Projectplan Transitievisie Warmte Hoeksche Waard definitief

Inhoud 1.

Inleiding .................................................................................................................................................................3 1.1 Aanleiding ...........................................................................................................................................................3 1.2 Eerdere stappen ................................................................................................................................................3 1.3 Uitgangspunten .................................................................................................................................................4

2.

Samenvatting .......................................................................................................................................................5

3.

Doelstelling ...........................................................................................................................................................6

4.

Samenwerking met stakeholders ....................................................................................................................7 4.1 Ambtelijk kernteam ...........................................................................................................................................7 4.2 Projectgroep TVW .............................................................................................................................................7 4.3 Stuurgroep TVW ................................................................................................................................................8 4.4 Energietafel ........................................................................................................................................................8 4.5 Raad en college ..................................................................................................................................................8 4.6 De samenleving ..................................................................................................................................................8 4.7 Doelen van de bijeenkomsten ........................................................................................................................9 4.8 Algemeen

............................................................................................................................................................9

5.

Aanpak TVW ..........................................................................................................................................................9 Stap 1: Procesorganisatie .................................................................................................................................... 10 Stap 2: Gezamenlijke uitgangspunten .............................................................................................................. 11 Stap 3: Robuuste analyse ..................................................................................................................................... 11 Stap 4: Fasering en prioritering .......................................................................................................................... 13 Stap 5: Uitvoeringsstrategie ............................................................................................................................... 13 Stap 6: Bestuurlijke besluitvorming .................................................................................................................. 14 Stap 7: Inrichten monitoring en voortgangsrapportage .............................................................................. 15 Stap 8: TVW in de Omgevingsvisie.....................................................................................................................

15 (Tussen)producten en mijlpalen......................................................................................................................... 15 Het eindresultaat .................................................................................................................................................. 15

6.

Spelregels ........................................................................................................................................................... 16

7.

Risico’s, voorwaarden en koppelkansen ...................................................................................................... 16

Bijlage 1 Processchema ............................................................................................................................................ 17 Bijlage 2 Procesplanning .......................................................................................................................................... 18

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

2 van 18

1.

Inleiding

1.1 Aanleiding In het Klimaatakkoord is onder meer afgesproken dat iedere gemeente uiterlijk 2021 een Transitievisie Warmte (hierna: TVW) vaststelt. Zo ook gemeente Hoeksche Waard. Op het gebied van de warmtetransitie heeft de gemeente al veel bouwstenen liggen zoals de concept Regionale Energie Strategie (hierna: concept-RES) en concept Regionale Structuur Warmte (hierna: concept-RSW). De Hoeksche Waard pakt door op al deze onderdelen en streeft ook naar een duidelijke route voor de warmtetransitie. Dit projectplan bevat de aanpak om, samen met relevante lokale stakeholders en de samenleving, te komen tot een onderbouwde en gedragen TVW. Gemeente Hoeksche Waard werkt aan de klimaatdoelstellingen, zoals die zijn vastgelegd in het Klimaatakkoord, de Klimaatwet en in het Programmaplan Duurzaamheid. Dit betreft de volgende doelstellingen: 1. een vermindering van de broeikasgasuitstoot tot een niveau dat 95% lager ligt in 2050 dan in 1990; 2. streven naar een reductie van 49% van de broeikasgasuitstoot in 2030 (ten opzichte van 1990); 3. een klimaatneutrale Hoeksche Waard in 2050, dit houdt in dat alles wat we in de Hoeksche Waard doen geen negatieve gevolgen heeft voor het klimaat. 4.

een energieneutrale Hoeksche Waard in 2040, dit houdt in dat in 2040 de energie die in de Hoeksche Waard wordt verbruikt ook lokaal duurzaam wordt opgewekt; Om de opwarming van de aarde tot stilstand te brengen, of zelfs te verminderen, zijn drastische maatregelen nodig. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de thema’s elektriciteit en het realiseren van een aardgasvrije gebouwde omgeving regionaal uitgewerkt en gerealiseerd moeten worden. Zoals in het Klimaatakkoord is vastgesteld worden alle gemeenten in Nederland opgedeeld in energieregio’s waarin zij samenwerken om te komen tot een RES, inclusief een RSW. De Hoeksche Waard is 1 van deze 30 energieregio’s. In het Klimaatakkoord is tevens opgenomen dat alle gemeenten in Nederland voor eind 2021 een TVW opstellen en indienen bij het Rijk. Uit deze TVW moet blijken wat de gemeente kan bijdragen aan de landelijke doelstellingen door het vervangen van aardgas als warmtebron door een duurzamere warmtebron. In de TVW moet een tijdspad worden opgenomen naar 2050 waarin wijken/dorpen in de Hoeksche Waard van het aardgas worden gehaald. Per wijk/dorp wordt aangegeven welke alternatieve warmteopties beschikbaar zijn. Voor wijken en dorpen welke al voor 2030 van het aardgas af gaan wordt ook de meest kansrijke aardgasvrije warmte-infrastructuur aangegeven. Dit wordt verder uitgewerkt in een wijkuitvoeringsplan (hierna: WUP).

