Raadsinformatiebrief Wachttijden en ontwikkelingen Wmo

Informatiebrief Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/186959 DOC-23679948 wethouder Blaak-van de Lagemaat Rosanne de Pauw, Gezondheid en Informele Zorg 7 maart 2023 Nee besluitvormend

Onderwerp Wachttijden en ontwikkelingen Wmo uitvoering Aanleiding Op 9 augustus 2022 informeerden wij u over de toenemende wachttijden van inwoners die een hulpvraag indienen bij de Wmo. Ondanks de inzet van extra capaciteit binnen team Wmo, lukt het niet de wachtlijsten te verkorten of te stabiliseren. De toenemende groei van aanvragen, waaronder ook veel lichte hulpvragen, heeft als gevolg dat (kwetsbare) inwoners langer moeten wachten op Wmo-ondersteuning. Dat vinden we vervelend en we doen er alles aan om, binnen de beperkte beleidsruimte die we hebben, inwoners zo snel mogelijk te voorzien van de juiste ondersteuning. Deze uitdaging speelt zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau in onze organisatie en leidt onvermijdelijk tot het moeten maken van politieke keuzes. De huidige wachttijd bedraagt 16 - 18 weken In augustus 2022 lag de wachttijd nog rond 9 weken en stonden ruim 400 meldingen open. Op dit moment staan ruim 550 meldingen open en is de wachttijd opgelopen naar 16-18 weken. Het aantal inwoners dat een beroep doet op individuele Wmo-voorzieningen in de Hoeksche Waard is in 4 jaar tijd met 40% gestegen. Ook landelijk is het beeld dat het aantal Wmo-aanvragen blijft toenemen. De stijgende trend zet de komende jaren door Waar de stijging sinds 2019 vooral te zien was bij Huishoudelijke Ondersteuning, zien we deze nu over het totaal van de voorzieningen.

De stijging is onder andere een gevolg van: • de invoering van het abonnementstarief in 2019; • de dubbele vergrijzing en de daarmee gepaard gaande noodzaak om langer thuis te blijven wonen; • de ontwikkeling van beschermd wonen naar beschermd thuis. Met deze ontwikkelingen neemt ook de complexiteit van de vragen toe. De toenemende complexiteit van de aanvragen maakt dat de gemiddelde behandeltijd en doorlooptijd per onderzoek ook toeneemt. Bijvoorbeeld doordat meerdere partijen betrokken zijn en afstemming nodig is om tot een integraal plan te komen (1 gezin, 1 plan - aanpak). De stijging van de vraag heeft niet alleen een effect voor de gemeente Ook de zorgaanbieders en -leveranciers kampen met wachttijden als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt of tekort aan materialen. Gevolg is dat ook bij hen wachttijden ontstaan. Uit ervaring weten we dat het 1/3

versneld wegwerken van de wachttijd bij de gemeente, leidt tot een verschuiving richting de aanbieders. We werken hierin dus nauw met hen samen. De lokale beleidsruimte is beperkt Hoewel landelijk de indruk is dat gemeenten door keuzes en een integrale werkwijze invloed hebben op de instroom in de Wmo, is in de praktijk de beleidsruimte beperkt. De Wmo is voor iedereen toegankelijk. Een hulpvraag afwijzen vanwege bijvoorbeeld voldoende eigen financiële mogelijkheden, is juridisch gezien onmogelijk. We onderzoeken lokale sturingsmogelijkheden en ruimte Ambtelijk werken we aan een ‘transformatieagenda Wmo’, met als doel de zorg op langere termijn beschikbaar en betaalbaar te houden. Hierin werken we diverse sturingsmogelijkheden en ontwikkelingen uit, die effect hebben op de toegankelijkheid en kosten. Deze agenda hangt onder andere samen met de bredere visie op Wonen, Welzijn, Zorg, de ontwikkeling van een Kadernota Sociaal en de ontwikkeling van een integrale werkwijze 0-100. Na de zomer gaan we graag met de raad in gesprek over de stand van zaken, groei en ontwikkelingen in de Wmo Hoeksche Waard en welke uitgangspunten de raad aan het college mee wil geven voor de beheersing van de Wmo.

Nieuwe ontwikkelingen kunnen alleen worden uitgevoerd met een goede implementatie In verband met de huidige ambities en het toenemend aantal samenwerkingsrelaties zien we dat we ruim 30% van de uitvoeringscapaciteit inzetten voor nieuwe ontwikkelingen en de implementatie hiervan. De noodzaak neemt toe om nieuwe ambities te prioriteren en bewustwording bij inwoners en het college te vergroten, om zo meer samen én zelf op te lossen. Dit in samenhang met gerichte maatregelen in Wmobeleid en - uitvoering én extra capaciteit in de uitvoering, moet het op middellange termijn leiden naar een wachttijd van een acceptabel niveau. De capaciteit binnen team Wmo is tussentijds incidenteel aangepast op de stijgende vraag De structurele formatie is sinds 2018 12 fte. Al sinds 2019 wordt jaarlijks incidenteel zo’n 4,8 fte extra formatie voor team Wmo ingezet. Deels is dit directe uitvoeringscapaciteit, dus medewerkers die de meldingen onderzoeken. Deels is dit voor het leveren van een bijdrage aan integrale samenwerking, implementatie en ontwikkeling van de Wmo-uitvoering. De extra inzet is op basis van incidentele middelen, die jaarlijks opnieuw aangevraagd moeten worden. Hierdoor is het verloop onder inhuurmedewerkers groot. Dit betekent verlies van productieve uren, omdat er meer tijd verloren gaat aan inwerken.

