Raadsvoorstel Buitenschoolse Opvang Plus

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/188801 DOC-24803088 wethouder Van der Wulp Opvoeden en Opgroeien 6 februari 2024 nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Buitenschoolse Opvang Plus (BSO+) Beslispunten: 1. Kennis te nemen van de Businesscase BSO+ 2. De bijdrage voor Gemiva voor de inzet jeugdprofessionals BSO+ van totaal € 171.000,- te onttrekken uit de reserve Sociaal Domein en te storten in de reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen voor dekking van de jaarlijkse kosten van respectievelijk € 24.000,- (2024), € 55.000,- (2025), € 59.000,- (2026) en € 33.000,(2027) en dit te verwerken in de 6e begrotingswijziging 2024. 3. In te stemmen met de 6e begrotingswijziging 2024. Samenvatting voorstel Voor het realiseren van BSO+ in de Hoeksche Waard is voor de driejarige pilot een bijdrage nodig voor Gemiva en voor Kibeo. Voor de bijdrage aan Gemiva (€ 171.000,-) is geen dekking en wordt voorgesteld een bedrag te onttrekken aan de reserve Sociaal Domein. De voorbereiding en onderzoek naar BSO+ in de Hoeksche Waard is gestart in 2021. In februari 2022 heeft het college besloten de BSO+ verder uit te werken en te realiseren in de vorm van een pilot op een centrale locatie. Er is een businesscase opgesteld die in februari 2023 is opgeleverd. Inleiding Eind 2021 heeft een verkenning plaatsgevonden naar de behoefte, de noodzaak en de mogelijkheden van een zogenaamde BSO+ in gemeente Hoeksche Waard. BSO+ is een vorm van buitenschoolse opvang die zich bevindt tussen het reguliere aanbod BSO en jeugdhulp.

Het is bedoeld voor kinderen met specifieke zorg- of begeleidingsbehoefte. BSO+ is opgenomen op de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2023-2026. Als vervolg op de verkenning is door het college in februari 2022 besloten in te zetten op de realisatie van een centrale BSO+ bij het Mozaïek in Oud-Beijerland, een projectleider een businesscase op te laten stellen voor de BSO+ en vanuit het budget Jeugdhulp naar Voren middelen beschikbaar te stellen. Op 13 februari 2023 is de businesscase aangeboden aan de gemeente en de betrokken partners. Na enkele maanden bleek dat Kibeo nog aanvullende wensen had en garanties wilde voor tekorten en onvoorziene zaken. Zonder die garanties was het niet mogelijk een levensvatbare BSO+ op te zetten. Vervolgens heeft het tot november 2023 geduurd voordat er duidelijkheid was over het exploitatietekort en de benodigde garanties door de gemeente. Een deel van de vertraging is te wijten aan een wisseling in het management 1/6

bij Kibeo. De samenwerkingspartners vragen de gemeente de benodigde financiële middelen ter beschikking te stellen. Voor de jeugdprofessionals van Gemiva gaat het om een bedrag van € 171.000,- voor drie schooljaren. Voor Kibeo om een bijdrage voor het tekort op exploitatie van maximaal € 18.856,- per jaar. De beoogde startdatum is 1 augustus 2024 (schooljaar 2024-2025). Beoogd effect Het realiseren van BSO+ in de Hoeksche Waard draagt bij aan:  Normaliseren en eigen regie van het gezin. Ouders van kinderen met een extra zorgvraag kunnen zelfstandig opvang regelen voor hun kind en hier zelf financieel aan bijdragen.  De ontwikkeling en participatie van kinderen door deelname aan voorzieningen in de sociale basis zoals BSO in de eigen omgeving.  Het ontlasten van ouders door het aanbieden van een passend aanbod in de directe omgeving.  Arbeidsparticipatie: ouders worden in staat gesteld om te werken, ongeacht de ondersteuningsbehoefte van hun kind(eren)  Stabilisatie of afname van kosten jeugdhulp Argumenten 2.1 Het betreft de nadere invulling van het collegebesluit over de BSO+ Dit voorstel is de nadere invulling van het collegebesluit van februari 2022. Het college heeft toen besloten in te zetten op de realisatie van BSO+ en de plus te bekostigen uit het budget Jeugdhulp naar Voren.