1.2 Eerdere stappen Programmaplan Duurzaamheid (2020) De gemeenteraad van de gemeente Hoeksche Waard stelde eind 2020 het Programmaplan Duurzaamheid vast. Hiermee is de doelstelling van de gemeente Hoeksche Waard voor de komende jaren vastgesteld. De doelstelling van het Programmaplan Duurzaamheid is om in 2050 een klimaatneutrale gemeente te zijn. Hiermee wordt bedoeld dat alles wat we in de Hoeksche Waard doen geen negatieve gevolgen heeft voor het klimaat. Het Programmaplan heeft 4 thema’s: Energie, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit en Circulaire Economie. Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

3 van 18

De TVW is onderdeel van het thema Energie. De doelstelling van gemeente Hoeksche Waard voor dit thema is om in 2040 energieneutraal te zijn. Het energiegebruik wat nodig is voor de duurzame alternatieven voor aardgas speelt bij deze doelstelling een grote rol. Mocht er als alternatief bijvoorbeeld uitkomen dat we veel “all-electric” alternatieven hebben dan betekent dit wat voor de elektriciteitsvraag inde Hoeksche Waard. Deze moet, uitgaande van de doelstelling van energieneutraal 2040, dan ook lokaal worden opgewekt. Ruimtelijke analyse Hoeksche Waard energieneutraal 2040 (2018) In 2018 is de Ruimtelijke analyse Hoeksche Waard energieneutraal 2040 opgesteld waarin, met inwoners en lokale stakeholders, is gekeken hoe een energieneutrale Hoeksche Waard eruit zou kunnen zien. Hieruit is met elkaar een voorkeursscenario voor het gebied gekozen. Het voorkeursscenario is ter kennisname aan de raden van de 5 voormalige gemeenten gestuurd. Warmteconcepten Hoeksche Waard (2018) Eind 2018 het is rapport Warmteconcepten Hoeksche Waard opgesteld. Hierin is op hoofdlijnen gekeken welke alternatieve warmtebronnen er aanwezig zijn in de Hoeksche Waard en welke potentie deze warmtebronnen hebben. RES (2020-2021) Begin 2020 is de voorlopige concept-RSW, als onderdeel van de voorlopige concept-RES regio Hoeksche Waard, opgesteld.

De voorlopige concept-RES (inclusief voorlopige concept-RSW) is op 29 mei 2020 ter beoordeling door het Planbureau voor de Leefomgeving (hierna: PBL) toegestuurd aan het Nationaal Programma RES (hierna: NPRES). Na de zomer is de voorlopige concept-RES uitgewerkt tot de concept-RES, welke voor 1 oktober 2020 ter beoordeling door het PBL is toegestuurd aan het NPRES. Vóór 1 juli 2021 moet de RES 1.0, inclusief RSW 1.0, worden vastgesteld door de Algemeen Besturen van de 3 overheidspartijen (gemeente Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland en waterschap Hollandse Delta) en ingediend bij het NPRES. Er is een Procesplan RES opgesteld, waarin de route is opgenomen van de concept-RES naar RES 1.0 (1 juli 2021). De concept-RSW krijgt ook nog verdere invulling richting de RES 1.0 en heeft verbinding met de TVW en de daarop volgende WUP. Op basis van de TVW wordt de RSW vervolgens weer geactualiseerd en zo ontstaat er een interactief én iteratief proces waarbij de mogelijkheden voor warmte steeds concreter worden. Het actualiseren van de RSW is in de werkzaamheden en deze opzet meegenomen. De RES en RSW dienen iedere 2 jaar te worden geactualiseerd.

1.3 Uitgangspunten •

•

•

•

de TVW neemt de bestaande studies over de Hoeksche Waard (Ruimtelijke analyse, Warmteconcepten, concept-RES/RSW, Programmaplan Duurzaamheid en Omgevingsvisie Hoeksche Waard) als vertrekpunt en helpt deze te herijken (indien van toepassing) met de nieuwste kaders, handreikingen, data en monitoring-gegevens voortkomend uit de TVW; de TVW bevat een duidelijk eigen (Hoeksche Waards) verhaal en visie (redeneerlijn, strategie), bruikbaar voor de lange termijn (tot 2050), die de basis vormt en periodiek bijgesteld en uitgebreid kan worden naar aanleiding van verzoeken van andere partijen (bijvoorbeeld het Rijk), voortschrijdende inzichten, stand van de techniek en uitvoering; de TVW beschouwt de Hoeksche Waard in de context van haar omgeving en zoekt verbinding waar mogelijk met andere omliggende gemeenten. Dit kan mogelijkheden bieden voor afstemming en efficiëntere oplossingen; de TVW gaat er vanuit dat er voldoende (financierings) mogelijkheden voor gebruikers worden gecreëerd door de verschillende overheden om de noodzakelijke investeringen te (laten) doen.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

4 van 18

2.

