Formateursverslag HW

Formateursverslag

Aan

Gemeenteraad

Van

Formateur J.J. Luteijn

Onderwerp

Formateursverslag

Datum

8 juli 2024

Inleiding 7 juni 2024 kondigde de VVD-fractie aan uit de coalitie te stappen. Aanleiding was verdeeldheid over de samenwerking en het dossier rust en activiteiten op zondag. Als grootste politieke fractie heeft het CDA namens de zittende coalitiepartijen CDA, Lokalen Hoeksche Waard en SGP mij gevraagd om het formatieproces te begeleiden. Een verkenning door deze partijen had opgeleverd dat een samenwerking met ChristenUnie en D66 het meest voor de hand lag. Formatiegesprekken Vrijdag 21 juni 2024 vond het eerste gesprek met tien personen plaats namens de beoogde vijf coalitiepartijen. Tijdens een voorstelronde gaf ik de fractievoorzitters de ruimte om te reflecteren op de ontstane situatie en hoe men daar persoonlijk naar kijkt. Gevoelens van teleurstelling overheersten, in het bijzonder bij de fracties die deel uitmaakten van de vorige coalitie. Tegelijkertijd merkte ik bij alle fracties een gedeelde verantwoordelijkheid om bestuurlijk dienstbaar te willen zijn aan de gemeente Hoeksche Waard. Er was ook urgentie om zo mogelijk voor het reces een nieuwe coalitie te realiseren. Vervolgens heb ik het formatieproces toegelicht en zijn er afspraken gemaakt over de inhoud en vorm van de aanvulling op het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026. Het Hoofdlijnenakkoord blijft namelijk de basis van de afspraken.

Deze middag hebben de fracties verder de tijd genomen om met elkaar het gesprek te voeren over onderlinge samenwerking. De onderhandelaars deelden hun persoonlijke reflecties ten aanzien van samenwerking. Ik heb dit als positief, open en constructief ervaren. Er zijn leerpunten benoemd en goede en minder goede voorbeelden van samenwerking zijn besproken. Ik heb geconstateerd dat de fracties eenduidig zijn over de manier waarop zij de samenwerking willen vormgeven. Begrippen als eigen waarden per partij, vertrouwen, openheid naar elkaar en de onderlinge gunfactor zijn de revue gepasseerd. Het laatste gedeelte van deze middag is een begin gemaakt met het gesprek over de inhoudelijke aanvullingen voor de komende twee jaar.

Meer dan waard.

1/4

Zaterdag 22 juni 2024 heeft het vervolggesprek over de inhoudelijke onderwerpen plaatsgevonden. De twee nieuwe fracties hebben hun inbreng hiervoor gegeven, en de andere fracties hebben ook onderwerpen benoemd waarover men wilde overleggen. Onderwerpen die passeerden zijn onder meer wonen, verkeersveiligheid, de verbinding tussen inwoner en het bestuur, het versterken van de sociale basis, drugsgebruik, cultuur en de financiële situatie. Na een brede bespreking is over alle ingebrachte onderwerpen op hoofdlijnen een akkoord bereikt. Bij een aantal onderwerpen kwamen ook de verschillen in politieke opvatting naar voren. Elke politieke partij steunt immers op eigen waarden. De partijen onderkennen deze verschillen en geven aan hier open het debat over te willen voeren. Ik heb vertrouwen in de nieuwe coalitie dat men hier uitkomt wanneer deze verschillen ter sprake komen. Wrijving geeft immers glans! Op vrijdag 28 juni 2024 hebben de partijen gesproken over de formatie en portefeuilleverdeling. Als eerste zijn de wensen van de formatieomvang van de beoogde wethouders ingebracht. Na een inhoudelijke bespreking waarbij alle motivaties en argumenten zijn gewisseld heb ik voorgesteld hierop terug te komen op de volgende formatiedag. Vervolgens is er gesproken over de portefeuilleverdeling.

