Inspraak dhr. Kerchove - Visie op het Rapport Cultuur en samenwerking 2022

Visie op het Rapport ‘Samenwerking en Cultuur binnen de gemeente Hoeksche Waard’, opgesteld om te dienen tot een in te spreken reactie. De spreektijd is beperkt tot 5 minuten, derhalve bij deze een meer uitgebreid document ter onderbouwing van mijn reactie. Betreft: Rapport opgemaakt door Bureau Hans Andersson de dato 29 september 2022. Mijnsheerenland, 06 december 2022.

Woord vooraf: Mijn interesse voor dit rapport was, naast mijn gevoelens voor de fraaie Hoeksche Waard als woonplaats, mede gevoed door mijn ruime ervaringen als Verandermanager/ Interim manager in het bankwezen. Cultuur wordt net als communicatie veelal beleefd als een containerbegrip, vaag en daardoor lastig of niet te duiden. Tijdens een tiental jaren heb ik nóg meer geleerd dat cultuur en samenwerking essentiële punten voor iedere onderneming of instelling zijn. Essentieel om gestelde doelen te bereiken en de betrokken personen te motiveren, blijvend te laten groeien én te kunnen waarderen of belonen. Zonder een goede cultuur echter is goede, vruchtbare samenwerking onmogelijk! Ik besef vanuit eigen ruime (fusie)ervaringen en studie volledig dat de fusie van voorheen 5 zelfstandige gemeenten in één gemeente Hoeksche Waard een uitzonderlijk gegeven voor alle betrokkenen is geweest en blijkens het rapport nog steeds is. De gevolgen van Covid hebben eveneens niet echt meegewerkt, integendeel.

Nu het rapport. 1e: De opdracht/ opdrachtformulering en aanpak. Waarnemend burgemeester Aptroot heeft besloten tot het instellen van een onderzoek. Wat ik hier enorm mis, is een duidelijke omschrijving van de ‘onveilige werksituaties’ en ‘eigen waarnemingen’. Dit is een belangrijk deel van de opdrachtformulering én voor die personen of instellingen die hierbij betrokken zijn. Later hierover meer. De opdrachtformulering zelf blijft vaag. Een vage opdracht geeft vage uitkomsten. Dit blijkt dan ook bij de aanbevelingen. In managementtaal ‘Garbage in is garbage out’. Vervolgens worden hier onder 1.2 condities beschreven. Deze gaven mij aanvankelijk een goed gevoel. Moet ook gezegd worden.

1

2e: Bevindingen. Onder Algemene Bevindingen, 4.2.1. wordt het gekozen Sturingsmodel zeer terecht ambitieus bevonden. Wat mij betreft wel zéér ambitieus of eigenlijk een onmogelijke opgave bij een fusie als deze. Zo’n 750 medewerkers van 5 verschillende – en vooral kleinschalige- organisaties als start in dit model én in een verhoudingsgewijs enorme organisatie plaatsen is simpelweg vragen om problemen. Zie ook de clashes tussen verantwoordelijke bestuurders en de ambtelijke organisatie. Plaats dit- of een beter passend model! - in de toekomst, als streefmodel in bijvoorbeeld 2025 en geef aan dat de fusie verwerkt moet worden, medewerkers z.s.m. geplaatst en opgeleid waar nodig. Geef de mensen de ruimte om hier naartoe te denken en werken. Wees duidelijk! Zie de discussie zelf organiserend of zelfsturend, zorgvuldig en éénduidig communiceren is essentieel. Zelfsturend is in mijn ogen en ervaring in deze casus onmogelijk. In dit hoofdstuk wordt een veelheid aan problemen geschetst, problemen die veelal niet onderkend worden of simpelweg worden weggewuifd. Ik mag hopen dat u dit hoofdstuk allen goed bestudeerd heeft en hier iets mee wil doen. Gezien de mij beperkt toegestane tijd kom ik nu op een aantal opmerkelijke zaken.