Samenvatting

Na het doorlopen van de opgenomen stappen in dit projectplan heeft gemeente Hoeksche Waard een robuuste, helder onderbouwde en gedragen TVW. Deze TVW is opgesteld met stakeholders, heeft bestuurlijk draagvlak en de stem van inwoners klinkt erin door. Deze visie geeft richting, focus en houvast. Het vormt het vertrekpunt van de verdere samenwerking met stakeholders in het realiseren van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving in de Hoeksche Waard. Het proces kent de volgende stappen in hoofdlijnen

Inwonersparticipatie • Participatie- en communicatieplan als basis. Hierin staat hoe, wie en wanneer. • Brede participatie op een aantal momenten: o Input op uitgangspunten en criteria in stap 1 o Input op resultaat en vervolgstappen in stap 4 o Tijdens stap 3 en 4 zal lokaal het gesprek aangegaan worden met inwoners en ondernemers om op te halen wat er leeft en wat men nu al kan doen (“Rondje langs de dorpen”). • Energietafel van +/- 10 personen (bestaande uit o.a. betrokken maatschappelijke organisaties, ondernemersvereniging Hoeksche Waard en lokale ondernemersverenigingen) denkt en leest minimaal 2 keer mee (stap 2 en 4). • Frequente communicatie ondersteunt het proces en de bewustwording.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

5 van 18

Inzet van de raad • Besluitvorming op: o Definitieve TVW in stap 6 • Reflectie op: Werksessie werkgroep o Input bij start o Uitgangspunten en criteria o 1e concept TVW uit stap 3 • Frequente communicatie ondersteunt het proces en de bewustwording

Projectgroep

Stuurgroep

Inwoners

Raad

Energietafel Kern van het proces • Iteratief • Juiste partijen op juiste momenten • Stap voor stap opbouwen

3.

Doelstelling

Wij streven naar een duidelijke route voor onze ‘warmtereis’. • Het moet helder worden wat de verantwoordelijkheid is van het Rijk, de gemeente, maatschappelijke organisaties, inwoners en ondernemers. • Er moet een duidelijke opzet liggen voor de verdeling van de kosten die gemaakt moeten worden voor deze transitie naar een aardgasloze gebouwde omgeving. • Het moet voor de gemeente en inwoners duidelijk zijn in welke mate inwoners straks zelf kunnen kiezen hoe zij hun huis gaan verwarmen en op welke manier zij hier invloed op kunnen hebben. • Wij ambiëren om het potentieel van het eiland optimaal te benutten, zowel in energie- als in warmtebronnen. Dit met als uitgangspunt dat de (landschappelijke) waarden van het gebied, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Hoeksche Waard, als basis dienen en dat ontwerpend onderzoek wordt gedaan naar mogelijkheden van potentiële warmtebronnen. • Wij zorgen dat we in beeld krijgen wat het ‘gat’ is tussen opgave, potentie, besparing en mogelijke oplossingen. Wijkuitvoeringsplannen De TVW zelf zien wij als een antwoord op de opdracht van het Rijk. De opzet en aanpak die leidt tot de WUPs is daar een onderdeel van. Deze opzet en de aanpak geeft de randvoorwaarden welke wij als gemeente willen hanteren voor de WUP. Breed maatschappelijk draagvlak is nodig in de warmtetransitie.

Dit draagvlak willen wij in co-creatie realiseren met alle betrokkenen. De slimme en innovatieve warmtealternatieven zijn belangrijk, maar kansloos zonder het benodigd lokaal draagvlak in de dorpen en wijken. Indien een mate van lokaal eigendom het draagvlak vergroot, stimuleren en faciliteren wij dit.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

6 van 18

4.

Samenwerking met stakeholders

De Hoeksche Waard zet in op een gestructureerd proces om samen met relevante stakeholders te komen tot een gedragen en heldere TVW. In het volgende hoofdstuk is beschreven hoe alle partijen per stap gedurende het proces worden betrokken en wat daarin gebeurt. Een precieze planning van alle contactmomenten, (tussen)producten en mijlpalen is opgenomen in bijlage 2. Wij zien de volgende groepen stakeholders: • Ambtelijk kernteam • Projectgroep TVW • Stuurgroep TVW • Energietafel • Raad en college • De samenleving Hieronder treft u per groep meer informatie.

4.1 Ambtelijk kernteam Het kernteam bestaat tenminste uit de ambtelijk opdrachtgever: • Projectleider gemeente Hoeksche Waard • Specialist gemeente Hoeksche Waard • Communicatieadviseur gemeente Hoeksche Waard • Projectleider van Over Morgen • Projectsecretaris van Over Morgen Het kernteam geeft sturing aan het project, bespreekt de bijeenkomsten en bereidt deze voor en levert de (tussen)producten op. Het kernteam overlegt periodiek (1x per 3 weken) fysiek of digitaal. Het proces om te komen tot een TVW wordt begeleid door een team van de volgende medewerkers van gemeente Hoeksche Waard en Over Morgen:

