Raadsvoorstel Begroting 2025-2028 Hoeksche Waard-signed

Voorstel Aan: Raad Van: Financieel advies Zaaknummer: Z/23/225285 Documentnummer: DOC-24899559 Portefeuillehouder: wethouder Van der Wulp Datum: 8 oktober 2024 Onderwerp Begroting 2025 - 2028 Beslispunten: 1. De Begroting 2025, inclusief de 1e begrotingswijziging 2025 met de effecten van de Septembercirculaire 2024 en de 2e begrotingswijziging 2025 met de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma, vast te stellen 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026-2028 3. De investeringskredieten 2025 uit het investeringsoverzicht vast te stellen 4. De belastingen en tarieven voor 2025 te indexeren met 2,7% en de inflatiecorrectie ozb over 2023 te verlagen naar 2,4% Inleiding Met de behandeling van de Perspectiefnota 2025-2028 heeft de raad de uitgangspunten en kaders vastgesteld voor de Begroting 2025 – 2028. Jaarlijks biedt het college de begroting aan de raad aan voor de behandeling in november. Met de vaststelling van de begroting geeft de raad uitvoering aan het budgetrecht. Beoogd effect De Begroting 2025 inclusief de effecten van de Septembercirculaire 2024 (1e BW 2025) en de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma (2e BW 2025) vast et stellen.

Argumenten 1.1 Jaarlijks biedt het college de begroting aan voor vaststelling van de begroting door de raad in november Met de vaststelling van de begroting geeft de raad uiting aan het budgetrecht. 1.2 Alle beleidsontwikkelingen uit de Perspectiefnota 2025 zijn verwerkt in de Begroting 2025 In juli 2024 heeft de raad de Perspectiefnota 2025 behandeld. Gezien het huidige financiële beeld zijn in 2025 alleen tijdelijke beleidsimpulsen opgenomen om te voorkomen dat de tekorten in de zogenoemde 'Ravijnjaren' vanaf 2026 verder oplopen. Deze tijdelijke beleidsimpulsen worden in 2025 eenmalig gedekt uit de algemene reserve (via een overheveling van de Algemene reserve naar de reserve Tijdelijke beleidsimpulsen). De beleidsontwikkelingen uit de Perspectiefnota 2025 zijn verwerkt in deze begroting 2025. De begroting 2025 sluit met een positief begrotingssaldo in 2025. Er is derhalve sprake van een sluitende begroting 2025. In de jaren daarna is nog steeds sprake van een begrotingstekort. 1.3 De begroting voldoet aan de begrotingsregels van de toezichthouders De Begroting 2025-2028 moet op grond van artikel 189 van de Gemeentewet ‘structureel’ in evenwicht zijn. 1/5

Dit houdt in dat de structurele lasten worden gedekt met structurele baten. Volgens het actuele beleid van de toezichthouders (provincies) mogen gemeenten (onder voorwaarden) tijdelijke beleidsimpulsen dekken uit de algemene reserve en is het ook toegestaan dat gemeenten (toekomstige) tekorten tijdelijk dekken uit de algemene reserve. Volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) van de provincies dient jaarschijf 2025 van de begroting 2025 in evenwicht te zijn om voor goedkeuring van de begroting in aanmerking te komen. De begroting 2025 is in evenwicht en voldoet hiermee aan het financiële toezichtkader. 1.4 Ná het opstellen van de begroting is de Septembercirculaire 2024 gepubliceerd. Voor de uitkomst hiervan verwijzen wij naar de financiële paragraaf van dit voorstel. Deze uitkomst verwerken wij in de Begroting 2025 via de 1e begrotingswijziging 2025. 1.5 Na de besluitvorming over de Perspectiefnota zijn aanvullende (beleids)voornemens bekend geworden Het college heeft op basis van het hoofdlijnenakkoord 'Samen doordacht verder 2024-2026' het collegeprogramma verrijkt. U treft de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma in de financiële paragraaf. Wij verwerken deze in de Begroting 2025 via de 2e begrotingswijziging 2025.

