Eindrapport economische effecten Leenheerenpolder 2017 bijlag 1 RIB

Economische effecten scenario’s en voorkeursvariant bij gebiedsontwikkeling Leenheerenpolder

Gerlof Rienstra, 14 april 2017

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 1

Inhoudsopgave Berekening economische effecten: methodiek

3

Investeringseffecten scenario’s en voorkeursvariant

4

Economische effecten verblijfsrecreatie

6

Economische effecten dagrecreatie

8

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 2

Berekening economische effecten: methodiek

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 3

Investeringseffecten scenario’s en voorkeursvariant • Werkgelegenheidseffect het grootst bij projecten met bouwwerkzaamheden van (semi-)permanente of recreatiewoningen Scenario's

Scenario 1 "Natura 2000" Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 30 woningen 50 woningen Scenario 3 "Sweco" Scenario 4 "Zeelenberg/Ampten" Voorkeursvariant

Arbeidsvolume (in fte/arbeidsjaren) Groot-Rijnmond Overig NL 15 5 35 55 90 42 96

13 21 34 16 37

Totaal 19 48 76 124 58 132

+PM private investeringen +PM private investeringen incl. zuidelijke ontsluiting incl. zuidelijke ontsluiting incl. zuidelijke ontsluiting

Bron: Rienstra/CBS/IRIOS

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 4

Investeringseffecten scenario’s en voorkeursvariant (2) • Investeringen leiden tot incidentele bestedingseffecten, deels door toeleveranties en spin-offs, deels in de eigen regio, deels elders (prijsniveau 2014) Scenario's

Scenario 1 "Natura 2000" Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 30 woningen 50 woningen Scenario 3 "Sweco" Scenario 4 "Zeelenberg/Ampten" Voorkeursvariant

Toegevoegde waarde (in mln. euro) Groot-Rijnmond Overig NL 1 0 3 4 9 4 9

1 1 3 1 3

Totaal 2 5 6 12 6 13

+PM private investeringen +PM private investeringen incl. zuidelijke ontsluiting incl. zuidelijke ontsluiting incl. zuidelijke ontsluiting

Bron: Rienstra/CBS/IRIOS

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 5

Economische effecten verblijfsrecreatie Indien woningen worden bestemd voor verblijfsrecreatie: Werkgelegenheidseffecten per 1000 overnachtingen, jaarlijks in fte/arbeidsjaren Hoeksche Waard Recreatiewoningen 0,36 Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 30 woningen 8,1 directe en indirecte werkgelegenheid Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 50 woningen 13,5 directe en indirecte werkgelegenheid Scenario 3 "Sweco" 150 woningen 32,4 netto toegevoegde waarde Voorkeursvariant 40 woningen 10,8 netto toegevoegde waarde

Overig Nederland 0,11 2,5

Totaal effect 0,47 10,6 fte

4,1 17,6 fte 9,9 42,3 fte 3,3 14,1 fte

Bron: Rienstra/werkgelegenheidseffecten verblijfsrecreatie

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 6

Economische effecten verblijfsrecreatie (2) Indien woningen worden bestemd voor verblijfsrecreatie (prijsniveau 2016): Inkomenseffecten per overnachting, jaarlijks in mln. euro Recreatiewoningen Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 30 woningen netto toegevoegde waarde Scenario 2 "Leven in de Brouwerij" 50 woningen netto toegevoegde waarde Scenario 3 "Sweco" 150 woningen netto toegevoegde waarde Voorkeursvariant 40 woningen netto toegevoegde waarde

Hoeksche Waard 8,97 0,20

Overig Nederland 3,53 0,08

0,45

0,13

Totaal effect 12,50 0,3 mln. euro 0,6 mln. euro

1,35

0,32

0,36

0,11

1,7 mln. euro 0,5 mln. euro

Bron: Rienstra/inkomenseffecten verblijfsrecreatie

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 7

Economische effecten dagrecreatie

6

NB: In principe zijn deze dagrecreatie-activiteiten in alle LHP scenario’s mogelijk! Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 8

Economische effecten dagrecreatie (2) • Actieradius en reiskosten maken definitie recruteringszone mogelijk: Roze gebieden geven aan waar binnen 10-15 km een dagrecreatief attractiepunt ligt. Rode contouren geven aan waar een ‘intervening opportunity’ voor de inwoners van Rotterdam e.o., Dordrecht en de ZuidHollandse eilanden te vinden is t.b.v. de vijf typen dagrecreatieactiviteiten

Economische effecten dagrecreatie (3) • Conclusie: bereik is beperkt, i.v.m. ‘intervening opportunities’ vanuit Rotterdam e.o., Drechtsteden op/binnen dezelfde afstand: Zuidpolder, Rottemeren, Midden-Delfland, Biesbosch, Binnenmaas e.o. • Belangrijkste bron economische effecten: consumptiekosten (horeca en detailhandel), entreegelden of deelnamekosten • Voor de 5 typen activiteiten gaat het om een besteding van 70 euro (prijspeil 2016) per jaar per persoon. Ter vgl.: een gemiddelde dagrecreant geeft een bedrag van ca. 108 euro (prijspeil 2016) per jaar uit. • Totale bestedingen dagrecreatie in recruteringszone: 11,9 mln. euro, wv. 1,7 mln. euro reiskosten, bij 1,36 mln. dagtochten

Economische effecten dagrecreatie (4) Op basis van 1,36 mln. dagtochten door inwoners van Hoeksche Waard en Nissewaard zijn de werkgelegenheidseffecten in fte: Vrijetijdsactiviteit bezoek speeltuin watersport fietsen bezoek natuur wandelen

Hoeksche Waard Overig NL Totaal 47,6 11,9 25,5 32,3 22,1 28,9 20,4 5,1 51,0 15,3

werkgelegenheidseffect

166,6

93,5

59,5 57,8 51,0 25,5 66,3 260,2

Bron: Rienstra/werkgelegenheidseffecten verblijfsrecreatie Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 11

Economische effecten dagrecreatie (5) Op basis van 1,36 mln. dagtochten per jaar door inwoners van Hoeksche Waard en Nissewaard zijn de inkomenseffecten in 1000 euro (prijsniveau 2016): Vrijetijdsactiviteit bezoek speeltuin watersport fietsen bezoek natuur wandelen inkomenseffect

Hoeksche Waard Overig NL Totaal 930,5 336,9 1267,4 497,3 713,9 1211,2 457,2 705,9 1163,1 409,1 184,5 593,6 1034,7 457,2 1491,9 3328,8

2398,3

5727,2

Bron: Rienstra/inkomenseffecten dagrecreatie Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 12

Contactgegevens: Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV Veursestraatweg 30 2265 CD LEIDSCHENDAM tel. 06 51 207 198 email: gerlof.rienstra@outlook.com blog: gerlofrienstra.wordpress.com Bezoekadres: Bedrijfsverzamelgebouw De Compagnie Geestbrugkade 32 2281 CX RIJSWIJK www.bvgdecompagnie.nl

Rienstra Beleidsonderzoek en Beleidsadvies BV 13