Cultuur: Een niet willekeurige greep uit de rapportage: ‘Onveilige werksituaties’, een medewerker die zich onveilig voelt, zal een menselijke reactie tonen, primair zichzelf beschermen en/of veiligheid zoeken in zijn directe (werk)omgeving. ‘Klachten-/meldingsprocedures functioneren niet of onvoldoende’ Welke medewerker zal zich 2 keer of meer aan dezelfde steen willen bezeren? Maar de medewerker zal dit wel in zijn directe werkomgeving met gelijkgestemden proberen te bespreken, met alle onderhuidse gevoelens die daarbij horen. ‘De Vertrouwenscommissie en de affaire rond de voormalige wethouder Van Leenen.’ Denkt u nu echt dat deze affaire is afgesloten zoals in de pers gecommuniceerd? Nee toch, zo naïef bent u toch niet? Bij burgers en ondernemers in uw gemeente nog steeds voer voor allerlei interpretaties en wantrouwen. Bovendien is het gemeengoed dat de bewuste onderzoekscommissie in de casus Van Leenen vele personen heeft gesproken, op één bijzondere persoon na; het bewuste slachtoffer! Deze affaire is nog steeds voeding voor gebrek aan vertrouwen en een slechte werksfeer. En krijgt naar alle waarschijnlijkheid nog een juridisch staartje. Dat de Vertrouwenscommissie blijkens de website van die tijd uit één persoon bestond helpt al helemaal niet mee. Één persoon op 750 medewerkers…. En dan ook nog een MAN en van 2

dezelfde politieke partij als de wethouder in kwestie. Dit geeft allen maar meer voeding aan wantrouwen en een ‘zie je nou wel, die kliek…’ -opmerking binnen én zeker ook buiten het gemeentehuis. U had dit kunnen én moeten aangrijpen om voor eens en altijd af te rekenen met dit dorpsgedoe en politieke manipulatie. (NB: Bij navraag op veel later datum blijkt dat de VC uit meerdere personen bestond, te weten een aantal fractievoorzitters/ partijvertegenwoordigers. Dit maakt de zaak overigens niet beter. Het rapport: …verrassend weinig gebruik gemaakt van de vertrouwenspersonen… Vind u dit echt verrassend? In wat gevoeld wordt als een afrekencultuur?) Hoe kan het bestaan dat u allen dit laat passeren? Wij leven toch echt in 2022. Overal in ons land en daarbuiten worden affaires rond ongepast gedrag geopenbaard. Zie de toestand rond een populaire televisiepresentator, beroemdheden, tot zelfs een heiligverklaarde Paus toe. Wilt u wachten tot de beerput opengaat? De geur van de slager en het keuren van eigen vlees waart rond. Vervolgens in dit verband ook ‘de affaire Bram van Hemmen’. Inmiddels is het een publiek geheim dat de voormalige burgemeester gezien kan worden als een soort gespleten persoonlijkheid. Op zoek naar zichzelf. Zichzelf en ‘mensenmens’ noemend, maar wel iemand die binnen het gemeentehuis ongecontroleerd mensen kon uitkafferen, minutenlang.

Zijn vertrek wordt ervaren als ‘zonder duidelijke redenen’. Een gebrek aan communicatie wordt terecht aangevoerd. Nu nog steeds! Dit soort affaires, hier een greep opgesomd, worden in het rapport benoemd en vervolgens helaas geheel terzijde geschoven. Absoluut en totaal onbegrijpelijk! Kijkt en luistert u wel eens om u heen, in de maatschappij waarin wij leven? Hoe denkt u het vertrouwen van medewerkers, burgers en ondernemers te kunnen winnen als u dit geheel buiten beschouwing laat? Wie heeft hiertoe opdracht gegeven? Wie heeft dit goedgekeurd? Dit onacceptabele gedrag is nu De Cultuur binnen de gemeente Hoeksche Waard. Waar u volksvertegenwoordiger van bent. Gekozen door mensen die u vertrouwen en op u denken te kunnen bouwen. Als u het werkelijk meent met het vestigen van een door ieder gewaardeerde cultuur binnen het gemeentehuis zult u echt transparantie moeten betrachten. Ook achteraf, over deze affaires. Ook over andere zaken die wellicht onder de ‘Mantel Der Politieke Liefde’ zijn bedekt gebleven. Transparantie is ook in de toekomst noodzakelijk. Daarom ook is dit rapport en de bijbehorende eindconclusie voor mij een zeer bedenkelijk document geworden, helaas. Onbegrijpelijk ook, dat een zichzelf respecterend bureau van naam en faam zoals Hans Andersson dit laat gaan. Opdracht? Beperking binnen het onderzoek? Gooi dit open! Transparantie is harde noodzaak.

3e: De Aanbevelingen: De aanbevelingen op pagina 30 stemmen hoopgevend! Besteed hier aandacht aan! Maar…… Wat jammer toch!

