Jaarstukken 2024 gemeente Hoeksche Waard

2

4.262 4.732

Riolering

-470

1.417 1.583

Water

-166

1.889

Wegen

Totaal

76

17.779 18.516 -736

-2.500 Begroting 2024

0

2.500

Werkelijk 2024

5.000

7.500

10.000

12.500

15.000

17.500 20.000

Saldo

De totale kosten per categorie zijn als volgt: X €1.000 Begroting 2024

Werkelijk

Saldo

Kapitaallasten Mutatie voorziening Onderhoudskosten

10.316 -823 8.287

10.274 -367 8.609

42 -456 -323

Totaal

17.779

18.516

-736

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

JAARSTUKKEN 2024 | 3.4 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

72/184

Totaal per categorie 2024

10.316 10.274

Kapitaallasten 42

-823

Mutatie voorziening

-367 -456

8.287 8.609

Onderhoudskosten -323

17.779

Totaal

18.516 -736

-2.500 Begroting 2024

0 Werkelijk

JAARSTUKKEN 2024 | 3.4 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

2.500

5.000

7.500

10.000

12.500

15.000

17.500 20.000

Saldo

73/184

3.5 Financiering Algemeen De financieringsparagraaf is een belangrijk hulpmiddel bij het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet is de financieringsfunctie van de gemeente alleen bedoeld voor het uitvoeren van de publieke taken. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut.

Beleidskader en verordeningen • • • • • • • •

Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) Besluit lening voorwaarden decentrale overheden Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Wet Ruddo) Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) Regeling schatkistbankieren decentrale overheden Financiële verordening Treasurystatuut

Rentevisie Het rentepercentage voor leningen met een looptijd korter dan een jaar is op dit moment positief. Dit houdt in dat de gemeente rente betaalt voor het aangaan van kasgeldleningen. Voor langlopende geldleningen met een looptijd van 25 jaar is de rente 3,61%.

Dienstverlening BNG Met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten hebben we een raamovereenkomst met geïntegreerde dienstverlening. Deze dienstverlening omvat: • Elektronisch betalingsverkeer via een rekening-courant; • kort-kredietarrangementen (daggeldverstrekking en –opname, kasgeldleningen en termijn deposito’s); • langlopende kredietverlening; • een online informatiedienst.

Schatkistbankieren Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Onder overtollige middelen verstaat het Rijk bedragen groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Voor 2024 is dit bedrag voor gemeente Hoeksche Waard berekend op € 4,9 miljoen. Er is daarmee geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. Die overtollige middelen mogen wij alleen in rekening-courant en via deposito’s bij de schatkist aanhouden. Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft. Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere staatsschuld. Door het schatkistbankieren kunnen decentrale overheden ook hun beleggingsrisico’s verder verminderen. Deze situatie kan zich in onze gemeente overigens niet voordoen. In het Treasurystatuut is een verbod op risicovolle beleggingen en derivaten opgenomen. Voor de uitvoering van het schatkistbankieren, is een SKB-werkrekening geopend bij de BNG . Overtollige gelden worden hier dagelijks naartoe afgeroomd. De BNG blijft ook de overige geldhandelingen verzorgen zoals betalingen en ontvangsten

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

74/184

Rentekostenverdeling De rentekosten worden tegen 0,269% ten laste van het taakveld gebracht op basis van de boekwaarde van de vaste activa. Deze omslagrente berekenen we als volgt: we delen de rente die aan taakvelden toegerekend worden door de boekwaarde van de vaste activa per 1 januari. De omslagrente rekenen wij vervolgens toe aan de activa. Bij de jaarrekening bekijken we of het gehanteerde rentepercentage juist is. Uit onderstaande tabel blijkt dat het werkelijke renteresultaat nihil is. Dit betekent dat wij uitsluitend de werkelijke rentekosten hebben toegerekend. (Bedragen x €1.000) Begroting 2024

Rekening 2024

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

Rekening 2023 721

1.214

1.196

De externe rentebaten

130

33

505

Totaal door te rekenen externe rente

591

1.182

691

Rente doorberekend aan grondexploitatie

0

-1

0

Rente projectfinanciering toegerekend aan taakveld

0

0

0

591

1.183

691

Rente over eigen vermogen

0

0

0

Rente over voorzieningen

0

0

0

591

1.183

691

Boekwaarde investeringen per 1-1-2021

238.579

287.429

256.899

Berekend omslag%

0,248%

0,412%

0,269%

591

1.181

693

0

-2

2

Saldo door te rekenen externe rente

De aan taakvelden toe te rekenen rente

De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op het taakveld treasury

Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het Treasurystatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen. Die vormen de basis voor alle transacties op dit gebied. Daarnaast geeft de Wet Fido normen voor het beperken van risico’s. Het belangrijkste risico in dit kader is het renterisico. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen om het renterisico te beperken.

Kasgeldlimiet Het kasgeldlimiet is bedoeld om de renterisico’s bij de vlottende schuld (schulden met een looptijd korter dan een jaar) te beheersen. De wettelijke toegestane omvang bedraagt 8,5% van de totale lasten van de begroting. De kasgeldlimiet per kwartaal is als volgt: (Bedragen x €1.000) Primaire begroting per 1 januari 2023

1e kw. 2024

2e kw. 2024

3e kw. 2024

4e kw. 2024

244.847

244.847

244.847

244.847

Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

20.812

20.812

20.812

20.812

Maand 1

21.392

31.567

39.138

23.213

Maand 2

21.392

31.567

39.138

23.213

Maand 3

21.392

31.567

39.138

23.213

Maand 1

41.008

50.703

55.805

43.333

Maand 2

41.008

50.703

55.805

43.333

Maand 3

41.008

50.703

55.805

43.333

Maand 1

-19.616

-19.137

-16.667

-20.121

Maand 2

-19.616

-19.137

-16.667

-20.121

Maand 3

-19.616

-19.137

-16.667

-20.121

Gemiddeld saldo

-19.616

-19.137

-16.667

-20.121

Kasgeldlimiet

20.812

20.812

20.812

20.812

Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet

40.428

39.948

37.478

16.888

- in bedrag Vlottende schuld (1)

Vlottende middelen (2)

Saldo (1-2)

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

75/184

Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt een opbouw van de leningenportefeuille dusdanig dat het risico door renteaanpassing en herfinanciering van leningen beperkt blijft. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering of renteherziening in aanmerking mag komen. De volgende tabel geeft de renterisiconorm voor 2024 weer. (Bedragen x €1.000) Begroting 2024 Stand van de begroting per 1/1

244.847

Vastgestelde percentage

20,00%

Renterisiconorm

48.969

Renteherzieningen

0

Aflossingen

1.833

Renterisico

1.833

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

47.136

De tabel laat zien dat er geen sprake is van risico’s op het overschrijden van de renterisiconorm.

Uitgezette geldleningen Onderstaand een overzicht van de uitgezette geldleningen per risicogroep. (Bedragen x €1.000) Risicogroep

Restant schuld 1-1-2024

SVn: duurzaamheidsleningen

31-12-2024

9.241

9.206

SVn: blijversleningen

310

310

SVn: startersleningen

9.502

12.953

19.053

22.469

1.134

1.235

(Sport)verenigingen Woningfinanciering eigen personeel

Totaal verstrekte geldleningen

44

32

1.178

1.267

20.231

23.736

Garanties Onderstaand een overzicht van de verstrekte garanties per risicogroep. (Bedragen x €1.000) Risicogroep

% garantstelling

Restant schuld waarborg gemeente 1-1-2024

31-12-2024

Woningcorporaties met garantie WSW

50%

178.709

199.266

Zorginstellingen met garantie WSW

50%

30.752

30.573

Woningcorporaties zonder garantie WSW

100%

3.394

2.733

Zorginstellingen zonder garantie WSW

100%

1.196

1.060

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

8%

3.504

3.128

Bedrijvenpark Hoeksche waard

100%

5.600

0

Regionale afvalstoffendienst B.V.

