Raadsvoorstel Energietoeslag 2023

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/22/174640 DOC-22653472 wethouder Boogaard Financieel Advies en Participatie & Leefbaarheid 28 maart 2023 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Energietoeslag 2023. Beslispunten: 1. Voor de uitvoering van de energietoeslag 2023 alle (te) verkrijgen/verkregen middelen van het Rijk beschikbaar te stellen voor de uitvoering energietoeslag 2023. Naar verwachting is dit € 3.437.00,2. Het bij de decembercirculaire 2022 bij voorschot ontvangen deel van de bijdrage energietoeslag van het Rijk ad € 1.227.500,- onttrekken aan de algemene reserve en in te zetten ter dekking van de energietoeslag 2023 ad € 3.437.000. 3. Vooruitlopend op de bij de meicirculaire 2023 naar verwachting te ontvangen Rijksmiddelen voor de energietoeslag ad € 2.209.500, - als baat te verwerken in de begroting 2023 ter dekking van de energietoeslag 2023 ad 3.437.000. 4. De bijbehorende begrotingswijziging 2023, met nummer 13 (bijlage 1) vast te stellen waarin de bovenvermelde mutaties worden verwerkt.

Inleiding Het Rijk heeft op Prinsjesdag 2022 een pakket aan koopkrachtmaatregelen (zie bijlage 1) aangekondigd om de inkomenspositie van de mensen te versterken tijdens de energie- en koopkrachtcrisis. Een van deze maatregelen is de energietoeslag 2023. Dit is een tegemoetkoming in de energiekosten voor mensen met een laag inkomen. De gemeente is belast met de uitvoering van deze regeling. Naar verwachting kan het college de regeling Energietoeslag 2023 vanaf juli gaan uitvoeren. De reden hiervoor is dat er een wetsvoorstel wijziging Participatiewet moet worden behandeld. Naar verwachting zal de vaststelling van de gewijzigde Participatiewet in juni plaatsvinden. Omdat het college, na vaststelling, snel tot uitvoering wil overgaan is het gewenst om op voorhand een besluit te nemen over de doelgroep en het beschikbaar stellen van middelen. Besluit wijziging doelgroep energietoeslag 2023 Het pakket aan maatregelen zorgt ervoor dat mensen meer financiële ondersteuning in o.a. de energiekosten zullen ervaren dan in 2022. Tevens dalen op dit moment de energieprijzen. Het college heeft daarom besloten om de energietoeslag voor 2023 beschikbaar te stellen aan inwoners met een komen tot 120% van het sociaal minimum. Het aansluiten bij de richtlijn van het Rijk (120%) zorgt ervoor dat de 1/5

uitgaven worden afgestemd op de bijdrage die het Rijk beschikbaar stelt en een (grote) overschrijding op het beschikbare budget kan worden voorkomen. Het wijzigen van de doelgroep betekent niet dat de gemeente huishoudens die de hoge energierekening niet meer kunnen betalen en die niet tot de doelgroep (120%) behoren niet financieel kan ondersteunen. Huishoudens die de hoge energiekosten niet meer kunnen betalen en niet tot de doelgroep 120% behoren kunnen een beroep doen op de Bijzondere bijstand. Hier wordt dan maatwerk toegepast. Er wordt dan daadwerkelijk gekeken naar de gemaakte kosten, het energiecontract, het verbruik, het inkomen en vermogen van het huishouden. Dit in tegenstelling tot de regeling Energietoeslag. Voor deze regeling wordt geen uitvraag gedaan naar o.a. de hoogte van de energierekening, er wordt namelijk gesteld dat het aannemelijk is dat huishoudens met een laag inkomen (120%) hoge energiekosten hebben. Beschikbaar stellen van middelen- verzoek aan de raad Het Rijk stelt, via de algemene uitkering, landelijk 1,4 miljard1 beschikbaar voor de uitvoering van de energietoeslag 2023. Deze middelen zijn gebaseerd op de doelgroep laag inkomen van 120% van het sociaal minimum.

In decembercirculaire 2022 heeft het Rijk al 500 miljoen bij voorschot uitbetaald om gemeenten de mogelijkheid te bieden om alvast € 500,- per huishouden uit te keren (deel van €1300 energietoeslag 2023) aan de doelgroep energietoeslag 2022. Gemeente Hoeksche Waard heeft geen gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. De belangrijkste reden hiervoor is dat het college ter overweging had om de doelgroep laag inkomen voor de energietoeslag 2023 te wijzigen. De resterende 900 miljoen zal via de meicirculaire bekend worden gemaakt. In de financiële paragraaf wordt een overzicht gegeven van de te verwachten Rijksmiddelen voor onze gemeente en de benodigde middelen om de doelgroep (120%) een energietoeslag te kunnen uitbetalen. Het college verzoekt de raad om alle reeds ontvangen (december 2022) en nog te ontvangen (mei 2023) Rijksmiddelen voor de uitvoering van de energietoeslag 2023 toe te voegen aan het budget Energietoeslag 2023. Beoogd effect Inwoners in staat te stellen om hun (energie)rekening te kunnen (blijven) betalen, zodat betalingsproblemen of schulden kunnen worden voorkomen en zij in hun primaire levensbehoeften kunnen blijven voorzien. Hiermee bevorderen wij de bestaanszekerheid van de kwetsbare huishoudens. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het ingezet beleid De gemeente heeft een zorgtaak voor haar inwoners.

