Inspreeknotitie uitspraak RvS 13 juli 2021-JWols

Inspreeknotitie 13 juli 2021 t.a.v. de uitspraak van Raad van State 30/6/2021 Geacht college en geachte raad, Op 30 juni 2021 deed de Raad van State een belangrijke uitspraak . In het kort: De stelling dat windturbines per definitie duurzaam zijn en goed voor mens en milieu is met deze uitspraak volledig op losse schroeven komen te staan. Nederland blijkt welbeschouwd belangrijke en duidelijke Europese afspraken, verdragen, wetten, richtlijnen en regels gedurende zeer lange tijd niet en niet juist te hebben nageleefd. De effectieve rechtsbescherming van de burger, diens lijf, goed en omgeving is daarmee lange tijd eigenlijk een wassen neus geweest. Deze uitspraak is een opmaat om aan die praktijk een einde te maken. Het Nevele-arrest is duidelijk. Die duidelijkheid moet er nu ook komen voor bestaande en overlast gevende parken. Het niet naleven van de Europese windturbinenormen is doelbewust en proactief handelen geweest op landelijk niveau ten gunste van het plaatsen van windturbines1. In de uitspraak van het Europese Hof in het ‘Nevele-arrest’ van juni 2020 is ondubbelzinnig geconcludeerd dat Vlaamse wettelijke voorschriften voor windparken niet rechtsgeldig zijn omdat Vlaanderen ze had vastgesteld zonder voorafgaande milieueffectrapportage, zoals het Europese recht eist.

Door Stichting Wind van Voren is al op 1 december 2020 een bewaarschrift/intrekkingsverzoek ingediend voor wind’park’ Oude Maas met een beroep op voormelde Europese uitspraak. Hier is een afwijzend concept besluit op ontvangen van de gemeente. Hierop zal binnenkort een zienswijze worden ingediend en zal de gemeente een definitief besluit moeten nemen. De gemeente Hoeksche Waard heeft de ingediende bezwaarschriften categorisch afgewezen 2 Zelfs na de uitspraak van de Raad van State vindt het college dat er niets veranderd is, zie het stuk in het Algemeen Dagblad van 4 juli jongstleden 3, “We voldoen aan de huidige wet- en regelgeving”. Iemand die zich een beetje in de uitspraak heeft verdiept weet, dat dit een onjuiste uitspraak is. Het Nevele Arrest stelt dat nationale autoriteiten alles wat in hun vermogen ligt, moeten doen om de rechtsgevolgen van een besluit dat in strijd is met het EU-recht ongedaan moet maken. Waar het hier om gaat is het feit dat er een goede milieu effecten rapportage (MER) moet komen voor de normen gesteld in het Activiteitenbesluit. Zolang deze er niet is, dienen verleende vergunningen zeker bij geconstateerde overlast te worden ingetrokken. U dient voor windpark Spui een verzoek tot intrekking van de vergunning bij de 1

Anderhalve week geleden onthulde De Telegraaf dat het ministerie van EZK jarenlang heeft geprobeerd om onder de arresten van het Europese Hof over windturbinenormen uit te komen. Dat bleek uit interne e-mails die het Netwerk NederWind via een WOB-procedure boven water kreeg. https://www.telegraaf.nl/nieuws/63183421/nederlandse-aanpak-windturbines-in-strijd-met-europees-recht 2

De gemeente heeft met forse legeskosten geschermd die niet in rekening gebracht mogen worden conform de geldende legesregeling. Particuliere initiatieven kunnen niet putten uit financiële bronnen zoals de gemeente (het geld van de burgers!), want dit moet met crowdfunding worden opgebracht. Dit is dus een vorm van afschrikking. 3

https://www.ad.nl/hoeksche-waard/hoeksche-waard-vreest-niet-voor-toekomst-windparken-na-uitspraakraad-van-state~ac340320/ ,,Onze eerste inschatting is dat dit geen gevolgen heeft. De vergunningen zijn definitief en er wordt zeer ruim voldaan aan alle eisen van de huidige wet- en regelgeving.”