4.1 Het CPB heeft actuele ramingen voor de indexering gepubliceerd In de raad van 11 juli 2024 is Perspectiefnota 2025 door de raad vastgesteld. Hierin zijn de ‘grondslagen/uitgangspunten’ voor het opstellen van de Begroting 2025-2028 opgenomen. Onderdeel hiervan is de indexering van de uitgavenbudgetten, de belastingen en de tarieven conform ‘Prijs Bruto Binnenlands Product’ (pBBP). De raming van het Centraal Planbureau (CPB) in de meicirculaire 2024 bedroeg 2,3%. De primaire Begroting 2025-2028 is nog gebaseerd op deze uitgangspunten. In de Septembercirculaire 2024, welke ná het opstellen van de begroting is gepubliceerd, is de actuele raming van het BBP door het CPB bijgesteld naar 2,7%. Voor verhoging van deze index ontvangen wij via de Septembercirculaire 2024 een inflatievergoeding van het Rijk. In het kader van ‘realistisch ramen’ zetten wij deze middelen in door de indexering van de uitgavenbudgetten in de begroting te verhogen van 2,3% naar 2,7%. Deze bijstelling van de uitgavenbudgetten, de vergoeding van het Rijk en de bijstelling van de inkomstenbudgetten (belastingen en tarieven) verloopt per saldo budgetneutraal. Dit betekent dat wij de actuele indexering óók toepassen voor de inkomsten door de belastingen en de tarieven eveneens te verhogen van 2,3% naar 2,7%. Hiermee voorkomen wij dat een nadelig effect in de begroting ontstaat.

Daarnaast is in de Perspectiefnota 2025 en in de Begroting 2025 ervan uitgegaan dat de tarieven voor ozb worden gecorrigeerd met de definitieve/werkelijk gerealiseerde indexatiepercentages van het voorgaande boekjaar (2023). Hoewel wij bij de Perspectiefnota 2025 nog uitgingen van een extra indexatie van de ozb van 2,8%, blijkt uit de actuele ramingen van het CPB dat dit percentage is verlaagd naar 2,4% (kerngegevenstabel CPB september 2024). Conform de bij de begroting 2024 geformuleerde beleidslijn, gaan wij voor deze “inflatiecorrectie 2023” dus nu ook uit van dit lagere percentage.

2/5

Kanttekeningen 1.1 De begroting laat een tekort zien vanaf 2026 als gevolg van minder Rijksmiddelen (‘ravijnjaren’) Alle gemeenten in Nederland ontvangen vanaf 2026 minder geld van het Rijk (zgn. 'Ravijnjaren'). Uit het recente regeerakkoord van het nieuwe kabinet blijkt vooralsnog niet dat het Rijk deze tekorten zal compenseren. Ook voor onze begroting geldt een tekort vanaf 2026. Conform het advies van de VNG hebben wij in de voorliggende begroting het tekort vanaf 2026 zichtbaar gemaakt. Voor de langere termijn zijn keuzes noodzakelijk om het tekort vanaf 2026 om te kunnen buigen in een overschot Om te komen tot beleidskeuzes heeft het college reeds vorig jaar alle bestedingen van het huidige beleid in beeld gebracht en mogelijke ‘knoppen’ geïnventariseerd om ‘ombuigingen’ te kunnen realiseren. In de Perspectiefnota 2025 zijn vervolgens 'denklijnen' opgenomen om te komen tot ombuigingen op de langere termijn. Deze denklijnen worden richting de Perspectiefnota 2026 verder uitgewerkt, in afstemming met de raad. Het college wenst het tekort geleidelijk om te buigen om zo op termijn te groeien naar een begrotingsoverschot Hiervoor dient vanaf 2026 jaarlijks ca. € 2 miljoen te worden omgebogen en wordt tijdelijk de algemene reserve ingezet om de tekorten de komende jaren te dekken totdat het evenwicht is hersteld.

