raadsvoorstel begrotingswijziging 2022 DG&J

Voorstel Aan: Raad Van: Burgemeester en wethouders Zaaknummer: Z/21/119762 Documentnummer: DOC-21473078 Portefeuillehouder: Joanne Blaak-van de Lagemaat Datum: 14 december 2021 Onderwerp Zienswijze begrotingswijzigingen 2022 Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (GR DG&J) Zuid-Holland Zuid Beslispunten: 1. Een zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid (DG&J ZHZ) op de voorgestelde begrotingswijzigingen voor de onderdelen Jeugdhulp, Veilig Thuis en Jeugdgezondheidszorg (zie bijlagen). 2. Bij goedkeuring de zienswijze per brief te versturen aan het Dagelijks Bestuur van de GR DG&J ZHZ voor 12 februari 2022. 3. De extra middelen conform de voorgestelde begrotingswijzigingen beschikbaar te stellen aan de DG&J. 4. Kennis te nemen van de raafsinformatiebrief over de tweede bestuursrapportage en de raadsinformatiebrief over de doorbraakmethode. Inleiding - algemeen Aan de raden van de deelnemende gemeenten wordt gevraagd om een zienswijze te geven op de begrotingswijziging 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ (GR DG&J). De begroting 2022 is op 8 juli 2021 vastgesteld door het Algemeen bestuur van de GR DG&J.

Door een aantal ontwikkelingen is bijstelling van deze begroting nodig en heeft het algemeen bestuur op 11 november een voorgenomen besluit tot wijziging van de begroting genomen. De begrotingswijziging is gerelateerd aan 3 onderwerpen te weten; jeugdhulp, veilig thuis en jeugdgezondheidszorg. Het AB legt de voorgenomen begrotingswijzingen voor 2022 ter zienswijze voor aan de deelnemende gemeenteraden, met het verzoek om voor 12 februari 2022 de zienswijze kenbaar te maken aan het DB. Het AB neemt op 7 april 2022, na weging van de ontvangen zienswijzen, een besluit over de begrotingswijzigingen 2022. Inleiding - Jeugdhulp Bij de eerste en tweede bestuursrapportage 2021 is gebleken dat de kosten in 2020 en 2021 verder zijn doorgestegen en de kostenreductie niet is gehaald. Daarom is de begrotingswijziging 2022 gebaseerd op de verwachte kosten van 2021 aangevuld met de verwachte impact van de nieuwe inkoop (tarieven en normenkader) en de door het netwerk MT jeugd verwachte besparingen met de voorgenomen maatregelen. Tevens is een inschatting opgenomen van de kosten van jeugdhulp naar voren. Verder is de doorwerking naar 2022 van de begrotingswijziging 2021 zoals opgenomen in de eerste bestuursrapportage 2021 verwerkt. Hierin zijn ook de extra middelen voor het Netwerk MT jeugd in meegenomen.

Ook is opgenomen de impact van de adviesnota jeugdhulp op school en de impact van de caseloadverlaging van 1/7

jeugdbescherming en de kosten voor aanpak wachtlijsten. Tenslotte is ook de post jeugdhulp naar voren verwerkt conform het voorgelegde besluit om de kosten hiervan bij gemeenten te verantwoorden. Inleiding - Veilig Thuis Veilig Thuis ZHZ heeft geconstateerd dat zowel een tijdelijke als structurele uitbreiding nodig is om hun taken binnen de wettelijke gestelde termijnen uit te voeren: Tijdelijk: de verwachting dat vanaf 2022 Veilig Thuis zou kunnen inkrimpen op de maatschappelijk werk functie, omdat het lokale veld dan voldoende in staat zou zijn om casuïstiek vanuit Veilig Thuis snel over te nemen en zelfstandig op te kunnen pakken, is nog niet waargemaakt. Veilig Thuis zal deze taken in het eerste halfjaar van 2022 voortzetten om gemeenten en jeugdteams extra tijd geven. Als blijkt dat de gemeenten en jeugdteams over een half jaar dit voldoende oppakken zal Veilig Thuis de capaciteit in het tweede halfjaar afbouwen en de hierdoor overblijvende middelen terug laten vloeien naar de gemeenten. Structureel: deze uitbreiding heeft tot doel om Veilig Thuis blijvend verder te professionaliseren.

