LEHW Even Buiten Oud-Beijerland

1

Inspraak Beeldvormende raadsvergadering gemeente Hoeksche Waard 31.5.2022 Willy Spaan namens St. Landelijk Erfgoed Hoeksche Waard Betreft: Projectontwikkeling historische boerderij en erf ‘Even Buiten’, Beneden Oostdijk 50, OudBeijerland – Gemeentelijk Monument 1963/OB5 Voorzitter, leden van de Raad, Wat vindt u de mooiste plek of plekken in Oud-Beijerland? Zonder twijfel zal iedereen beamen, dat de historische boerderij en het erf ‘Even Buiten’, prominent gelegen binnen de nog authentieke landschappelijke omgeving aan de Beneden Oostdijk aan de ingang van het dorp Oud-Beijerland, daartoe behoren! En dat het geheel beeldbepalend is en de welvaart van het dorp Oud-Beijerland al bij binnenkomst illustreert. Graag maak ik dan ook van de gelegenheid gebruik om het voorliggende projectplan voor herbestemming van Even Buiten van commentaar en aanbevelingen te voorzien en de in het geding zijnde cultuurhistorische en ruimtelijke belangen en waarden in een vroegtijdig stadium aan u kenbaar te maken. Een boerderij met de naam Even Buiten, aan de noordkant van de Oud-Beijerlandse polder bestond al in de 17de eeuw. De huidige boerderij is sinds 1963 een gemeentelijk monument en is nu niet meer als agrarisch bedrijfspand in gebruik. Het is zeer te prijzen dat men deze boerderij wil behouden en wil herinrichten voor een nieuwe functie en een nieuwe toekomst.

De belangrijkste vraag bij elke herbestemming van karakteristieke, streekeigen historische boerderijen is of de herinrichting op een passende manier gebeurt? En blijkens de voorliggende plannen is dat hier niet het geval. Hét kenmerk van historische boerderijen is dat ze altijd een ensemble vormen met het omringende erf en de bijgebouwen daarop, de bijbehorende sier- en moestuin, de boomgaard (in dit geval nog een zeldzame hoogstamboomgaard), de huisweide, de aangrenzende waterpartijen en andere landschapselementen, voor zover die nog herkenbaar aanwezig zijn. Dat laatste is, heel uitzonderlijk(!), bij Even Buiten het geval, maar dit uitgangspunt wordt helaas in de voorliggende plannen voor de nieuwbouw van 19 huurwoningen en een parkeerplaats voor 40 auto’s op het boerderijperceel echter totaal genegeerd. Het is doodzonde als daardoor het unieke en nog complete ensemble van Even Buiten en de samenhang met de historisch interessante groenblauwe oase rondom vernietigd worden. Het is de kunst de situering van de boerderij binnen de historische landschappelijke context zichtbaar en

2 ‘leesbaar’ te houden. Het gaat hier om de samenhang van de boerderij en het erf met de naastgelegen binnendijkse griend, die uniek is in de Hoeksche Waard en waarvan de wilgen nog steeds regelmatig geknot worden. En ook om het historische krekenstelsel, dat eeuwenlang voor de natuurlijke afwatering uit de polder heeft gezorgd, en waarvan de oorspronkelijke plaats van de ‘kade’ voor de boerderij nog zichtbaar is. Die zogeheten ‘groenblauwe dooradering’ rondom Even Buiten wordt gevormd door De Boezem, die in zuidelijke richting verbonden is met de OudBeijerlandse Kreek en die, voorzien van wandel- en fietspad met de aangrenzende groenstrook een natuurlijke geleding vormt tussen de woonwijken Croonenburgh en Poortwijk. De uitstraling, de openheid en zichtbaarheid van deze, volgens alle deskundigen kwalitatief hoogwaardige, natuur- en structuurdrager mogen niet versperd worden. Dit geheel van cultuurhistorische en natuurlijke elementen wordt in bestemmingsplannen ‘het enige groen van betekenis in Oud-Beijerland’ genoemd en dient derhalve een openbaar belang. De Griend in het natuurgebied De Boezem, omgeven door met bomen omzoomde fiets- en wandelpaden, maken ook deel uit van de Provinciale Ecologische Hoofdstructuur.

Alle structuurvisies en ontwikkelingsprogramma’s van de overheden stellen dat cultuurhistorische, ecologische en landschappelijke kwaliteiten behouden en indien mogelijk versterkt dienen te worden. En dat de mogelijkheden voor de inwoners om die kwaliteiten ook werkelijk te beleven, vergroot moeten worden. Het voorliggende initiatief voldoet niet aan deze doelstellingen. Even Buiten is nog een van de zeldzaam in de Hoeksche Waard voorkomende boerderijen van het oudste ‘dwarsdeeltype’ met twee dwarsdelen, die dwars in de schuur liggen en die via twee stel dubbele inrijdeuren in de westelijke zijgevel toegankelijk zijn. Het erf bevat nog alle genoemde elementen, waarvan het een doodzonde zou zijn ze te vernietigen, omdat ze bijzonder zijn en omdat deze boerderij met geheel eigen uitstraling het mooiste tot haar recht komt op het open eigen erf en binnen de historische landschappelijk context, die zowel cultuurlijk als natuurlijk een sieraad voor de omwonenden en voor het dorp Oud-Beijerland vormen. Van die context zal niets meer te zien en te herkennen zijn als het ingediende plan wordt uitgevoerd. Ook de omgeving zal van dit plan geen positieve invloed ervaren, aangezien de uitstraling van het ensemble en het fraaie uitzicht daarop aan alle kanten verloren gaan.

Het is duidelijk dat er behoefte is aan nieuwe woningen voor verschillende bevolkingsgroepen met bijbehorende parkeerplaatsen, maar het is niet in het belang van het Beijerlandse dorpsschoon, noch in het Hoeksche Waards belang om zeldzame cultuurhistorische en landschappelijk aantrekkelijke plekken met nieuwbouw ‘vol te plempen’ (om het maar eens onparlementair te zeggen) en de samenhang met het omringende landschap te verrommelen en de zichtassen dicht te zetten. Een programma voor herbestemming van een historische boerenplaats, inclusief het erf en de huiskavel, dient zorgvuldig opgemaakt te worden, met behoud van de bestaande kenmerken en karakteristieken en met kennis van en respect voor het streekeigene en de uitstraling naar de omgeving. Dat is hier in het geheel niet het geval. Mijn aanbeveling is eerst te onderzoeken of voor de renovatie en herinrichting van de boerderij fondsen beschikbaar zijn, waardoor detonerende nieuwbouw op buitensporige schaal voorkomen kan worden. Dit is in de Hoeksche Waard al veel vaker en op verschillende manieren met succes gerealiseerd. Dank u voor uw aandacht en als er vragen zijn, wil ik die graag beantwoorden.

3

4