4.2 Projectgroep TVW De projectgroep staat centraal in de aanpak. Deze groep biedt plaats aan de ambtelijk vertegenwoordigers van belangrijke stakeholders, te weten: Woningcorporatie HW Wonen Netbeheerder Stedin Provincie Zuid-Holland Gemeente Hoeksche Waard Waterschap Hollandse Delta (agendalid/deelnemer) De projectgroep bespreekt de stukken, levert de benodigde input, denkt mee met de verschillende bijeenkomsten en bereidt de Stuurgroep voor. Binnen de gemeente worden, naast ambtenaren die betrokken zijn bij strategie en energie/duurzaamheid, ook collega’s van Wonen, Omgevingsvisie, Openbare ruimte en/of riolering betrokken. Deze worden apart benaderd en gevraagd mee te denken in dit proces. Zij vormen dus op gezette momenten een onderdeel van de projectgroep en leveren een belangrijke input voor de projectgroep en de TVW. De projectgroep komt 5 keer fysiek of digitaal samen. Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

7 van 18

4.3 Stuurgroep TVW De gemeente heeft de regierol, maar alle assets zijn van andere partijen zoals de woningcorporatie en onze inwoners. De netbeheerder vormt de essentiële schakel tussen deze partijen. Daarom is het belangrijk om de TVW ook op bestuurlijk niveau met alle relevante stakeholders op te bouwen en te bekrachtigen. De Stuurgroep TVW bestaat uit bestuurders of gemandateerde medewerkers van de partners. De Stuurgroep komt 3 keer fysiek of digitaal samen. De stuurgroep bestaat uit een vertegenwoordiger vanuit: - Netbeheerder Stedin - Woningcorporatie HW Wonen - Gemeente Hoeksche Waard

4.4 Energietafel Naast een (hoofd)rol voor de bij de projectgroep genoemde stakeholders, wordt in overleg met het kernteam een energietafel ingericht. Deze groep die deelneemt aan de energietafel biedt ruimte voor een intensieve en georganiseerde manier van (inwoners)participatie tijdens het proces met een geselecteerde groep inwoners en lokale maatschappelijke organisaties. De energietafel bestaat uit vertegenwoordigers van in ieder geval: • HoekscheWaardDuurzaam • Hoekschewaards Landschap • LTO Noord, afdeling Hoeksche Waard • Ondernemersvereniging Hoeksche Waard • Stichting tot behoud van de Hoeksche Waard als polderlandschap • Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • Dorpsraden en/of wijkverenigingen • Huurdersplatform Hoeksche Waard Dit naast de partijen welke in de projectgroep zijn vertegenwoordigd. De energietafel komt 2 keer fysiek of digitaal samen.

4.5 Raad en college Het is voor een gedragen TVW belangrijk dat college en raad goed worden geïnformeerd en meegenomen tijdens het proces. De gemeenteraad wordt op 3 momenten in het proces betrokken. De gemeenteraad wordt voor de eerste keer betrokken door ze te informeren over de TVW en de voorgenomen aanpak en de participatie toe te lichten. In het voorjaar van 2021 wordt de raad geïnformeerd over de concept-TVW. Tijdens het laatste contactmoment wordt de TVW vastgesteld in een formele raadsvergadering. De contactmomenten met de raad worden voorafgegaan door afstemming van de wethouder in het college met medewerking van de gemeentelijk projectleider.

4.6 De samenleving Het uitgangspunt voor inwonersparticipatie in de TVW met de brede samenleving is dat op 5 momenten met inwoners en ondernemers wordt gesproken om ze te informeren en input op te halen. Er nemen geen inwoners deel aan de energietafel,

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

8 van 18

De TVW is op een dusdanig abstract niveau dat wij inwoners en ondernemers willen informeren en bewustwording willen creëren door middel van informatiebijeenkomsten gedurende het TVW-traject. Ook willen we graag het gesprek aangaan en ophalen bij de inwoners en ondernemers wat er leeft zodat dit goed kan worden meegenomen in de TVW en de stappen die daarna richting wijkuitvoeringsplannen worden gezet. Hiernaast zal informatie worden gedeeld via de website en zal er input voor de TVW worden opgehaald door middel van een enquête. Uiteraard gaan wij de inwoners en ondernemers nauw betrekken bij de nog op te stellen strategie rondom WUP.

4.7 Doelen van de bijeenkomsten In dit traject zullen er bijeenkomsten zijn met: Ambtelijk kernteam, projectgroep, stuurgroep, energietafel, raad, college en de samenleving. De doelen van die bijeenkomsten zijn: • een TVW die afgestemd is met stakeholders qua uitgangspunten, oplossingen en planning; • inzicht in de totale opgave voor de warmtevraag bij het verdwijnen van aardgas als warmtebron voor het verwarmen van de bebouwde omgeving; • inzicht in de relatie tussen de energieopgave, de oplossingen voor de warmtevraag en de ruimtelijke kansen en dilemma’s welke dit met zich meebrengt voor de Hoeksche Waard; • inzicht in de relatie tussen de energieopgave en andere regionale opgaven (zoals o.a. wonen, klimaatadaptatie, circulaire economie en mobiliteit) onder andere door middel van verbeelding van de ruimtelijke impact.

4.8 Algemeen Het is het uitgangspunt dat medewerkers van alle betrokken partijen prioriteit geven aan de voorgestelde samenwerking en aanpak. Invulling van deze voorwaarden zorgt voor een prettig en geslaagd TVW-proces.

5.