100%

9.165

11.122

Bres accommodaties

100%

952

865

Geldleningen particuliere woningen

100%

494

336

Diverse bedrijven en verenigingen

50%

1

0

Diverse bedrijven en verenigingen

60%

105

120

Diverse bedrijven en verenigingen

100%

Totaal verstrekte garanties

102

32

233.974

249.235

In de tabel zijn alle verstrekte garanties opgenomen. Op dit moment zijn er voor deze garantstellingen geen betalingsachterstanden.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

76/184

Voor een aantal groepen is een gemeentegarantie verstrekt. De grootste groep betreft zogenaamde WSW-garantstellingen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) is actief als borgstellingsinstituut voor de sociale woningbouw. We hebben een achtervangovereenkomst met hen gesloten. Hierdoor kan het WSW goedkoper geld lenen. Op 1 mei 2024 trad een nieuwe achtervangovereenkomst tussen WSW en gemeenten in werking. Deze achtervangovereenkomst vervangt alle voor 1 mei 2024 tussen WSW en gemeenten gesloten achtervangovereenkomsten. Deze achtervangovereenkomst zorgt ervoor dat met ingang van 1 mei 2024 alle rechten en verplichtingen van gemeenten en van WSW ten aanzien van de achtervangpositie van gemeenten uitsluitend worden beheerst door deze achtervangovereenkomst. Als gevolg hiervan wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen de rechten en verplichtingen van gemeenten en WSW van vóór en vanaf 1 augustus 2021. De enige uitzondering hierop is de te hanteren verdeelsleutel voor gemeenten. Voor verstrekte gemeentegaranties voor de aankoop van een eigen woning ligt het risico vanaf 2010 volledig bij het Rijk. Omdat hypotheken over het algemeen een looptijd hebben van 30 jaar, lopen de laatste garantstellingen voor particulieren nog tot 2040 door.

Opgenomen geldleningen Onderstaand een overzicht van het saldo van de bij de BNG afgesloten langlopende geldleningen. (Bedragen x €1.000) Saldo geldleningen Leningen

1-1-2024

31-12-2024

47.500

Rente en aflossing

45.667 Rekening 2024

Aflossing

1.833

Rente

1.002

Totaal

2.835

Ontwikkeling van de schuldpositie Het wordt de laatste jaren steeds belangrijker om de ontwikkeling van de schuldpositie te volgen. We hebben daarom een aantal ratio’s uitgewerkt: debt ratio, netto schuld als percentage van de begroting en netto schuld als bedrag per inwoner. Kritische norm

Rekening 2024

Debt ratio

80%

Netto schuld / lasten begroting

100%

36% -7%

Netto schuld per inwoner

n.v.t.

€ -192

Debt ratio De debt ratio drukt uit in hoeverre het totale bezit op de balans is belast met schulden. Een ratio van 60% wordt als veilig beschouwd. Als kritische grens hanteren we 80%. Ons percentage van 36% is ruim voldoende te noemen. Netto schuld als percentage van de begroting De netto schuld wordt uitgedrukt in een percentage van de begroting. De grondexploitaties laten we buiten beschouwing omdat hierin grote schommelingen optreden en we de rentelasten daarvan binnen de grondexploitaties (inclusief de getroffen voorzieningen) dekken. Een ratio van maximaal 70% wordt als veilig beschouwd. De kritische grens ligt bij 100%. Bij overschrijding van deze grens beoordelen we of we kunnen blijven investeren zonder hiervoor nieuwe financieringsmiddelen aan te moeten trekken. Het percentage van onze gemeente is -7%. Dit wil zeggen dat er geen sprake is van een netto schuld maar van een netto overschot aan financieringsmiddelen. Netto schuld per inwoner De netto schuld per inwoner is het resultaat van de boekwaarde van de vaste geldleningen gedeeld door het totaal aantal inwoners. Wij hebben een netto overschot per inwoner van € 192,-.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

77/184

Beleggingen in aandelen Het gemeentelijk aandelenbezit bestaat uit aandelen van de BNG, Evides en Stedin. De dividenduitkeringen zijn een algemeen dekkingsmiddel. (Bedragen x €1.000) Aandelenbezit

Nominale waarde

Dividenden 2024

Stedin

6.138

934

Stedin (cum. pref. aandelen)

4.080

125

Evides

3.389

524

BNG

357

332

Totaal

13.964

1.915

Gemiddeld rendement

13,71%

Debiteuren- en crediteurenbeheer De wettelijke betalingstermijn is 30 dagen. De visie van een 100%-dienstverlenende gemeente is voor ons eerder aanleiding geweest om de termijnen waarop wij onze leveranciers betalen (verder) te verkorten. Dit betreft een continue proces. Wij streven ernaar dat wij 95% van onze facturen binnen 14 dagen voldoen. In 2024 hebben wij 95% van onze vorderingen betaald binnen 30 dagen en 85% binnen 14 dagen. De gemiddelde betaaltermijn lag hierbij op 12 dagen. Hiermee betalen wij onze leveranciers (veel) sneller dan de wettelijke termijnen die hiervoor van toepassing zijn. Door middel van periodieke rapportages, controles op de werkvoorraden van facturen én vroegtijdige signaleringen bij afwijkingen, hebben wij continue aandacht voor onze factuurafhandeling zodat wij onze leveranciers snel kunnen (blijven) betalen.

Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) De Wet Hof is vooral van invloed op het investeringstempo van de gemeente en de manier waarop er wordt omgegaan met reserves. De gemeente moet op basis van het kasstelsel binnen het toegestane EMU-saldo blijven. Bij overschrijding van de EMU-norm zijn in de wet geen maatregelen opgenomen. Op dit moment monitoren wij het EMU-saldo 2 keer per jaar. Aan de hand van de resultaten nemen we eventueel maatregelen op het gebied van investeringen. Het sanctiemechanisme van de minister van Financiën is vervangen door een correctiemechanisme. Als een meerjarige overschrijding van de vastgestelde norm voor het EMU-saldo van de decentrale overheden dreigt, kan de minister het EMU-saldo van de decentrale overheden beheersen met behulp van het correctiemechanisme.

EMU-saldo Het EMU- of vorderingensaldo is het financieringssaldo minus deelname in bedrijven en inkomsten uit kredietverstrekking van een land dat lid is van de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU). Het EMU-saldo is door de EMU ingevoerd om de eurolanden met elkaar te kunnen vergelijken. In het Stabiliteits- en Groeipact is een reeks afspraken tussen landen van de EMU gemaakt om de financiële stabiliteit van de EU en de eurozone te waarborgen. Hierin is de grens aan het nationale begrotingstekort op 3% gesteld. De Europese afspraken vormen de basis van de Wet Hof. De wet bepaalt dat niet alleen het Rijk, maar ook de decentrale overheden zich aan de eisen moeten houden. Het aandeel van de decentrale overheden in de 3%-norm is 0,4%, waarvan weer 0,27% is toebedeeld aan de gemeenten. In onderstaande tabel is het EMU-saldo van gemeente Hoeksche Waard berekend.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

78/184

(Bedragen x €1.000) Omschrijving

Rekening 2024

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

7.183

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

10.334

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie

4.478

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

20.094

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

0

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

765 3.986

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord

8.202

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen

7.418

Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

0

Verkoop van effecten: Gaat u effecten verkopen? Zo ja wat is de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo

