Keuzenotitie Jeugdhulp

Keuzenotitie Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/24/275692 DOC-251002152 wethouder Peters Opvoeden en Opgroeien 20 mei 2025 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Afbakening jeugdhulp Gevraagd besluit De raad zich uit te laten spreken over de keuzes die zij willen maken aan de hand van de vragen die in deze keuzenotitie worden voorgelegd. Inleiding Zoals aangekondigd in de raadsinformatiebrief inkoop jeugdzorg in februari (bijlage 1) jl. staat 2025 in het teken van de inkoop jeugdzorg. De nieuwe contracten met de regionaal ingekochte jeugdzorg zullen ingaan vanaf 1 januari 2026. De inkoop biedt een natuurlijk moment om de huidige verordening jeugdhulp weer onder de loep te nemen en daar waar nodig aan te passen of te verscherpen. Op 27 maart jl. heeft een oriënterende raadsavond plaatsgevonden waarin de raad de dialoog heeft kunnen voeren op een aantal onderwerpen uit de huidige verordening jeugdhulp. Ter voorbereiding op het aanpassen van de verordening jeugdhulp zijn in deze keuzenotitie diverse mogelijkheden uitgewerkt. De keuzes van de raad vormen het richtinggevend kader voor de aanpassingen in de huidige verordening jeugdhulp. Met deze keuzenotitie wil het college de raad vragen om een keuze te maken over de wijze van afbakening van de jeugdwet en op welke wijze verwijzers uitvoering moeten geven aan deze afbakening zoals deze zal worden weergegeven in de verordening. Per keuze wordt zowel het advies weergegeven van de Adviesraad Sociaal Domein Hoeksche Waard als het advies van het college. Inhoud

Afbakening op wat is jeugdzorg en wat is het niet (meer) Net als in de rest van het land wordt er in de regio Zuid-Holland Zuid een steeds groter beroep gedaan op jeugdhulp. Hierover werd ook geschreven in de raadsinformatiebrief inkoop jeugdzorg in februari (bijlage 1). Waar er in 2015 door 1.585 kinderen in de Hoeksche Waard een beroep werd gedaan op jeugdzorg waren dit in 2024 2.004 kinderen. Dit is een stijging van 26%. 1 Het aantal jeugdige inwoners t/m 17 jaar is door de jaren heen wel iets gedaald. In 2015 waren dit 16.947 kinderen, in 2024 16.924 kinderen. 1

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

We zijn (als maatschappij) steeds meer zaken erg gaan vinden. Kinderen die zich net wat anders gedragen of ontwikkelen dan ‘de norm’ worden door omgeving (netwerk, onderwijs etc.) al snel verwezen naar jeugdhulp. Ook voor tegenslagen, pech en moeilijke periodes, welke onderdeel zijn van elk leven wordt een beroep gedaan op jeugdhulp terwijl veel situaties ook gewoon horen bij de verschillende fases van opvoeden en opgroeien. Voor bovenstaande zaken geldt dat jeugdhulp vaak niet de oplossing is. Jeugdhulp moet beschikbaar zijn en blijven voor die jeugdigen en gezinnen voor wie dat echt noodzakelijk is. Om hier scherper in af te bakenen stellen we voor om de ontwikkelingstaken, opvoedingsopgaven en ‘normale uitdagingen’ in een overzicht op te nemen als bijlage bij de verordening. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) geeft dit op een heldere wijze weer:

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Effecten, kosten en risico’s Door het toevoegen van deze informatie als bijlage bij de verordening geeft dit handvaten aan ouders, onderwijs, kinderopvang, huisartsen en jeugdprofessionals over de ‘normale’ ontwikkeling. Maar ook over de uitdagingen die horen bij welke leeftijdsfase. Uiteraard is dit overzicht niet uitputtend maar geeft voldoende voorbeelden om het gesprek hierover te voeren en ouders gerust te kunnen stellen wanneer zij tegen bepaalde uitdagingen aanlopen. Het effect van het gesprek hierover ondersteunt de normaliserende beweging en buigt ‘lichte hulpvragen’ af waardoor er een minder groot beroep zal worden gedaan op (specialistische) jeugdhulp. Vraag 1 Bent u het ermee eens dat (specialistische) jeugdhulp niet bedoeld is voor de ‘normale uitdagingen’ die horen bij het ouderschap? Optie 1 Ja, dit overzicht voegen we hierom dan ook toe als bijlage bij de verordening.

Optie 2 Nee, en we voegen dit overzicht dan ook niet toe als bijlage bij de verordening.

