Raadsvoorstel Beleidsplan Armoede & Schulden

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/186937 DOC-24894431 wethouder Steen Participatie en Leefbaarheid 5 november 2024 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Integraal beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025-2028 met de titel ‘Waard om mee te doen’. Beslispunten: 1. Het integraal beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard 20252028 ‘Waard om mee te doen’ vast te stellen. 2. De benodigde middelen voor de uitvoering van dit beleidsplan, een tijdelijk budget van € 200.000, (verdeeld over de jaren 2025-2028) beschikbaar te stellen. 3. Voor dekking van deze tijdelijke kosten voor de 6e begrotingswijziging 2025 vast te stellen, waarbij: a. we het onder beslispunt 2 genoemde budget van € 200.000, - voor de uitvoering van het beleidsplan in 2025 onttrekken aan de reserve Sociaal domein en dit storten in de reserve Tijdelijke beleidsimpulsen voor van de jaarlijkse kosten; b. het resterende saldo in de reserve Sociaal domein, zijnde € 2.233.529, - storten in de algemene reserve. Samenvatting voorstel Voor u ligt het concept integraal beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025-2028 met de titel ‘Waard om mee te doen’. In dit beleidsplan presenteert gemeente Hoeksche Waard haar aanpak om armoede en schuldenproblematiek te voorkomen en te bestrijden. We leggen vast wat we in deze periode willen bereiken en hoe we dat willen doen. Proces Op 29 juni 2023 heeft u ingestemd met de startnotitie Beleidsplan armoede en schulden.

Daarbij is besloten om het beleidsplan in te kaderen tot een financieel ingestoken beleidsplan. Op 4 april 2024 heeft er aan de hand van een discussienota een verdieping met u plaatsgevonden waarbij er door u input is geleverd. De startnotitie en de discussienota waren de opmaat naar het beleidsplan. Om input te verkrijgen voor het nieuwe beleidsplan hebben we naast een brede scope op ontwikkelingen en beleid van andere gemeenten ook diverse bijeenkomsten gehad met zowel interne als externe stakeholders. In het algemeen wordt ons huidige beleid gezien als uitgebreid met in de meeste situaties een ruime vergoeding. Toch zijn er ook enkele verbeterpunten geïnventariseerd; bestaande uit het beschikbaar stellen van zwemles voor kinderen, verruiming van de maatschappelijke participatie en vereenvoudiging van informatieverstrekking en van (digitale) dienstverlening. Ook hebben we een Minima effectrapportage laten uitvoeren. Uit het onderzoek komt naar voren dat alle onderzochte huishoudtypes, op basis van landelijke en lokale regelingen geldend in 2024, een sluitende maandbegroting hebben als zij van alle regelingen gebruikmaken.

1/5

Beleidsplan In het beleidsplan dat nu voorligt hebben we benoemd met welke integrale thema’s armoede en schulden samenhangen, maar focussen we vervolgens in de aanpak vooral op het ingekaderde deel. De gemeente heeft een wettelijke taak om inwoners met schuldproblemen of dreigende schuldproblemen te helpen. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht de gemeenteraad om minimaal eenmaal per vier jaar een plan vast te stellen waarmee de gemeente aangeeft hoe zij uitvoering gaat geven aan schuldhulpverlening in de Hoeksche Waard. Het Beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2021-2024 eindigt 31 december dit jaar. Voor het armoedebeleid hebben we vele beleidsregels maar geen beleidsplan. Nu we nieuw beleid moeten maken voor de uitvoering van schulddienstverlening is dit het moment om een integraal beleidsplan te maken. Want we weten dat armoede en schulden vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat deze problematiek tezamen verband houdt met vele andere problemen; op zowel individueel als maatschappelijk niveau. Om armoede tegen te gaan en te voorkomen is het essentieel dat het inkomen toereikend is om te voorzien in de basisbehoeften, maar ook om te kunnen participeren in onze samenleving. Alle mensen hebben dan ook recht op een toereikende levensstandaard (bestaanszekerheid). Deze zorgtaak ligt voornamelijk bij de rijksoverheid.

Gemeenten mogen namelijk geen inkomenspolitiek voeren. Wel mogen gemeenten hun inwoners incidenteel, zoals met minimaregelingen, financieel ondersteunen. Daarnaast is het van belang dat de gemeente inwoners hulp/ondersteuning biedt bij het zelf voorzien in hun inkomen en/of hulp verleent bij het voorkomen en het oplossen van (dreigende) schulden(problematiek) om armoede te voorkomen. Beoogd effect Het doel is (1) voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen, (2) tijdig passende hulp verlenen bij het rondkomen of oplossen van financiële problemen, (3) alle kinderen gelijke kansen en (4) inwoners kunnen (blijven) participeren in onze samenleving. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het ingezette beleid Het voorstel past bij de ambitie opgenomen in het hoofdlijnenakkoord 2022-2026 ‘Samendoordacht doen’ en ‘Samendoordacht verder’ en bouwt voort op het beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2020-2024 en het project Samen tegen armoede 2020-2023. 1.2 Doelen en randvoorwaarden Het beleidsplan beschrijft de achtergrond, ambities en kaders voor bestrijding van armoede en schulden in de Hoeksche Waard. Het geeft de doelen en randvoorwaarden weer voor verdere uitwerking. Er wordt ook een doorkijk gegeven naar de uitvoering, planning en benodigde financiën voor de komende jaren. De doorlooptijd van het beleidsplan is 4 jaar: 2025 tot en met 2028.

