Inwerkprogramma 7 april 2026 - Presentatie over raadsinstrumenten

Met welke middelen werkt een raadslid

Raadsinstrumenten Raadsinstrumenten zijn middelen en bevoegdheden die raadsleden gebruiken om hun taken als volksvertegenwoordiger, kadersteller en controleur van het college van burgemeester en wethouders uit te voeren. Bron: Nederlandse Vereniging van Raadsleden

7-4-2026

2

Gemeentewet

Lokaal

6

7-4-2026

3

Relevante vragen • Wat wil ik? • Welk middel gebruik ik daarvoor? • Wat wil je bereiken? • Wat voor effect heeft dat? • Standaard vs. doortastend inzetten • Welke middelen gebruik ik niet? Waarom niet?

7-4-2026

4

Middel 1: Vragen stellen Technische vragen

Schriftelijke vragen

Actualiteitenronde

Doel

Informatiepositie

Politiek signaal Informatiepositie

Informatie direct van wethouder bij een spoedeisend of actueel onderwerp

Wat krijg je

Antwoord: kennis, achtergrondinformatie, context

Antwoorden over: opvatting, beleidskeuze, afweging

Antwoord: overwegend politiek

Diepgang aanbrengen

Alternatief: beeldvorming - Wat is detail - wat is noodzaak? - Bevoegdhedenverdeling - Welke alternatief beleid waren er? Vergelijkingsgemeenten?

Alternatief: actualiteitenronde - Wat is detail - wat is noodzaak?

Doen als: - Is er kans op een toezegging?

7-4-2026

Afwegen: - Beeld naar buiten, schep je verwachtingen?

5

Middel 2: Agenderen Beeldvormend

Oordeelsvormend

Initiëren werkbezoek, kennissessie, rondetafelgesprek met belanghebbenden, hoorzitting, webinar, briefing:

Debatverzoek: snel een puntig debat voeren bij een besluitvormende (lange) raadsvergadering over één onderwerp.

Doel - Minderheidsstandpunten/draagvlak - Samen kennis opdoen (als bestuursorgaan) - Betrokkenheid tonen en activeren andere overheden, uitvoeringsinstanties, GR’en

Doel: kwalitatief debat kwestie zonder RV

Consultatie: college verzoeken in een meer oriënterende gedachtewisseling de raad uit te vragen op een onderwerp Doel: college beïnvloeden (voortijdig)

7-4-2026

6

Middel 3: College- en raadsbesluiten Wensen en bedenkingen

Amendement

Motie

Motie vreemd

Initiatiefvoorstel

Formele raadpleging door college op ontwerpbesluit college (oordeelsvormend e vergadering)

Wijziging + toevoeging raadsbesluit in een raadsvoorstel

Variant doen Opdracht aan het college dat hoort bij een raadsvoorstel

(Afgebakende) opdracht aan het college

‘Motie vreemd XL’: nieuw beleid voeren op initiatief fractie

Wat krijg je

Invloed op collegebesluit

Iets wijzigen aan een raadsvoorstel (uitgangspunt, uitgaven)

Iets toevoegen aan een raadsvoorstel

Losse opdracht

Eigen raadsvoorstel

Diepgang aanbrengen

• Kennis op peil voor oordeelsvorming: beeldvorming nodig? • Eerst met elkaar in debat

Mate van impact

Beeld- en/of oordeelsvormend behandelen

Beeld- en oordeelsvormend behandelen

Soms i.c.m. ambtelijke bijstand Wensen en bedenkingen college

Doel

7-4-2026

Variant laten Motie van treurnis, afkeuring of wantrouwen

7

Twee keer over nadenken of nooit gebruiken

x Klachten indienen

Wat dan wel? Controleren, kaderstellen! Normeren: volgende slide

Bemiddelen Privaatrechtelijke handelingen zoals ingebrekestellingen (allemaal art. 15 Gemeentewet) WOO-verzoeken (tenzij)

7-4-2026

Middel 1,2 of volgende slide

8

Laatste middel: zware politieke middelen Interpellatiedebat

Raadsenquête

Situatie

Ontevredenheid situatie in gemeente en/of handelen college

Er is (mogelijk) iets aan de hand en er moet nog onderzoek gedaan worden

Wat krijg je

Controleren, bijsturen, bestuurlijke en politieke impact

Diepgravend onderzoek, waarheidsvinding Feiten boven tafel bij ingewikkelde kwesties, raad aan het roer

Diepgang aanbrengen

Focus met elkaar standpunt bepalen en positie bepalen t.o.v. college

Verschil met rekenkamer

Laat dit voorafgaand aan een motie van treurnis, afkeuring, wantrouwen

7-4-2026

9

Heeft u opgelet?

1. Met welk raadsinstrument kan een raadslid een debat afdwingen over een actueel onderwerp dat niet op de agenda staat? 2. Welk voorstel gebruik je als raadslid om een bestaand voorstel inhoudelijk te wijzigen? 3. Welk instrument stelt raadsleden in staat zelf een volledig nieuw voorstel op de agenda te zetten? 4. Welk raadsinstrument kan worden ingezet om het college te verzoeken een bepaald beleid te wijzigen zonder het raadsvoorstel zelf aan te passen? 5. Welk instrument is het meest geschikt om feitelijke informatie op te vragen die niet direct tot debat hoeft te leiden?

7-4-2026

11

Casus

“Muziekvereniging Het Viooltje uit Strassensij meldt zich bij de griffie: ze willen inspreken over een subsidie die ze nodig hebben. Dit komt jou ter ore. Welke raadsinstrumenten zet je in?”