Raadspresentatie 19 mei

Raadsbijeenkomst 19 mei

Vandaag gaan wij in gesprek over...

• Schets proces tot vandaag • Samen besturen • De maatschappelijke context van de Hoeksche Waard • De financiële context van de gemeente Hoeksche Waard • Inbreng gemeenteraad, wat wilt u meegeven?

Formatieproces tot vandaag

• 12 april raadsbijeenkomst uitkomst informatieproces tot vandaag • Op basis van advies informateur inhoudelijke gesprekken gevoerd

• 13 mei persbericht: akkoord nabij en bekendmaking kandidaat wethouders • 19 mei in gesprek met raad

Thema’s • Verhaal van de Hoeksche Waard en lobby

• Mobiliteit en bereikbaarheid • Organisatie

• Samen besturen en participatie

• Rust en activiteiten op zondag

• Dienstverlening

• Sociaal Domein

• Dierenwelzijn

• Veiligheid

• Duurzaamheid

• Wonen

• Economie

• Financiën • Levendige dorpen

Samen besturen

• In samenspel en verbinding • Transparantie, vertrouwen en wederzijds respect

Introductie

Gerard Leggedoor Strategisch adviseur

Maatschappelijke context S O CIAAL

ECO N O M ISC H

N ATU U R

• Toenemende ongelijkheid • Individualisering • Dubbele vergrijzing • V erstedelijking • Woningmarktcrisis • Nasleep coronapandemie • Risico op ondermijning • Afname inwoners landelijk gebied • Extramuralisatie zorg • V eranderende relatie overheid-inwoner

• Flexibilisering arbeidsmarkt • Krimpende beroepsbevolking • Economische schaalvergroting • V erduurzaming van de economie • Digitalisering en robotisering

• Klimaatverandering • Stikstofcrisis • Afname biodiversiteit • Schaarste grondstoffen

O O RL O G O EKRAÏN E • Internationale dreiging • V luchtelingenstroom • Schaarste grondstoffen en energie • Energieafhankelijkheid en energietransitie • Export onder druk • Inflatie raakt gemeentelijke uitvoering • Samenwerking op lokaal, regionaal en nationaal niveau vereist

Impact Hoeksche Waard (1) Het Rijk legt steeds meer taken en verantwoordelijkheden bij de gemeente neer, vooralsnog zonder overeenkomstig budget: • Decentralisatie sociaal domein; • Omgevingswet; • Klimaatwetgeving; • Gevolgen oorlog Oekraïne (o.a. opvang vluchtelingen, ondersteuning aan Oekraïners en Russen, risico’s voor digitale veiligheid en economische sancties voor Russische bedrijven).

Impact Hoeksche Waard (2) Macroniveau • Regionaal-economische verschillen: vestigingsklimaat en veerkracht lokale economie Mesoniveau • Gemeentelijke taken: meer & ingewikkelder • Klassieke ruimtelijke opgaven in verbinding met regio: duurzaamheidstransities • Woningmarktcrisis: ambities onder druk • Aardgasvrij: ambities versus beschikbare middelen Microniveau

• Kwetsbare inwoners: uitvoerbaarheid & menselijke maat • Toenemende zorg- en ondersteuningsvraag: vraag neemt toe, maar budget blijft achter • Kloof overheid-inwoner: polarisatie en wantrouwen richting overheid

Dilemma’s en uitdagingen 1. Ambitie vs de financiële mogelijkheden 2. Samenhang en solidariteit in de samenleving vs verdergaande polarisatie 3. Eigenheid/identiteit dorpen vs het meegaan in de grote (inter)nationale opgaven en technologische ontwikkelingen 4. Kwaliteit ruimtelijke omgeving vs groei aantal inwoners, economie, mobiliteit

Financiën

Introductie Gerben Schipper Henri Loeff Strategisch adviseur financiën ▪ Coördinatie planning & control cyclus ▪ Financieel beleid ▪ Financiële advisering

Inhoud Gemeentefinanciën ▪ Overzicht baten en lasten Begroting 2022

Financiële gezondheid ▪ Benchmark Financiële gezondheid gemeenten ▪ Provinciaal toezicht

Globale indicatie financiële ontwikkelingen ▪ Begrotingssaldo obv vastgestelde besluiten ▪ Ontwikkelingen in huidige beleid ▪ Kansen en risico’s

Vervolgproces op hoofdlijnen

Gemeentefinanciën

Gemeentefinanciën

Gemeentefonds: ▪ Algemene uitkering ca. 120 mln. nb fluctuaties->’bevriezen’ accres

Belastinginkomsten ▪ Ozb ca. 18 mln.: Coelo atlas 2022 ’Woonlasten meerpersoonshuishoudens’ HW plaats 17 van 350 ▪ Rioolheffing ca. 9 mln.; afvalstoffenheffing ca. 9 mln. : te besteden aan specifieke taken

Financiële gezondheid Rapport BDO ‘Benchmark Financiële gezondheid gemeenten’ ▪ ▪ ▪

HW nummer 1 in de categorie 50.000-100.000 inwoners Hoog eigen vermogen (algemene reserve); weinig schulden (lage rentelasten); lage belastingtarieven tov landelijk gemiddelde Waarschuwing: gemeenten staan voor grote financiële uitdagingen (energietransitie / woningbouw etc.)