De inzet hiervan is gekoppeld aan uitbreiding van diverse functies, zoals uitbreiding met een dataanalist (1fte) om aan de groeiende vraag aan (duiding van) data te voldoen, uitbreiding van 0,14 fte aan juridische ondersteuning, gezien de juridisch complexer wordende ontwikkelingen en uitbreiding van 0,11 fte aan managementassistentiegezien de uitbreiding van het takenpakket van de managementassistent door uitbreiding van teamleiders en managers. Inleiding - Jeugdgezondheidszorg De begrotingswijziging heeft betrekking op het realiseren van dekking voor de uitvoering van voornoemde taken door JongJGZ: Uitbreiding van het rijksvaccinatieprogramma met de HPV-vaccinatie voor jongens per 2022 Gemeenten krijgen vanaf 1 juli 2022 de wettelijke taak om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie. Beoogd effect De zienswijze met de aandachtspunten van gemeente Hoeksche Waard kenbaar maken aan het DB van de GR DG&J ZHZ, zodat het AB deze kan betrekken bij de verdere besluitvorming over de begroting van 2022 van de GR DG&J ZHZ. Argumenten - algemeen 1.1 De raad heeft het recht om een zienswijze te geven op de begroting van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ Door het geven van een zienswijze kan de raad op de punten die zij belangrijk vindt sturing geven.

Het AB betrekt alle ontvangen zienswijzen bij de definitieve besluitvorming. 1.2 De zienswijze is integraal afgestemd Vanuit zowel financiën, volksgezondheid, jeugdhulp, als de maatschappelijke zorg is meegewerkt aan de concept zienswijze. Argumenten – Middelen Jeugdhulp 3.1 Uit de begrotingswijziging 2022 blijkt dat het DB van de DG&J ten opzichte van de primaire begroting 2022 regionaal € 16,6 miljoen aan extra kosten voor jeugdhulp verwacht 2/7

Uit beide bestuursrapportages blijkt dat de kosten in 2021 verder zijn doorgestegen en dat de kostenreductie niet is gehaald. De begrotingswijziging 2022 is gebaseerd op de verwachte kosten van 2021 op basis van realistische aannames, aangevuld met de verwachte impact van de nieuwe inkoop en de te verwachte besparingen. 3.2 De hogere bijdragen vanuit het Rijk overtreffen de hogere kosten in 2022 Regionaal wordt er voor 2022 een bedrag van € 153 miljoen vanuit het Rijk verwacht. De bijgestelde begroting 2022 is geraamd op € 144 miljoen. Hierdoor is op regionaal niveau sprake van voldoende middelen om de verwachte kosten voor 2022 voortvloeiend uit het beeld van de tweede bestuursrapportage 2021 te kunnen dekken. 3.3 De rijksbijdragen voor 2023 en verder worden door het nieuwe kabinet vastgesteld In het meerjarenperspectief 2023-2025 van de SOJ is een raming van de verwachte rijksbijdragen opgenomen op basis van de septembercirculaire 2021 (geschat aandeel Zuid-Holland Zuid op basis van 75% van advies van commissie van Wijzen). Voor 2023 is er een bedrag van € 140,3 miljoen begroot en staat er een rijksbijdrage van € 141,8 miljoen tegenover. Voor 2024 is er een bedrag van € 138,6 miljoen begroot en staat er een rijksbijdrage van € 140,1 miljoen tegenover. Voor 2025 is er een bedrag van € 138,6 miljoen begroot en staat er een rijksbijdrage van € 138,0 miljoen tegenover.

