Presentatie kennismaking accountant BDO 20260414
Tekst van het document
Gemeente Hoeksche Waard
Kennismaking met de raad 14 april 2026
Marc Steehouwer MSc RA Jan-Willem Both MSc RA
© BDO
Contactgegevens Even voorstellen …
06 – 46 10 55 43
06 – 28 71 60 92
Marc.Steehouwer@BDO.nl
Jan-Willem.Both@BDO.nl
© BDO
Agenda
Rol van de accountant
Benchmark Nederlandse gemeenten 2025
Observaties tot en met heden
© BDO
Rol van de accountant
© BDO
De rol van de accountant
Raad
Jaarrekening incl. RMV
College
Controleverklaring enkel over de getrouwheid SiSa: getrouwheid + rechtmatigheid
Accountant
Controle informatie
© BDO
Wat is de primaire taak van de accountant? Primaire taak
De accountant controleert primaire de jaarrekening op getrouwheid en dus niet op doelmatigheid en doeltreffendheid.
De accountant controleert achteraf. Dus als het geld al is uitgegeven.
Reikwijdte
Ten aanzien van het jaarverslag beoordeelt de accountant of dat deze in overeenstemming is met de jaarrekening. In de controleverklaring wordt nog specifiek aandacht besteed aan de paragraaf weerstandsvermogen.
Als onderdeel van de jaarrekening controleert de accountant eveneens de SiSa-verantwoording en de WNTverantwoording.
De accountant doet geen specifiek fraude onderzoek. Bij eventuele vermoeden van fraude dan gelden hiervoor specifieke vereisten. We rapporteren in de controleverklaring specifiek over frauderisico’s.
Rapportages
Bij de controle van de jaarrekening kijkt de accountant ook naar de interne beheersing en rapport zijn bevindingen hierover in de managementletter.
De controle van de jaarrekening leidt tot een controleverklaring en het verslag van bevindingen. © BDO
Interne control versus externe controle Interne controle omvat het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving, het bereiken van de doelstellingen van de organisatie en de bescherming van publieke middelen.
Beschermen van publieke middelen.
Toezien op het naleven van wet- en regelgeving.
Verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van interne processen.
Borgen van de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van (financiële) informatie.
Zorgdragen voor een transparante verantwoording.
Primair is de rol van de interne controle groter dan die van de externe accountant. Externe controle voegt zekerheid tot aan de jaarrekening (getrouwheid) en is gericht op het verstrekken van redelijke mate van zekerheid aan het maatschappelijk verkeer.
© BDO
Specifieke aandachtsgebieden en concrete taken De rol van de auditcommissie (1)
Is belast met advisering aan en overleg namens de raad over alle activiteiten die van belang zijn voor een goede beheersing op het gebied van rechtmatigheid, doeltreffendheid en doelmatigheid, en het kunnen vervullen van zijn toezichthoudende en controlerende bevoegdheid.
Is belast met de voorbereiding van procedures tot selectie en voordracht van een accountant als bedoeld in artikel 213 van de Gemeentewet en brengt aan de raad een advies uit over de benoeming.
Is gesprekspartner voor de door de raad aangewezen accountant.
Bespreekt de relatie tussen de gemeente Hoeksche Waard en de accountant één keer per jaar en vaker indien daar aanleiding toe is.
Bespreekt jaarlijks de rechtmatigheidsverantwoording van het college en de controlebevindingen van de accountant met het college.
Bespreekt de bevindingen van de accountant naar aanleiding van specifieke rapportages in opdracht van de raad.
Formuleert een advies aan de raad over de wijze van behandeling van specifieke rapportages van de accountant in opdracht van de raad.
Adviseert aan de raad over het jaarverslag en de jaarrekening, mede aan de hand van de rechtmatigheidsverantwoording van het college, accountantsverklaring en het accountantsverslag.
© BDO
Specifieke aandachtsgebieden en concrete taken De rol van de auditcommissie (2)
Laat zich informeren over (verbeter)acties die voortkomen uit de accountantscontrole
Adviseert het college over de onderzoeken en de aanpassingen van de verordeningen gebaseerd op de artikelen 212, 213 en 213a Gemeentewet.
Bevordert dat onderzoeken van de accountant, het college en de ambtelijke organisatie op het terrein van rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid worden afgestemd op onderzoeken van de Rekenkamer, om doublures te voorkomen.
controleert jaarlijks het verslag van de fracties inzake de besteding van de fractievergoeding en doet een voorstel aan de raad tot vaststelling van de hoogte van de fractievergoeding en het daarvan gebruikte deel, de wijziging van de reserve en de resterende reserve zoals bedoeld in artikel 13, derde lid, van de Verordening ambtelijke ondersteuning en fractievergoeding Hoeksche Waard 2024.
