Presentatie 24 oktober 2023

Resultaten van een inwonersraadpleging over rust en activiteiten op zondag Gemeente Hoeksche Waard

24 oktober 2023

Agenda Hoe zag het onderzoek er ook alweer uit? • Verdeel 50 punten over acht ideeën over de zondag, • Geen simpele ja/nee. Niet simpelweg kerkgang of winkelopenstelling. Er zijn ook andere perspectieven. • Dat bood ruimte voor gematigde, genuanceerde posities – en die zien we dan ook

Wie hebben er gereageerd? • Brief (3.657), open (14.735) – alle groepen zijn goed vertegenwoordigd • Grote deelname, representatieve uitspraken mogelijk • Het onderzoek was goed te begrijpen

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten? • Ruimte voor winkeliers en ruimte voor het geloof belijden zijn de meest belangrijke waarden • Meerderheid voor verandering: meer keuzevrijheid voor inwoners, ondernemers en organisatoren (LKCA groepen 1 en 2) • Meerderheid voor rekening houden met elkaar: geen meerderheid voor de meest extreme posities (LKCA groepen 2 en 3)

2

24 oktober 2023

Agenda Hoe zag het onderzoek er ook alweer uit? • Verdeel 50 punten over acht ideeën over de zondag, • Geen simpele ja/nee. Niet simpelweg kerkgang of winkelopenstelling. Er zijn ook andere perspectieven. • Dat bood ruimte voor gematigde, genuanceerde posities – en die zien we dan ook

Wie hebben er gereageerd? • Brief (3.657), open (14.735) – alle groepen zijn goed vertegenwoordigd • Grote deelname, representatieve uitspraken mogelijk • Het onderzoek was goed te begrijpen

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten? • We zien vijf posities. En gedeelde waardes: samenkomen met elkaar, rekening houden met elkaar • Meerderheid voor verandering: meer keuzevrijheid voor inwoners, ondernemers en organisatoren (LKCA groepen 1 en 2) • Meerderheid voor rekening houden met elkaar: geen meerderheid voor de meest extreme posities (LKCA groepen 2 en 3)

3

24 oktober 2023

Hoe zag het onderzoek eruit? Even opfrissen

Hoe vindt u dat de zondag in de Hoeksche Waard er in de toekomst uit moet zien? Ontwerp van keuzetaak 1

Toelichting • Doel: Inzicht krijgen in de waarde die inwoners toekennen aan verschillende ideeën over rust en activiteiten op zondag. • Keuzesituatie: Deelnemers verdeelden 50 punten over acht elementen van de zondag. • Motivatie: Vervolgens konden ze hun keuzes toelichten. • Analyse: Op basis van diverse kenmerken van de respondenten bepalen we met statistische analysemethodes waar de verschillen en overeenkomsten tussen (groepen van) Nederlanders zitten in deze afweging

5

Agenda Hoe zag het onderzoek er ook alweer uit? • Verdeel 50 punten over acht ideeën over de zondag, • Geen simpele ja/nee. Niet simpelweg kerkgang of winkelopenstelling. Er zijn ook andere perspectieven. • Dat bood ruimte voor gematigde, genuanceerde posities – en die zien we dan ook

Wie hebben er gereageerd? • Brief (3.657), open (14.735) – alle groepen zijn goed vertegenwoordigd • Grote deelname, representatieve uitspraken mogelijk • Het onderzoek was goed te begrijpen

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten? • Meerderheid voor verandering: meer keuzevrijheid voor inwoners, ondernemers en organisatoren (LKCA groepen 1 en 2) • Meerderheid voor rekening houden met elkaar: geen meerderheid voor de meest extreme posities (LKCA groepen 2 en 3)

6

24 oktober 2023

Wie hebben er deelgenomen? Véél Hoeksche Waarders. Vanuit alle denkbare achtergronden

Van 1 juni tot en met 9 juli 2023 hebben 18.392 inwoners deelgenomen aan de raadpleging Samenstelling van de respondenten naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau Aandeel Hoeksche Waard* 49,6% 50,4%

Brief (N=3.657) 47,4% 51,6%

Open raadpleging (N=14.735) 43,3% 55,3%

Leeftijd 15 tot 25 25 tot 34 jaar 35 tot 44 jaar 45 tot 54 jaar 55 tot 64 jaar 65 en ouder

