Inspraak Beeldvormende raadsvergadering 5.3.24 mw. W. Spaan Transitie van wegen WSHD

Inspraak Beeldvormende raadsvergadering Gemeente HW 5.3.2024 Agendapunt 4 Transitie wegen van Waterschap Hollandse Delta door Willy Spaan St. Landelijk Erfgoed HW Voorzitter, leden van de Raad, Voor u ligt een concept Intentieverklaring om op korte termijn te laten onderzoeken of 400 km wegen binnen de Hoeksche Waard, die in eigendom en beheer zijn van het waterschap Hollandse Delta, kunnen worden overgedragen aan de gemeente Hoeksche Waard. Bij het doorlezen van dit door het waterschap in Ridderkerk opgestelde voorstel sloeg de schik me om het hart: Niet alleen omdat alle argumenten, om tot overdracht van de waterschapswegen aan alle gemeenten op de Zuid-Hollandse eilanden over te gaan, in het algemeen en als positief en voordelig voor die gemeenten worden voorgesteld! In de eerste plaats vooral omdat nergens onderscheid wordt gemaakt tussen de hoeveelheid dijkwegen en polderwegen. De dijken worden niet eens genoemd, terwijl zij oorspronkelijk in ons 15de, 16de en 17de eeuwse getijdenlandschap zijn aangelegd en onderhouden door de polderbesturen, voorlopers van het waterschap, met als doel het water te keren. U weet dat met name in de Hoeksche Waard de kleinschalige open polders met de nog gave dijken de kernkwaliteiten van het landschap vormen.

Dat is een onderzocht en nationaal erkend feit en maakt de Hoeksche Waard tot een ‘nationaal kenmerkend en internationaal zeldzaam landschapstype’. Ten tweede omdat ook over de bomen langs de dijken niet wordt gerept. Er wordt wel gesproken over ‘Overdracht van wegen met bijbehorende assets zoals bermen, verkeersborden, verhardingen, fietspaden, voetpaden en trottoirs, duikers, bruggen, openbare verlichting (met inbegrip van ondergrondse bekabeling), wegmeubilair, wegsloten en beplantingen’. Maar welke soort ‘beplantingen’ wordt niet vermeld. Traditioneel zijn veel binnendijken in de Hoeksche Waard aan weerszijden beplant met hoog opgaande loofbomen, wel twee soms zelfs drie rijen dik. Met dit breed nagevolgde initiatief van voormalige ambachtsheren en polderbesturen onderscheidt de Hoeksche Waard zich van andere Zuid-Hollandse eilanden. De beboomde dijken zijn onze specialiteit en behoren tot het landschappelijk erfgoed van de Hoeksche Waard. Het historische recht bomen te planten langs openbare wegen en paden behoorde in heel Europa aanvankelijk toe aan de vorsten en de adel; denk bijvoorbeeld aan de stervormige lanen bij Versailles van Lodewijk XIV bij Parijs. Aangezien Nederland een republiek was, hebben ambachtsheren en polderbestuurders zich dit recht toegeëigend.

Cultuurhistorisch gezien zijn de beboomde Hoeksche Waardse dijken een fenomeen om in ere te houden en te koesteren. De typisch Hoeksche Waardse karakteristiek van de beboomde dijken mag niet bedreigd worden.

1

Ten derde omdat de Hoeksche Waard kleinschaliger is bedijkt en daardoor veel meer dijken heeft dan bijvoorbeeld Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee. Daardoor zijn er ook nog veel historische waterstaatkundige ‘kunstwerken’ in die dijken aanwezig, zoals heulen, bruggen, duikers, oude sluisjes en dergelijke cultuurhistorisch interessante relicten, waaraan de geschiedenis van het polderlandschap is af te lezen. Gezien de vele opgaven die het overnemen van eigendom, beheer en onderhoud van ‘waterschapswegen met toebehoren’ met zich meebrengt, zou het aan te bevelen zijn de Intentieverklaring minder algemeen te stellen en meer toe te spitsen op de cultuurhistorische waarden en streekeigen karakteristieken van de Hoeksche Waard. Wethouder Van Waveren zal dat als wethouder van cultureel erfgoed kunnen begrijpen. U, als raadsleden, verzoek ik erop toe te zien dat niet alle gemeenten op de ZuidHollandse eilanden met éénzelfde meetlat beoordeeld worden, maar dat de genoemde historische landschapskwaliteiten van de Hoeksche Waard expliciet in het komende onderzoek betrokken zullen worden. Dank u wel. NB Het eiland IJsselmonde is qua polderopbouw vergelijkbaar met de HW, maar IJsselmonde is zo erg verstedelijkt en geïndustrialiseerd, dat het historische polderlandschap niet meer ‘leesbaar’ / herkenbaar is.

In de HW willen we toch niet ‘verijsselmondiseerd’ worden? (Term van de Rijksadviseur voor het Landschap: Ir. Dirk Sijmons.)

2