen bevat om aan te draaien en waarover dus bestuurlijke keuzes kunnen worden gemaakt. Bijvoorbeeld over de aard en intensiteit van het toezicht, de afhandeling van klachten, enzovoort. Vanuit PZH werd aangegeven dat dit ook kan gelden voor de uitvoering van de provinciale Nota VTH, met de aantekening dat het niet ten koste van het kwaliteitsniveau van de uitvoering mag gaan. Daarnaast is in het DB gewezen op de kwaliteitseisen die landelijk aan omgevingsdiensten worden gesteld. Bij OZHZ gelden bovendien de frictiebepalingen uit de bijdrageverordening. Oproep van PZH was ook om een en ander waar mogelijk kort te sluiten met de andere omgevingsdiensten en daarin de samenwerking te zoeken. OZHZ lichtte toe dat dit al in gang is gezet. Vooruitblik 2026 De inflatie, toekomstige begrotingsruimte en krappe arbeidsmarkt leiden al enige tijd tot grote (financiële) onzekerheid bij gemeenten, provincie en OZHZ. Vanaf 2026 dalen de inkomsten uit het Gemeentefonds.

Op 28 maart 2024 stelde het AB daarom de volgende bestuursopdracht vast: "Het nader uitwerken van bezuinigingsmogelijkheden en/of inhoudelijke keuzes die bijdragen aan het beheersbaar houden van de financiële positie van de gemeenten en provincie. Uitgangspunt is een collectieve aanpak langs de volgende lijnen: • Externe budgetten OZHZ. • Efficiëntie in processen. • Inhoudelijke keuzes van de deelnemers (individueel of regionaal). • Kostenbesparingen bij de deelnemers door taken regionaal uit te laten voeren. De uitwerking krijgt gestalte in nauwe samenwerking met de ambtelijke vertegenwoordigers van uw gemeente. Bestuurlijke agendering van de resultaten vindt plaats bij de Begrotingsrichtlijnen 2026". De bestuursopdracht sluit naadloos aan op de opdracht die binnen de gemeente aangenomen is. Hieronder de strekking van de zienswijze op de begroting 2025 die vooral gericht is op de begrotingsrichtlijnen 2026 zoals hierboven beschreven. 4/6

Zienswijze ontwerp begroting 2025 Als het nieuwe kabinet na de formatie blijft vasthouden aan deze bezuiniging op het gemeentefonds vanaf 2026, dan zijn scherpe keuzes voor gemeenten helaas onvermijdelijk. Dat heeft uiteraard ook gevolgen voor inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen. De komende periode onderzoekt de gemeente Hoeksche Waard welke beleidskeuzes gemaakt kunnen worden om het structurele evenwicht te herstellen. Een aantal gemeentetaken worden door gemeenschappelijke regeling uitgevoerd. Voor de gemeente Hoeksche Waard betreft de totale bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen ca. 25% van het begrotingstotaal. Hierdoor is het van belang om ook deze taken bij GR-en kritisch tegen het licht te houden. Om deze reden vragen wij aan alle gemeenschappelijke regelingen om, voor zover dat nog niet is opgestart, te anticiperen op de Ravijnjaren vanaf 2026 en hiervoor scenario’s voor te bereiden, waardoor de kosten van de GR worden teruggedrongen en daarmee ook de deelnemersbijdragen van gemeenten worden verlaagd. Zo ook de OZHZ middels het indienen van deze zienswijze. De concrete maatregelen dienen uiterlijk in de Begroting 2026 van de GR te worden verwerkt, zodat de deelnemende gemeenten deze verlaging van de deelnemersbijdragen ook in hun Begroting 2026 kunnen verwerken.

Wij zijn ervan overtuigd dat wij deze financiële uitdagingen de komende periode samen met de OZHZ kunnen realiseren Beoogde maatschappelijk effecten: wat willen we bereiken 1. OZHZ wordt in staat gesteld om met voldoende budget in 2025 de gemandateerde omgevingstaken uit te voeren. 2. OZHZ voert de gemandateerde omgevingstaken uit en is verantwoordelijk voor vergunningverlening en toezicht bij bedrijven. OZHZ handelt milieuklachten van burgers, bedrijven en organisaties af en adviseert de gemeente bij milieuthema’s en actuele vraagstukken. 3. In het jaarverslag van OZHZ worden de resultaten van de gemandateerde omgevingstaken opgenomen. Bedrijven voldoen aan de voorschriften uit de omgevingsvergunning en milieuklachten worden aangepakt en zo goed mogelijk verholpen. Alle werkzaamheden zorgen voor een leefbaar milieu in onze gemeente. Communicatie OZHZ organiseerde samen met de Dienst Gezondheid en Jeugd en de Veiligheidsregio OZHZ een bijeenkomst om de jaarstukken de begroting toe te lichten. Deze bijeenkomst heeft op woensdagavond 15 mei 2024 plaats gevonden. Uitvoering Na besluitvorming in de raadsvergadering van 18 juni 2024 zal de definitieve zienswijze met OZHZ gedeeld worden. Bijlagen 1. Concept raadsbesluit; 2. Aanbiedingsbrief jaarstukken 2023 en ontwerp begroting 2025 Omgevingsdienst ZHZ; 3. Ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst ZHZ; 4.

Voorlopige jaarstukken 2023 Omgevingsdienst ZHZ; 5. Concept zienswijzebrief ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst ZHZ.

5/6

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard D.E. Koops secretaris {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

6/6