12,8% 12,6% 13,5% 16,1% 17,1% 28,0%

2,4% 11,5% 14,4% 19,5% 21,2% 30,5%

11,9% 17,7% 17,7% 18,7% 16,4% 16,8%

Opleiding Laag Middel Hoog

29,1% 47,4% 23,5%

14,1% 35,0% 46,1%

12,2% 39,1% 44,3%

Geslacht Man Vrouw

Toelichting • Geslacht: Iets meer vrouwen dan mannen hebben deelgenomen. Hun antwoorden verschillen niet significant • Leeftijd: Bijna 1.900 jongeren tot 25 jaar hebben deelgenomen, vooral via de open raadpleging. Ook ouderen hebben veel deelgenomen, maar dan weer vaker via de brief. • Opleiding: Hoger opgeleiden hebben vaker meegedaan dan lager opgeleiden. Dit is bij veel onderzoeken het geval. Er zijn echter genoeg deelnemers uit alle groepen om te wegen voor representatieve uitkomsten. • Representatieve uitkomsten: Deze drie klassieke demografische kenmerken, plus het kenmerk woonplaats, gebruiken we om een representatieve weergave te maken. Daarvoor gebruiken we de objectieve referentie in de kolom ‘Aandeel Hoeksche Waard’. Het betekent met name dat de mening van jongeren (15-25 jaar) en lager opgeleiden wat zwaarder geteld worden. • Totalen tellen niet altijd op tot 100%. Restant betreft deelnemers die ‘zeg ik liever niet’ hebben geantwoord.

8

* Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

24 oktober 2023

Alle woonkernen zijn goed vertegenwoordigd

Toelichting

Samenstelling van de respondenten naar woonplaats Woonplaats ‘s-Gravendeel Goudswaard Heinenoord Klaaswaal Maasdam Mijnsheerenland Nieuw-Beijerland Numansdorp Oud-Beijerland Piershil Puttershoek Strijen en buitengebied Westmaas Zuid-Beijerland

9

Aandeel Hoeksche Waard* 10,2% 2,3% 4,0% 4,7% 3,8% 5,2% 4,6% 10,8% 27,4% 2,1% 8,2%

Brief (N=3.315) 9,4% 3,8% 3,6% 4,6% 4,7% 4,6% 5,7% 10,4% 27,6% 3,3% 7,1%

Open raadpleging (N=13.369) 9,4% 2,5% 3,8% 5,2% 3,2% 4,2% 7,0% 10,2% 31,3% 1,8% 7,6%

10,2%

7,8%

8,8%

2,4% 4,2%

3,7% 3,8%

1,9% 3,3%

* Bron: gemeentelijke administratie

• Woonplaats: Alle woonkernen zijn goed vertegenwoordigd. • Deelnemers van buiten de gemeente: Ongeveer 100 deelnemers van buiten de Hoeksche Waard hebben deelgenomen aan de raadpleging. Deze zijn verder buiten beschouwing gelaten.

24 oktober 2023

Er is geen referentie voor religieuze gezindte. We rapporteren wat belangrijk is voor inwoners met verschillende geloofsovertuigingen Toelichting

Samenstelling van de respondenten naar religieuze gezindte Religie Andere gezindte Boeddhist Evangelisch Hindoe Islam Joods Nee Protestantschristelijk Reformatorisch Rooms-katholiek Zeg ik liever niet

10

Aandeel Hoeksche Waard Niet bekend Niet bekend Niet bekend Niet bekend Niet bekend Niet bekend Niet bekend

Brief (N=3.072) 1,9% 0,1% 2,4% 0,1% 0,2% 0,1% 59,3%

Open raadpleging (N=11.089) 1,7% 0,2% 2,9% 0,1% 0,2% 0,0% 54,6%

Niet bekend

20,7%

18,5%

Niet bekend Niet bekend Niet bekend

9,4% 3,6% 2,0%

15,8% 3,0% 3,1%

• Facultatief: De vraag over religieuze gezindte was vrijwillig te beantwoorden (of over te slaan). Minder respondenten hebben deze vraag dan ook beantwoord. • Referentie: We hebben geen referentie voor religieuze gezindte in Nederland. Dus we kunnen geen uitspraken doen over representativiteit op dit kenmerk. • Inzichten per groep: We zien dat belangrijke groepen allemaal goed vertegenwoordigd zijn. We kunnen dus rapporteren wat voor elke groep belangrijk is.

24 oktober 2023

Agenda Hoe zag het onderzoek er ook alweer uit? • Verdeel 50 punten over acht ideeën over de zondag, • Geen simpele ja/nee. Niet simpelweg kerkgang of winkelopenstelling. Er zijn ook andere perspectieven. • Dat bood ruimte voor gematigde, genuanceerde posities – en die zien we dan ook

Wie hebben er gereageerd? • Brief (3.657), open (14.735) – alle groepen zijn goed vertegenwoordigd • Grote deelname, representatieve uitspraken mogelijk • Het onderzoek was goed te begrijpen

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten? • Meerderheid voor verandering: meer keuzevrijheid voor inwoners, ondernemers en organisatoren (LKCA groepen 1 en 2) • Meerderheid voor rekening houden met elkaar: geen meerderheid voor de meest extreme posities (LKCA groepen 2 en 3)