Na het eerdere collegebesluit is een businesscase opgesteld met de betrokken partners en heeft Kibeo het financiële plaatje verder uitgewerkt. Dit heeft geleid tot aanpassingen in de bedragen die voor rekening van de gemeente komen en tot wijzigingen in de voorgestelde dekking. Het voorstel is de benodigde bedragen uit de reserve sociaal domein en het budget Lokale Educatieve Agenda te onttrekken (en dus niet uit het budget Jeugdhulp naar Voren). 2.2 Het voorstel past in ingezet beleid dat bijdraagt aan normaliseren De kinderen met een extra ondersteuningsvraag kunnen op basis van de Jeugdwet geen beroep doen op gespecialiseerde jeugdhulp als het doel opvang is. Aan de andere kant lukt het vaak ook niet mee te draaien in een reguliere BSO. Voor ouders van kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte ontstaat hierdoor een probleem. Ouders willen om economische en sociaal-maatschappelijke redenen werken en participeren maar worden hierin belemmerd door het ontbreken van passende opvang. Met het aanbieden van BSO+ wordt voorzien in de behoeften van ouders. Tegelijk wordt een bijdrage geleverd aan normaliseren en het versterken van de sociale basis. De inzet van reguliere kinderopvang is voorliggend en vervangt andere voorzieningen vanuit de Jeugdwet die betrekking hebben op opvang (zoals zorgboerderij en naschoolse opvang met beschikking).

Ouders betalen de gebruikelijke eigen bijdrage die inkomensafhankelijk is. Gebruik kunnen maken van een opvangvoorziening die aansluit bij de zorgbehoefte van het kind versterkt de basis van het gezin en de eigen kracht van het kind en de ouders. Centraal staat wat het kind en gezin zelf kunnen. 2.3 Het realiseren van BSO+ voorziet in de wensen en behoeften van ouders en kinderen Ouders en kinderen hebben baat bij opvang binnen een reguliere setting. Deelname aan BSO draagt bij aan de sociale ontwikkeling van kinderen. Kinderen willen graag naar een BSO+ in de eigen omgeving en aansluitend op de school die ze bezoeken. Dat willen ouders ook. Voor hen geldt dat ze geen uitzondering 2/6

wensen en dat hun kinderen gebruik kunnen maken van het reguliere aanbod. Het bieden van passende BSO voor deze doelgroep zorgt ervoor dat in de wens van ouders om te werken kan worden voorzien. BSO+ ontlast ouders die kinderen met een extra ondersteuningsvraag hebben. Ouders geven aan een hoge belasting te ervaren. Het lukt ouders nu vaak niet een passende BSO te vinden en te behouden. Dit beperkt de (arbeids)deelname van ouders. 2.4 Een gemeentelijke bijdrage en garanties zijn nodig om BSO+ te realiseren De grootste kostenposten binnen de BSO+ zijn personeelskosten. Zowel Kibeo als Gemiva zetten medewerkers in voor de BSO+. Kibeo gaat de BSO+ aanbieden en regelt de randvoorwaardelijke zaken zoals de huisvesting en de afspraken met ouders. De raming in de businesscase was niet langer actueel door tussentijdse stijgingen van lonen en andere kosten. Er is een actuele kostenraming gemaakt door Kibeo en Gemiva. Gemiva levert een jeugdprofessional die meedraait op de groep en een gedragsdeskundige die op afroep beschikbaar is. Deze professionals kunnen de deelnemende kinderen de extra begeleiding geven die nodig is. Voor de inzet van de professionals van Gemiva is voor drie schooljaren € 171.000,- nodig. Hiervoor wordt een beroep gedaan op de gemeente. Kibeo int ouderbijdragen waarmee de kosten deels te dekken zijn.

Afhankelijk van de bezetting verwacht Kibeo een exploitatietekort waarvoor een beroep wordt gedaan op de gemeente. Het exploitatietekort is minimaal € 5.147,- en maximaal € 18.856,-. Binnen de BSO+ is een maximale groepsgrootte van 11 kinderen gangbaar. De BSO+ wordt aangeboden als naschoolse opvang gedurende drie dagen per week. Bij deelname van 5 kinderen kan gestart worden. Kibeo vraagt ook om garanties voor randvoorwaardelijke risico’s zoals de huisvesting. Kibeo neemt het risico van investeringen die zich niet terugverdienen en ziet af van het hanteren van de norm van 3,5% continuïteitsrendement die gebruikelijk is. Kanttekeningen 2.1 Het niet honoreren van de gevraagde bijdragen betekent dat de partners afhaken Er is nog 1 kinderopvangaanbieder over die het risico wil lopen en ook de investeringskosten op zich neemt. In het traject voor het opstellen van de businesscase is duidelijk geworden dat het regelen van BSO+ voor de meeste kinderopvangaanbieders niet aantrekkelijk is. Gemiva en Kibeo beschikken niet over andere financieringsmogelijkheden. 2.2 Niet honoreren betekent dat de investering voor de businesscase voor niets is geweest. Voor het opstellen van de businesscase is € 15.000,- beschikbaar gesteld.