Zij ondersteunt ook financieel haar inwoners door middel van inkomensondersteuningsbeleid. 1.2 Rijksmaatregel Het Rijk heeft de gemeenten aangewezen als uitvoerders van de energietoeslag 2023. 1 Kamerbrief aanvullende maatregelen energierekening | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

2/5

1.3. Te verwachten middelen Het Rijk heeft op 20 september 2022 via de kamerbrief “Aanvullende maatregelen energierekening” bekend gemaakt landelijk 1,4 miljard beschikbaar te stellen de uitvoering van de energietoeslag lage inkomens. Deze middelen kunnen worden gebruikt voor de uitvoering van de regeling Energietoeslag 2023. In de uitvoering kunnen we niet wachten tot de formele besluitvorming door de raad over de middelen van de meicirculaire omdat die plaats zal vinden bij de vaststelling van de Zomerrapportage. Dit betekent dat aan uw raad gevraagd wordt of u, vooruitlopend hierop, vanuit de algemene reserves een bedrag van € 1.227.500, - (voorschot dec) en € 2.209.500, - vanuit de algemene uitkeringen beschikbaar wil stellen voor de uitvoering. In verband met een nog mogelijke aanpassing van de verdeelsleutel kan het bedrag dat de gemeente werkelijk zal ontvangen via de circulaires hoger of lager uitvallen. Kanttekeningen 1.1 Middelen voor de uitvoering In totaal heeft het Rijk 1,4 miljard (inclusief 100 miljoen voor uitvoeringskosten) beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de energietoeslag 2023. Een deel van de middelen voor de uitvoering van de energietoeslag, € 500 miljoen, zijn gespecificeerd per gemeente en benoemd in de oktoberbrief en in de decembercirculaire 2022. Voor de Hoeksche Waard betekende dit een bedrag van ca. €1,2 miljoen.

Deze middelen zijn in 2022 al als voorschot ontvangen. In de meicirculaire 2023 verwachten wij een resterend bedrag van ca. 2,2 miljoen voor de energietoeslag 2023, waardoor het totaal te ontvangen Rijksmiddelen uitkomen op €3,4 miljoen voor onze gemeente. Bij de meicirculaire 2023 wordt het definitieve bedrag van de Rijksmiddelen voor de energietoeslag bekend. 1.2. Uitvoeringskosten Ter discussie staat op dit moment of het bedrag voor de uitvoeringskosten, te weten 100 miljoen, verlaagd kan worden, omdat de doelgroep al in beeld zou zijn gelet op de uitvoering energietoeslag 2022. Voor onze gemeente is dit niet het geval, omdat onze doelgroep wordt gewijzigd. Als het Rijk besluit om minder middelen ter beschikking te stellen dan de landelijke 1,4 miljard, waarvan ons aandeel 3,4 miljoen is, dan dient er rekening te worden gehouden met een overschrijding op het budget. 1.3 aantal huishoudens Het aantal huishoudens met een inkomen tot 120% kan afwijken van het aantal huishoudens opgenomen in dit voorstel. Dit komt omdat wij niet over cijfers beschikken van het aantal huishoudens met een inkomen tot 120% in het jaar 2023. De meest recente gegevens komen van het CBS en betreffen het jaar 2020. Als er meer huishoudens zijn met een inkomen tot 120% dan opgenomen in het overzicht, dan dient er rekening te worden gehouden met een overschrijding op het budget. 1.4.

Open-einde-regeling De energietoeslag is gebaseerd op de bijzondere bijstand. Dit is een zgn. open-einde-regeling. We mogen geen budgetplafond instellen. In 2022 was er sprake van een overschrijding op het budget. Dit werd veroorzaakt omdat de doelgroep voor de energietoeslag 2022 huishoudens waren met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Het college heeft besloten om de norm te verlagen naar 120% van het sociaal minimum, maar nog steeds bestaat een risico dat de Rijksmiddelen niet voldoende zullen zijn. Wij monitoren hierbij de besteding van de middelen en bij een dreigende budgetoverschrijding zullen wij de raad actief informeren. Dit betekent dat bij een hoger aantal aanvragen het budget (wellicht) niet toereikend is en we te maken kunnen krijgen met een budgetoverschrijding. Eventuele bijstelling van het budget vindt dan 3/5

