Raadsvoorstel Begroting 2023-2026 Hoeksche Waard

Voorstel Aan: Raad Van: Financieel advies en Control Zaaknummer: Z/22/150520 Documentnummer: DOC-22624420 Portefeuillehouder: wethouder Van der Wulp Datum: 11 oktober 2022 Onderwerp Begroting 2023 - 2026 Beslispunten: 1. De Begroting 2023 vast te stellen 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2024-2026 3. De investeringskredieten 2023 uit het investeringsoverzicht vast te stellen 4. De belastingen en tarieven voor 2023 te indexeren met 4,9% 5. De 1e begrotingswijziging 2023 vast te stellen met de effecten van de Septembercirculaire 2022 Inleiding Met de behandeling van de Kaderbrief 2023 heeft de raad de uitgangspunten en kaders vastgesteld die als basis dienen voor en uitgewerkt zijn in de Begroting 2023 – 2026 (zie bijlage 1). Jaarlijks biedt het college de begroting aan voor vaststelling door de raad in november. Met de vaststelling van de begroting geeft de raad uiting aan het budgetrecht. Ná het opstellen van de concept begroting is de Septembercirculaire 2022 gepubliceerd. In dit raadsvoorstel treft u de uitkomsten van de Septembercirculaire 2022. Deze uitkomsten verwerken wij in de begroting via de 1e begrotingswijziging 2023 (bijlage 3). Beoogd effect Een structureel sluitende begroting aanbieden aan de raad. Argumenten 1.1 De Begroting 2023-2026 is sluitend in de jaren 2023-2025 Deze begroting is sluitend in de jaren 2023-2025.

In 2026 treedt het nieuwe kabinet aan en zijn de Rijksmiddelen aanzienlijk lager dan in de jaren 2023-2025. Het Rijk en de VNG zijn in overleg over een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten vanaf 2026. Het gevolg hiervan is dat onze begroting in 2026 niet structureel in evenwicht is. Uiteraard blijven wij deze ontwikkeling nauwlettend volgen. Voor het reguliere toezicht door de Provincie dient de Begroting 2023-2026 sluitend te zijn in jaarschijf 2023 of uiterlijk in jaarschijf 2026. De begroting is sluitend in 2023 en voldoet hiermee aan het toezichtkader van de provincie. Op 13 september 2022 stelde de gemeenteraad de Kaderbrief 2023-2026 vast. Deze kaderbrief liet eveneens een sluitend perspectief zien in 2023-2025. Het structurele begrotingssaldo van de voorliggende begroting is in jaarschijf 2023 gunstiger uitgevallen, met name als gevolg van de actualisatie van het investeringsplan. Voor de analyse van de verschillen tussen de kaderbrief en de begroting verwijzen wij naar het samenvattend financieel beeld in de inleiding van de begroting. 1/5

1.2 De effecten van de Septembercirculaire 2022 verwerken wij via de 1e begrotingswijziging 2023 Ná het opstellen van de begroting 2023-2026 is de Septembercirculaire 2022 gepubliceerd. De uitkomst van deze circulaire heeft effect op het structurele begrotingssaldo 2023-2026 (zie onderdeel Financiën). Wij verwerken deze uitkomsten via de 1e begrotingswijziging 2023. 1.3 De uitkomst van de Begroting 2023-2026 inclusief de effecten van de Septembercirculaire 2022 is de ‘basis’ voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord De uitkomst van de Begroting 2023-2026 inclusief de 1e begrotingswijziging 2023 (Septembercirculaire 2022) is de basis voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord in het collegeprogramma. De positieve begrotingssaldi voor de jaren 2023-2025 zullen betrokken worden bij deze uitwerking. De uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord in het collegeprogramma vindt gezamenlijk met de raad plaats. Het college organiseert hiervoor op 3 november een bijeenkomst met de raad. 1.4 De begroting 2023 is ‘beleidsneutraal’ Deze begroting is 'beleidsneutraal'. Dit houdt in dat het beleid uit de voorliggende raadsperiode ook in deze begroting 2023 is verwerkt met uitzondering van het beleid dat in de Begroting 2022 incidenteel is opgenomen voor jaarschijf 2022.

Bij de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord in het collegeprogramma vindt de integrale afweging plaats over het nieuwe beleid uit het Hoofdlijnenakkoord en over het al dan niet voortzetten van het incidentele beleid uit 2022. Uiteindelijk zal de uitkomst van deze integrale afweging worden verwerkt in het collegeprogramma. Het collegeprogramma zal in de raad van december worden behandeld en via een begrotingswijziging verwerkt in de begroting 2023. Hiervoor ontvangt u een voorstel, waarbij het positieve saldo van de Begroting 2023-2026, inclusief de uitkomsten Septembercirculaire 2022, in de jaarschijven 2023-2025 worden ingezet om de ambities uit het Hoofdlijnenakkoord te dekken. 4.1 In de Septembercirculaire 2022 is de raming van het centraal planbureau (CPB) voor de index geactualiseerd. In de raad van 13 september 2022 is Kaderbrief 2023-2026 door de raad vastgesteld. Hierin zijn de ‘grondslagen/uitgangspunten’ voor het opstellen van de Begroting 2023 opgenomen. Onderdeel hiervan is de indexering van de uitgavenbudgetten en de inkomstenbudgetten (belastingen en tarieven) conform ‘Bruto Binnenlands Product’ (BBP). De raming van het CPB in de meicirculaire 2022 bedroeg 3,0%. De Begroting 2023-2026 is nog gebaseerd op deze uitgangspunten.

