Raadspresentatie beheer openbaar groen - 16 januari 2024

Openbaar groen 2019-heden-toekomst

Waar komen we vandaan? • Herindeling in 2019 • 5 buitendiensten • 5 verschillende werkwijzen • Geen vastgesteld kwaliteitsniveau • Noodzaak voor nieuwe contracten die door schaalvergroting een andere aanbestedingswijze vergden (Europees)

• Data niet op orde

Inleiding presentatie • Aanleiding: Agenderingsverzoek van de raad • Het groenonderhoud leidt tot vele klachten van inwoners en winkeliers. Uw raad wil horen welke acties zijn ondernomen en wat maatregelen geweest zijn om het onderhoudsniveau toch te halen

• Inhoud presentatie – Terugblik 2019 – heden – Analyse meldingen – Ambities biodiversiteit in relatie tot kwaliteitsbeeld

Algemene ontwikkelingen 2019 - heden •

Vakbekwaam personeel vinden en binden is een knelpunt voor zowel de ambtelijke dienst als bij aannemers, waardoor resultaten onder druk kunnen komen

•

Periode Covid19 van invloed op werkzaamheden

•

Inflatie heeft tot grote prijsstijging geleid

•

Media aandacht aan resultaten groenbeheer altijd in piek van het groeiseizoen

•

Maatschappelijke ontwikkeling en stevige politiek bestuurlijke ambities op gebied van duurzaamheid en biodiversiteit → betrokkenheid van medewerkers binnen en buiten vergt tijd

•

Samenwerkingsverbanden als HW Zoemt zijn gestart

•

Aanstelling van een ecoloog

Terugblik ontwikkelingen Buitendienst •

Vanuit 5 locaties is er 1 centrale werf gekomen in Mijnsheerenland

•

HW Werkt heeft een groenploeg met een vast areaal, die werkt vanuit het werkbedrijf in Oud-Beijerland

•

We hebben een uniforme werkwijze gevormd

•

Aanpassing van de organisatie: – Van: inhuur-/seizoenswerkers om pieken op te vangen – Naar: grote contracten en servicegericht werken

•

Veranderingen hebben tijd en impact gehad bij de collega’s, een verandering vraagt altijd gewenning.

Terugblik ontwikkelingen Binnendienst • Integraal beleidsplan met kwaliteitsniveau vastgesteld • Diverse aanbestedingen en contracten op orde gebracht • Objectenregistratie in een beheersysteem • Professionalisering van organisatie rondom meldingen openbare ruimte (fixi), inmiddels werkt waterschap hier ook mee, zodat meldingen niet heen en weer worden gestuurd. • Professionalisering samenwerking binnendienst – buitendienst

Hoe werkt het beheer van de openbare ruimte? • Basis is objectregistratie in een systeem

Hoe werkt het beheer van de openbare ruimte? • Bepalen onderhoudsbehoefte • Onderhoudsbehoefte vertalen naar een programma van eisen • Starten aanbestedingsprocedure • Gunnen van opdracht aan opdrachtnemer • Uitvoering contract

• Controleren resultaatsafspraken

Hoe controleren we de resultaatsafspraken? • • • • •

Tekeningen digitaal voor iedereen die in proces werkt (Incl. legenda) Aannemer voert werkzaamheden uit Beheerder controleert resultaatsafspraken steeksproefsgewijs Resultaten controle vastleggen Resultaat niet behaald? – Opdrachtnemer krijgt termijn om afspraken alsnog te realiseren – Als resultaten dan nog niet behaald worden sancties opgelegd, dit betekent een boete maar buiten verandert het beeld hier niet door

• Regelgeving staat niet toe om op hele korte termijn alternatieven te realiseren (rechtmatigheid)

Resultaat steekproeven • •

• •

•

Aannemer voert beheerwerkzaamheden uit Beheerder beoordeelt locatie (steekproef) op behaalde resultaatsverplichting T/m begin december ruim 2000 locaties beoordeeld We leggen resultaat vast in beheersysteem met foto Klachten gaan vaak voor de beheermaatregel uit, controle van de beheermaatregel is altijd achteraf

Hoe krijgen meldingen een plaats in het beheer? • Meldingen worden door aannemer of buitendienst opgelost • Het groeiseizoen kent een piek in de periode mei t/m september • In dit groeiseizoen is er ook een piek in het aantal meldingen • Groeiseizoen valt samen met vakantieperiode (minder personeel inzetbaar)

Hoe is dit in andere gemeenten? Ervaringen gevraagd bij 5 omliggende gemeenten: •

Bevestiging, de periode mei-september levert de jaarlijkse meldingenpiek, maar het beeld herstelt zich weer