0 -536

Het EMU-saldo kan gezien worden als een extra financieel kengetal naast de andere vijf verplichte financiële kengetallen zoals de solvabiliteit en de (netto) schuldquote. Het EMU-saldo heeft een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht in het bedrijfsleven. Het negatieve EMU-saldo over alle jaren geeft aan dat we naar verwachting als gemeente via reële transacties jaar meer uitgeven dan dat we hebben ontvangen. Het is echter wel van belang om het EMU-saldo in de juiste context te zien. Gemeenten maken voor hun boekhouding gebruik van het ‘gemodificeerde stelsel van baten en lasten’. Het EMU-saldo van één jaar zegt relatief weinig omdat de uitgaven voor investeringen bijvoorbeeld in één jaar leiden tot een uitgave, maar in de exploitatie via de kapitaallasten leiden tot meerjarige lasten. Of dat toevoegingen aan voorzieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.5 FINANCIERING

79/184

3.6 Bedrijfsvoering Om de programma's uit de begroting te kunnen realiseren, is een goede bedrijfsvoering belangrijk. Volgens de toelichting op het BBV geeft de paragraaf Bedrijfsvoering de gemeenteraad hier inzicht in. Bedrijfsvoering gaat over de bedrijfsprocessen om de beleidsdoelstellingen te realiseren en de sturing en de beheersing daarvan. Bedrijfsvoeringsprocessen zorgen voor een efficiënte en effectieve uitvoering van de beleidsprogramma’s, volgens de geldende wetgeving. In deze paragraaf wordt aan de hand van belangrijke ontwikkelingen en thema's aangegeven hoe de bedrijfsvoering integraal bijdraagt aan deze ontwikkelingen het komende jaar en/of de komende jaren.

Organisatieontwikkeling In 2024 zijn de nodige voorbereidingen getroffen voor de start van de doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie per 1 januari 2025. Met het vaststellen van het organisatiemodel ‘gemeente Hoeksche Waard’ is een stevig fundament gelegd voor de doorontwikkeling. De doorontwikkeling is gebaseerd op input van medewerkers en ruim vijf jaar aan kwalitatieve en kwantitatieve adviezen en onderzoeken. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de bestuursopdracht om de besturingsfilosofie te evalueren en de ambtelijke organisatie te herijken op kwaliteit, kwantiteit en inrichting. Het organisatiemodel is het fundament voor de doorontwikkeling tot een volwassen, robuuste en wendbare organisatie. Een organisatie die voortdurend in staat is in te spelen op de toekomst, die maatschappelijke opgaven en bestuurlijke doelen centraal stelt en met zelfvertrouwen werkt. De essentie van het organisatiemodel is dat we de sturings- en verantwoordingslijnen verduidelijken, dat we kwaliteit en afstemming van de ambtelijke adviezen verbeteren en dat we op alle niveaus beter in staat zijn verantwoording af te leggen over ons werk. De verdere professionalisering van de organisatie zal het college beter in staat stellen om collegiaal te besturen en zal de raad beter in staat stellen om uw kaderstellende en controlerende rol te vervullen.

De doorontwikkeling is cruciaal om zo effectief en efficiënt mogelijk uitvoering te kunnen geven aan de toekomstvisie van de gemeente. De doorontwikkeling wordt opgepakt terwijl het reguliere werk wordt uitgevoerd. Met deze aanpak wordt gewaarborgd dat verbeteringen worden ingevoerd zonder de continuïteit van het werk te onderbreken. In dit traject wordt een aantal fasen doorlopen. Fase 1 van de doorontwikkeling, de voorbereiding en planvorming, is in 2024 uitgevoerd. In deze fase is een groot aantal voorbereidingen binnen de ambtelijke organisatie getroffen. Daarmee kon op 1 januari 2025 jl. worden gestart met de realisatiefase. Met het programma doorontwikkeling wordt gewerkt aan verbeteringen in de structuur, ontwikkeling van medewerkers, processen en systemen. Belangrijk onderdeel van de doorontwikkeling is dat we aan de hand van de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) voortdurend reflecteren en evalueren. Daarmee zijn we in staat te zien wat werkt en wat niet, zodat we tijdig kunnen bijsturen.

Innovatie/Vernieuwing Informatiesamenleving (digitale transitie) Een veranderende samenleving vereist een gemeentelijke organisatie die daarop inspeelt. Daarom is in 2024 de nieuwe visie op Informatievoorziening 2025-2028 opgesteld, inclusief beleid- en uitvoeringsplan. Onze digitale dienstverlening aan de inwoners is daarbij uitgangspunt. Belangrijke onderdelen van de ambitie

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

80/184

zijn transparantie en vindbaarheid van onze informatie, mede in het kader van de Wet open overheid. Het gebruik van data voor sturen en monitoren. Het toepassen van innovatieve oplossingen voor de optimalisatie van onze bedrijfsvoering en daarmee dienstverlening. En belangrijke onderwerpen als data ethiek en informatieveiligheid. Digitale volwassenheid Verder automatiseren en digitaliseren van (dienstverlenings)processen helpt de gehele organisatie en samenleving om efficiënter processen te doorlopen. Digitale volwassenheid is daarbij belangrijk, tevens om de veiligheid van informatie te waarborgen. Er zijn digitale trainingen beschikbaar voor medewerkers, zodat zij hun vaardigheden kunnen versterken en effectief kunnen omgaan met (nieuwe) technologieën. Daarnaast is extra aandacht voor informatieveiligheid, mede gezien de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Op deze wijze investeren wij in een veilige en toekomstbestendige organisatie. Het meten van de digitale volwassenheid doen we jaarlijks op basis van een zelfanalyse middels de ICT-benchmark. Daarin scoren we ten opzichte van de benchmark gelijkwaardig, waarbij wij ons focussen op klantervaring en digitalisering. Datagedreven werken & AI Door de enorm toegenomen hoeveelheid data en nieuwe technologie zijn er steeds meer mogelijkheden om de analyses, monitoring en sturing te verbeteren met datagedreven werken.

Datagedreven werken is een waardevol instrument gebleken dat kan worden ingezet bij het realiseren van de opgaven van de gemeente en het verkrijgen van betere stuurinformatie. Denk aan het op de kaart presenteren van dorpsvoorzieningen. Ook zijn de mogelijkheden van AI verkend. Er zijn workshops geweest hoe we AI kunnen gebruiken en experimenten gestart om specifieke processen efficiënter en effectiever te kunnen uitvoeren. Nieuwe wetgeving Er komt veel nieuwe of aangepast wetgeving op ons af. De wetgeving wordt aangepast op de kansen en bedreigingen van de technologische ontwikkelingen. Zo zijn er wijzigingen en vernieuwingen onder andere op gebied van veiligheid van (persoon)informatie, digitaal zaken kunnen doen en digitale dienstverlening, het kunnen hergebruiken van data, transparantie in processen, data en informatie. In onze projecten worden de nieuwe en aangepaste wet- en regelgeving meegenomen. Privacy en informatiebeveiliging De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) geeft aan hoe wij om moeten gaan met persoonsgegevens, zowel intern als extern. Het vraagt van ons een voortdurende inspanning om aan de gestelde eisen te blijven voldoen met als doel zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. We zijn immers verantwoordelijk voor het beschermen van de privacy van onze inwoners en medewerkers.