Onze gunstige reservepositie maakt het mogelijk dat wij nu een gefaseerde aanpak van ombuigingen kunnen toepassen. Dit geldt overigens lang niet voor alle gemeenten in Nederland. Door de ombuigingen de komende jaren geleidelijk door te voeren, voorkomen wij dat direct forse bezuinigingen moeten worden doorgevoerd ('zachte landing'). In lijn met het Begrotingsadvies 2025 van de VNG stelt het college voor in de Begroting 2025 nog geen (onomkeerbare) bezuinigingsmaatregelen door te voeren met betrekking tot de ravijnjaren 2026 en verder. Op basis van de 'denklijnen' werkt het college de komende periode concrete voorstellen uit De uitkomst hiervan wordt voorgelegd aan de gemeenteraad en wordt vervolgens verwerkt in de Perspectiefnota en Begroting 2026. 4.1 Naast de reguliere indexering stijgen de tarieven voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing extra in 2025 Als gevolg van autonome kostenontwikkelingen stijgen de tarieven meer in 2025 dan alleen de reguliere inflatiecorrectie. Hiervoor verwijzen wij naar het onderdeel ‘Belastingen’ op pagina 10 en 11 van de begroting 2025 en de paragraaf Lokale heffingen van de voorliggende begroting.

Financiën Structurele begrotingssaldo 2025-2028 inclusief 1e en 2e begrotingswijziging 2025 De saldi uit de primaire Begroting 2025-2028 inclusief de uitkomsten van de Septembercirculaire 2024 (1e begrotingswijziging 2025) en de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma (2e begrotingswijziging 2025) geven het volgende beeld:

3/5

(bedragen x €1 mln) St r uct ur eel begr ot ingssal do A. Begrot ing 2025-2028 B. Sept embercirculaire 2024 (1e BW 2025) C. Aanvulling collegeprogramma (2e BW 2025) Begr ot ingssal do 2025-2028 incl 1e en 2e BW 2025

2025 0,0 0,5 0,0

2026 -4,7 0,6

2027 -5,3 0,7

2028 -5,6 0,6

0,6

-4,2

-4,6

-4,9

Toelichting A. Begroting 2025-2028 In het bovenstaand overzicht zijn de eindsaldi van de Begroting 2025-2028 (bijlage 1) opgenomen. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf ‘Algemeen financieel beeld’ in de begroting. B. Septembercirculaire 2024 De Septembercirculaire heeft een positief effect in de jaren 2025-2028. Dit wordt met name veroorzaakt door de actualisatie van één van de (nieuwe) maatstaven (‘lage inkomens’), waarop de algemene uitkering per individuele gemeente wordt berekend. In onderstaande tabel zijn de effecten van de septembercirculaire nader gespecificeerd: Bedragen * € 1 miljoen

Uitkomst septembercirculaire 2024 Algemene uitkering (o.a. maatstaf lage inkomens/actuele woningbouwprognose/ vervallen korting Jeugdhulp vanaf 2026) Extra middelen voor taakmutaties: o.a. WMO -ivm demografische ontwikkelingen (2026 € 0,3 mln.; 2027 € 0,6 mln.; 2028 € 0,9 mln.), biblotheken (2025 € 0,3 mln. en 2026 € 0,3 mln) en toekomstbestendig maken energiebeleid (2025 € 0,4 mln.) Compensatie lonen en prijzen Totaal extra middelen via septembercirculaire 2024 Inzet middelen voor loon-/prijscompensatie en taakmutaties Vervallen taakstelling Jeugdhulp 2026-2028 Effect op begrotingssaldo