Gedurende deze looptijd zal er een jaarlijkse evaluatie plaatsvinden. 2.1 De reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen is bedoeld voor tijdelijk beleid Het voorstel is om € 200.000,- verspreid over 4 jaren uit de reserve Sociaal Domein te onttrekken en toe te voegen aan de reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen. De reserve Sociaal Domein biedt voldoende ruimte. Dekking uit de reserve Tijdelijke Beleidsimpulsen is alleen mogelijk als er sprake is van een tijdelijke beleidsimpuls die eindig is. De einddatum voor de inzet is 31 december 2028. In 2029 vervalt dan ook het tijdelijke budget. 2.2 De in het beleidsplan opgenomen structurele lasten passen binnen de bestaande budgetten op taakveld 6.3 (inkomensregelingen) Door te schuiven met budgetten en op basis van werkelijke uitgaven in het verleden, de begrote uitgaven bij stellen, presenteren we een sluitende begroting voor de (door)ontwikkeling van het beleidsplan Armoede en Schulden. 2.3

We zetten de extra ontvangen middelen van het Rijk in voor het beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Via de meicirculaire 2024 ontvingen wij van het Rijk een structureel budget van € 95.000,- voor de uitvoeringskosten. Daarnaast zetten we voor 2025 en 2026 € 50.000, - van de Brede SPUK in voor dit beleidsplan. 2/5

Kanttekeningen 1.1 Vaststelling nieuw beleidsplan Als er geen geldig beleidsplan is, wordt er niet voldaan aan de verplichtingen geregeld in de Wet gemeenschappelijk schuldhulpverlening. Het is namelijk een wettelijk voorschrift dat er een geldig beleidsplan ten grondslag ligt aan de uitvoering van de schulddienstverlening. 1.2 De gemeente kan niet alle (financiële) belemmeringen in het leven van inwoners wegnemen Als gemeente kunnen we het lage inkomen dat een deel van onze inwoners heeft niet structureel verhogen. Het inkomensbeleid is een taak van het Rijk; zij bepaalt onder andere de hoogte van uitkeringen. Wel kan de gemeente inwoners incidenteel financieel ondersteunen bij bijzondere omstandigheden. 1.3 Samenhang met visie SamenLeven Het beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025-2028 heeft aandacht voor de samenhang met de nog te ontwikkelen visie SamenLeven, met het project 0-100 en overige interventies/projecten die ook het armoedebeleid raken zoals gelijke kansen alliantie en Gezond en Actief Leven akkoord (GALA). 2.1 Openeindregeling Een aantal onderdelen van het beleidsplan vinden hun basis in de bijzondere bijstand. Dit is een zgn. openeindregeling. We mogen geen budgetplafond instellen. Dit betekent dat bij een hoger aantal aanvragen het budget (wellicht) niet toereikend is en we te maken krijgen met een budgetoverschrijding.

Monitoring en eventuele bijstelling van het budget vindt plaats bij de tussenrapportage(s). 2.2 De uitvoering van nieuwe ontwikkelingen vraagt om meer capaciteit van betrokken teams Op dit moment wordt er gewerkt aan een zogenoemd verbeterplan, hierin wordt de kwaliteit en kwantiteit onderzocht. Het is dus nog onduidelijk of de uitvoeringscapaciteit voldoende is voor de reguliere uitvoering. Benodigde uitvoeringscapaciteit voor de nieuwe interventies van het beleidsplan zijn wel financieel vertaald. 2.3 We hebben nog geen duidelijkheid over Brede SPUK in de toekomst De Brede SPUK zijn in principe structureel. Het nieuwe kabinet heeft alleen nog geen duidelijkheid gegeven over het wel/niet opnemen van de (brede) SPUK in het gemeentefonds. De verwachting is, dat als dit gebeurt, dat de budgetten dan met 10% gekort worden. Duurzaamheid De ambitie van gemeente Hoeksche Waard is om in 2040 energieneutraal te zijn en in 2050 klimaatneutraal en dat alle woningen en gebouwen aardgasvrij verwarmt kunnen worden. In juli 2024 is het isolatieprogramma en de aanpak energiearmoede vastgesteld. Financiën Dekking beleidsplan De dekking voor de uitvoering van het nieuwe beleidsplan komt met name uit de extra middelen die bij het College Uitvoeringsprogramma in 2022 door de raad beschikbaar zijn gesteld.

