Raadsvoorstel

Voorstel Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/25/321648 DOC-251046060 wethouder Peters Opvoeden en Opgroeien Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Zienswijze op de voorgestelde begrotingswijziging op basis van de eerste bestuursrapportage 2025 van de Dienst Gezondheid en Jeugd voor het onderdeel Serviceorganisatie Jeugd.

Beslispunten: 1. In te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging op het onderdeel Serviceorganisatie Jeugd. 2. De zienswijzebrief vast te stellen en te versturen aan het Dagelijks Bestuur van de GR Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ. Samenvatting voorstel De raad wordt voorgesteld om in te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging voor het onderdeel Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) De belangrijkste redenen voor de benodigde extra middelen komt door de groei van het jeugdhulpgebruik vanaf 2024. De DG&J heeft dit in hun bestuursrapportages in 2024 ook gerapporteerd. De DG&J heeft deze ontwikkelingen verder uitgewerkt in hun eerste bestuursrapportage 2025 en vraagt de gemeenteraden om hun zienswijze op de voorgestelde begrotingswijziging. Inleiding Voor u ligt het voorstel voor de zienswijze op de voorgestelde begrotingswijziging op basis van de eerste bestuursrapportage 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J) (zie bijlage 1). Het doel van de bestuursrapportage is om de 10 gemeenteraden te informeren over beleidsmatige ontwikkelingen en/of financiële afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde begroting. En om, indien noodzakelijk, bijsturingsmaatregelen voor te leggen. Daarnaast wordt, op basis van de eerste vier maanden van 2025, een financiële prognose gegeven voor 2025.

De gemeenteraad wordt om een zienswijze gevraagd over de voorgestelde begrotingswijziging op het onderdeel Serviceorganisatie Jeugd (SOJ). Hoewel er geen zienswijze gevraagd is voor het onderdeel DG&J (GGD/LVS/Veilig Thuis), willen wij toch een aantal aandachtspunten meegeven ter overweging. Beoogd effect Door het uitbrengen van een zienswijze op de eerste bestuursrapportage 2025 van de DG&J kan uw raad overwegingen meegeven, die passen bij de kaderstellende en controlerende rol van uw raad. Op basis van de eerste bestuursrapportage 2025 van de GR wordt voor de PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Serviceorganisatie Jeugd voorgesteld om de gemeentelijke bijdrage met € 8,1 miljoen op regioniveau te verhogen. Dit als gevolg van onder andere groei in het gebruik van jeugdhulp. Argumenten 1.1 Op basis van de eerste bestuursrapportage stelt de DG&J een begrotingswijziging voor van €8,1 miljoen voor het onderdeel SOJ Het aandeel van de Hoeksche Waard bedraagt € 3,8 miljoen. De grootste oorzaak is de groei van het jeugdhulpgebruik in 2024. Bij het opstellen van de begroting 2025 was dit nog niet voorzien. 2.1 De raad heeft het recht om een zienswijze te geven op de voorgestelde begrotingswijziging. De GR DG&J levert een belangrijke bijdrage aan het realiseren van doelstellingen en ambities van de gemeente op onder andere publieke gezondheid, jeugdzorg, leerplicht en Veilig Thuis. Ons financiële aandeel in de GR is aanzienlijk. Afwijking van doelen, activiteiten of de GRbijdrage kunnen een groot effect hebben op onze gemeentelijke begroting. Een zienswijze is een middel om de belangen van de Hoeksche Waard te behartigen. Via deze weg kan de raad aangeven dat zij het ergens niet mee eens zijn, hun zorgen uiten of attenderen op voor hen belangrijke aandachtspunten. De zienswijze kan ook benut worden om steun uit te spreken of de GR specifiek te bedanken voor haar inzet. Kanttekeningen 1.1.