Aanpak TVW

De aanpak om te komen tot een TVW bestaat uit 6 stappen. In bijlage 1 is een processchema opgenomen met een overzicht van deze stappen inclusief globale planning, samenvatting van de werkzaamheden en op te leveren (tussen)producten. Na deze 6 stappen volgen er nog twee stappen (stap 7 en 8) om de voortgang te monitoren en de TVW te verankeren.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

9 van 18

Stap 1: Procesorganisatie Periode: september - oktober 2020

Startbijeenkomst ambtelijk kernteam en eerste informatieavond gemeenteraad Het proces begint met een startbijeenkomst met het ambtelijk kernteam. Het doel van de startbijeenkomst is om de aanpak door te nemen en waar nodig bij te sturen, werkafspraken te maken, een definitieve planning op te stellen en te bepalen wie zitting nemen in de project-, stuur- en aan de energietafel. Ook worden nadere afspraken gemaakt over het betrekken van college en gemeenteraad. Dit alles is vastgelegd in dit projectplan. De gemeenteraad wordt voor de eerste keer betrokken door ze te informeren over de TVW en de voorgenomen aanpak en de participatie toe te lichten, zoals beschreven in dit projectplan. Ronde langs de velden In de eerste stap voeren de projectleiders een ronde langs de velden uit. Dit zijn één-op-één gesprekken met de deelnemers aan de projectgroep om op te halen met welke ambities en standpunten zij het proces ingaan. Dit is van belang om goed zicht te krijgen op het speelveld in de Hoeksche Waard. Dit moment wordt meteen gebruikt om uitgangspunten te peilen en data op te vragen die nodig is voor de volgende stappen. Start communicatie- en participatietraject Op een aantal momenten in het proces zijn participatiemomenten ingebouwd; met professionele stakeholders, met inwoners en ondernemers (zowel aan de Energietafel als breed), bestuurders en de raad.

Om de participatie door en communicatie met inwoners in goede banen te leiden wordt aan het begin van het traject een beknopt communicatie- en participatieplan opgesteld met nadere werkafspraken in samenhang met de overkoepelende participatie en communicatie rondom het Programmaplan Duurzaamheid en daarbinnen het thema Energietransitie, waaronder de TVW valt. Ophalen informatie Om de analyse uit te kunnen voeren in stap 3 vragen we in deze fase al data op bij verschillende partijen: • Aanvullen voor lokale analyse o Geplande werkzaamheden openbare ruimte o Geplande nieuwbouw, sloop of transformatie (> 100 WEQ) o Aardgasvrije wijken of dorpen (of waar al warmteoptie is gekozen) o Eventueel: sociale informatie (met name bewonersinitiatieven) • Aanleveren als GIS-bestand met minimaal: o (Indicatief) jaartal aanvang werkzaamheden en doorlooptijd o Aantal woningen (aantal m2 utiliteit en sloop) o Aanwezige/gekozen alternatieve warmteoptie

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

10 van 18

Stap 2: Gezamenlijke uitgangspunten Periode november 2020 - januari 2021

De basis voor een gedragen TVW bestaat uit gedragen, gezamenlijke uitgangspunten die stakeholders met elkaar afspreken. Eerste projectgroepoverleg over de gezamenlijke uitgangspunten Deelnemers maken kennis met elkaar, nemen de procesaanpak door en in een interactieve werkvorm bepalen ze samen de gezamenlijke uitgangspunten. Voorbeelden van uitgangspunten zijn: laagste kosten, duurzaamheid, snelheid in uitvoering en draagvlak van onderop. De gezamenlijke uitgangspunten worden vastgelegd in een notitie en bieden houvast in de rest van het proces. Deze worden gebruikt op verschillende momenten later in het proces, bijvoorbeeld bij het faseren van wijken en het opstellen van de uitvoeringsstrategie. Eerste ronde door de Waard over de gezamenlijke uitgangspunten Tijdens deze stap wordt een eerste “ronde door de Waard” gehouden, waarbij langs een aantal stakeholders wordt gegaan om input op te halen over de gezamenlijke uitgangspunten. Deze ronde vormt de start van het proces met inwoners, de energietafel, Stuurgroep en raad. 1. Openbare brede bijeenkomst 2 december Duurzaamheid – thema Energietransitie – projectleiders zoomen in op RES, TVW en Energieneutraal 2040. 2. De eerste Energietafel is op 16 december. Ook hier worden de gezamenlijke uitgangspunten voorgelegd voor reflectie en een kritische toets. Aandachtspunten en andere feedback gaan terug naar de projectgroep. 3.

Openbare brede bijeenkomsten met inwoners en ondernemers 13 januari . Het doel van deze eerste inwonersbijeenkomst is enerzijds informeren: wat is de TVW, waarom is die nodig en wie werkt daaraan? Ook willen we reflectie van bewoners ophalen op de gezamenlijke uitgangspunten: wat vinden zij daarvan en wat zouden ze anders zien? De feedback leggen we terug op de tafel van de projectgroep. 4. De eerste Stuurgroep bijeenkomst. Bestuurders maken kennis met elkaar, nemen de procesaanpak door en leggen de input van de eerste projectgroep inclusief de terugkoppeling van de inwoners en energietafel op tafel voor reflectie. Ook wordt de tweede raadsinformatieavond voorbereid. 5. De tweede raadsinformatieavond. Wij staan stil bij de gezamenlijke uitgangspunten en halen feedback op.