11

24 oktober 2023

Hoe vindt u dat de zondag in de Hoeksche Waard er in de toekomst uit moet zien? De resultaten

Alle acht opties zijn voor inwoners in enige mate belangrijk – en verdienen dan ook zorgvuldige overweging Gemiddelde punten: Totaal

Brief gewogen

Dan is er ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen of ze open willen op zondag

8,6

Dan is er ruimte voor inwoners om hun geloof te belijden op zondag

6,9

Dan houden inwoners rekening met elkaar

6,3

Dan is er op zondag ruimte voor een actief buitenleven

6,3

Dan is er ruimte voor inwoners om op zondag tot rust te komen

6,0

Dan is er ruimte om op zondag evenementen te organiseren

5,6

Dan is er ruimte voor inwoners om op zondag samen te komen met familie, vrienden en naasten

5,5

Dan is er op zondag ruimte voor betaalde recreatie en toerisme

4,9 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

50%-bandbreedte 24 oktober 2023

De open raadpleging laat iets meer uitgesproken reacties zien

Gemiddelde punten: Totaal

Open raadpleging

Brief

4. Dan is er ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen of ze open willen op zondag

Brief gewogen

9,4 8,6 8,6

7. Dan is er ruimte voor inwoners om hun geloof te belijden op zondag

6,4 6,9

8,0

5,5

6. Dan houden inwoners rekening met elkaar

6,5 6,3

3. Dan is er op zondag ruimte voor een actief buitenleven

5,7 6,5 6,3

1. Dan is er ruimte voor inwoners om op zondag tot rust te komen

5,7 6,0 6,0

2. Dan is er ruimte om op zondag evenementen te organiseren

5,8 5,6 5,6

8. Dan is er ruimte voor inwoners om op zondag samen te komen met familie, vrienden en naasten

5,0 5,4 5,5

5. Dan is er op zondag ruimte voor betaalde recreatie en toerisme

4,9 5,0 4,9

0

1

2

3

4

5

6

7

8

-50%

14

9

10

11

+50%

Uitgangswaarde

24 oktober 2023

Wat zeggen verschillende groepen? De statistische streepjescode

Ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen (8,6) Ruimte om het geloof te belijden (6,9)

50 pt

Rekening houden met elkaar (6,3) Ruimte voor een actief buitenleven (6,3) Ruimte om tot rust te komen (6,0) Ruimte voor evenementen (5,6) Ruimte om samen te komen (5,5) Ruimte voor betaalde recreatie en toerisme (4,9)

15

24 oktober 2023

Als het over rust en activiteiten op zondag gaat, dan zijn er 4 groepen inwoners Streepjescode: uitkomsten van een Latente Klasse Cluster Analyse (LKCA) Gemiddelde punten

Brief gewogen 2,9

Ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen (8,6)

9,8 18,1

Ruimte om het geloof te belijden (6,9)

3,0 5,9

50 pt

Rekening houden met elkaar (6,3) Ruimte voor een actief buitenleven (6,3)

9,2 24,0 8,9

3,2 7,5 7,9

6,6 7,9

4,4 Ruimte om tot rust te komen (6,0) 9,8 Ruimte voor evenementen (5,6) Ruimte om samen te komen (5,5) Ruimte voor betaalde recreatie en toerisme (4,9) 100%

3,0 8,0 22%

7,6 5,3

10,4 1,7

12,0

8,0 6,6 41%

2,2 22%

6,0 15%

Wat zeggen deelnemers daarbij?

Illustratieve citaten van deelnemers Zoeken naar een middenweg

Het blijft hun keuze om open te gaan. En het blijft voor een ieder ook de keuze om erheen te gaan of niet. Nu word de keuze al voor winkeliers gemaakt en voor mensen die op zondag naar winkels willen.

Je hebt altijd een keus. Je hoeft niet aan een activiteit mee te doen als je dat niet wil.

Er zijn genoeg steden waar gelovigen hun geloof kunnen belijden naast een evenement/open winkels op de zondag, dus ik denk dat dat hier ook zou kunnen. 17

Een winkelier moet zelf kunnen beslissen, in zijn eigen geloof, of hij zijn winkel open wilt hebben op zondag. Zolang er geen overlast komt

Bij het eventueel organiseren van evenementen op zondag lijkt het me logisch om rekening te houden met de kerktijden in de ochtend.

Recreatie en toerisme is goed, zolang andere er geen last van hebben.

De voorkeur is om de winkels op zondag gesloten te houden, behalve misschien onze grootste plaats (oud-beijerland).

De zondag is een rustdag door God ingesteld waarbij de kerkgang een zeer belangrijke rol vervult.