provincie te doen om vanuit uw voorzorgplicht uw inwoners van de Hoekse Waard tegen de gevolgen van dit windpark te beschermen. Sinds jaar en dag zijn er zorgen over de gezondheidseffecten 4 voor omwonenden en gemeente Hoeksche Waard heeft een berucht turbine’park’ op haar grondgebied, helaas landelijk bekend! In reacties op de bezwaarschriften wordt niet ingegaan op het (gezondheids)belang van omwonenden, maar dat is wel de achtergrond van de bezwaren en de uitkomst van het Nevelearrest: de (gezondheids)situatie voor omwonenden moet gelijk blijven of verbeteren! We maken ons vooral zorgen om laagfrequent geluid. Helaas is een verzoek tot een 0-meting niet door de gemeente gehonoreerd. Gemeente Barendrecht is inmiddels wel zo ver (kosten van de metingen € 50.000). In de praktijk prevaleren de belangen van de initiatiefnemers boven die van de inwoners door de gemeente Hoeksche Waard. In een antwoord op een bezwaarschrift wordt aangegeven: “Daarnaast geldt tevens dat… de (financiële) belangen van vergunninghouder volgens het college zwaar wegen”. Waarom hoeft Renewable Energy Factory maar 20% legeskosten te betalen (vanwege de liquiditeitspositie!), terwijl alle legeskosten verschuldigd zijn bij het verlenen van de vergunning.

We mogen toch verwachten dat het college en de gemeenteraadsleden opkomen voor (de gezondheid van) haar inwoners? Bij deze inspreeknotitie is een opiniestuk uit Trouw van 8 juli jongstleden gevoegd die de huidige situatie treffend schetst. U krijgt veel te lezen, haast ondoenlijk als ik alle stukken zie, toch wil ik u vragen om 6 minuten de tijd te nemen dit te lezen. Diverse gemeenten zetten inmiddels windturbine-projecten on hold. Het zou van goed bestuur getuigen als gemeente Hoeksche Waard deze stap ook zet en dan de milieuregels gaat volgen (die nog vastgesteld moeten worden), niet zwicht voor mogelijke claims van initiatiefnemers en recht doet aan een gezond milieu voor mens en dier in de Hoeksche Waard. Beter nu de juiste stap zetten, dan straks via de rechter gedwongen worden om de vergunningen in te trekken en schade claims te moeten betalen m.b.t. windpark Spui omdat de gemeente willens en wetens de gezondheid van haar inwoners in gevaar brengt! J. Wols

4

https://www.telegraaf.nl/nieuws/1402459397/bezorgdheid-bij-artsen-over-windturbines https://www.telegraaf.nl/watuzegt/1132567141/windturbines-drijven-mensen-tot-wanhoop https://nos.nl/artikel/2383480-steeds-meer-zorgen-over-gezondheidsrisico-s-windmolens-rivm-begintexpertisecentrum

Het hele milieubeleid staat op losse schroeven, en de schuld ligt bij Den Haag – uit Trouw Albert Koers 8 juli 2021, 07:45