In de Septembercirculaire 2022, welke na het opstellen van de begroting is gepubliceerd, is de actuele raming van het BBP door CPB bijgesteld naar 4,9%. Voor verhoging van deze index ontvangen wij via de Septembercirculaire 2022 een inflatievergoeding van het Rijk. In het kader van ‘realistisch ramen’ zetten wij deze middelen in om de indexering van de uitgavenbudgetten in de begroting te verhogen van 3,0% naar 4,9%. Deze bijstelling aan de uitgavenkant, de vergoeding van het Rijk en de bijstelling van de inkomsten (belastingen en tarieven) verloopt per saldo budgetneutraal. Dit betekent dat wij de actuele indexering ook toepassen voor de inkomsten door de belastingen en de tarieven te verhogen van 3,0% naar 4,9% om te voorkomen dat er een nadelig effect in de begroting ontstaat. In het Hoofdlijnenakkoord ‘Samen doordacht doen’ is het uitgangspunt de lokale lasten met maximaal de inflatiecorrectie te verhogen. Kanttekeningen 1.1 De ‘beleidsneutrale’ Begroting 2023-2026 bevat niet het incidentele beleid dat vorig jaar in de Begroting 2022 incidenteel is opgenomen in jaarschijf 2022. Bij de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord in het collegeprogramma vindt de integrale afweging plaats om het incidentele beleid desgewenst voort te zetten (zie ook argument 1.5).

Aangezien de beschikbare middelen schaars zijn, zullen keuzes gemaakt dienen te worden om de begroting structureel in evenwicht te houden. 2/5

5.1 De Septembercirculaire 2022 kondigt extra Rijkmiddelen aan voor Klimaat en Energie en voor de invoering van de Omgevingswet. Het Rijk stelt de komende jaren tot 2030 € 5,6 miljard beschikbaar voor Klimaat en Energie. Daarnaast wordt in de Septembercirculaire aangekondigd dat gemeenten in 2023-2025 extra middelen ontvangen voor de invoering van de Omgevingswet. De verdeling van deze extra Rijksmiddelen per gemeente volgt in een later stadium. Financiën Begroting 2023-2026 De Begroting 2023-2026 sluit met de volgende structurele eindsaldi: (bedragen x €1 mln) St r uc t ur e e l be gr ot ingssal do A. Structureel begrotingssaldo 2023- 2026

2023 2,1

2024 2,0

2025 4,5

2026 - 9,0

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar het samenvattend financieel beeld in de inleiding van de begroting. Uitkomsten Septembercirculaire 2022 De uitkomsten van de Septembercirculaire 2022 zijn van invloed op het begrotingssaldo 2023-2026: (bedragen x €1 mln) Se pt e m be r c ir c ul air e 2022 1. Ruimte onder BCF plafond 2. Richtlijn jeugdhulp 3. Eenmalige rijksbijdrage 4. V ergoeding inflatie 5. Overige ontw ikkelingen

2023 0,4

1,5 - 0,2

2024 0,4 1,1 1,5 0,1

2025

2026

0,4 1,1

0,4 0,7

1,5 0,2

3,6 1,5 1,5

Subt ot aal

1,7

3,1

3,2

7,7

6. Aanpassing uitgavenbudgetten met prijsindex (1,9%) 7. Aanpassing inkomstenbudgetten met prijsindex (1,9%)

- 2,5 1,0

- 2,5 1,0

- 2,5 1,0

- 2,5 1,0

B . E f f e c t Se pt e m be r c ir c ul air e 2023- 2026

0,2

1,6

1,7

6,2

Toelichting op de tabel 1. Ruimte onder BCF plafond: Gemeenten krijgen betaalde btw terug uit het BTW-compensatiefonds. Dit fonds is gemaximeerd. Declareren gemeenten meer btw dan beschikbaar, dan wordt dit verrekend met het gemeentefonds. Als gemeenten minder declareren, wordt dit toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor 2022 is de verwachting dat de gezamenlijke gemeenten minder declareren dan dat er in het fonds beschikbaar is. Dit bedrag wordt dus toegevoegd aan het gemeentefonds. De provinciaal toezichthouder staat toe dat gemeenten een meerjarige stelpost opnemen als inschatting op de jaarlijkse onder- of overschrijding van het plafond. Dit ter hoogte van de laatst bekende afrekening. Ons gemeentelijk aandeel hierin is op basis van de laatste afrekening € 0,4 mln. hoger. 3/5