Instemmen met de voorgestelde begrotingswijziging heeft een negatief effect op onze begroting Instemmen met de begrotingswijziging zorgt voor een verslechtering van het perspectief van de begroting 2025 met € 3,8 miljoen. 2.1 De bijgevoegde concept zienswijze is bedoeld als advies van het college. Aangezien het uw zienswijze betreft kunt u andere accenten aanbrengen, teksten schrappen of toevoegen. U kunt zelfs besluiten om helemaal geen zienswijze te uiten. Het gaat om wat u als sturing aan de GR wilt meegeven. Het Algemeen Bestuur kan wel (onderdelen van) een zienswijze naast zich neer leggen. Duurzaamheid Niet van toepassing Financiën Serviceorganisatie Jeugd De prognose van de kosten 2025 neemt ten opzichte van de begroting toe met € 8,1 miljoen (+5,2%). Het beeld per gemeente varieert sterk. Er zijn ook enkele gemeenten waarbij de verwachte kosten lager uitkomen dan begroot. In onderstaande tabel is de toename van de gemeentelijke bijdragen op regioniveau en voor gemeente Hoeksche Waard gespecificeerd. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Bedrag % Regio

Percentage

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Hoeksche Waard

(%) Gemeentelijke bijdragen begroting 2025

155.021

Niet gerealiseerde besparingen opgenomen in begroting

1.464

0,9

n.v.t

8.893

0,6

141

Taakgerichte omzetgarantie ASVZ ‘De Break’

450

0,3

71

Per saldo groei jeugdhulpgebruik

7.168

4,6

3.910

Rentebaten en vrijval oude jaren

-1.473

-0,9

-232

Lagere apparaatskosten SOJ

-450

-0,3

-34

Gemeentelijke bijdragen eerste bestuursrapportage

163.073

5,2%

3.856

gemeenten Tariefwijzigingen jeugdbescherming, gesloten plaatsing en pand 8

2025

Tariefwijziging jeugdbescherming, gesloten plaatsing en pand 8 De tariefwijziging binnen de jeugdbescherming en de gesloten plaatsingen leiden tot een kostenstijging. Deze stijging is het gevolg van meerdere aanpassingen, waaronder het vervallen van tijdelijke kortingen binnen de jeugdbescherming, een structurele verhoging van het tarief voor gesloten plaatsingen met 30% en een tariefstijging bij een specifieke locatie (pand 8) per september 2024. Deze aanpassingen zijn grotendeels niet beïnvloedbaar en opgelegd vanuit landelijke kaders en landelijke tariefontwikkelingen. Extra kosten jeugdhulp voorziening “De Break” In 2025 is een omzetgarantie van €450.000 toegekend aan deze jeugdhulpvoorziening. Dit is vanwege structurele onderbezetting en bijbehorende financiële tekorten. De Break is een essentiële voorziening ter voorkoming van uithuisplaatsingen, vooral in acute situaties. Per saldo jeugdhulpgebruik De stijging heeft zich grotendeels in 2024 voorgedaan zoals de DG&J gerapporteerd heeft in de eerste en tweede bestuursrapportage in 2024. De DG&J heeft toen een voorstel gedaan voor een begrotingswijziging voor de begroting van 2025. Dit voorstel hebben wij (net als andere gemeenten) afgewezen.

In de slotrapportage 2024 namen wij hiervoor een financieel aandachtspunt op (pagina 25 Slotrapportage 2024), waarbij is aangegeven dat na enige tijd van stabilisatie van de kosten voor jeugdhulp een opwaartse druk van de kosten te zien. Voor de Hoeksche Waard zagen we dat we te maken hebben met hogere kosten als gevolg van een aantal jeugdigen die een hoog specialistische zorgbehoefte hebben mét navenante hoge kosten. Dit leidde ertoe dat wij in 2024 de budgetten in onze begroting 2024 met € 2 miljoen moesten bijstellen. Dit namen wij op in de slotrapportage 2024. De deelnemersbijdrage 2025 verhoogden wij (nog) niet omdat dit in dat stadium nog te vroeg was om de begroting 2025 hierop al bij te stellen. Wij wilden hierbij de voorziene maatregelen, die wij in het kader van jeugdhulp naar voren willen nemen door onze jeugdteams verder te versterken, eerst afwachten en sterk inzetten op deze “beweging” om op die manier dure jeugdzorg te kunnen vermijden/te kunnen reduceren. In de voorjaarsnota 2025 verhoogden wij de deelnemersbijdrage 2026 en verder op basis van de door SOJ ingediende begroting 2026.