Op grond van de huidige inzichten kunnen de verwachte regionale kosten tot en met 2025 in voldoende mate gedekt worden door de rijksbijdragen. Hierbij merken wij op dat de rijksbijdrage in 2026 ruim € 1 miljoen lager is dan in 2025 doordat het rijk uitgaat van de realisatie van kostenbesparende maatregelen. 3.4 De begrotingswijziging 2022 betekent een hogere deelnemersbijdrage voor de gemeenten in 2022 maar deze kunnen gedekt worden uit de beschikbare middelen in onze begroting Voor de Hoeksche Waard betekent dat voor 2022 de deelnemersbijdrage verhoogd wordt met € 1,3 miljoen naar € 16,1 miljoen (exclusief jeugdteams en Jeugdhulp naar voren; inclusief besparingen) ten opzichte van de primaire begroting 2022. De deelnemersbijdrage is gebaseerd op de huidige verdeelsleutel van 12,99% en een solidariteit van nog 20%. In de eerste begrotingswijziging 2022 behorend bij het voorstel van de begroting 2022-2025 HW (zie onderdeel actuele ontwikkelingen in raadsvoorstel begroting 2022-2025) is reeds geanticipeerd op de extra middelen die wij naar verwachting van het Rijk zullen ontvangen in het kader van de Jeugdhulp evenals de verwachte kostenontwikkeling voortvloeiend uit de tweede bestuursrapportage 2021 van de SOJ. Wij hebben de extra inkomsten vanuit het Rijk als structurele baat/opbrengst in onze begroting verwerkt aflopend van € 4,8 miljoen in 2022 tot € 2,3 miljoen in 2025.

Daartegenover hebben wij de verwachte kosten op grond van de tweede bestuursrapportage 2021 van de SOJ gezet. Argumenten – Middelen Veilig Thuis 3.5. Uit de begrotingswijziging 2022 blijkt dat het DB ten opzichte van de primaire begroting 2022 regionaal € 615.000, - aan extra kosten verwacht voor Veilig Thuis Veilig Thuis heeft geconstateerd dat de begrote formatie onvoldoende is om de taken van Veilig Thuis in 2022 binnen de wettelijk gestelde termijnen uit te voeren. Dit heeft er mee te maken dat het lokale veld nog onvoldoende beschikt over de benodigde deskundigheid en het hen ook aan voldoende tijd ontbreekt om de begeleiding van de betreffende gezinnen over te nemen.

3/7

3.6 De begrotingswijziging 2022 betekent een hogere deelnemersbijdrage voor de gemeenten in 2022, welke binnen de beschikbare middelen in onze begroting 2022 valt Voor de Hoeksche Waard betekent dat voor 2022 de deelnemersbijdrage wordt verhoogd met een bedrag van € 88.916,- De totale deelnemersbijdrage voor Veilig Thuis Jeugd komt hiermee uit op € 617.861,-. In onze begroting 2022 is een budget geraamd van € 634.155, - voor Veilig Thuis Jeugd. Conform de vastgestelde begroting 2022 haalt de DG&J via de inwonerbijdrage hiervoor € 528.945, - bij ons op voor het onderdeel “Veilig Thuis Jeugd”. Hierdoor is er voldoende budget aanwezig om de extra incidentele bijdrage van € 88.916, - te dekken. 3.7 Als het lokale veld de taken van Veilig Thuis kan overnemen, dan stelt de DG&J vanaf 1 juli 2022 de formatie met 3,67 fte naar beneden bij Regionaal betekent dit dat de gevraagde uitbreiding van € 492.593, - naar beneden wordt bijgesteld met € 126.802, - voor 2022 en met € 253.604, - voor 2023.

Voor de Hoeksche Waard betekent dat de extra bijdrage wordt verlaagd naar € 66.027 - voor 2022 en naar € 43.139, - voor 2023 Argumenten – Middelen Jeugdgezondheidszorg 3.8 Uit de begrotingswijziging 2022 blijkt dat het DB ten opzichte van de primaire begroting 2022 regionaal € 147.000, - aan extra kosten verwacht op het gebied van jeugdgezondheidszorg Voor de Hoeksche Waard gaat het om € 23.982,- welke bijna geheel gedekt worden uit de extra Rijkmiddelen die wij hiervoor ontvangen. 3.9 Uitvoering nieuwe wettelijke taken Op deze manier worden nieuwe wettelijke taken uitgevoerd, namelijk de uitbreiding van het Rijksvaccinatieprogramma met de HPV-vaccinatie voor jongens en het prenataal huisbezoek bij zwangeren en/of gezinnen in kwetsbare situaties. Gemeenten zijn verplicht om deze producten af te nemen bij de huidige aanbieder van de Jeugdgezondheidszorg. In ons geval is dit Jong JGZ. De DG&J haalt het totaalbedrag op bij de gemeenten, conform de verdeling zoals afgesproken in de bijdrageverordening. Kanttekeningen - Jeugdhulp 3.1 De begrotingswijziging is gebaseerd op kostenramingen en prognoses ten aanzien van de te halen besparingen Gezien de dynamiek van de jeugdhulp en mogelijke onvoorziene maatschappelijke ontwikkelingen is het niet ondenkbaar dat bepaalde geraamde kosten en prognoses op besparingen op een later moment bijgesteld moeten worden.