Stap 3: Robuuste analyse Periode februari – maart 2021

Een belangrijk onderdeel van de TVW is het in kaart brengen van de verschillende duurzame warmteopties als alternatief voor aardgas en de kansen voor die opties. Voor de Hoeksche Waard ligt hiervoor al een stevige basis met eerdere onderzoeken, waaronder een bronpotentiestudie, ontwerpend onderzoek vanuit de concept-RES/RSW en diverse modelstudies (landelijke Startanalyse, Openingsbod Stedin en modelanalyse Over Morgen). Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

11 van 18

Lokale analyse van planningen, investeringsmomenten en lopende initiatieven Gestart wordt met een lokale analyse van planningen in de openbare ruimte, geplande investeringsmomenten en lopende projecten en initiatieven die van belang zijn voor de analyse of de fasering van wijken. Eerder in het proces wordt hiervoor al data opgevraagd bij de projectgroep leden. Het gaat dan vooral om planningsinformatie over grootschalige ingrepen aan bijvoorbeeld riolering, openbare ruimte, gasnet en sloop/nieuwbouw. Ook kan sociale informatie worden aangeleverd over bijvoorbeeld actieve bewonersinitiatieven en we kijken naar informatie van de Stichting Leidingstraat Nederland. Waar nodig ondersteunt Over Morgen stakeholders in het aanleveren van de gewenste informatie. Financieel-technische analyse met het Warmtetransitiemodel Na de lokale analyse voert Over Morgen een update uit van de bestaande modelanalyse met hun Warmtetransitiemodel. Dit houdt in dat per buurt en per postcodegebied in kaart wordt gebracht welke energie-infrastructuur de laagste maatschappelijke kosten heeft. Het model kijkt naar het optimale isolatieniveau van de bestaande bouw en voert een toets uit op potentiële warmtebronnen en beschikbaarheid van duurzaam gas, uitgaande van alle beschikbare studies die er al zijn voor de Hoeksche Waard.

Hierin worden onderscheiden als warmteopties: het warmtenet, lokale bronnetten, een verzwaard elektriciteitsnet en een gasnet. Vergelijkende analyse met andere modelstudies In oktober 2019 is de Leidraad Warmtetransitie voor gemeenten gepubliceerd. Daarin zit de Startanalyse van PBL: een doorrekening met het Vesta MAIS-model. In september 2020 is de Startanalyse van PBL geactualiseerd en uitgebreid. Daarnaast heeft Stedin het “Openingsbod” laten uitvoeren op basis van het CEGOIA- en het ETM-model. Ook hiervan wordt in het begin van 2021 een versie 2.0 verwacht. Met zoveel materiaal en de snelle technische ontwikkelingen is het onvermijdelijk dat er verschillende kaartbeelden ontstaan. Al die verschillende modelstudies kunnen leiden tot vragen en onduidelijkheid. Over Morgen vergelijkt daarom haar eigen modelanalyse met de Startanalyse en het Openingsbod van Stedin. Dat gebeurt zowel op de methodologie als de uitkomsten. De verschillen tussen de modellen worden verklaard. Zo ontstaat een robuust beeld van waar de modellen een vergelijkbaar beeld hebben, waar nog onzekerheid zit en hoe dat komt. Koppeling met de RES De uitkomsten van de financieel-technische analyse zijn input voor de RSW die onderdeel is van de RES.

Uit de financieel-technische analyse volgt het “bronnenverhaal”: welke lokale en/of regionale warmtebronnen (Zuid-Holland zuid) zijn wanneer nodig voor de RSW van de Hoeksche Waard? Het antwoord op die vraag wordt concreet geformuleerd in de TVW. De vraag is of deze input tijdig beschikbaar is om nog in de RES/RSW 1.0 op te nemen. Zo niet, dan nemen we dit op in de RES/RSW 2.0. Online visualisatie De resultaten van alle analyses worden gevisualiseerd in een serie mooie, gebruiksvriendelijke online GIS-kaarten en infographics. Die worden ontsloten in een zogenaamde StoryMap of een ander vergelijkbaar systeem. De gemeente heeft al een StoryMap in het kader van de eerder uitgevoerde bronnenstudie. In overleg wordt bepaald of die eerdere StoryMap wordt geactualiseerd of dat er een nieuwe komt of dat we dit in een andere digitale oplossing laten weergeven.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

12 van 18

Tweede projectgroep bijeenkomst over de robuuste analyse De uitkomsten van de robuuste analyse worden vooraf gedeeld met de projectgroepleden. In de tweede projectgroep bijeenkomst worden de uitgevoerde analyses nader toegelicht, gevalideerd en besproken. De uitkomsten worden getoetst bij de projectgroep: herkennen we het beeld, kloppen er dingen niet? Eventuele feedback wordt verwerkt. Ook wordt de terugkoppeling van de bewonersbijeenkomstenergietafel, Stuurgroep en gemeenteraad over de uitgangspunten op tafel gelegd en besproken of en hoe de gezamenlijke uitgangspunten moeten worden aangescherpt. Er wordt vastgelegd wat met de feedback is gedaan en dit wordt opgenomen in de uiteindelijke TVW.