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Belangrijk om te weten is dat de primaire begroting SOJ 2025 is opgesteld op basis van het forecast model van januari 2024. De referentiemaand die hiervoor gebruikt is, is november 2023. De eerste burap is gebaseerd op het forecastmodel van mei 2025. De referentiemaand die hiervoor gebruikt is, is maart 2025. De oorzaken van de verschillen die we zien tussen de primaire begroting en de eerste burap liggen dus voor het grootste deel in het jaar 2024. Voor de Hoeksche Waard geldt dat er ten opzichte van de primaire begroting sprake is van een forse kostenstijging op de volgende onderdelen: - Jeugdhulp ambulant (+1,8 miljoen) - Landelijk Transitiearrangement (+1,3 miljoen) - Jeugdhulp met verblijf (+853.000) Jeugdhulp ambulant is een brede productgroep. Er is sprake van een stijging van 20% in het aantal jeugdigen wat een vorm van ambulante zorg ontving. Binnen deze groep is de stijging met name zichtbaar in de producten begeleiding, jeugd GGZ en zorg bij ernstige dyslexie. Met de inzet van jeugdhulp naar voren verwachten we op termijn op deze post een afname te gaan zien. Ook het vaststellen en implementeren van de nieuwe verordening jeugdhulp (najaar 2025) zal hierin bijdragen evenals het programma “Helpen door te doen”. Het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) betreft landelijk gecontracteerd zorg voor uitzonderlijke hulpvragen.

Het betreft gespecialiseerd jeugdhulp die niet op kleinere schaal georganiseerd kan worden vanwege dat deze vormen van zorg zo specialistisch zijn en er slechts een kleine groep jeugdigen per gemeente hier gebruik van maakt. Voor de Hoeksche Waard zien we dat er een toename is voor specialistische GGZ zonder verblijf. Daarnaast zien we in het LTA met verblijf niet zozeer een toename in het aantal jeugdigen, wel een toename in de kosten. Dit komt doordat er enkele jeugdigen zijn met een zeer complexe en intensieve zorgvraag. Ook in het onderdeel Jeugdhulp met verblijf zien we met name een kostenstijging en geen stijging in het aantal jeugdigen. De kostenstijging zit in de categorie wonen. Dit betreft ook jeugdigen met een complexe en intensieve zorgvraag. Daarnaast verblijven er momenteel 4 jeugdigen binnen de gesloten jeugdzorg. Financiële effecten 1e bestuursrapportage 2025 De 1e bestuursrapportage 2025 laat zien dat in 2025 de totale kosten/deelnemersbijdrage voor Hoeksche Waard uitkomt op ruim € 24 miljoen. Dit betekent voor de Hoeksche Waard een toename van de kosten/deelnemersbijdrage van € 3,8 miljoen. Hiervoor maken wij een begrotingswijziging in 2025 en verwerken deze, onder voorbehoud van het besluit van het AB DG&J in november 2025, in de najaarsnota 2025 die aan de raad ter besluitvorming zal worden aangeboden.

Compensatie Rijk (voorgaande jaren) Via de meicirculaire 2025 ontvingen wij € 1,6 mln aan extra middelen voor jaarschijf 2025, welke wij al verwerkten in de Voorjaarsnota 2025. Mogelijk ontvangen wij via de septembercirculaire 2025 nog extra middelen vanuit het Rijk over voorgaande jaren (2023/2024). Dit betreft naar verwachting voor onze gemeente een (totaal)bedrag van PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