De afgelopen jaren hebben de kosten van de jeugdzorg steeds een stijgende lijn laten zien. We moeten er rekening mee houden dat door bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de impact van Covid bepaalde kosten hoger uit kunnen vallen, dan nu verwacht, en dat ingezette maatregelen niet volledig of op een later moment pas de beoogde besparing opleveren. In de zienswijze zal expliciet de zorgen worden uitgesproken dat de genomen regionale en lokale maatregelen de kosten weliswaar enigszins beheersbaar maken, maar dat er is (nog) geen zicht is op een reductie van de uitgaven. Daarbij wordt aangegeven dat de raad achter deze maatregelen staat, maar uitermate bezorgd blijft over de stijgende kosten en wachtlijsten. Er zal nogmaals gevraagd worden om een stevige inhoudelijke en financiële monitoring van de kosten alsook van de effecten van zowel lokale als regionale maatregelen. 3.2 Het advies van de VNG om de looncomponent in de tarieven te verhogen met 1,13% is nog niet verwerkt in de begrotingswijziging 2022 4/7

De SOJ wacht de handreiking van dit onderdeel eerst van de VNG af en compenseert de zorgaanbieders later via een nacalculatie. Het effect hiervan verwerken zij in de 1e bestuursrapportage 2022 3.3 De effecten van het woonplaatsbeginsel zijn nog niet verwerkt in de deelnemersbijdrage voor 2022 aan de SOJ In de Zomerrapportage 2021 hebben wij, op basis van aannames door het Rijk, minder middelen in het gemeentefonds (meicirculaire 2021) ontvangen door de invoering van het woonplaatsbeginsel. Wij hebben in de begroting vanaf 2022 de verwachte baten vanuit het Rijk (gemeentefonds) verlaagd met € 0,9 miljoen. Conform het advies van PAUW hebben wij de uitgaven op zorgkosten Jeugdhulp met hetzelfde bedrag verlaagd. Het effect van de wijzigingen in het woonplaatsbeginsel hebben wij vooralsnog dus budgettair neutraal in onze begroting verwerkt. In de loop van 2022 verwacht de SOJ dat de werkelijke effecten van het woonplaatsbeginsel bekend zijn. De SOJ verwerkt de effecten hiervan in de 1e bestuursrapportage 2022. Het Rijk heeft overigens aangegeven dat zij eventuele effecten hiervan compenseren waardoor wij verwachten dat er geen significante begrotingseffecten op zullen treden.

Kanttekening – Veilig Thuis 3.4 De kans is aanwezig dat het lokale veld de taken van Veilig Thuis niet conform planning kan overnemen Er kunnen onvoorziene omstandigheden zijn waardoor de gerealiseerde tijdelijke uitbreiding niet conform planning naar beneden bijgesteld kan worden. Dit betekent dat de geplande financiële bijstelling later en/of met een lager bedrag plaats kan vinden. In de zienswijze zal worden gevraagd om een stevige inhoudelijke en financiële monitoring van onder andere de uitgaven t.b.v. Veilig Thuis. Kanttekeningen - Jeugdgezondheidszorg 3.5 De ontvangen rijksmiddelen voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) zijn niet geoormerkt Gemeenten zijn vrij in de besteding van de middelen die ze via het Gemeentefonds ontvangen voor de (extra)JGZ-taken. Echter gemeenten zijn volgens de Wet Publieke Gezondheid wel verplicht om de wijzigingen in het RVP door te voeren. Daarnaast is met JongJGZ contractueel afgesproken dat wanneer het Rijk aanpassingen doorvoert in het RVP, vanuit de GR DG&J de redelijke kosten worden vergoed die JongJGZ moet maken om hieraan uitvoering te geven. Wij hebben de rijksmiddelen in onze begroting 2022 toegevoegd aan het budget voor de Rijksvaccinatieprogramma’s.