Daarnaast ontvangen wij middelen hiervoor vanuit het gemeentefonds en via een SPUK-uitkering. Voor de uitvoering van het plan hebben we extra capaciteit nodig. Om daarin te voorzien hebben wij, gedurende de looptijd van het plan, bovenop de bestaande middelen in onze begroting van € 2,7 miljoen en de inzet van € 50.000, - vanuit de Brede Spuk en € 95.000, - vanuit het rijk voor aanpak geldzorgen, nog € 200.000, - aan extra middelen voor de uitvoering. Wij verdelen dit als volgt: 2025: € 65.000, 2026: € 65.000, 2027: € 45.000, 2028: € 25.000, Deze middelen worden ingezet ten behoeve van de doorontwikkeling van preventie, communicatie en dienstverlening. Uw raad zal jaarlijks op de hoogte worden gehouden van de gemeentelijke inspanningen via een voortgangsrapportage. 3/5

U heeft in de Perspectiefnota 2025 een aantal denkrichtingen vastgesteld zoals focus op wettelijke taken (denklijn 2) ‘Wettelijke taken zijn taken die vanuit het Rijk zijn bepaald en waaraan een gemeente uitvoering moet geven. Deze taken hebben dus een wettelijke grondslag. Op de uitvoering van taken die geen wettelijke grondslag kennen, kan worden versoberd. Binnen de wettelijke taken is een bepaalde mate van beleidsvrijheid. De taken die binnen die vrije ruimte worden uitgevoerd, kunnen worden versoberd’ Maar ook: Structureel sluitende begroting 2025 en voorkomen dat tekorten vanaf 2026 verder oplopen Het begrote tekort vanaf 2026 is ongeveer € 4 miljoen oplopend tot circa €5 miljoen in 2028. In de Perspectiefnota 2025 is opgenomen dat we dit tekort niet verder op willen laten lopen. Uitgangspunt is dan ook de wettelijke taken gedekt worden door de beschikbare budgetten. Op basis van deze besluiten is het uitgangspunt om de kosten voor nieuw beleid op te lossen binnen het totale budget wat beschikbaar is Dit is voor de uitvoering van het nieuwe beleidsplan gelukt met betrekking tot de structurele kosten. We hebben voor 2025 en 2028 wel een extra incidenteel budget nodig van € 200.000,-. Reserve Sociaal domein In oktober jl.

is in het college bij de bespreking van het voorstel over Jeugdhulp naar voren besloten om een bedrag van € 3,9 miljoen te onttrekken vanuit de algemene reserve en te storten in de reserve Tijdelijke beleidsimpulsen ter dekking van de kosten van de uitbreiding van de jeugdteams. In afwachting van het voorliggende voorstel is hierbij (nog) géén beroep gedaan om de middelen in de reserve sociaal domein. Nu de effecten van het Integraal beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening concreet zijn, is ook duidelijk dat de omvang van reserve Sociaal domein, ná aftrek van bestaande claims op deze reserve, € 2,2 miljoen is. Voorgesteld wordt om deze middelen te laten vrijvallen en (terug) te storten in de algemene reserve zodat het beslag op de algemene reserve teruggebracht wordt. De reserve Sociaal domein wordt hiervoor volledig ingezet voor de dekking van de kosten die ook verband houden met het sociaal domein. De reserve Sociaal Domein sluiten we hierna af. Na de verwerking van de 6e begrotingswijziging 2025 is het verloop vanaf ultimo 2023 van de reserve Sociaal domein als volgt: 1- 01- 2024 Saldo Geraamde onttrekking Terugstorting bij de slotrapportage 5e Begrotingswijziging 2025 6e Begrotingswijziging 2025 6e Begrotingswijziging 2025

€ € € € € € €

2.952.028 Toelichting -171.000 Inzet voor BSO+ 26.000 Correctie op inzet voor BSO+ -373.499 Indexering subsidies -200.000 Beleidsplan Amoede en schulden -2.233.529 Naar algemene reserve -

Communicatie Het beleidsplan wordt na vaststelling gemeenteraad op de wettelijke en gebruikelijke wijze bekend gemaakt, evenals de door het college vastgestelde beleidsregels.  Een publicatie van het Beleidsplan Inkomensondersteuning en Schulddienstverlening Hoeksche Waard en de Beleidsregels bijzondere bijstand en inkomensondersteuning en beleidsregels Schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025 via Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties (DROP).  Inwoners worden op de hoogte gesteld door publicatie over het beleidsplan en beleidsregels in o.a. de regionale krant via de gemeenterubriek, maar ook via de website.  Medewerkers van gemeente Hoeksche Waard worden geïnformeerd via Engage. 4/5

Uitvoering 1. Het beleidsplan en de beleidsregels zijn afgestemd met de uitvoerende teams. 2. De uitvoering van de beleidsregels en beleidsplan wordt belegd bij de teams Schulddienstverlening, Inkomen en Werk. 3. De monitoring en evaluatie van het beleidsplan wordt belegd bij het beleidsteam Participatie en Leefbaarheid. Bijlagen 1. Integraal beleidsplan Inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025-2028 ‘Waard om mee te doen’ 2. Beleidsregels bijzondere bijstand en inkomensondersteuning Hoeksche Waard 2025 3. Beleidsregels Schulddienstverlening Hoeksche Waard 2025 4. 6e Begrotingswijziging Beleidsplan bijzondere bijstand en inkomensondersteuning {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}} {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}} Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard, D.E. Koops F.D. van Heijningen secretaris burgemeester

5/5