Stap 4: Fasering en prioritering Periode april - juni 2021

Een volgend onderdeel is het prioriteren en faseren van wijken en dorpen. Hoe kansrijk zijn verschillende alternatieven voor aardgas per buurt? Met welke wijk of dorp starten we als eerste, waar starten we later en vooral waarom? Derde projectgroep bijeenkomst over de fasering en prioritering van wijken Op basis van de robuuste analyse en de gezamenlijke uitgangspunten komt we tot een concept faseringsvoorstel: in welke wijk of dorp starten we op welk moment en waarom starten we daar? Dit wordt ter voorbereiding gedeeld met de projectgroep. In de derde projectgroep bijeenkomst wordt het conceptfaseringsvoorstel nader toegelicht, gevalideerd en eventueel aangepast. In diezelfde werksessie wordt stilgestaan bij de eerste conceptversie van de TVW die voorafgaand wordt opgestuurd. Eerste conceptversie transitievisie warmte Parallel aan het faseringsvoorstel wordt de eerste versie van de TVW geschreven. Hierin zijn opgenomen de gezamenlijke uitgangspunten, de robuuste analyse en het faseringsvoorstel. Het eerste concept wordt gelijk met het faseringsvoorstel toegestuurd aan de projectgroep ter bespreking in de derde projectgroep bijeenkomst.

Tweede ronde door de Waard over de robuuste analyse en buurtfasering Met het faseringsvoorstel wordt een tweede “ronde door de Waard” gemaakt om de energietafel, Stuurgroep en gemeenteraad mee te nemen in de robuuste analyse en de buurtfasering en daarover feedback op te halen. De gebruikte aanpak, de resultaten en de conclusies worden gepresenteerd. De feedback wordt teruggelegd bij de projectgroep. De derde raadsinformatieavond wordt uiteraard zorgvuldig voorbereid met de Stuurgroep. Stap 5: Uitvoeringsstrategie Periode juli - september 2021

Een TVW is geen doel op zich. Het moet leiden tot concrete acties waarmee de weg naar aardgasvrije wijken in gang wordt gezet. Dit wordt geborgd in de uitvoeringsstrategie waarbij we ook de grootste uitdagingen voor de ambtelijke organisatie en stakeholders in de komende 10 jaar beet pakken.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

13 van 18

Uitvoeringsstrategie en vierde projectgroep bijeenkomst In de vierde projectgroep bijeenkomst wordt aan de hand van een interactieve werkvorm gekomen tot de bouwstenen voor de uitvoeringsstrategie. De onderdelen van de uitvoeringsstrategie zijn: • rollen en rolverdeling tussen de stakeholders • instrumenten voor de uitvoering, waaronder de Omgevingswet en Warmtewet 2.0 • de invulling van de wijkgerichte aanpak • de verdere communicatie- en participatiestrategie • koppeling met andere beleidstrajecten (onder andere Omgevingsvisie) • een concreet actieplan voor de eerste stappen na oplevering van de TVW Tijdens deze bijeenkomst wordt ook ingegaan op de feedback uit de energietafel, Stuurgroep en gemeenteraad op de robuuste analyse en buurtfasering. Met de projectgroep wordt besproken of en hoe dit moet worden aangescherpt. Wat met de feedback is gedaan wordt vastgelegd en meegenomen in de uiteindelijke TVW. Na deze vierde projectgroep bijeenkomst wordt de uitvoeringsstrategie geschreven aan de hand van deze bouwstenen. De uitvoeringsstrategie wordt onderdeel van de TVW. Tweede inwonersbijeenkomst over de uitvoeringsstrategie en wijkgerichte aanpak In deze stap wordt de tweede openbare inwonersbijeenkomst gehouden.

Tijdens deze inwonersbijeenkomst wordt enerzijds bewustzijn gecreëerd over de wijkgerichte aanpak, wordt de fasering van de wijken en dorpen toegelicht en anderzijds wordt er input opgehaald voor de uitvoeringsstrategie: hoe willen bewoners straks betrokken zijn tijdens de uitvoering? De input van de bewoners wordt teruggelegd bij de projectgroep. Stap 6: Bestuurlijke besluitvorming Periode oktober - november 2021

Uiteindelijk dient de TVW te worden vastgesteld door de gemeenteraad. In deze stap wordt de TVW afgerond en begeleid richting het formele besluitvormingstraject in de raad. Tweede concept TVW, vijfde projectgroep bijeenkomst en ambtelijke vaststelling Op basis van de input uit de tweede inwonersbijeenkomst, de feedback op de eerste concept TVW en de uitvoeringsstrategie wordt het tweede concept van de TVW opgemaakt. Het tweede concept is een volledige en tevens laatste conceptversie. Deze versie wordt van te voren toegezonden aan de projectgroep. In de vijfde en tevens laatste projectgroep wordt dit concept besproken en worden met elkaar de laatste losse eindjes opgelost om te komen tot een akkoord op de TVW. Dit is feitelijk de ambtelijke vaststelling met de stakeholders. Vorm van de TVW De TVW wordt op 2 manieren vormgegeven: als digitale PDF en als fysiek document. Beide varianten hebben een publieksvriendelijke samenvatting (infographic) die gebruikt kan worden voor communicatiedoeleinden.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