Provinciaal toezicht ▪ ▪ ▪ ▪

Oordeel Begroting 2022: Risicoprofiel verbetert van ‘oranje’ naar ‘groene’ gemeente Jaarschijven 2022-2025 structureel in evenwicht Beheerplannen geharmoniseerd/ geactualiseerd Nieuwe richtlijnen voor incidentele baten en lasten miv Begroting 2023 : • alle lasten en baten zijn structureel • incidentele baten en lasten zijn uitzondering (duidelijke én onvoorwaardelijke einddatum) -> strengere voorwaarden incidenteel beleid (inzet algemene reserve)

Globale indicatie financiële ontwikkelingen Ontwikkeling structureel meerjarenperspectief (x € 1 miljoen)

2023

2024

2025

2026

A. Structureel resultaat Begroting 2022 (inclusief meerjarige effecten Slotrapportage 2021)

0,2

1,1

2,3

2,3

Ontwikkelingen huidig beleid

2023

2024

2025

2026

Bijdrage aan Dienst Gezondheid en Jeugd obv concept Begroting 2023 (Jeugdhulp) Wmo Leerlingenvervoer Openbaar gebied (aanbestedingen) Bijdrage aan Veiligheidsregio ZHZ, Omgevingsdienst ZHZ en SVHW Herberekening kapitaallasten / dividend Correcties incidentele baten en lasten (obv nieuwe handreiking provincie) Overige ontwikkelingen Zomerrapportage 2022 B. Totaal ontwikkelingen huidig beleid (excl PM) C. Structureel resultaat ná ontwikkelingen huidig beleid (A + B)

-1,9 -1,3 -0,5 -1,7 -0,8 0,7 -1,5 PM -7,0 -6,8

-2,2 -1,3 -0,5 -1,7 -0,7 0,2 -0,9 PM -7,1 -6,0

-2,1 -1,3 -0,5 -1,7 -0,7 0,2

-1,9 -1,3 -0,5 -1,7 -0,7 0,1

PM -6,1 -3,8

PM -6,0 -3,7

Kansen en risico's

2023

2024

2025

2026

Herverdeling gemeentefonds (Algemene uitkering) obv publicatie dec 2021 Bevriezen opschalingskorting Accres obv regeerakkoord obv rekentool Pauw (incl afslag ivm behoedzaamheid) Rijksmiddelen Jeugd (surplus irt 75% richtlijn) Invoering omgevingswet Harmonisaties Oekraine D. Totaal kansen en risico's huidige beleid (exclusief PM posten) E. Structureel resultaat inclusief actuele kansen en risico's (excl PM posten) (C+D) % van het begrotingstotaal

-0,7 1,5 2,7 1,3 PM PM PM 4,8 -2,0 -1,0%

-2,0 2,0 5,2 1,2 PM PM PM 6,4 0,4 0,2%

-3,0 2,5 6,0 1,1 PM PM PM 6,6 2,8 1,4%

-3,0 0,0 2,4 0,0 PM PM PM -0,6 -4,3 -2,2%

NB Proces Zomerrapportage 2022 loopt nog (niet volledig)

Globale indicatie financiële ontwikkelingen ▪ Verwachting: jaarschijf 2023 én 2026 niet sluitend

▪ Zomerrapportage 2022: grote negatieve impact Jeugdhulp / Wmo / openbaar gebied (aanbestedingen) ▪ Meicirculaire 2022 belangrijk: uitkomst herverdeling gemeentefonds / effecten regeerakkoord / Rijksmiddelen Jeugdhulp ▪ 2026: terugval Rijksmiddelen (accres/jeugd) en terugkeer opschalingskorting; landelijk knelpunt ▪ Nieuwe financieringssystematiek in voorbereiding tbv stabiliteit accres miv 2026; 2023 tot 2025 accres mogelijk ‘bevroren’ ▪ Niet opgenomen zijn: ▪ Rijksmiddelen Klimaat (35 mld.: omvang en verdeling gemeenten nog onbekend) ▪ Nieuwe ambities / voortzetten van incidenteel beleid uit voorgaande raadsperiode

Gemeentefinanciën

Toezichtkader provincie ▪ ▪

Indien 2023 structureel sluitend, dan MJB geen onderdeel toets Indien 2023 niet structureel sluitend, dan uiterlijk vanaf 2026 in evenwicht

Opties om tot een sluitende begroting te komen ▪ ▪ ▪ ▪

Bestaand beleid schrappen ter dekking van nieuw beleid (“oud voor nieuw”) Nieuwe opgaven Rijk (klimaat etc.) koppelen aan extra Rijksmiddelen Inzetten Algemene reserve Verhogen van de belastingen

Vervolgproces op hoofdlijnen Juni

Zomerrapportage 2022 (bijstelling huidig beleid)

Juni/juli

Kaderbrief 2023-2026 (uitkomst Meicirculaire 2022) ▪ ▪ ▪

November

herverdeling gemeentefonds effecten regeerakkoord rijksmiddelen jeugdhulp

Begroting 2023-2026 (exclusief Coalitieakkoord)

Mei-december Uitwerking Coalitieakkoord ▪ ▪ ▪ ▪

Nieuwe beleidsmaatregelen Financiële doorwerking Dekkingsvoorstellen Begrotingswijziging

Nb Perspectiefnota in juli vervalt; nieuw beleid bij uitwerking Coalitieakkoord

Vragen

Inbreng gemeenteraad

• Op basis van wat u vanavond heeft gehoord: wat zou u nog mee willen geven aan de formerende partijen?

Afsluiting