2025

2026

2027

2028

0,5

2,3

2,4

2,3

0,8 0,6 1,9 -1,4

0,7 0,6 3,6 -1,3 -1,7 0,6

0,7 0,6 3,7 -1,3 -1,7 0,7

1,0 0,6 3,9 -1,6 -1,7 0,6

0,5

Het Rijk voegt bij de Septembercirculaire 2024 extra middelen toe aan gemeentefonds voor taakmutaties en ter compensatie van de index voor lonen (4,7%) en prijzen (2,7%). Deze stijging is hoger dan de index voor lonen (4,4%) en prijzen (2,3%) in de meicirculaire 2024. Wij dienen deze middelen conform de richtlijnen van de toezichthouder in te zetten ter compensatie van de hogere indexatie voor lonen (+4,7%) en prijzen (+2,7%) aan de lastenkant. Per saldo is dit voor de exploitatie budgetneutraal, mits aan de batenkant de indexering voor de inkomsten (ozb/tarieven/huren etc.) óók wordt bijgesteld met dezelfde percentages. Zie hiervoor beslispunt 4 in dit voorstel. Tenslotte heeft het Rijk de korting op jeugdhulp (€ 1,7 mln.) laten vervallen vanaf 2026. Het Rijk voegt deze middelen weer toe aan het gemeentefonds. Dit betekent dat ook de taakstelling op jeugdhulp, die tegenover deze korting was opgenomen in de begroting vanaf 2026, ook komt te vervallen. Per saldo betreft dit voor de exploitatie een budgettair neutrale wijziging. C. Aanvulling collegeprogramma In onderstaand overzicht treft u de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma:

4/5

(bedragen x €1.000) Aanvul l ende voor st el l en col l egepr ogr amma

1. Onderzoek ‘Rioolw at er’

2. Onderzoek ‘Aant al dak- en t huislozen’ 3. Onderzoek ‘Fysieke plek st art ende ondernemers’ 4. Verkenning ‘HW energieneut raal in 2040’ Tot aal

2025

Toel icht ing Breed onderzoek, w aaronder rioolw at eronderzoek, naar drugsgebruik in de Hoeksche Waard met als doel het voorkomen en t erugdringen van problemat isch drugsgebruik en 100 de gevolgen daarvan. Onderzoek naar het aant al dak- en t huislozen in de Hoeksche Waard en de impact hiervan op de samenleving. Hierna verkennen w e oplossingsmogelijkheden voor de 50 geïdent if iceerde problemen. Onderzoek of een f ysieke plek voor st art ende ondernemers kan w orden opgezet in de 50 Hoeksche Waard, zoals een verzamelgebouw . 75 Verkenning naar w at er nodig is om als gebied in 2040 energieneut raal t e zijn.

275

Wij stellen voor de onderzoeken 1-3 in 2025 te dekken uit de algemene reserve en hiervoor eenmalig € 200.000 over te hevelen naar de reserve Tijdelijke beleidsimpulsen, net als de ‘beleidsontwikkelingen 2025 uit de Perspectiefnota 2025. De kosten voor ‘4. Verkenning HW energieneutraal in 2040’ dekken wij uit toekomstige middelen klimaatfonds danwel uit bestaande budgetten. Begrotingswijzigingen Wij verwerken de uitkomsten van de Septembercirculaire 2024 in de Begroting 2025-2028 via de 1e begrotingswijziging 2025 en de aanvullende voorstellen uit het geactualiseerde collegeprogramma via de 2e begrotingswijziging 2025 (bijlage 2). Communicatie Van de begroting 2025 wordt een infographic opgesteld. Deze wordt gepubliceerd in het Kompas en op de website van de gemeente. Daarnaast wordt de begroting digitaal opgesteld in Tangelo. Deze digitale begroting is via de website toegankelijk voor inwoners, raadsleden etc. Uitvoering Het vervolgproces is als volgt: Technische briefing raad Beeldvormende raad Oordeel/besluitvormende raad

donderdag 10 oktober 2024 dinsdag 15 oktober 2024 dinsdag 5 november 2024

Bijlagen 1. Begroting 2025 gemeente Hoeksche Waard 2. 1e en 2e Begrotingswijziging 2025 Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard

D.E. Koops secretaris

F.D van Heijningen ValidSigned door Enno Koops burgemeester op 08-10-2024

ValidSigned door Erik van Heijningen op 08-10-2024

5/5