3

Het rapport eindigt met Aanbevelingen, welke vervolgens een tiental SUGGESTIES worden genoemd…. Op zich al heel bijzonder, dit woord suggesties. Hoe bestaat het dat alle suggesties eindigen met een VRAAGTEKEN?? De vrijblijvendheid straalt er in alle suggesties vanaf… Als u bij uzelf denkt “bedankt zover, de onderste lade in en nu gaan we gewoon verder” begrijp ik dat wel een (heel klein) beetje. Maar ik weiger dit ‘normaal’ en ‘acceptabel’ te vinden. Van een gerenommeerd bureau als Hans Andersson verwacht ik dit niet. Immers, Hans Andersson predikt ‘Onafhankelijk te zijn in het belang van objectiviteit’. De rol van het bureau is die van ‘Uitkijktoren’ en de taak ‘Herdefiniëring van de werkelijkheid’. Deze taak én teksten als ‘Evenwichtskunst tussen tegengestelde belangen, morele valkuilen en onafhankelijkheid’ zijn inhoudelijk niet terug te vinden in het rapport. Een beperkt onderzoek mijnerzijds leert al snel hoe dit alles kan gebeuren. Immers, er is een sterke verwevenheid tussen de Provincie ZH, diverse gemeenten en Bureau Hans Andersson. Dit bureau is, zo lijkt het op de website, per definitie de partner in business voor opdrachten als de onderhavige… Genoemde teksten van onafhankelijkheid, objectiviteit, morele valkuilen en zo meer lijken op zijn minst hoogst twijfelachtig en slechts voor de bühne.

Deze verwevenheid staat mijns inziens elke objectiviteit in de weg of roept vele vragen op.

4e: Slotwoord: Geachte Gemeenteraad, College van B&W, Directie. Cultuur is zoals hiervoor gesteld, vaak een containerbegrip. Mijn ervaring is dat cultuur wordt gezien als iets van ‘de medewerkers’, de ‘werkvloer’. Vergeet dit direct! Want het volgende is allang wetenschappelijk bewezen: U, zoals u hier zit De Raad, het College, de Directie en niemand anders is verantwoordelijk voor de heersende cultuur in deze gemeente! Cultuur begint en eindigt altijd aan de top! Neem uw verantwoordelijkheid en pak dit aan. Niet alleen de coalitie, neem alle partijen mee in uw aanpak, wees transparant, integer en oprecht, creëer en bereik draagvlak en samenwerking NB: Bij toeval zag ik een nota / voorstel van het College van B&W, van de hand van Burgemeester Aptroot, binnenkort te behandelen. Het voorstel houdt in dat een commissie bestaande uit de burgemeester zelf, een paar wethouders en raadsleden, wellicht een lid van de directie als werkgroep, met medewerkers in gesprek gaat om cultuur en samenwerking te verbeteren. Op het eerste gezicht een moedige stap, dat wel. Wat verwacht u hiervan in de huidige cultuur?

4

Probeert u zich eens voor te stellen vanuit het perspectief van een medewerker die in angst werkt, zich onveilig voelt, als deze commissie met hem of haar in gesprek gaat. Deze commissie is en vertegenwoordigt de cultuur! Onbestaanbaar en verspilling van tijd en energie. Dit is een taak op het lijf van HRM geschreven, aangestuurd door de GS/AD. Deze laatste heeft zich al lang bewezen op dit gebied. Gebruik die kwaliteiten. En geef vooral in woord en daad uw steun! In het belang van alle medewerkers, uw persoonlijke of al dan niet politieke doelen, 88.000 burgers en duizenden ondernemingen. Doe het nu goed. U heeft maar één kans.

4e: Slotwoord: Uw Bedenkingen. Maar, hoor ik u zeggen, de zaak moet intussen wél gewoon presteren, produceren! Er zijn immers steeds meer complexe taken op ons gemeentelijk bord gedeponeerd. Dat klopt en het goede nieuws is, dat kán ook. Ook in onze gemeente werken er mensen, managers, teamleiders én ambtenaren die de kar kunnen én willen trekken. De directie en teamleiders weten welke mensen dit zijn. Wees zeer selectief in het stellen van prioriteiten, creëer uw eigen successen, benoem deze luidruchtig positief en zie de positieve werking hiervan binnen alle medewerkers. Voorwaarde: weest transparant, oprecht en open, laat zien dat u het serieus meent. Wees zélf het voorbeeld! Het kán en het móet. Nu. Voor uw kiezers, alle inwoners en ondernemers in de Hoeksche Waard.

Tot nader toelichting vanzelfsprekend bereid, Jacques van Kerchove. Mijnsheerenland Email: jacq.vankerchove@gmail.com

5