Advies van adviesraad: “Wij kunnen ons vinden in optie 1. Het overzicht geeft duidelijkheid. Wij vinden het wel van belang om te blijven inzetten op preventie. Waar kunnen ouders terecht met een opvoedvraag? Als je normaliseert moet het ook normaal zijn dat je als ouder ergens een vraag kunt stellen. (bijvoorbeeld Welzijn Hoeksche Waard of jong JGZ) Ook adviseren wij deze organisaties voldoende te faciliteren.” Advies van college: optie 1 Vervolgprocedure

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

-

Bij keuze optie 1 zal zullen de verschillende ontwikkelingstaken, opvoedingsopgaven en ‘normale uitdagingen’ opgenomen worden in de nieuwe verordening jeugdhulp.

Afbakening jeugdwet ten opzichte van andere wetgeving In de verordening jeugdhulp (Hoeksche Waard 2022, bijlage 2) is de afbakening van de jeugdwet weergegeven ten opzichte van andere wetgeving zoals de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), Wet Langdurige Zorg (WLZ), Wet op Passend Onderwijs en de Zorgverzekeringswet (ZvW). Daar waar de jeugdwet op veel vlakken ruimte geeft voor interpretatie zijn de kaders voor onder andere de WLZ en ZVW strakker. In de praktijk zorgt dit regelmatig voor discussie tussen jeugdwet en bijvoorbeeld WLZ. Jaarlijks zijn er tientallen hulpvragen die zich bevinden in het ‘grijze gebied’ en doorgaans opgelost worden binnen de jeugdwet. Met het ‘grijze gebied’ bedoelen we de hulpvragen en situaties waarin het niet glashelder is binnen welke wetgeving de zorg bekostigd moet worden. Of het betreft situaties waarin er overlap zit tussen de verschillende wetgevingen. In al deze situaties is het duidelijk dat er zorg nodig is, enkel is het vaak nog de vraag wie de rekening moet betalen. In een flink aantal situaties is er vanuit de jeugdwet hulp ingezet (en betaald) waarvoor eigenlijk andere wetgeving voorliggend had geweest. Vanuit deze wet is dan een afwijzing geweest, bijvoorbeeld omdat er nog ontwikkelperspectief lijkt te zijn (afwijzingsgrond WLZ). Om gezinnen dan toch de benodigde hulp te kunnen bieden wordt dan hulp ingezet vanuit de jeugdwet.

Effecten, kosten en risico’s De beoogde effecten zijn een scherpere afbakening van de jeugdwet en niets meer oplossen voor andere wetgeving. Maar ook een doelmatige inzet van schaarse middelen. De inschatting is dat dit een kostenbesparing kan opleveren van enkele tienduizenden tot honderdduizenden euro’s. Een exacte voorspelling is helaas (nog) niet te maken omdat er geen aantallen worden bijgehouden. Er bestaat wel een groot risico dat er kinderen en gezinnen tussen wal en schip zullen raken wanneer nu ook vanuit de jeugdwet de deur strakker dichtgehouden wordt. De gezinnen waarvoor de gevolgen dusdanig groot zijn, laten we natuurlijk niet in de kou staan. Een voordeel vanuit dit risico is dat deze ‘grijze casuïstiek’ zichtbaarder zal worden in aantallen en soort. Deze informatie kan bodem geven voor beleidsaanpassing, gespreksvoering en duiding. Bij deze ‘grijze casuïstiek’ is het vaak niet meer de vraag of er een hulpaanbod nodig is maar wel over wie de rekening betaald. Om te voorkomen dat deze gezinnen tussen wal en schip terecht komen zou het mogelijk zijn om een budget beschikbaar te stellen om ter overbrugging de zorginzet te bekostigen vanuit de gemeente totdat duidelijk is wie de rekening betaald. Andere partijen, zoals het zorgkantoor of ziektekostenverzekering zal dan moeten aantonen waarom een kind niet in aanmerking komt voor zorg vanuit bijvoorbeeld WLZ of ZvW.