De baseline informatiebeveiliging overheid (BIO) geeft met een normenkader de richting van goede informatiebeveiliging aan. Elk jaar vinden audits op de BIO plaats. Aandacht gaat naar de aanbevelingen van de auditor, naast dat informatiebeveiliging continue aandacht vraagt. De kernbegrippen voor een goed informatiebeveiligingsbeleid zijn: beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en controleerbaarheid. In 2025 komt daar de wettelijke verplichting van Network and Information Systems Directive 2 (NIS2) en de implementatie van BIO versie 2 bij. Dit zal extra inspanning vragen van de organisatie. In de afgelopen periode hebben we ingezet op bewustwording en weerbaarheid op het gebied van privacy en informatiebeveiliging binnen de organisatie. Daarnaast spelen onderwerpen als AI, algoritmen, cloud en digitale transformatie een steeds grotere rol binnen onze organisatie. Daar waar nodig is het team dat over privacy en informatiebeveiliging (Team PIV) adviseert, hier ook bij betrokken. Dit is in lijn met het Three Lines model, waarbij PIV vanuit de tweede lijn adviseert over privacy en informatiebeveiliging. PIV heeft de afgelopen periode gestuurd op kennisborging binnen de eerste lijn. Privacy- en informatiebeveiligingsnormen zijn geïmplementeerd binnen de processen. Hierdoor wordt de

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

81/184

integrale aanpak binnen de organisatie geoptimaliseerd en ontstaat er meer inzicht in de beheersing van de kwaliteit en de risico’s, zodat hier gericht op gestuurd kan worden. Ontwikkelingen Financien / Planning & Control De Planning & Control cyclus stelt de raad in staat om tussentijds (bij)te sturen, zowel op het gebied van de geformuleerde beleidsdoelstellingen als op het gebied van de (bijbehorende) financiën. In 2024 hebben wij de raad door middel van de P&C-cyclus rapportages periodiek geïnformeerd over de voortgang van de doelstellingen en de daarbij behorende financiën. De raad is hiermee in staat gesteld om (bij) te sturen. De inhoud van de P&C-rapportages hebben wij daarbij zo goed mogelijk aangesloten op de informatiebehoefte die sturing op hoofdlijnen door de raad zo goed mogelijk faciliteert. In 2024 hebben wij een sluitende Begroting 2025 opgesteld en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Door middel van deze begroting is het hoofdlijnenakkoord 'Samen doordacht verder 2024-2026' en het collegeprogramma, verder verrijkt met een aantal aanvullende voorstellen. Daarnaast hebben wij in 2024 verdere voorbereidingen getroffen op de financiele uitdagingen die wij als gemeente hebben vanaf 2026 waarin het Rijk grote bezuinigingen doorvoert op het gemeentefonds.

In 2024 hebben wij, via de Perspectiefnota 2025 en de Begroting 2025, een aantal denklijnen aan de raad voorgelegd met als doel ons begrotingstekort de komende jaren om te buigen in een begrotingsoverschot om hiermee ruimte te kunnen creeren om eventuele financiele tegenvallers in de toekomst te kunnen opvangen en voor eventueel toekomstig nieuw beleid. Verder hebben wij in 2024, via een Europese aanbesteding, een nieuw financieel pakket aangeschaft. Deze aanbesteding was het gevolg van het aflopen van ons huidige contract en de geldende Europese aanbestedingsregels. Uit deze aanbesteding volgde een nieuwe softwareleverancier / nieuw financieel pakket, welke begin 2025 in gebruik genomen is. Naast de aanschaf van een nieuw pakket, zijn in het kader van de doorontwikkeling, verdere procesverbeteringen doorgevoerd. Zo hebben wij het proces Inkoop Tot Betalen (ITB) geimplementeerd, waarbij (inkoop) verplichtingen aan de vóórkant worden vastgelegd. Doel hiervan is om de interne beheersbaarheid op aangegane verplichtingen (en het daarmee samenhangende zicht op de budgetten) verder te vergroten. De hierboven genoemde doorontwikkeling krijgt in 2025 een vervolg. Interne beheersing De afgelopen jaren hebben wij gewerkt aan de implementatie van het Three Lines model.

In het vastgestelde organisatiemodel 'Gemeente Hoeksche Waard' is het Three Lines model mede de basis voor het verbeteren van de interne beheersing en de kwaliteit van de bedrijfsvoering. Interne beheersing zorgt er ook voor dat de organisatie het college het comfort kan bieden om de rechtmatigheidsverantwoording af te geven. Het Three Lines model staat voor de inrichting van de processen en de samenwerking op de verschillende niveaus in de organisatie en laat zien in hoeverre de organisatie 'in control' is en de belangrijkste risico's beheerst. Ook de integrale aanpak van de diverse beheersingsinstrumenten en de koppeling aan de planning & controlcyclus wordt hierin meegenomen. Hierdoor ontstaat er steeds meer inzicht in de beheersing en kwaliteit van de processen en kan er gestuurd worden op de processen en het beheersen van risico's. Hiermee past het in de huidige ontwikkeling naar een organisatie die procesgericht werkt en de doelstellingen realiseert en waarin risicomanagement een rol speelt. Voor de 1e lijn, het leveren van producten en diensten, en ook de 2e lijn, het leveren van ondersteuning, expertise en monitoring, is gewerkt aan rollen, verantwoordelijkheden en kwaliteit. Voor de 3e lijn (Verbijzonderde interne controle (VIC)) is gewerkt aan de wijze van uitvoering van controles. De basis

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

82/184

hiervoor is de op juiste wijze ingerichte en uitgevoerde processen (met bijbehorende juiste interne beheersingsmaatregelen) zodat er meer procesgericht en organisatie gericht gecontroleerd kan worden. Hierdoor zijn minder dossiercontroles nodig . En er zijn stappen gezet om de VIC niet meer alleen te bezien in het licht van achteraf komen kijken wat er fout is gegaan en nog gerepareerd moet worden, maar een VIC gericht op de kwaliteit(sontwikkeling) van de bedrijfsvoering. Rechtmatigheid Zie ook 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording en paragraaf Bedrijfsvoering - Rechtmatigheid. In 2024 is voor de eerste keer, over het boekjaar 2023, de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven door het college. In de voorliggende jaarstukken is de tweede rechtmatigheidsverantwoording afgegeven. De ontwikkelingen op dit gebied, zowel vanuit wetgeving als de werkprocessen binnen de gemeente, zorgen voor verschillende aanpassingen. Naar aanleiding van het eerste verslagjaar 2023 heeft de Commissie BBV vragen, ervaringen, aanbevelingen en adviezen ontvangen. Deze hebben geleid tot aanpassingen in de Kadernota Rechtmatigheid 2024. Dit betreft met name aanpassingen over de begrotingsrechtmatigheid en de wijze van presenteren van de rechtmatigheid in de jaarstukken. Mede met betrekking tot de begrotingsrechtmatigheid zijn wijzigingen doorgevoerd in de aangepaste Financiële Verordening.

Ook de organisatie heeft zich op dit gebied (en in relatie met de interne beheersing) het afgelopen jaar verder ontwikkeld. De werkzaamheden en (controle)processen met de daarbij horende taken en verantwoordelijkheden zijn, waar mogelijk, verbeterd en effectiever gemaakt. De te toetsen wet- en regelgeving (voorwaardencriterium) is geoperationaliseerd. Ten behoeve van de uitwerking is het van belang dat bekend is welke bepalingen uit de regelgeving relevant zijn voor het rechtmatigheidsbeheer. Het operationaliseren van het normenkader wordt vastgelegd in het toetsingskader (controle plannen). In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Interbestuurlijk Toezicht In 2022 is de Bestuursovereenkomst generiek Inter Bestuurlijk Toezicht (IBT) 2022, met uitvoeringsprogramma, in werking getreden. Dit betekent ook dat 24/7 de IBT-gegevens te vinden zijn op de site van de provincie: Interbestuurlijk toezicht Zuid-Holland. Voor het eerst scoort onze gemeente rood (Gemeente scoort op 1 of 2 toezichtgebieden groen van de 6 gebieden /Jaarrekening 2023 oranje). Voor verdere toelichting verwijzen wij naar bijlage 1 van deze jaarstukken. Fraude Betrouwbaarheid en integriteit zijn onmisbaar voor een goed functionerende overheid. Wij zijn dan ook actief bezig met het onderwerp fraude, fraudepreventie en fraudebeheersing.