De afgelopen tijd is een aantal stappen gezet om de capaciteit structureler in lijn te brengen met de toenemende vraag: • In het Collegeprogramma 2023-2026 is structureel budget opgenomen (3 fte), in plaats van incidentele inzet. Dit moet op termijn zorgen voor grotere continuïteit en kwaliteit en dus minder verlies aan inwerken. • Voor 2023 en 2024 is incidenteel extra capaciteit aangevraagd (en gehonoreerd). Dit in afwachting van de impact van de invoering van een mogelijke inkomensafhankelijke eigen bijdrage per 2025. • Incidenteel is extra capaciteit ingezet bij de regisseurs sluitende aanpak voor complexe casussen en een adviseur uitvoering Wmo voor ontwikkeling en implementatie. In 2023 borgen we deze inzet structureel. • We werken aan een Wmo-voorspelmodel. Hierin koppelen we capaciteit en werkvoorraad aan elkaar om beter te kunnen informeren over de wachttijd en sneller bij te kunnen sturen op de capaciteit. Op basis van dit model kunnen we ook scenario's uitwerken voor het wegwerken van een deel van 2/3

de achterstand en benodigde extra capaciteit snel onderbouwen. We verwachten dit model in de loop van 2023 te in gebruik te nemen. Kanttekeningen bij bovenstaande ontwikkelingen zijn: • Onze inzet is in eerste instantie gericht op stabilisatie van de wachttijd. Ondanks de extra capaciteit, die al sinds 2019 wordt ingezet, lukt het niet de wachttijd terug te dringen. Oorzaak hiervan is het aantal aanvragen dat blijft toenemen. • Daarnaast is het moeilijk aan goede en ervaren medewerkers te komen. Alle gemeenten hebben te maken met een hoge instroom en zetten hiervoor extra mensen in. We richten ons op korte termijn op het realiseren van de continuïteit van de huidige bezetting. • Tot slot zijn we ook afhankelijk van onze leveranciers. Door de toenemende vraag en krapte op de arbeidsmarkt zien we ook bij onze leveranciers oplopende wachttijden. We treffen maatregelen om de continuïteit van ondersteuning te borgen en de capaciteit in te zetten waar deze het hardst nodig is: • We maken afspraken met onze leveranciers over continuïteit van zorg bij een melding voor herindicatie. Zo komen inwoners niet onterecht zonder ondersteuning te zitten. • De front-officemedewerkers beoordelen de urgentie van de vraag en de mogelijkheden om tijdelijk zelf iets te organiseren. Indien nodig wordt de vraag eerder opgepakt of doorverwezen naar het wijkteam.

• We zien dat de groep inwoners van 85 jaar en ouder sneller in de knel komen door de lange wachttijd, omdat zij vaak minder netwerk hebben om op terug te vallen. We onderzoeken de mogelijkheid om deze doelgroep bij de aanvraag direct een indicatie van 1,5 uur per week huishoudelijke ondersteuning aan te bieden. Zij kunnen hier dan gebruik van maken zonder de gebruikelijke wachttijd. Door een standaard te hanteren van 1,5 uur kunnen we meer mensen van noodzakelijke hulp voorzien. Kanttekening hierbij is dat de start van de ondersteuning vervolgens nog wel afhangt van de beschikbare capaciteit van de zorgaanbieder. Communicatie Inwoners die een Wmo-melding doen, worden door de front office geïnformeerd over de wachttijd. Daarna ontvangen zij een brief met het verloop van de procedure. Hierin worden ze geïnformeerd over de wettelijke termijn van 6 weken, maar dat er een wachttijd is. Na enkele weken ontvangen zij opnieuw een brief met de actuele wachttijd vanaf dat moment, tot hun melding in behandeling wordt genomen. We vragen bij cliënten steeds uit hoe de communicatie wordt ervaren en passen dit aan wanneer dat nodig is. Vervolgprocedure In het 3e kwartaal van 2023 volgt een nieuwe update aan de raad over de wachttijden en ontwikkelingen binnen de Wmo.

Daarnaast gaan we met de raad in gesprek over de stand van zaken, groei en ontwikkelingen in de Wmo Hoeksche Waard en welke uitgangspunten de raad aan het college mee wil geven voor de beheersing van de Wmo (bouwstenen voor een lokale transformatieagenda Wmo).

3/3