Vraag 2 In welke mate wilt u dat er invulling wordt gegeven aan de afbakening van de jeugdwet? Optie 1 De huidige werkwijze blijft gecontinueerd. Uiteraard is er sprake van een afbakening, maar de deur staat wel op een kier voor

Optie 2a De afbakening van de jeugdwet moet ook in de uitvoering strenger gehanteerd worden. Ook ‘grijze casuïstiek’ wordt niet

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

‘grijze casuïstiek’. Hiermee accepteren we dat we soms ook hulpvragen bekostigen vanuit de jeugdwet die eigenlijk onder andere wetgeving zou vallen.

meer vanuit de jeugdwet bekostigd. Optie 2b De afbakening van de jeugdwet moet ook in de uitvoering strenger gehanteerd worden. Ook ‘grijze casuïstiek’ wordt niet meer vanuit de jeugdwet bekostigd. Wel moet onderzocht worden op welke wijze de gemeente, al dan niet tijdelijk, vanuit een alternatief budget de ‘grijze casuïstiek’ bekostigd.

Advies van adviesraad: “De regels van de WLZ en ZVW zijn strak. Die regels kunnen wij niet veranderen. De jeugdwet is veelal voorliggend aan WLZ of ZVW. Lopende het traject van de geboden jeugdzorg wordt, gezien de opgedane ervaring, de conclusie getrokken dat een aanvraag voor indicatie WLZ of ondersteuning vanuit de ZVW rechtvaardiger is. Zeker een aanvraag WLZ is een hele stap voor ouders. Je doet een aanvraag voor levenslange zorg voor je kind. Als er een verschil van inzicht is over de toepassing van de landelijke regels om toegang te krijgen tot WLZ of ZVW en de aanvraag wordt afgewezen mag dit naar ons inziens nooit ten koste van de hulp aan het kind gaan en blijft het kind de toegang tot de jeugdwet behouden. Als de toegepaste regels als te streng worden ervaren zal het gesprek op een ander niveau moeten worden gevoerd. Om die reden is de vraag voor ons geen keuze optie.” De adviesraad heeft na het insturen van bovenstaand advies nadere toelichting gehad. Zij hadden de zorg dat de gezinnen de dupe zouden kunnen worden van een gesprek wat op een ander niveau gevoerd moet worden. Na de toezegging dat geen enkel gezin tussen wal en schip zal belanden op het moment dat de scherpte gezocht wordt adviseren zij keuzeoptie 2b. Advies van college: optie 2b Zoals genoemd in de keuzenotitie is het uitgangspunt dat geen jeugdige of gezin tussen wal en schip zal belanden.

Het gaat ons erom dat er scherpte komt in wat thuishoort binnen andere wetgeving, zoals de WLZ en dus niet in de jeugdwet. In de tussenliggende periode waarin gezocht wordt naar deze scherpte zal de benodigde zorg gewoon doorgang vinden. Vervolgprocedure  Bij keuze optie 2a of 2b zal er een verdere uitwerking plaatsvinden op deze onderdelen en zal dit meegenomen worden in de implementatie van de nieuwe verordening.  Bij keuze optie 1 zal dit gecommuniceerd worden naar de lokale teams zodat zij hun huidige werkwijze kunnen continueren.  De vernieuwde verordening jeugdhulp wordt in de tweede helft van 2025 ter vaststelling geagendeerd in de raad.

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Normaliseren betekent óók dat ouders zélf verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van opvoedtaken Eén van de trends die we zien is dat het aantal jeugdigen wat gebruik maakt van jeugdhulpvervoer sinds 2015 gestegen is met 15%. Daar waar er in 2015 nog ‘slechts’ 23 jeugdigen met de taxi naar de jeugdhulpaanbieder werd vervoerd, waren dit er in 2024 77 2. Van ouders mag verwacht worden dat zij zelf zorgdragen voor het vervoer dat nodig is zodat hun kind(eren) gebruik kan maken van de benodigde jeugdhulp. Dit valt onder gebruikelijke zorg. Wat ook belangrijk is om te vermelden is dat er in de huidige verordening niets is opgenomen over jeugdhulpvervoer. Er zal dan ook een artikel moeten worden toegevoegd aan de verordening over dit onderwerp omdat jeugdhulpvervoer wel een gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Daarnaast is er sprake van een groot tekort aan chauffeurs. De druk op doelgroepenvervoer is groot. Er wordt door Stichting Jeugdteams gebruik gemaakt van een stroomschema (bijlage 3). Op basis hiervan beoordelen zij of een jeugdige in aanmerking komt voor jeugdhulpvervoer, als ouders dit niet zelf kunnen organiseren. Effecten, kosten en risico’s Wanneer we maatregelen treffen om het jeugdhulpvervoer terug te dringen zal dit naar verwachting geen substantieel financieel voordeel opleveren.