3.6 Het is mogelijk dat er in de loop van 2022 weer nieuwe wijzigingen in het RVP komen Dit betekent dat er dan opnieuw een besluit genomen moet worden over wat redelijkerwijs nodig is aan kosten om dit uit te kunnen voeren. 3.7 Het is niet duidelijk of de beschikbare middelen voor prenataal huisbezoek toereikend zijn Bij de berekening van het benodigde landelijke budget voor de invoering van het prenataal huisbezoek, is uitgegaan van de internationale maat ‘vroeggeboorte en/of laag geboortegewicht’ als maat voor een goede start van kinderen. Dit percentage (16,5%) vormt de basis voor de berekening, afgezet tegen het aantal geboortes per jaar. Het is echter (nog) niet duidelijk of deze maat ook overeenkomt met de feitelijke cijfers in onze regio. De middelen die via het gemeentefonds beschikbaar komen voor het prenataal huisbezoek zijn gebaseerd op de aantallen kwetsbare zwangeren/gezinnen. Financiën Jeugdhulp 5/7

De effecten voor 2021 uit de tweede bestuursrapportage 2021 verwerkten wij in de Slotrapportage 2021. De effecten voor 2022-2025 verwerkten wij, op basis van de gegevens in de tweede bestuursrapportage 2021, al in onze begroting 2022-2025. Wij hebben daarmee bij de begroting 2022 geanticipeerd op de extra middelen vanuit het Rijk alsmede op de actuele kostenontwikkeling bij de DG&J op basis van de tweede bestuursrapportage 2021. De geraamde budgetten zijn toereikend om de effecten van de 1e begrotingswijziging 2022 op te kunnen vangen. Veilig Thuis In onze begroting 2022 zijn voldoende middelen opgenomen om de inwonerbijdrage conform de vastgestelde begroting 2022 inclusief de extra bijdrage van € 88.916, -, te kunnen dekken. Jeugdgezondheidszorg Wij ontvingen via het gemeentefonds € 23.982, - voor de uitvoering van het prenataal huisbezoek en de HPV-vaccinatie bij mannen. Voor de uitvoering hiervan haalt de DG&J via de inwonerbijdrage € 26.509, - op bij onze gemeente. De DG&J haalt de bijdragen op bij de gemeenten conform de verdeelsleutel in de bijdrageverordening. Hierdoor ontstaan er onderlinge verschillen tussen de ontvangen rijksbijdragen en de te betalen kosten. Het negatieve verschil voor de Hoeksche Waard van € 2.528, - past binnen het totaal van de beschikbare budgetten voor volksgezondheid.

Communicatie Niet van toepassing Uitvoering Na het indienen van de zienswijzen door de deelnemende gemeenten zal het AB een definitief besluit nemen over de begrotingswijzigingen 2022. U ontvangt een terugkoppeling over dit besluit en wat er met de ingediende zienswijzen is gedaan. Bijlagen 1.collegevoorstel begrotingswijziging 2022 2. brief aan DG&J zienswijze begrotingswijziging 2022 3. RIB 2e Burap 2021 van DG&J 4. RIB doorbraakmethode van DG&J 5. bijlage bij RIB 2e Burap 2021 van DG&J 6. bijlage bij RIB doorbraakmethode van DG&J 7. begeleidende brief van DG&J over begrotingswijziging 2022 8. begrotingswijziging Jeugd DG&J 9. begrotingswijziging Veilig Thuis DG&J 10. begrotingswijziging JGZ DG&J 12. Raadsbesluit begrotingswijziging 20212 DG&J

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard

B.W. Silvis-de Heer

A.P.J. van Hemmen 6/7

secretaris

burgemeester

7/7