Het personeelshandboek beschikt over een hoofdstuk Integriteit. Hierin zijn onder andere regels opgenomen omtrent de gedragscode, de vertrouwenspersoon en meldingen vermoeden misstand. De gebruikte risicoanalyse voor Fraude-/ Misbruik & Oneigenlijk gebruik dateert uit 2023. In 2025 is een update voorzien. Hierdoor kan het college een gefundeerde inschatting maken van de fraude en M&O risico’s en de noodzakelijke (beheersings-) maatregelen nemen. Ook is er aandacht voor fraude en misbruik & oneigenlijk gebruik bij het beschrijven van risico's en beheersmaatregelen binnen een proces en het opstellen van controle plannen en de uitvoering van de verbijzonderde interne controle. Aan de hand van gesprekken met betrokken medewerkers over de verschillende aspecten van het proces worden mogelijke fraude-/ misbruik & oneigenlijk gebruik risico’s en de mogelijke beheersmaatregelen (hard en soft) geïdentificeerd en opgenomen in het Werkplan. Tijdens de verbijzonderde interne controle wordt gecontroleerd of de beheersmaatregelen gewerkt hebben.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

83/184

Optimaliseren inkooporganisatie In 2024 is gestart met de tweede fase van de inkoopoptimalisatie. In deze fase wordt de toekomstbestendige inkoopfunctie ingericht. Hiervoor zijn onder andere de volgende stappen gezet: • Voor de verdere en toekomstige inrichting van de inkooporganisatie is besloten om inkoopbegeleiding (deels) in eigen huis te organiseren. In 2024 is de eerste inkoopadviseur gestart. Daarnaast is een tweede inkoopadviseur geworven. • In aanloop naar de implementatie van het Inkoop-Tot-Betalen proces is er een onderzoek uitgevoerd naar de knelpunten en optimalisatiepunten. De uitkomsten hiervan zijn meegenomen in de inrichting van de werkprocessen, zodat de nieuwe werkwijze beter aansluit op de behoeften en uitdagingen binnen de organisatie. • Een andere en volgende stap in de inkoopoptimalisatie is een versteviging van contractmanagement. Het plan van aanpak en een uniforme werkwijze voor gemeentebreed contractmanagement is hiervoor opgesteld.

Klant centraal Onze omgeving verwacht dat gemeenten betrouwbaar, begripvol en eenvoudig opereren. Een gemeente die communiceert in begrijpelijke taal en de menselijke maat niet vergeet. Een ‘klantgedreven dienstverlening’ wordt daarbij steeds belangrijker. Onder klant verstaan wij hier: inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het centraal stellen van ‘systemen’ willen wij ook in onze bedrijfsvoering steeds meer gaan vervangen door het centraal stellen van onze (interne én externe) klanten. Hiervoor zullen we steeds vaker ‘in gesprek’ gaan over onze dienstverlening en onze dienstverlening bekijken vanuit het perspectief van onze klanten zodat wij diezelfde dienstverlening verder kunnen verbeteren. Op het gebied van onze bedrijfsvoering hebben wij hiervoor de volgende doelstellingen geformuleerd: Lokaal inkopen In 2024 zijn de volgende activiteiten ondernomen om lokaal inkopen de aandacht te geven die het behoeft: 1. Monitoring De inkoopuitgavenanalyse (ook wel spendanalyse genoemd) geeft inzicht in het aandeel lokaal inkopen over het totaal van de gemeentelijke inkopen. In 2024 is ‘de totaal beïnvloedbare inkoopomzet’ van de gemeente Hoeksche Waard bijna € 73 miljoen In onderstaande tabel worden de cijfers over de afgelopen 4 jaar weergegeven:

Lokale inkoop Regionale inkoop Overig (landelijke inkoop)

€ % € % € %

2021

2022

2023

2024

€ 19 mln. 27,34% € 16 mln. 23,85% € 34 mln. 48,81%

€ 23 mln. 29,33% € 18 mln. 23,51% € 37 mln. 47,16%

€ 19 mln. 24,38% € 23 mln. 30,10% € 35 mln. 45,52%

€ 19 mln. 26,44% € 18 mln. 24,36% € 36 mln. 49,20%

2. Kennis over aanbesteden vergroten bij lokale ondernemers Aanbesteden is voor kleine en middelgrote ondernemers geen dagelijkse bezigheid. Dit alles maakt dat lokale ondernemers niet altijd mee kunnen doen aan een inkooptraject en/of de opdracht niet op een adequate manier kunnen uitvoeren. Om deze reden organiseren we kennissessies voor (lokale) ondernemers: • Dit jaar is er een ondernemersbijeenkomst georganiseerd over circulair inkopen en ondernemen. Tijdens de bijeenkomst zijn inzichten opgedaan en waardevolle discussies gevoerd over hoe we gezamenlijk de lokale economie kunnen versterken en tegelijkertijd onze ecologische voetafdruk kunnen verkleinen.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

84/184

•

In 2024 is de gemeente, als proef, gestart met een maandelijks inkoopspreekuur (zonder afspraak). Na deze proefperiode zal het inkoopspreekuur worden geëvalueerd. De reacties vanuit ondernemers zijn positief en voorzien in een behoefte.

Invorderingsbeleid en afhandeling bezwaren, klachten en Woo-verzoeken 'op maat' Wij werken met de zogeheten ‘informele werkwijze’ in formele procedures. Dat betekent dat met inwoners – in hun procedure met ons- eerst wordt geprobeerd informeel het geschil (bij bezwaarschriften, klachten of een aanmaning op hun factuur) op te lossen met een voor beide partijen aanvaardbare oplossing. In 2024 hebben wij, net als voorgaande jaren, onze uitstaande vorderingen periodiek gemonitord. Daar waar sprake was van specifieke knelpunten en gegronde redenen bij burgers en bedrijven om hun openstaande vordering niet of niet tijdig te voldoen, zijn maatwerkoplossingen geboden, bijvoorbeeld in de vorm van een afbetalingsregeling. In 2024 betrof dit slechts enkele aanvragen/regelingen. Daarnaast hebben wij in 2024 een beperkt aantal (en beperkt bedrag) uitstaande vorderingen afgeboekt wegens oninbaarheid. In 2024 zijn van de ingediende bezwaarschriften (177 in totaal) er 69 informeel opgelost. Dit betekent dat wij een groot deel van de bezwaarschriften informeel oplossen.

Werkomgeving Werkomgeving en huidige huisvesting Huisvesting moet aansluiten bij de ontwikkeling van de organisatie en haar medewerkers. Dit vraagt om een adequaat beheer van gebouwen, de inventaris en de bijbehorende diensten. De vraag naar plaats- en tijdonafhankelijk werken wordt continue tegen het licht van de bestaande huisvesting gehouden en heeft geleid tot een tiental eenvoudige inrichtings- en werkplekaanpassingen. De rol van het gemeentehuis als een inspirerende werkplek om te ontmoeten en samen te werken en de vergaande digitalisering van de dienstverlening blijkt nog altijd onlosmakelijk met elkaar verbonden. Huisvesting lange termijn Er is onderzoek gestart naar scenario’s voor de definitieve huisvesting van gemeente Hoeksche Waard. De gestelde duurzaamheidsdoelstelling uit het huidige collegeprogramma om in 2030 al het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd te hebben (CO2 neutraal) is van grote invloed op het onderzoek. Het is van belang een duurzame oplossing te creëren voor de definitieve huisvesting voor gemeente Hoeksche Waard, waarbij het begrip ‘duurzaam’ tweeledig is. Duurzaam vanuit het oogpunt van creëren van CO2 neutraal vastgoed en duurzaam vanuit het oogpunt van toekomstbestendige, lange termijn huisvesting. Het is wenselijk gebleken dit onderzoek te richten op één locatie vanwege kostenbesparing, doelmatigheid en noodzakelijke samenwerking.