De kosten voor jeugdhulpvervoer waren in 2015 € 23.600, - en in 2024 € 314.200, -.3 Het gaat in de basis om een verandering van houding en gedrag teweeg te brengen, om de eerdergenoemde maatschappelijke trends om te buigen. Het effect wat we voor ogen hebben is de brede beweging van normaliseren en de jeugdhulp beschikbaar te houden voor die gezinnen die dat echt nodig hebben. Het risico bestaat dat wanneer we het jeugdhulpvervoer volledig terugdringen er jeugdigen zullen zijn die zonder vervoersvoorziening ook geen gebruik kunnen maken van de benodigde jeugdhulp. Voor deze jeugdigen en gezinnen zal er uiteraard een uitzondering gemaakt worden. Vraag 3 Vindt u dat jeugdhulpvervoer een verantwoordelijkheid is van de ouders zelf? Optie 1 Jeugdhulpvervoer is inderdaad de verantwoordelijkheid van ouders zelf. Het uitgangspunt is dan ook dat ouders zelf zorgdragen voor het vervoer van en naar de jeugdhulpaanbieder.

Optie 2 Jeugdhulpvervoer moet beschikbaar blijven op de wijze waarop dit nu ook al is. Gezien de minimale financiële omvang hiervan is het niet nodig om hierop te interveniëren.

Advies van adviesraad: “De ASDHW kan zich aansluiten bij de optie 1. Wel adviseren wij dat de mogelijkheid voor maatwerk bij uitzondering toegepast moet kunnen worden.” Advies van college: optie 1 Vervolgprocedure 2 3

Bron: Gemeentedashboard Serviceorganisatie Jeugd, uitgelezen op 17-4-2025 Bron: Gemeentedashboard Serviceorganisatie Jeugd, uitgelezen op 17-4-2025

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

-

Bij keuze optie 1 zal dit opgenomen worden in de verordening. Daarnaast zal onderzocht worden op welke wijze er in uitzonderingen gebruik gemaakt kan worden van een hardheidsclausule.

Vraag 4 Wilt u dat in de verordening een kilometergrens wordt opgenomen? Het gaat dan om een minimale kilometergrens van het woonadres van de jeugdige tot de jeugdhulpaanbieder. Optie 1 Omdat er nu helemaal niets is opgenomen in de verordening en er voor elke afstand jeugdhulpvervoer kan worden ingezet (middels stroomschema) is het belangrijk om hier in ieder geval ook een minimale kilometergrens aan toe te voegen.

Optie 2 De afstand hoeft niet meegewogen te worden wanneer een jeugdige een beroep doet op jeugdhulpvervoer.

Advies van adviesraad: “Als het uitgangspunt is dat ouders zelf zorgdragen voor het vervoer dan zouden wij geen kilometer grens toevoegen. Wordt er wel vervoer toegekend dan iets toevoegen in de trant van “vervoer naar de dichtstbijzijnde passende locatie”. “ Advies van college: optie 1 Vervolgprocedure - Bij keuze optie 1 zal er onderzocht worden wat een redelijke minimale kilometergrens is en zal deze opgenomen worden in de verordening.

Vraag 5 Wilt u dat er een mogelijkheid moet zijn om in plaats van een individuele vervoersvoorziening (taxi), ouders een kilometervergoeding te geven? Optie 1 Ja, er moet een mogelijkheid zijn om ouders een kilometervergoeding te geven. Ook dit draagt bij aan normaliseren. Deze kilometervergoeding voeren we niet standaard in, maar is enkel bedoeld voor de uitzonderlijke situaties waarin ouders dit niet zelf kunnen organiseren (vraag 3).

Optie 2 Nee, jeugdhulpvervoer laten we enkel bestaan op basis van individueel vervoer door een taxi.

Advies van adviesraad: “De ASDHW kan zich aansluiten bij optie 1. Verder adviseren wij om bij de praktische invulling ook de mogelijkheid mee te nemen dat ouders gezamenlijk een vervoerspool opzetten.”

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1

Advies van college: optie 1 Vervolgprocedure - Bij keuze optie 1 zal onderzocht worden op welke wijze het mogelijk is om dit ook praktisch invulling te geven. Bijlagen Bijlage 1: Raadsinformatiebrief inkoop jeugdzorg Bijlage 2: Verordening Jeugdhulp Hoeksche Waard 2022 Bijlage 3: Stroomschema vervoersvoorziening Bijlage 4: Raadsbesluit

Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard

R. Heintjes Gemeentesecretaris a.i. {{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

F.D. van Heijningen burgemeester {{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

PAGE \* MERGEFORMAT 1/ NUMPAGES \* MERGEFORMAT 1