ChristenUnie en D66 spraken hun voorkeur uit voor de beoogde portefeuilles en ook de zittende coalitiepartijen gaven aan hoe zij aankijken tegen de huidige portefeuilleverdeling. Gelet op deze tussentijdse formatie is een balans gevonden tussen continuïteit en voorkeuren van de beoogde wethouders op basis van hun persoonlijk profiel. Ik heb de wensen samengebracht in een overzicht met een voorstel over de verdeling van de zes portefeuilles. Na een open gesprek waarin ook lenigheid zichtbaar werd kwam er een akkoord op hoofdlijnen. De details hebben we doorgeschoven naar de volgende dag. Verder heeft de portefeuillehouder financiën een beeld van de gemeentefinanciën gegeven en de portefeuillehouder sociaal domein heeft kennisgemaakt en zijn eerste ervaringen gedeeld op het sociaal domein. Zaterdag 29 juni 2024 hebben de fracties na er opnieuw over te hebben gesproken aangegeven zich te kunnen vinden in de portefeuilleverdeling na verwerking van enkele kleine details. Ook is overeenstemming bereikt over de formatie (0.75) van de twee beoogde wethouders.

Meer dan waard.

2/4

Na de verschillende gesprekken over de inhoud van de aanvullingen op het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 is met ambtelijke ondersteuning het document Samen doordacht verder opgesteld en voor akkoord aan de formerende partijen voorgelegd. Er volgde een bespreking over de eindteksten, over de titel en de vormgeving. De onderlinge samenwerkingsafspraken zijn ook definitief vastgesteld. Er zijn praktische wensen uitgesproken over de te plannen raadsvergadering, persberichten en screening van beoogde wethouders. Deze heb ik teruggekoppeld aan de burgemeester en via hem aan de griffie. Maandagavond 1 juli 2024 heeft de finale bespreking plaatsgevonden over het document Samen doordacht verder en zijn de laatste afspraken gemaakt om het formatieproces ordentelijk te kunnen afronden. Donderdagavond 11 juli 2024 zal tijdens een vergadering van de gemeenteraad het document Samen doordacht verder gepresenteerd en toegelicht worden en zullen de nieuwe wethouders worden gekozen. Conclusie en reflectie Op vrijdag 21 juni (3 uur), zaterdag 22 juni (3 uur), vrijdag 28 juni (3,5 uur), zaterdag 29 juni (3,5 uur) en maandagavond (1,0 uur) hebben de formatiegesprekken plaatsgevonden. Ik constateer dat in een kort tijdsbestek van 11 dagen het formatieproces is doorlopen. De gesprekken vonden plaats in een open en constructieve sfeer. Ik ben content met het proces, maar ook met het resultaat.

Naar mijn indruk hebben de vijf politieke partijen elkaar stevig bevraagd. In het komen tot besluiten geven zij elkaar vanuit wederzijds vertrouwen de ruimte. De inbreng van ieder van de vijf partijen beschouwen ze als volwaardig. Zij willen samen het goede voor de gemeente bereiken, vanzelfsprekend met oog voor de inbreng van de gehele raad. Ik waardeer de bestuurlijke verantwoordelijkheid die bij alle partijen wordt gevoeld. Het is niet vanzelfsprekend om anno 2024 samen verantwoordelijkheid en urgentie te voelen om een coalitie te vormen na de breuk binnen een eerdere coalitie. Daarover spreek ik mijn complimenten uit. Het akkoord dat is vervat in Samen doordacht verder is een positief resultaat van de nieuwe samenwerking. In de relatief korte tijd tot de verkiezingen in 2026 wil de coalitie waar dat kan versnellen en verbeteren. Hier en daar wil men kennis vergroten om betere besluiten te kunnen nemen. Dat is een stevige ambitie die ook nog eens plaats vindt in een financieel niet rooskleurige tijd!

Meer dan waard.

3/4

Ik wens de vijf partijen en hun bestuurders daarbij goede moed, wijsheid en succes. Dank voor de plezierige sfeer waarin de formatiegesprekken konden plaats vinden. Goede persoonlijke verhoudingen bleken daarbij van grote waarde. En veel dank voor de inzet van de ambtelijke ondersteuners die mij met raad en daad hebben bijgestaan. Het was eervol om als inwoner van de gemeente Hoeksche Waard deze opdracht te mogen vervullen. Numansdorp, Jan Luteijn

Meer dan waard.

4/4