Communicatie In het collegeprogramma Samen Doordacht Verder zijn de accenten voor 2024 - 2026 geschetst als aanvulling voor de resterende coalitieperiode. Eén van de belangrijkste trajecten is de ontwikkeling van de Toekomstvisie. Communicatie en participatie is daarbij cruciaal. Team Communicatie adviseert over en ondersteunt bij de uitvoering van de verschillende communicatie- en participatiemomenten. Onze organisatie werkt volgens het principe 100% dienstverlenend en heeft een externe focus. Het is cruciaal dat medewerkers de vaardigheid hebben om vanuit de doelgroep te denken en dat als uitgangspunt voor hun handelen nemen. Zowel bij het opstellen van beleid als bij het informeren en betrekken van doelgroepen. Het team Communicatie geeft proactief en gevraagd advies en ondersteunt daarbij waar dat nodig is. De toolbox Communicatie, met daarin onder andere formats voor een persbericht, folder, schrijfwijzer voor alle medewerkers en interne nieuwsbrief, is beschikbaar via Connections voor alle medewerkers.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

85/184

Gedrag veranderen en nieuwe gewoontes aannemen - denk aan een gezondere leefstijl, ander gedrag in het verkeer of eigen initiatief als gemeenschap - kosten tijd en vragen om zorgvuldige communicatie. Informeren, inspireren en stimuleren. Om de drijfveren van inwoners te achterhalen en de communicatie hierop aan te sluiten, maken we gebruik van het dashboard van Citisens. Citisens is een methode om op basis van data en onderzoek inzicht te krijgen in inwonerprofielen en hun participatie- en communicatievoorkeuren. Met onder andere gebiedsanalyses en laagdrempelige (online) participatie zorgen we voor scherp inzicht en vroegtijdige betrokkenheid. Ook voor mobiliteitsvraagstukken zijn in 2024 campagnes, ontwikkeld, waaronder Dijk Op, Gas Eraf. Vanuit de Rijksoverheid is een update gedaan op de communicatiemethoden Factor C, CASI en Dilemmalogica. Een aantal collega's ontwikkelde voor het team Communicatie een A5-klapper waarin de vernieuwde communicatiemethoden kort zijn omschreven met invuloefeningen en QR-codes naar verdiepende online toelichting. Zodat de communicatiecollega's dit eenvoudiger en gerichter kunnen toepassen bij hun advisering. De dienstverlening beweegt mee met de tijd en de behoefte van onze inwoners. Het team Communicatie is dan ook betrokken bij de ontwikkeling van het digitaal loket MijnHW.

In de Nieuwstafel werken verschillende teams van de gemeente samen aan een goed omgevingsbeeld en analyse daarvan. Zo worden (media)signalen en sentimenten uit de samenleving snel opgepakt en in de organisatie gedeeld.

Duurzaamheid Duurzaamheid blijft een belangrijk thema voor ons als maatschappelijke organisatie. Duurzaamheid gaat over meer dan alleen milieu en ‘groen doen’, het gaat over circulair werken en inkopen, sociale inzet en innovatieve initiatieven. Vanuit de gemeente zetten we in op meerdere deelgebieden rondom duurzaamheid zoals duurzame en lokale inkoop, optimaliseren van sociale aspecten, duurzame bedrijfsvoering en doeltreffende communicatie en participatie. Duurzame bedrijfsvoering Ook in de duurzaamheid van onze gebouwen en faciliteiten is afgelopen jaar nog winst behaald. Denk aan (her)gebruik van producten en materialen, voorkomen gebruik wegwerpmaterialen en het optimaal inzetten van ruimten en vloeroppervlak. Bij de vervanging van de bedrijfswagens is er extra aandacht voor duurzaam rijden. In 2024 zijn bij de teams Buitendienst en Facilitair een aantal bedrijfsvoertuigen met dieselmotoren vervangen door een elektrische variant. De keuze voor elektrisch rijden onderstreept onze inzet voor een duurzamere toekomst. Deze elektrische bedrijfsauto's dragen bij aan een lagere CO2-uitstoot en passen perfect binnen de gemeentelijke ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. 2024 was ook het jaar waarin de wegwerpbekers voor koffie en thee op alle locaties definitief vervangen zijn door duurzame, kwalitatief hoogwaardige gekleurde porseleinen bekers.

Voor het afwassen van deze bekers is een mooie samenwerking gevonden met re-integratie kandidaten van de Inburgering via team Werk.

Jaarverslag ENSIA Burgers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat daarbij om het waarborgen van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Dat zorgt niet alleen voor betrouwbaarheid, maar ook voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen. Het college van burgemeester en wethouders legt verantwoording af over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie. Dit gaat op basis van de landelijke en voor gemeenten verplichte Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) systematiek. Het verantwoordingstraject van de ENSIA gaat door verschillende bestuurslagen en teams. Doormiddel van het invullen van vragenlijsten in de ENSIA tool (zelfevaluatie) en het opstellen van verantwoordingsrapportages wordt verantwoording afgelegd aan de gemeenteraad (horizontale verantwoording) en aan de verschillende toezichthouders van het Rijk (verticale verantwoording).

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

86/184

Scope ENSIA streeft naar een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid. Met ENSIA leggen gemeenten in één keer slim verantwoording af over de staat van informatiebeveiliging en het (veilig) gebruik van 8 verantwoordingstelsels en applicaties: • Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) - Zelfevaluatie • Digitale persoonsidentificatie (DigiD) - Geauditeerde zelfevaluatie • Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet) - Geauditeerde zelfevaluatie • Basisregistratie Personen (BRP) - Zelfevaluatie • Reisdocumenten/ Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland-PUN) - Zelfevaluatie - Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - Zelfevaluatie op datakwaliteit - Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) - Zelfevaluatie op datakwaliteit - Basisregistratie Ondergrond (BRO) - Zelfevaluatie op datakwaliteit Een verkorte weergave van de uitkomsten treft u aan in onderstaand overzicht: Domein

Status 2022

Status 2023

Status 2024

BIO

Score; zie CISO-verslag (vertrouwelijk)

BRP

Score: Ruim voldoende tot goed

100%

100%

99,8%

Reisdocumenten

Score: Ruim voldoende tot goed

100%

100%

95,8%

DigiD

Score Voldoende.

82%

69%

73%

75%

72%

78%

77%

84%

68%

2 aansluitingen (Goedgekeurd door IT-auditor): • • SUWInet

DigiD Mijn inkomsten: voldoet aan 21 van de 21 normen DigiD Formulieren HW: voldoet aan 21 van de 21 normen

Score: Voldoende. 2 aansluitingen: • •

BAG

Gemeente Rotterdam voor IOAZ Gemeente zelf voor P-wet (IOAW en Wgs)

Score: net Onvoldoende. Verbeterpunten: • •

BGT

Professionalisering van een intern kwalitstisstelsel als aanvulling op het landelijke kwaliteit dasboard Landelijke kwaliteitsprioriteiten 2025 voor de BAG nog niet bekend. Zodra de prioriteiten 2025 bekend zijn, zal dit ook worden opgenomen in ons proces.