In een samenleving is het altijd belangrijk om elkaar te respecteren. Het is altijd een beetje geven en nemen.

Winkeliers mogen wat mij betreft de keuze krijgen, maar we wonen wel in een dorp met, hoop ik, zekere zondagrust, het moet niet de kant opgaan van een stad

De winkels kunnen 6 dagen per week open, houdt de zondag als rustdag. Ook vanuit geloofsoogpunt.

verdraagzaamheid is de kern in deze zaak. laten we respectvol met elkaar omgaan in deze mooie gemeente

Ik denk dat het goed is voor ieder mens, ook niet gelovigen, om een dag in de week rust te nemen, dat gun ik ook mijn buurman.

Je moet altijd rekening houden met elkaar ongeacht dag of geloof.

In het algemeen vind ik het geen groot probleem dat op zondag de winkels gesloten zijn. Als de Haringvlietbrug ofwel de Heinenoordtunnel dicht zijn hier in de Hoeksche Waard zouden de winkels wel open moeten zijn.

24 oktober 2023

We zien een meerderheid van de deelnemers die graag meer ruimte willen voor activiteiten en voor winkeliers op zondag Gemiddelde punten

Brief gewogen 2,9

Ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen (8,6)

9,8 18,1

Ruimte om het geloof te belijden (6,9)

3,0 5,9

50 pt

Rekening houden met elkaar (6,3) Ruimte voor een actief buitenleven (6,3)

9,2 24,0 8,9

3,2 7,5 7,9

6,6 7,9

4,4 Ruimte om tot rust te komen (6,0) 9,8 Ruimte voor evenementen (5,6) Ruimte om samen te komen (5,5) Ruimte voor betaalde recreatie en toerisme (4,9) 100%

3,0 8,0 22%

7,6 5,3

10,4 1,7

12,0

8,0 6,6 41%

2,2 22%

6,0 15%

We zien ook een meerderheid tegen een alles-of-niets-benadering waarin ófwel maximale ruimte is voor keuzevrijheid ófwel maximale ruimte voor zondagsrust Gemiddelde punten

Brief gewogen 2,9

Ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen (8,6)

9,8 18,1

Ruimte om het geloof te belijden (6,9)

3,0 5,9

50 pt

Rekening houden met elkaar (6,3) Ruimte voor een actief buitenleven (6,3)

9,2 24,0 8,9

3,2 7,5 7,9

6,6 7,9

4,4 Ruimte om tot rust te komen (6,0) 9,8 Ruimte voor evenementen (5,6) Ruimte om samen te komen (5,5) Ruimte voor betaalde recreatie en toerisme (4,9) 100%

3,0 8,0 22%

7,6 5,3

10,4 1,7

12,0

8,0 6,6 41%

2,2 22%

6,0 15%

Samenkomen met familie, vrienden en naasten is een gedeelde waarde. Evenals rekening houden met elkaar Gemiddelde punten

Brief gewogen 2,9

Ruimte voor winkeliers om zelf te kiezen (8,6)

9,8 18,1

Ruimte om het geloof te belijden (6,9)

3,0 5,9

50 pt

Rekening houden met elkaar (6,3) Ruimte voor een actief buitenleven (6,3)

9,2 24,0 8,9

3,2 7,5 7,9

6,6 7,9

4,4 Ruimte om tot rust te komen (6,0) 9,8 Ruimte voor evenementen (5,6) Ruimte om samen te komen (5,5) Ruimte voor betaalde recreatie en toerisme (4,9) 100%

3,0 8,0 22%

7,6 5,3

10,4 1,7

12,0

8,0 6,6 41%

2,2 22%

6,0 15%

92% van de deelnemers geeft de raadpleging een voldoende Toelichting

Dit onderzoek stuurde mijn antwoorden een bepaalde kant op

• 92% van de deelnemers geeft een voldoende aan de raadpleging. Gemiddelde rapportcijfer is een 7,2.

24% 37%

• 24% van de respondenten ervaart de raadpleging als (enigszins) sturend. Driekwart daarmee niet. In vergelijking met andere raadplegingen is dit gemiddeld. • Een verklaring is dat participatiebehoeften verschillen tussen Nederlanders. Veel deelnemers vinden het fijn dat een PWE-raadpleging informatie geeft over wat er kan gebeuren als je een optie kiest. Er zijn ook mensen die liever een referendumachtige vraagstelling willen (‘Moet er zondagsrust zijn ja/nee?’). Deze groep ervaart een PWE soms als sturend.

21

Ik vertrouw erop dat dit een eerlijk onderzoek is

21%

70%

36%

Ik vond het een belangrijk onderwerp om mijn mening over te geven

Ik vond het onderzoek moeilijk te begrijpen

14% (Helemaal) eens Neutraal

93%

83%

(Helemaal) oneens

24 oktober 2023