Contactmomenten met de raad / auditcommissie
Controleplan (voor interim-controle kort na de zomer)
Boardletter (na interim-controle in het najaar)
Accountantsverslag (juni)
© BDO
Benchmark Nederlandse gemeenten 2026
© BDO
Belangrijkste resultaten Resultaten 2024 positief, maar daarachter schuilen structurele uitdagingen
Resultaat 2024: € 1,9 miljard (2023: € 1,7 miljard): • 21% van de gemeenten had een tekort van totaal € 0,45 miljard (vorig jaar ook 21%) • 79% had een overschot van totaal € 2,4 miljard (vorig jaar ook 79%)
Resultaat hoog door incidentele meevallers, vooral door beperkingen in de uitvoeringskracht
Het gemiddelde rapportcijfer stijgt van een 7,6 naar een 8,4. Deze stijging wordt enerzijds veroorzaakt door de goede resultaten 2024 en anderzijds door een verfijning van de systematiek die wij hebben doorgevoerd
Aantal onvoldoendes neemt af van 77 naar 8 © BDO
Belangrijkste resultaten Beeld begrotingen is verdeeld, het landschap blijft versnipperd
De totale verwachte overschotten/tekorten per jaarschijf volgens de begroting 2026 zijn als volgt: • 2025: een tekort van € 656 miljoen (vorig jaar werd een tekort van € 667 miljoen verwacht) • 2026: een tekort van € 1,0 miljard (vorig jaar werd een tekort van € 1,5 miljard verwacht) • 2027: een overschot van € 10 miljoen (vorig jaar werd een tekort van € 638 miljoen verwacht) • 2028: een tekort van € 249 miljoen (vorig jaar werd een tekort € 575 miljoen verwacht) • 2029: een tekort van € 11 miljoen
Bijna 70% van de gemeenten verwacht een meerjarig tekort. Dit tekort bedraagt € 3,4 miljard
© BDO
Wat valt op bij goede versus minder goed scorende gemeenten Effect van eenmalige meevallers weegt zwaar door
Financiële buffer voor de meeste gemeenten voldoende tot goed, druk op de exploitatie naar de toekomst toe
Verschillen in scores vooral gemaakt door forse winsten op verkoop van energiebedrijven zoals Eneco
Opbrengst ingezet voor aflossen schulden, inzet van deze eenmalige middelen nog relatief beperkt
Structurele uitdagingen voor de meeste gemeenten gelijk
© BDO
Verwachte tekorten of overschotten gemeenten Totaal per groottecategorie 2025 – 2029
100.000+
50.000 – 100.000
25.000 – 50.000
Tot 25.000
Geen wezenlijke verschillen tussen de verschillende categorieën
Opvallend is dat de grootste gemeenten in totaal vanaf 2027 een positief saldo verwachten
Vrije inzetbaarheid van reserves bij de grootste gemeenten naar verhouding beperkter dan bij overige gemeenten © BDO
Belangrijkste conclusies (1) Positieve cijfers, maar structurele risico's blijven onder de radar Het rapportcijfer stijgt ook dit jaar verder, ook zonder de verfijning in de systematiek
De vorig jaar geconstateerde versnippering in het gemeentelandschap zet zich door Het Rijk heeft tijdelijke maatregelen genomen om het ravijn te dempen, fundamentele en structurele maatregelen zijn niet genomen
Jeugdzorg blijft een structureel financieel risico
Gemeenten hebben niet stilgezeten, technische maatregelen in de begroting zijn getroffen
© BDO
Belangrijkste conclusies (2) Positieve cijfers, maar structurele risico's blijven onder de radar We zien niet of nauwelijks structurele beslissingen terug bij gemeenten, de verkiezingen zijn hiervoor een belangrijke factor
Sturing binnen gemeenten vindt vooral plaats op financieel vlak
Gemeenten brengen steeds meer in kaart hoe te sturen op doelen, taken en ambities
De inzet van reserves heeft beperkt effect
Grote onderliggende risico's in maatschappelijk vastgoed, veel niet op de balans en niet gespaard voor vervanging, los van investeringen in energietransitie en klimaatadaptatie
© BDO
Aanbevelingen Welke lessen kunnen gemeenten trekken uit de huidige situatie?
Breng uitvoering en financiën weer bij elkaar •
Maak een begroting op basis van doelen en niet andersom
•
Resultaat: een begroting die beter aansluit op wat je echt wilt bereiken
Investeer in sturingskracht om tot meer uitvoeringskracht te komen •
Toon leiderschap om tot prioritering te komen van wat echt belangrijk is
•
Bijvangst: minder over-programmering
Kwaliteit en eenduidigheid van begrotingen moet omhoog •
Laat het verhaal achter de cijfers meer zien
•
Verbreed vanuit het toezicht op gemeenten het aantal aandachtspunten: waar is de begroting financieel en inhoudelijk op gebaseerd
Maak registers om de vervangings- en investeringsopgave van maatschappelijk vastgoed structureel zichtbaar te krijgen in de begroting •
Gemeenten moeten lange termijn investeringen in kaart brengen
•
Integraal financieel inzicht leidt tot realistische cijfers en keuzes
Herzie de verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk en gemeenten •
Taken, middelen en sturingsmogelijkheden in balans brengen
•
Sterkere koppeling tussen taken en middelen door de uitvoerbaarheidstoets beter en vaker te benutten © BDO
Observaties tot en met heden
© BDO
Observaties tot en met heden De interne beheersing is van voldoende niveau; en er wordt zichtbaar gewerkt aan verbetering
© BDO
www.bdo.nl
BDO is een op naam van Stichting BDO te Amsterdam geregistreerd merk. In deze publicatie wordt BDO gebruikt ter aanduiding van de organisatie die onder de merknaam ‘BDO’ actief is op het gebied van de professionele dienstverlening (accountancy, belastingadvies en advisory). BDO Accountants & Adviseurs is een op naam van BDO Holding B.V. te Eindhoven geregistreerde handelsnaam en wordt gebruikt ter aanduiding van een aantal met elkaar in een groep verbonden rechtspersonen, die ieder afzonderlijk onder de merknaam ‘BDO’ actief zijn op een bepaald terrein van de professionele dienstverlening (accountancy, belastingadvies en advisory). BDO Holding B.V. is lid van BDO International Ltd, een rechtspersoon naar Engels recht met beperkte aansprakelijkheid, en maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van juridisch zelfstandige organisaties die onder de naam ‘BDO’ optreden. BDO is de merknaam die wordt gebruikt ter aanduiding van het BDO-netwerk en van elk van de BDO Member Firms.
© BDO