Score: Voldoende. Verbeterpunten: • • •

BRO

De doorlopende mutatiesignaleringen Borging informatie stromen vanuit het proces VTH Het regiseren van de BGT werkprocessen en gebruikershandleidingen door deze vast te leggen en periodie te bespreken in het werkoverleg.

Score: Voldoende. Verbeterpunten: •

Inhoudelijke aansturing, verantwoording en beheer vande BRO dient organisatorisch nog bepaald te worden.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

87/184

Wat betreft de scores voor de BAG BGT en BRO Uit bovenstaande scores is het niet mogelijk om een representatieve trend op te maken. In de afgelopen jaren zijn wijzigingen aangebracht in de vraagstelling van de zelfaudit en in sommige secties de uitgangspunten aangepast die van invloed zijn op de score. Hierdoor is het niet zonder meer mogelijk om scores van verschillende jaartallen met elkaar te vergelijken. De individueel behaalde scores laten zien dat we op het randje balanceren van onvoldoende en voldoende voor de GEO-basisregistraties. Met de huidige bezetting en inrichting processen lukt het om rond de “voldoende/onvoldoende” te blijven, maar bij onvoorziene omstandigheden of extra vraag is het team kwetsbaar. Het dagelijks bestuur committeert zich met het indienen van deze rapportage bij de Rijkstoezichthouder aan bovenstaande verbetermaatregelen, zodat er een stabiele positieve beheersituatie kan ontstaan waar de beheerders in control zijn van de informatiestromen en de interne kwaliteitsbeheersing.

Rechtmatigheid In deze paragraaf is aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad. De rechtmatigheid is onderverdeeld in het begrotingscriterium, het voorwaardecriterium en het criterium van misbruik en oneigenlijk gebruik. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie(s) het college onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Voor de rechtmatigheidsverantwoording verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.1 van deze jaarstukken. De afspraken met de raad zijn vastgelegd in de financiële verordening 212 Gemeente Wet. In deze verordening is opgenomen wat wordt verstaan onder de verschillende rechtmatigheidscriteria; Begrotingscriterium, Voorwaardencriterium en Misbruik & Oneigenlijk gebruik criterium. In artikel 12 (lid 4 en 5) van de financiele verordening is het begrotingscriterium nader uitgewerkt. Uitgangspunt is dat iedere overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties (lid 4) : • a. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde baten de overschrijding compenseren b. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling c. c.

de raad is geïnformeerd bij raadsinformatiebrief uiterlijk ten tijde van de raadsvergadering voorafgaand aan de raadsvergadering waarin de jaarstukken worden vastgesteld; Uitgangspunt is dat onderschrijding van de lasten, overschrijding of onderschrijding van baten ten opzichte van de begroting rechtmatig is (lid 5) als: • a. de raad is geïnformeerd op grond van artikel 6, eerste tot en met vierde lid, en die op het eerstvolgende moment in de planning en control-cyclus is toegelicht, of • b. de raad is geïnformeerd bij raadsinformatiebrief uiterlijk ten tijde van de raadsvergadering voorafgaand aan de raadsvergadering waarin de jaarstukken worden vastgesteld. Ter uitvoering van hetgeen in art 12 lid 5b van de financiele verordening is opgenomen is de raad is via de raadsinformatiebrief van 20 mei 2025 geinformeerd over de begrotingsrechtmatgheid 2024. In deze raadsinformatiebrief zijn de geconstateerde afwijkingen in het kader van de begrotingsrechtmatigheid nader toegelicht. Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

88/184

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. In paragraaf 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording namen wij in het kader van het begrotingscriterium een netto-afwijking op van € 896.000. Daarnaast namen wij in het kader van het voorwaardencriterium een afwijking op van € 656.000. De totale afwijking bedraagt € 1.552.000. Deze afwijking blijft onder de verantwoordingsgrens van € 3.000.000. Hieronder zijn de toelichtingen opgenomen bij de afwijkingen. Begrotingscriterium Onderwerp met verschillen > 0,25 mln

Toelichting

Programma 6. Sociaal Domein

Zie toelichting verschillenanalyse programma 6

Onderschrijding lasten (€ 0,3 mln.) agv afrekening Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J) obv de definitieve jaarstukken 2024 van DG&J Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien: Overschrijding baten (€ 0,6 mln.) agv vrijval verplichting / voorziening verlofdagen

Zie toelichting verschillenanalyse Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien

Voorwaardencriterium Inkoop en aanbesteding; Vanuit de spendanalyse zijn financiële onrechtmatigheden aangetroffen in het proces van de Europese Aanbestedingen. Er zijn de nodige verbeterstappen gezet om het proces inkoop- en aanbesteding organisatiebreed op te pakken mede door de implementatie van het nieuwe financiele pakket en de module 'Inkoop tot betalen'. Het verder uitzetten en implementeren van deze verbeterstappen moet het aantal fouten in de toekomst elimineren. Overig Totaal

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

Bedrag € 1.000 630

26 € 656

89/184

Misbruik & Oneigenlijkgebruik criterium De gemeente Hoeksche Waard heeft de nota Voorkoming Misbruik en Oneigenlijk Gebruik in 2023 herschreven om aan de wetgeving omtrent de rechtmatigheidsverantwoording te voldoen. In de geactualiseerde nota zijn de uitgangspunten en beheersingsmaatregelen ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk opgenomen. Het overkoepelend beleid biedt een kader voor controle en sancties, benoemt welke risicovolle processen er zijn en hoe M&O beleid in de bedrijfsvoering kan worden vorm gegeven door middel van het treffen van beheersmaatregelen. De uitwerking van het overkoepelend M&O beleid vindt plaats in de specifieke regelingen, verordeningen en processen. Dat behoort tot de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke teams zelf. De meeste regelingen zijn gebonden aan wettelijke eisen en minimumnormen voor het nemen van maatregelen ter bestrijding van fraude en misbruik. Vanuit M&O is het mogelijk daar maatregelen aan toe te voegen. De inzet van beheersmaatregelen (regelgeving, voorlichting, controle, sancties) in de risicogebieden wordt getypeerd variërend van geen specifiek, gematigd tot steng M&O beleid. Regelingen waarbij de informatie van derden bepalend is voor het verlenen en vaststellen van de (hoogte van) uitkeringen, voorzieningen, subsidies, heffingen, belastingen en vergunningen zijn gevoelig voor M&O.

Ook interne processen kunnen M&O-gevoelig zijn. Betrouwbaarheid en integriteit zijn onmisbaar voor een goed functionerende overheid. Het is daarom van belang om inzicht te krijgen in en aandacht te hebben voor de kwetsbaarheden die zich kunnen voordoen in de organisatie. Door het jaarlijks uitvoeren van een fraude- /misbruik & oneigenlijk gebruik risicoanalyse kan het college een gefundeerde inschatting maken van de fraude en M&O risico’s en hiervoor de noodzakelijke (beheersings-) maatregelen nemen. Bij de uitvoering van de fraude- /misbruik & oneigenlijk gebruik risicoanalyse worden gesprekken gevoerd over mogelijke M&O risico’s en te nemen beheersmaatregelen. Tijdens de uitvoering van de VIC (verbijzonderde interne controle) worden normen en beheersmaatregelen getoetst die M&O risico’s moeten voorkomen. Binnen de financiële processen die gevoelig zijn voor misbruik of oneigenlijk gebruik is er sprake van terugvorderingen. De reguliere processen met de beheersmaatregelen zien toe op het detecteren en/of onderzoeken van misbruik of oneigenlijk gebruik. Voor 2024 zijn er geen bijzonderheden te melden. Formele rechtmatigheid Formele rechtmatigheid is het niet naleven van financiële wetgeving met niet directe financiële gevolgen. Formele onrechtmatigheden worden wel opgenomen in de Jaarstukken maar worden niet meegeteld bij de financiële rechtmatigheid. Bevinding

Aanbeveling

Bij dossiercontroles zijn interne termijnen van aanvraag, besluit, vaststelling etc. niet altijd in acht genomen.