vervolgens plaats bij één van de tussenrapportage(s), de Zomerrapportage 2023 dan wel de Slotrapportage 2023, of bij de jaarrekening 2023. Duurzaamheid Hoge energiekosten als gevolg van hogere energieprijzen, maar ook het wonen in slecht geïsoleerde huizen, die met name de kwetsbare huishoudens raken, hebben invloed op de energietransitie. Team duurzaamheid is over de verstrekking van energietoeslag geïnformeerd. Financiën Het Rijk stelt € 1,4 miljard beschikbaar om ook in 2023 nogmaals aan huishoudens met een laag inkomen (120%) een energietoeslag uit te keren van € 1.300, -. In de decembercirculaire 2022 heeft het Rijk bij voorschot al € 1.227.500, - beschikbaar gesteld aan gemeente Hoeksche Waard voor de energietoeslag. Deze middelen kunnen niet meer in 2022 worden uitgegeven en vallen daardoor vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat 2022. Bij de jaarstukken 2022 wordt aan de raad, via het voorstel tot resultaatbestemming, voorgesteld om deze middelen toe te voegen aan de algemene reserve. Met dit voorstel wordt de raad in 2023 gevraagd om € 1.227.500, - te onttrekken aan de algemene reserve, zodat deze ingezet kan worden ten behoeve van de energietoeslag 2023. Het Rijk zal, naar verwachting, een bedrag van € 2.209.500,- uitkeren bij de meicirculaire 2023.

Wij verwerken deze baat, vooruitlopend op de meicirculaire, in de begroting 2023 in de begrotingswijziging behorend bij dit voorstel. De raad wordt gevraagd om de middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering energietoeslag 2023. middelen van het Rijk (basis- huishoudens tot 120% social minimum)

oktoberbrief 2022 1e voorschot betaling 500 euro meicirculaire 2023 900 miljoen, incl. 100 miljoen uitvoeringskosten. Uitvoeringskosten (deel van de 900 miljoen) Totaal te ontvangen rijksmiddelen

Landelijk

aandeel gemeente HW. 0,2455%

€

500.000.000,00

€

1.227.500,00

€

1.227.500,00

€

800.000.000,00

€

1.964.000,00

€

1.964.000,00

€

100.000.000,00

€

245.500,00 €

€

95.500,00

€

1.400.000.000,00 €

3.437.000,00 €

150.000,00 €

3.287.000,00

Nodig voor uitvoeringskosten

150.000,00

beschikbaar voor uitbetaling energietoeslag

In de Hoeksche Waard wonen 2800 huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Onderstaand overzicht geeft inzicht in het benodigde budget bij een bereik van 90% en 100%.

4/5

Ervan uitgaande dat het bereik van de doelgroep in 2023 nagenoeg gelijk zal zijn aan die van 2022, te weten 90%, dan zijn de te ontvangen rijksmiddelen voldoende. Bij een bereik van 100% zullen de middelen onvoldoende zijn. Op het moment dat zich die situatie dreigt voor te doen, dan informeren wij de raad. Communicatie In november 2022 is er op onze website een bericht geplaatst over de te verwachten tegemoetkoming energietoeslag 2023. Zodra de wetswijziging is vastgesteld kan onderstaande communicatie plaatsvinden - Publicatie over de (extra) energietoeslag vindt frequent plaats in onze gemeenterubriek in “Het Kompas” - De inwoners worden op de hoogte gesteld door publicatie over de uitbetaling in o.a. de regionale krant via de gemeenterubriek, maar ook via de website. - De interne medewerkers worden geïnformeerd via Samen@Work. Uitvoering De uitvoering van de regeling wordt belegd bij Team Inkomen. De uitbetaling van de energietoeslag wordt als volgt uitgevoerd: 1 2 3

4

De doelgroep van de eenmalige energietoeslag 2023 is gewijzigd naar huishoudens met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm. Na vaststelling nieuwe wet-, regelgeving (beleidsregels) wordt verwacht vanaf de maand juli uitvoering te gegeven aan de regeling Energietoeslag 2023. Huishoudens die een uitkering voor levensonderhoud ontvangen of in een schuldhulpverleningstraject zitten krijgen deze tegemoetkoming in juli ambtshalve uitbetaald. Deze huishoudens hoeven hiervoor niets te doen. Ook ontvangen zij een beschikking. De overige doelgroep kan vanaf juli 2023 een aanvraag indienen voor de energietoeslag 2023. Deze aanvragen worden op datum van binnenkomst afgehandeld en het besluit wordt per beschikking medegedeeld.

Bijlagen 1. 13e begrotingswijziging 2023 Eenmalige energietoeslag Hoeksche Waard 2. Raadsbesluit Energietoeslag 2023 Hoeksche Waard” Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard V.A.H. Martens loco-secretaris

Ch.B. Aptroot burgemeester

ValidSigned door Vincent Martens op 01-04-2023

ValidSigned door Charlie Aptroot op 03-04-2023

5/5