2.3 Het realiseren van een centrale BSO+ is, in het kader van inclusie, een passende invulling In de ideale situatie zijn er geen “speciale” voorzieningen voor onderwijs en kinderopvang nodig. Het realiseren van dit ideaal vraagt om een radicale omslag. Een omslag die niet ten koste van kinderen mag gaan. Voorlopig lijkt dit gemeentebreed niet haalbaar. Inzetten op een centrale BSO+ is voor dit moment het meest realistisch en het hoogst haalbare. Binnen een centrale BSO+ kan voldoende volume gegenereerd worden voor de benodigde extra begeleiding en ondersteuning. Een centrale BSO+ draagt bij aan belangrijke doelstellingen zoals normaliseren en verhogen van de participatie. Op termijn kan wellicht ook bekeken worden of aanvullende decentrale BSO+ nodig en wenselijk is om bij te dragen aan inclusie. In de monitoring van de BSO+ zal aandacht zijn voor de werkbare elementen die ook decentraal te gebruiken zijn. 3/6

2.4 Realiseren van BSO+ leidt niet direct tot een lager gebruik van duurdere jeugdhulp Uit pilots BSO+ in andere gemeenten blijkt dat de aanwezigheid van BSO+ niet direct leidt tot een verschuiving van duurdere jeugdhulp naar de BSO+. De instroom in de BSO+ is vooral nieuwe instroom. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de kosten voor de baat uitgaan. Dat wil niet zeggen dat er geen enkel effect zal zijn op de inzet van Jeugdhulp. BSO+ draagt naar verwachting bij aan de reeds ingezette stabilisatie van uitgaven jeugdhulp en kan op termijn ook bijdragen aan verlaging van de kosten. De ervaring leert dat dit niet altijd éénduidig aan te tonen is. BSO+ levert verder maatschappelijke meerwaarde. De meerwaarde zit in normaliseren, versterken van de sociale basis, meer (arbeids)participatie door ouders en het ontlasten van ouders. 2.5 Het voorstel voor de dekking van de Plus wijkt af van het collegebesluit in februari 2022 In februari 2022 heeft het college besloten dat de Plus bekostigd zou worden uit het budget Jeugdhulp naar Voren. Dit was al geregeld onder de voorwaarde dat een besparing ingeboekt kon worden op jeugdhulpkosten. Bij nader inzien (onder andere door de ervaringen in andere gemeenten) is gebleken dat dit niet realistisch is. De verwachting is dat deze kosten niet tot een zelfde besparing op duurdere jeugdhulp zullen leiden en zeker niet binnen drie jaar.

Het voorstel is nu de Plus te dekken uit de reserve Sociaal Domein en geen beroep te doen op de meerjarenbegroting. 2.6 Het voorstel wijkt af van de lijn dat nieuwe pilots in de Perspectiefnota opgenomen worden De (voorbereiding op de) BSO+ start in 2024. Een besluit over de pilot kan daarom niet wachten tot de Perspectiefnota 2025. Voor nieuw beleid zou dat de standaard insteek zijn. 2.7 De evaluaties en monitoring kunnen aanleiding geven tot aanpassingen De partners gaan de voortgang van de pilot monitoren en aanvullende acties inzetten bij knelpunten zoals achterblijvende aanmeldingen of het ontstaan van wachtlijsten. Het is de bedoeling de pilot te monitoren via een set van afgesproken indicatoren. De businesscase biedt hiervoor aanknopingspunten. Het is van belang vooraf te bepalen wat de doelen zijn. Dit moet nog uitgewerkt worden met de partners. Voor de hand ligt onder andere dat de maximale bezetting na een afgesproken periode wordt bereikt, dat ouders tevreden zijn over de BSO+ en deze een voldoende geven. Daarnaast zijn indicatoren en doelen nodig om de meerwaarde van BSO+ aan te tonen. Dit spitst zich onder andere toe op toenemende (arbeids)participatie onder ouders, daadwerkelijke ontlasting van ouders en het stabiliseren/verminderen van ondersteuning en begeleiding vanuit de jeugdwet. De tussen- en eindevaluatie zijn belangrijke meetmomenten.