De kwaliteitscontroles van deze normen intensiveren en eventueel de interne regelgeving evalueren.

Bij dossiercontroles van het proces Inkopen is de prestatielevering niet altijd aan wezig of deugdelijk onderbouwd.

Door de implementatie van het neiuwe financiele systeem met de module 'Inkoop tot betalen' wordt het juist toepassen van de juiste prestatieverklaring beter geborgd.

Bij dossiercontroles is geconstateerd dat de toepassing van ondertekening conform de mandaatregeling niet altijd helder, afgedwongen kan worden of juist is.

Met ingaang van 2025 is een nieuwe mandaatregeling van kracht die niet meer uit gaat van negatief mandaatbesluit. Daar waar het binnen het proces en/of systeem niet afgedwongen wordt, is het advies deze om een extra controlestap in te passen.

JAARSTUKKEN 2024 | 3.6 BEDRIJFSVOERING

90/184

3.7 Verbonden Partijen Algemeen Een verbonden partij is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een bestuurlijk belang is zeggenschap door vertegenwoordiging in het bestuur of door stemrecht. Een financieel belang is: • een bedrag dat aan de verbonden partij ter beschikking is gesteld en niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat; • of het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

Eerder door de Hoeksche Waardse gemeenten geharmoniseerd beleid ten aanzien van verbonden partijen Iedere gemeente heeft op basis van autonomie een eigen verantwoordelijkheid voor verbonden partijen. Voor de effectuering daarvan heeft de gemeente echter de andere deelnemers nodig. Gezamenlijke aansturing en regievoering zijn nodig voor een gemeenschappelijke strategie. De raden van de Hoeksche Waardse gemeenten hebben daarom eerder de Nota verbonden partijen gemeente Hoeksche Waard vastgesteld en nader uitgewerkt. Op grond hiervan is vervolgens in beeld gebracht in hoeverre de governance bij verbonden partijen op orde is en wat nog kan worden verbeterd. Het blijkt dat de vereiste bestuurs- en beheersingsmiddelen in opzet en bestaan bij de verbonden partijen aanwezig zijn. Gebaseerd op het advies dat de Raad voor het openbaar bestuur heeft uitgebracht, is vervolgens de regionale notitie Naar een goede wisselwerking tussen de raden en verbonden partijen opgesteld. De kernboodschap is dat het veel effectiever is om in gesprek te gaan met de verbonden partijen in plaats van gebruik te maken van de formele weg. Ook op het niveau van Zuid-Holland Zuid heeft een regionale raadswerkgroep/denktank zich gebogen over het onderwerp Grip op verbonden partijen.

Dit heeft in 2017 geresulteerd in een opleverdocument waarin adviezen en aanbevelingen staan om de relaties te verbeteren tussen de raden en de drie gemeenschappelijke regelingen op Zuid-Holland Zuid-niveau. In januari 2021 is de auditcommissie mondeling geïnformeerd over de laatste stand van zaken.

Actualisatie beleid verbonden partijen Hoewel niet formeel door de gemeenteraad bekrachtigd, werden bij de start van de gemeente Hoeksche Waard de bovenbeschreven eerder vastgestelde regionale nota's wel als richtlijnen beschouwd voor het beleid ten aanzien van de verbonden partijen. Echter op grond van de Financiële verordening gemeente Hoeksche Waard biedt het college de raad periodiek een Nota verbonden partijen aan en stelt de raad de nota vast. In de loop van 2020 werd duidelijk dat de voorgenomen wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen naar verwachting in 2022 in werking zou treden. Deze versterkt de kaderstellende en controlerende rol van de raden. Daarnaast worden de participatiemogelijkheden van inwoners en belanghebbenden bij de besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen vergroot. Gelet op deze impact heeft de auditcommisie in februari 2021 ingestemd met het voorstel om de actualisatie van het beleid ten aanzien van de verbonden partijen (i.c. een Nota verbonden partijen) pas op te pakken als de gewijgde Wgr in werking is getreden (1 juli 2022).

JAARSTUKKEN 2024 | 3.7 VERBONDEN PARTIJEN

91/184

De Rekenkamer Hoeksche Waard is op verzoek van de raad in mei 2022 het casusonderzoek verbonden partijen gestart. De onderzoeksvraag luidde: hoe zijn sturing, controle en verantwoording ten aanzien van de verbonden partijen georganiseerd en wat is de uitwerking hiervan in de praktijk. Het eindrapport 'Grip op verbonden partijen? Balans bij drie verbonden partijen?' is op 21 december 2022 aan de raad aangeboden. Op voorstel van de begeleidingscommissie rekenkamer heeft de raad hierover op 7 maart 2023 een besluit genomen. Bovenstaande ontwikkelingen leidden medio 2023 tot het opstellen van een Startnotitie verbonden partijen die erop gericht is dat de raad een nieuwe Nota verbonden partijen ter besluitvorming krijgt voorgelegd. De raad stelde op 7 november 2023 deze startnotitie vast. De nota verbonden partijen wordt in nauwe samenwerking tussen griffie en ambtelijke organisatie opgesteld. Als gevolg van andere prioriteiten heeft dit proces helaas enige vertraging opgelopen. De nota zal naar verwachting in de tweede helft van 2025 ter besluitvorming aan de raad worden aangeboden.

Beleidskader/verordeningen De volgende notities en verordeningen vormen mede de basis voor het te actualiseren beleid voor verbonden partijen: • Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV); • Wet gemeenschappelijke regelingen (gewijzigd per 1 juli 2022); • Financiële verordening gemeente Hoeksche Waard ; • Raadsbesluiten van de vijf voormalige gemeenten (formeel niet door de gemeenteraad Hoeksche Waard bekrachtigd): - Vaststelling en uitwerking Nota ‘Verbonden partijen gemeenten Hoeksche Waard’; - Vaststelling notitie ‘Naar een goede wisselwerking tussen gemeenteraden en verbonden partijen in de Hoeksche Waard’; • Vaststelling Rekenkamerrapport risicomanagement; • Doorwerking adviezen Denktank Grip op Gemeenschappelijke Regelingen Zuid-Holland Zuid; • Eindrapport Rekenkamer Hoeksche Waard 'Grip op verbonden partijen! Balans bij drie verbonden partijen?' en het raadsbesluit hierover van 7 maart 2023; • Raadsbesluit 7 november 2023 vaststelling Startnotitie verbonden partijen.

Risicoprofiel Op grond van het BBV moet in de paragraaf ‘verbonden partijen’ per verbonden partij een risicoprofiel worden opgenomen. Voor deze risicoanalyse worden de financiële en bestuurlijke risico’s in beeld gebracht. In de betreffende programma’s staan we overigens ook uitgebreider stil bij de gemeenschappelijke regelingen met een hoog risicoprofiel. Financiële risico’s verbonden partijen Onderstaand overzicht geeft weer hoe de financiële analyse wordt uitgevoerd. Dat gebeurt aan de hand van 7 vragen. De vragen richten zich met name op de begrippen control en governance en daarmee op sturing, beheersing, verantwoording en toezicht. Bij een overwegend lage score is de eindconclusie van de financiële analyse dat ook daar laag wordt gescoord. De vragen zijn nadrukkelijk bedoeld als hulpmiddel voor de analyse. Omdat niet alle vragen geheel kwantificeerbaar zijn, is discussie over de scores mogelijk. Vragen