•

De contracten en aannemers vragen ieder groeiseizoen veel aandacht

•

(Fixi-) meldingen helpt in het beheer, alleen levert grote tijdsbelasting

•

Fixi is relatief laagdrempelig om meldingen te doen, andere gemeenten zien hierdoor ook groei van aantal meldingen

•

Vaak ook ontevredenheid bij melder als beeld ‘volgens afspraak is’ (niveau B), de openbare ruimte is geen siertuin

Ambities vs beslag op openbare ruimte •

Beheer van groen in de openbare ruimte is van invloed op de ambities op het gebied van duurzaamheid: – Biodiversiteit – Klimaatadaptatie – Energietransitie – Circulaire economie

• •

Ruimte is schaars, dit is niet altijd direct zichtbaar Afbeelding: bomen in een zone van 3 meter tot ondergrondse infrastructuur, risico bij graafwerkzaamheden!

Toekomstbestendige openbare ruimte De openbare ruimte is de plek waar een deel van de grote maatschappelijke opgaven waar de gemeente voor staat samenkomen, zoals klimaatadaptatie, gezondheid, biodiversiteit, inclusie, circulaire economie, levendige dorpen, energietransitie. Door anders naar de openbare ruimte te kijken en deze vanuit deze opgaven en ambities in te richten, draagt de openbare ruimte bij aan de maatschappelijke behoeften van onze gemeente. Hierbij houden we bij de inrichting rekening met het elkaar fysiek kunnen ontmoeten en de fysieke toegankelijkheid.

Versterken van de biodiversiteit Uitvoeringsagenda biodiversiteit: “Transitie naar functioneel en biodivers beheer en inrichting van de openbare ruimte vóór 2026” (streven) Functionele gebieden beheren we traditioneel: • Verkeersveiligheid • Speelplaatsen • Centrum en evenementen locaties

Overige gebieden zorgen we voor betere balans tussen mens en natuur in openbare ruimte. Dit is goed voor: • Biodiversiteit • Vasthouden van water • Gezondheid • Minder hittestress

Versterken van de biodiversiteit We doen al wat, maar het moet beter. • 17% vd grassen wordt natuurvriendelijk beheerd (deels door HWL) • Maai mei niet op sommige gazons • Exoten bestrijding • Gefaseerd knotten (om en om laten staan) • Inzet op natuurlijke plaagbestrijding • Toevoegen van natuurvriendelijke oevers

Verbindingen en stapstenen

Transitie Van beeldkwaliteit naar functionaliteit en ecologische kwaliteit. • Meer natuurvriendelijk gras (van 25x maaien naar 2x maaien en afvoeren) • Diversiteit en inheemse bomen • Blad en hakhout laten liggen waar dit kan • Groenkanten naar struweel vrijer laten groeien • Meer natuurvriendelijke oevers • Meer groen rond bomen • Bij toevoegingen bewust soorten kiezen • Minder monoculturen van bomen

Verandering van uitstraling Deze verandering vraagt gewenning en dus tijd zowel voor de ambtelijke organisatie, onze inwoners als voor uw raad. Als we het goed doen, gaan de reacties en meldingen via Fixi toenemen.

Concrete veranderingen in het beeld • • • •

•

Meer plekken in de Hoeksche Waard met hoger en bloemrijk gras. Hogere begroeiing van slootkanten Blad, gras en ander maaisel aanwezig in het openbaar groen GeWild-groen plekken waar de natuur meer ruimte krijgt

Natuurvriendelijk beheer betekent niet per definitie ’rommelbeheer’

Benodigde bouwstenen voor de toekomst Budgetneutraal: • Verbeteren communicatie en verwachtingsmanagement naar inwoners gelet op de bestuurlijke opgave van een transitie naar ander beheer • Resultaatsafspraken met aannemers strikt hanteren en sanctioneren • Actief analyseren meldingen openbare ruimte en hierop anticiperen • Ruimte voor de transitie naar ander beheer, mogelijk meer meldingen omdat niet iedereen dit wenselijk vindt We kunnen nu grote stappen zetten met een kleine investering in toezichthouders en verdere professionalisering op directievoering en toezicht.

Samenwerking blijft belangrijk Partners: • Waterschap Hollandse Delta: loopt voorop in natuurvriendelijk beheer, hun ervaring kunnen we gebruiken •

HW zoemt: heeft mensen in de dorpen klaarstaan die biodiversiteit ook heel belangrijk vinden en willen helpen

•

Hoekschewaards Landschap: beheert stukken in de openbare ruimte voor de gemeente, die blijven belangrijk voor ecologische structuur.