2. Richtlijn Jeugdhulp: Het Rijk en de VNG zijn voor de jaren 2024, 2025 en 2026 overeengekomen dat gemeenten in de begroting 2023 mogen uitgaan van een voordeel ter grootte van 100% van de bedragen uit het rapport van de arbitragecommissie. Eerder was dat nog 75%. Dit voordeel bestaat uit een combinatie van enerzijds een aanpassing van de extra Rijksmiddelen voor jeugdhulp en anderzijds mogen gemeenten de uitgaven in de begroting voor jeugdhulp naar beneden bijstellen, omdat het rijk in het kader van de Hervormingsagenda maatregelen treft waardoor gemeenten minder kosten maken. Het gaat om maatregelen waarbij gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Op dit moment is nog niet bekend welke (wettelijke) maatregelen het rijk zal treffen. 3. Eenmalige rijksbijdrage: Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Voor de Hoeksche Waard ca. € 3,6 mln. in 2026. 4. Vergoeding inflatie: In de Septembercirculaire 2022 ontvangen gemeente een vergoeding voor de toename van de inflatie met 1,9% (van 3,0% naar 4,9%) op basis van de bijgestelde CPB ramingen. Deze vergoeding wordt ingezet voor de bijstelling van de prijsindexatie op de uitgavenbudgetten (zie ook ‘6. Aanpassing uitgavenbudgetten’). 5.

Overige ontwikkelingen: Deze bijstellingen van de hoogte van de algemene uitkering zijn met name het gevolg van mutaties in het woningbouwprogramma. Verder voegt het rijk in 2026 extra middelen toe als gevolg van een correctie op het accres in 2026. Voor de jaren 2022 tot en met 2025 is het ‘accres’ vastgezet op basis van afspraken tussen de VNG en het Rijk ten behoeve van een stabieler begrotingsbeeld. 6. Aanpassing uitgavenbudgetten: Het benodigd extra budget voor het aanpassen van de index van de uitgaven met 1,9% (van 3,0% naar 4,9%) bedraagt ca. € 2,5 mln. 7. Aanpassing inkomstenbudgetten: Het effect van het aanpassen van de index van de inkomsten met 1,9% (van 3,0% naar 4,9%) bedraagt ca. € 1,0 mln. Wij verwerken de uitkomsten van de Septembercirculaire 2022 in de Begroting 2023-2026 via de 1e begrotingswijziging 2023. Structurele begrotingssaldo 2023-2026 inclusief de uitkomsten van de Septembercirculaire 2022 (1 e begrotingswijziging 2023) De Programmabegroting 2023-2026 sloot met structurele eindsaldi in 2023-2025. Na de verwerking van de effecten van de Septembercirculaire 2022 is het structurele begrotingssaldo 2023-2026 als volgt: (bedragen x €1 mln) St r uc t ur e e l be gr ot ingssal do inc l se pt c ir c 2022

2023

2024

2025

2026

A. Structureel begrotingssaldo 2023- 2026 B. Uitkomsten Septembercirculaire 2022

2,1 0,2

2,0 1,6

4,5 1,7

- 9,0 6,2

St r uc t ur e e l be gr ot ingssal do inc l 1e B W 2023 ( A+B )

2,3

3,6

6,2

- 2,8

4/5

Bovenstaande saldi vormen de basis voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord in het collegeprogramma. In december 2022 ontvangt u een voorstel om de positieve saldi in de Begroting 20232026 en de uitkomsten Septembercirculaire 2022 (1e begrotingswijziging 2023) in de jaarschijven 2023-2025 in te zetten om de ambities uit het Hoofdlijnenakkoord te dekken. Brief toezichthouder In de brief van de provincie ‘Tussenbericht Financieel toezicht 2022’ (zie bijlage 2) zijn enkele aandachtspunten voor het opstellen van de begroting 2023 opgenomen. In de brief benadrukt de provincie de ‘verscherpte’ richtlijnen ten aanzien van de incidentele baten en lasten. Bij het opstellen van de begroting is hier reeds rekening mee gehouden. Communicatie Van de begroting 2023 wordt een infographic opgesteld. Uitvoering Behandeling Begroting 2023-2026 (inclusief 1e begrotingswijziging: uitkomsten Septembercirculaire 2022) Technische briefing raad donderdag 20 oktober 2022 Aanleveren technische vragen bij griffie maandag 31 oktober 2022 Beeldvormende raad dinsdag 1 november 2022 Versturen antwoorden technische vragen maandag 7 november 2022 Aanleveren moties/amendementen woensdag 9 november 2022 Oordeel/besluitvormende raad donderdag 10 november 2022 Uitwerking Hoofdlijnenakkoord in collegeprogramma Bijeenkomst uitwerking Hoofdlijnenakkoord Collegeprogramma inclusief begrotingswijziging

donderdag 3 november 2022 november/december

Bijlagen 1. Programmabegroting 2023 – 2026 2. Brief provincie ‘Tussenbericht Financieel toezicht 2022’ 3. 1e begrotingswijziging 2023

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard

V.A.H. Martens loco-secretaris

Ch. B. Aptroot burgemeester

5/5