ongeveer € 2,5 miljoen. Dit bedrag kunnen wij dan inzetten ter (gedeeltelijke) compensatie van het tekort in 2025 (zie Financiële effecten 1e bestuursrapportage 2025). De VNG heeft bij het laatste congres aangegeven zich in te zetten dat gemeenten deze compensatie over voorgaande jaren ontvangen. Als dit niet gebeurt, heeft de VNG aangegeven een rechtszaak tegen de Staat te zullen aanspannen. Voor de jaren 2026 en verder hebben wij ook extra compensatie ontvangen via de meicirculaire 2025. Deze hebben wij al verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Meerjarige doorkijk De 1e bestuursrapportage 2025 van de SOJ geeft uitsluitend een beeld over het kostenniveau 2025. Meerjarige prognoses zijn geen onderdeel van de bestuursrapportage. Zoals hierboven vermeld hebben wij bij de voorjaarsnota 2025 de deelnemersbijdrage al meerjarig (2026 en verder) bijgesteld op basis van de (primaire) begroting 2026 van de SOJ. Als wij het kostenniveau 2025 afzetten tegen de recentelijk bijgestelde begroting op basis van de begroting 2026 van de SOJ, dan zien wij dat het kostenniveau in 2025 € 1,4 miljoen hoger is dan de meerjarig in de begroting opgenomen deelnemersbijdrage. Dit is exclusief de tarievenstijging in 2026. Zonder (aanvullende) maatregelen, verwachten wij ook in 2026 dat de opgenomen deelnemersbijdrage zal moeten worden verhoogd. Deze aanvraag is incidenteel voor 2025.

In 2026 wachten wij de effecten van ingezette maatregelen hiervoor af en bezien bij de volgende bestuursrapportage van DG&J of aanvullende bijstelling van de deelnemersbijdrage/de begroting noodzakelijk is. Ombuigingen in Kadernota 2026 In de Kadernota 2026 zijn diverse ombuigingsmaatregelen opgenomen in het kader van de ‘financiële ravijnjaren’. Ook in het kader van Jeugdhulp is een ombuiging (taakstelling) opgenomen ter grootte van € 0,8 miljoen in 2026 oplopend tot € 2 miljoen vanaf 2029. Deze ombuiging verhoogd de opgave om het hogere kostenniveau van 2025, welke uit de 1 e bestuursrapportage 2025 naar voren komt, weer terug te brengen. Investeringen en dekking Jeugdhulp naar voren In december 2024 heeft de raad ingestemd om extra investeringen te doen in jeugdhulp naar voren. Voor 3 jaar zijn middelen opgenomen ter versterking van de jeugdteams. Dekking van deze kosten komt vanuit de gevormde reserve tijdelijke beleidsimpulsen. In de structurele dekking van jeugdhulp naar voren is (nog) niet voorzien. De versterking van de jeugdteams moet leiden tot een afname van de (duurdere) jeugdzorgkosten. De afname van de kosten voor jeugdzorg kan in de toekomst mogelijk worden ingezet voor structurele inbedding van de versterking van de jeugdteams op het moment als de tijdelijke middelen uit de reserve tijdelijke beleidsimpulsen, aflopen.

Om deze toekomstige dekking mogelijk te maken dienen de kosten voor jeugdhulp met € 1,3 miljoen te worden gereduceerd. Deze ombuiging komt boven op de ombuigingen zoals opgenomen in de Kadernota 2026. DG&J Financiële effecten 1e bestuursrapportage 2025 De 1e bestuursrapportage 2025 laat zien dat in 2025 de totale kosten/deelnemersbijdrage uitkomt op ruim €5,6 miljoen. Dit betekent voor de Hoeksche Waard een toename van de PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

kosten/deelnemersbijdrage van € € 226.000 Hiervoor maken wij een begrotingswijziging in 2025 en verwerken deze, onder voorbehoud van het besluit van het AB DG&J in november 2025, in de najaarsnota 2025 die aan de raad ter besluitvorming wordt aangeboden. Communicatie Na goedkeuring door de gemeenteraad versturen wij de zienswijze aan het Dagelijks Bestuur van de Dienst Gezondheid en Jeugd. Uitvoering De raad is verzocht om hun zienswijze kenbaar te maken vóór 23 september 2025. Het Algemeen Bestuur betrekt de zienswijze bij het definitieve besluit in haar vergadering van 30 oktober 2025. Bijlagen. Bijlage 1: Brief gemeenteraden Bijlage 2: 1e burap 2025 GR DG&J Bijlage 3: Zienswijze gemeente Hoeksche Waard Bijlage 4: Raadsbesluit

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard R.S.M. Heintjes secretaris a.i. {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1