14 van 18

Traject naar de raad De ambtelijk vastgestelde concept TVW gaat langs de Stuurgroep. Hierin wordt alle bestuurders gevraagd om akkoord op en instemming met de TVW, voordat deze wordt aangeboden aan de gemeenteraad ter besluitvorming. Aanbieding aan de raad gebeurt door wethouder Huibert Steen na instemming van het college van B&W. Stap 7: Inrichten monitoring en voortgangsrapportage Monitoring op een praktische en transparante manier richting 2050 is belangrijk. Dit vormt de basis om te kunnen zien of er stappen gemaakt worden. Dit wordt ingericht, mogelijk in samenhang met de andere trajecten welke er lopen binnen het thema “Energie” van het programmaplan Duurzaamheid. Stap 8: TVW in de Omgevingsvisie De TVW moet uiteindelijk integraal onderdeel worden van de Omgevingsvisie Hoeksche Waard. Bij het opstellen van de TVW dient hier voor zover mogelijk rekening mee te worden gehouden.

(Tussen)producten en mijlpalen In het proces om te komen tot een gedragen en heldere TVW worden onderstaande (tussen)producten en bijbehorende mijlpalen onderscheiden. Deze staan ook opgenomen in de verdere procesplanning in bijlage 2. (Tussen)producten Mijlpalen Projectplan TVW Mijlpaal I: procesorganisatie staat Participatie- en communicatieplan TVW Nota van uitgangspunten en Mijlpaal II: vastgestelde uitgangspunten en selectiecriteria selectie- criteria Faseringsvoorstel/1e concept TVW Mijlpaal III: 1e concept TVW (met StoryMap en faseringsvoorstel) Digitale StoryMap of ander middel Mijlpaal IV: 2e concept TVW Mijlpaal V: definitieve TVW (vastgesteld) TVW

Het eindresultaat Na het doorlopen van de bovengenoemde stappen heeft gemeente Hoeksche Waard een robuuste, helder onderbouwde en gedragen TVW. Deze TVW is opgesteld met stakeholders, heeft bestuurlijk draagvlak en de stem van inwoners klinkt erin door. Deze visie geeft richting, focus en houvast. Het vormt het vertrekpunt van de verdere samenwerking met stakeholders in het realiseren van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving van de Hoeksche Waard.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

15 van 18

6.

Spelregels

Voor een prettige en succesvolle samenwerking zijn tijdens de startbijeenkomst op 13-10-2020 van het ambtelijk kernteam de volgende spelregels afgesproken: 1. Procesregie: projectleiders 2. Samenstelling Projectgroep: gemeente Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland, Stedin en HW Wonen 3. Samenstelling Stuurgroep: gemeente Hoeksche Waard, Stedin en HW Wonen 4. Projectgroep: maakt de inhoud. 5. Stuurgroep: commitment op (tussen)producten. 6. Besluitvorming door gemeentebestuur. 7. Vaste vertegenwoordiging (+ vervanging) in project- en Stuurgroep gedurende het proces. 8. Stukken voor project- en Stuurgroep ter voorbereiding minimaal 1 week van te voren aan te leveren. 9. Interne (bestuurlijke) afstemming ter voorbereiding is eigen verantwoordelijkheid deelnemers. 10. We komen er altijd samen uit!

7.

Risico’s, voorwaarden en koppelkansen

In het werken aan de warmtetransitie en de TVW zoals in deze notitie beschreven, kleven de volgende mogelijke risico’s: • Er ontstaat geen draagvlak bij stakeholders en/of inwoners voor de TVW (aanpak). Indien dit zich voordoet, gaan partijen met elkaar om tafel om een aanpak (en resultaat) te schetsen wat wel op draagvlak kan rekenen; • Gemeente en/of stakeholders geven onvoldoende prioriteit aan het samenwerken aan de TVW. Indien dit zich voordoet, functioneert de Stuurgroep tevens als escalatiemiddel om – waar nodig – nadere werkafspraken te maken; • Er bestaat een risico dat, door het verbinden van het TVW-proces aan lopende beleidstrajecten, eventuele vertraging of onvrede bij deze trajecten negatieve impact heeft op het TVW-proces. Tegelijkertijd zit er wel sterke samenhang in alle trajecten op de inhoud. Het koppelen biedt een kans om een eenduidig en sterk verhaal over de warmte- en energietransitie in de Hoeksche Waard uit te dragen.

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

16 van 18

Bijlage 1 Processchema

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

17 van 18

Bijlage 2 Procesplanning Procesorganisatie December 2020 -> vastgesteld projectplan Transitievisie Warmte door college van B&W. Van daaruit worden onderstaande stappen doorlopen:

Nota van uitgangspunten vastgesteld door de gemeenteraad

Concept Transitievisie Warmte besproken met college en raad

Transitievisie Warmte vastgesteld door de gemeenteraad

Transitievisie Warmte Hoeksche Waard Projectplan Status: definitief

18 van 18