2.8 De reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen is bedoeld voor tijdelijk beleid Het voorstel is € 171.000,- verspreid over drie schooljaren uit de reserve Sociaal Domein te onttrekken en toe te voegen aan de reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen. De reserve Sociaal Domein biedt voldoende ruimte. Dekking uit de reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen is alleen mogelijk als sprake is van een tijdelijke beleidsimpuls die eindig is. Voor de pilot BSO+ is de einddatum 31 juli 2027. Op basis van de tussenevaluatie zal de Raad opnieuw een keuze moeten maken over het vervolg vanaf 31 juli 2027 via de Perspectiefnota 2027. 2.9 Vanaf 2026 zijn de financiële vooruitzichten niet gunstig voor structureel nieuw beleid De pilot loopt tot 31 juli 2027. Gedurende de looptijd van de pilot worden een tussenevaluatie en een eindevaluatie uitgevoerd. De tussen evaluatie vindt plaats in het eerste kwartaal 2026 en levert input op voor de Perspectiefnota 2027. De raad kan bij de behandeling van de Perspectiefnota 2027 een keuze maken over het vervolg op de pilot BSO+ vanaf 1 augustus 2027. Op die manier kan de pilot ononderbroken doorlopen. 4/6

De eindevaluatie zal in het eerste kwartaal 2027 plaats vinden. De jaren 2026 en verder staan bekend als ravijnjaren. Het is de vraag of er voldoende ruimte zal zijn voor nieuw beleid. Duurzaamheid Financiën De gemeentelijke bijdrage voor de BSO+ voor drie jaar dekken wij uit de reserve Sociaal Domein en uit het budget LEA. Voor de Plus gaat het in totaal om een bedrag van € 171.000,- voor de schooljaren 2024-2025 tot en met 2026/-2027 . Uitgesplitst over de jaren 2024 tot en met 2027 zijn de volgende bedragen beschikbaar: € 24.000,- (2024), € 55.000,- (2025), € 59.000,- (2026) en € 33.000,- (2027). De bedragen zijn bestemd voor de jeugdprofessionals die Gemiva levert. De bedragen in de tabel “kosten Gemiva” zijn voor het kalenderjaar 2024. Voor de komende jaren is in het benodigd budget rekening gehouden met een indexering. Tabel kosten Gemiva per jaar Gemiva Prijspeil 2024

Jeugdprofessional (1025 uur) € 49.337,-

Gedragsdeskundige (52 uur) € 4.204,-

Voor het exploitatietekort bij Kibeo is ruimte binnen het budget Lokale Educatieve Agenda (LEA). BSO+ is één van de thema’s binnen de LEA. De bedragen die Kibeo heeft berekend zijn per 1-1-2024 en exclusief stijgingen die zich de komende jaren voor kunnen doen ivm CAO-afspraken en andere kostenstijgingen. Tabel exploitatietekort Kibeo per jaar Kibeo Bezetting 11 plekken Prijspeil 1-1-2024 € 5.147,-

Bezetting 5 plekken € 18.856,-

Beoogde maatschappelijk effecten: wat willen we bereiken 1. Bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen. 2. Ouders verhogen hun (arbeids)participatie en worden ontlast. 3. Ouders zijn tevreden over de BSO+. 4. Stabilisatie of vermindering van ondersteuning en begeleiding vanuit de Jeugdwet. Communicatie De besluiten worden gedeeld met de partners Kibeo, Gemiva, Pluspunt, De Ark/Willem Alexanderschool. Kibeo en Gemiva ontvangen een brief waarin het besluit staat. Uitvoering Met de partners wordt een samenwerkingsovereenkomst opgesteld. Daarnaast worden afspraken gemaakt over de kwartaaloverleggen, monitoring en evaluatie en de inzet van de poortwachter. De insteek is de diensten van Gemiva en Kibeo via inkoop af te nemen.

5/6

Bijlagen 1. Businesscase 2. Raadsbesluit 3. 6e begrotingswijziging 2024

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard D.E. Koops secretaris {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

6/6