De uitspraak van de Raad van State over windmolens in Delfzijl haalt ook andere milieuvergunningen onderuit, waarin burgers niet zijn gekend, stelt Albert Koers, emeritus hoogleraar rechtsgeleerdheid. De rapen zijn gaar voor de initiatiefnemers van windparken op land. De recente uitspraak van de Raad van State die de bouw van zestien windmolens bij Delfzijl heeft stilgelegd, heeft grote gevolgen. En niet alleen voor de plannen daar in Delfzijl. In de media wordt de indruk gewekt dat het gaat om uitstel van plannen voor windparken op land. Maar dat is lang niet het hele verhaal want ook vele andere landelijke milieuvoorschriften zijn vastgesteld zonder een voorafgaande milieueffectrapportage (mer). Waardoor die voorschriften, zo zegt de Raad van State nu, niet rechtsgeldig zijn en vervangen moeten worden door lokale regels. En dus kan elke vergunning gebaseerd op één van die landelijke voorschriften onderuit worden gehaald met een beroep op dat ‘tussenvonnisje’ voor het windpark bij Delfzijl. Elke omgevingsvergunning, elk bestemmings- of inpassingsplan gebaseerd op het zogeheten Activiteitenbesluit of de Activiteitenregeling staat op losse schroeven! En ook de milieuvoorschriften van de nieuwe Omgevingswet zijn tot nu toe niet onderworpen geweest aan een milieueffectrapportage. Nog meer uitstel voor deze wet? Europees recht

In het Tijdschrift voor Omgevingsrecht van december 2020 riepen Herman Bröring , hoogleraar aan de RUG, en ik de Raad van State al op om de milieuvoorschriften voor windturbines te laten toetsen aan het Europese recht bij het Hof in Luxemburg. De aanleiding voor onze oproep was het ‘Nevele-arrest’ van juni 2020. In dat arrest had het Europese Hof namelijk ondubbelzinnig geconcludeerd dat Vlaamse wettelijke voorschriften voor windparken niet rechtsgeldig zijn omdat Vlaanderen ze had vastgesteld zonder voorafgaande milieueffectrapportage, zoals het Europese recht eist. Bröring en ik wezen erop dat in Nederland in 2010 soortgelijke voorschriften waren vastgesteld, ook zonder voorafgaande mer. Op basis van dat Nevele-arrest van het Europese Hof oordeelt de Raad van State nu in het tussenvonnis over het windpark bij Delfzijl dat ook de Nederlandse milieuvoorschriften voor windturbines in strijd zijn met het Europese recht. En dat die voorschriften dus niet mogen dienen als basis voor het verlenen van vergunningen voor windparken. De gemeente Eemsdelta, waar het windpark onder valt, krijgt nu 26 weken de tijd om met eigen, lokale voorschriften te komen. Maar dan wel nadat er eerst een rapportage is opgesteld die voldoet aan de Europese eisen. Dus ook na inspraak van burgers over de opzet van de mer.

Burgers monddood gemaakt

Meer in het algemeen: tegen die nu onrechtmatig verklaarde landelijke voorschriften hadden burgers geen mogelijkheden van bezwaar en beroep. Ze stonden buitenspel. Wat ook exact de reden was om in 2010 lokale voorschriften te vervangen door een algemeen verbindende wettelijke regeling. Die inspraakmogelijkheden hebben burgers nu weer wel, want we zijn terug bij de situatie van voor 2010. Het ‘tussenvonnisje’ geeft weer stem aan burgers die in 2010 monddood zijn gemaakt. En het gaat om veel meer dan vertraging bij de bouw van windparken. De rapen zijn gaar voor álle landelijke milieuvoorschriften die werden vastgesteld zonder voorafgaande mer. En de rapen zijn ook gaar voor politici en bestuurders die dachten burgers buitenspel gezet te hebben. Sterker: het Europese Hof heeft expliciet gezegd dat politici en bestuurders alles moeten doen om de rechtsgevolgen van eerder onrechtmatig handelen ongedaan te maken. Hoe heeft het zover kunnen komen? Geef vooral niet ‘Brussel’ of ‘Luxemburg’ de schuld, want na een eerdere uitspraak van het Europese Hof in 2016 hadden in Den Haag de alarmbellen al moeten afgaan. Ik weet het antwoord op de vraag niet (een parlementaire enquête?) maar ik zie wel een parallel met de stikstof-miskleun en het gejok over de pulsvisserij: zelfoverschatting binnen de Haagse bubbel, het idee dat we er wel mee wegkomen. Totdat de realiteit die bubbel lekprikt.