Brief college wensen en bedenkingen intiatiefvoorstel Hoeksche Voorrang

Gemeenteraad Hoeksche Waard

Postbus 2003 3260 EA Oud-Beijerland Bezoekadressen Kijk op www.gemeentehw.nl 14 0186 | 088 - 647 36 47 info@gemeentehw.nl www.gemeentehw.nl

Onderwerp Zienswijze op initiatiefvoorstel Hoeksche Voorrang Datum 28 augustus 2023 Contactpersoon Ronald Flipsen / Jeffrey van den Hazel Bijlage nvt Ons kenmerk Z/23/210285

Beste leden van de gemeenteraad, Het college heeft met belangstelling kennis genomen van het initiatiefvoorstel Hoeksche Voorrang van de fractie Lokalen Hoeksche Waard. Ook wij hebben, met u, oog voor de druk op de woningmarkt en de beschikbaarheid van sociale huurwoningen voor verschillende doelgroepen. We namen kennis van uw voorstel en hebben hiervan de mogelijkheden en onmogelijkheden afgewogen. In deze brief maakt het college graag gebruik van de binnen uw reglement van orde geboden mogelijkheid de resultaten van dit onderzoek en onze reflecties op het voorstel te delen. Inleiding In het initiatiefvoorstel ‘Hoeksche Voorrang’ worden drie concrete voorstellen gedaan omtrent de toewijzing van sociale huurwoningen. Deze voorstellen zijn als volgt: 1. Maak een eerlijkere prioritering in de toewijzing en voorrang voor woningzoekenden met urgentiestatus. 2. Start een lobby met buur- en/of soortgelijke gemeenten richting het Rijk en/of de provincie Zuid-Holland 3. Tien weken blijft het streven, maar geen ultiem doel. Hieronder vindt u allereerst een kort algemeen advies per voorstel. Verderop in deze brief lichten we dit puntsgewijs per voorstel uitgebreid toe. Algemeen advies college op het initiatiefvoorstel: 1. Maak een eerlijkere prioritering in de toewijzing en voorrang voor woningzoekenden met urgentiestatus.

Aangezien de gemeente HW Wonen niet kan verplichten om alle woningen openbaar aan te bieden en er zoals door het Rijk bepaald geen rangorde van toepassing is voor het uitvoeren van wettelijke taken ziet het college geen mogelijkheden om aan dit voorstel uitvoering te geven. 2. Start een lobby met buur- en/of soortgelijke gemeenten richting het Rijk en/of de provincie Zuid-Holland

Meer dan waard.

Voor zover het college onze dilemma’s, worstelingen en problemen nu al niet met anderen deelt en hierbij gezamenlijk optrekt is het college zeker 1/6

bereid om dit te doen . Het college acht een initiatiefvoorstel hiervoor niet nodig. 3. Tien weken blijft het streven, maar geen ultiem doel. Dit is staand beleid van het college. Hierover is de raad door middel van een RIB eerder geïnformeerd. Dit initiatiefvoorstel wordt in de praktijk al door het college toegepast. Hieronder geven we puntsgewijs een uitgebreide reactie op de beargumentering hiervan. Puntsgewijze uitgebreide reactie per voorstel 1. Maak een eerlijkere prioritering in de toewijzing en voorrang voor woningzoekenden met urgentiestatus. Geef woningzoekenden met een urgentieverklaring voorrang op statushouders. Doe dit door HW Wonen op te dragen alle woningen openbaar te maken en open te zetten voor reacties. Als we een statushouder willen huisvesten, kan de gemeente net als ieder ander reageren op een huis, achter degenen met een toegekende urgentieverklaring. Wij noemen deze regeling ‘De Hoeksche Voorrang’.

Meer dan waard.

Reactie op voorstel 1 Het verzoek is tweeledig; (1) adverteer alle woningen openbaar én (2) pas de rangordebepaling in de Huisvestingsverordening aan. 1.a. De gemeente kan HW Wonen niet verplichten alle woningen openbaar aan te bieden. Bij het vaststellen van de Huisvestingsverordening zijn wel urgentiecategorieën opgenomen, maar zijn geen andere regels vastgesteld rondom het aanbieden of bemiddelen van woonruimte. Het is hiervoor namelijk noodzakelijk dat de onevenwichtige en onrechtvaardige effecten van de veronderstelde schaarste worden aangetoond en dit is niet waarschijnlijk binnen onze gemeente. Om als gemeente in te grijpen in het aanbieden en bemiddelen van woonruimte moet deze schaarste onderbouwing er wel zijn én dient deze onderdeel te zijn van vastgesteld woonbeleid. Dit is opgenomen in de Huisvestingswet. Een aanpassing op dit onderdeel vraagt dus zowel een schaarste onderbouwing als het opnemen in het woonbeleid en het laten vaststellen van dat nieuwe woonbeleid. Het is onwaarschijnlijk dat de schaarste (met onevenwichtige/onrechtvaardige effecten) voldoende onderbouwd kan worden. Het enkel herzien van het woonbeleid op dit onderdeel, vooruitlopend op een algemene actualisatie, is niet wenselijk. Bovendien is het als de schaarste niet kan worden onderbouwd iniet mogelijk om te sturen op het aanbieden en bemiddelen van woonruimte.

Daarnaast kost dit veel tijd (schaarsteonderzoek, beleidvorming en besluitvorming) en capaciteit. 2/6

1.b. Het is niet aan de gemeente om te bepalen hoe de aanbieding van sociale huurwoningen eruitziet. Zoals in 1.a. beschreven is een schaarste onderbouwing nodig om regels te kunnen stellen ten aanzien van het aanbieden en bemiddelen van woonruimte. Het is aan HW Wonen om te bepalen of zij woningen aan wil bieden op basis van inschrijfduur, loting, directe kans of directe bemiddeling. De gemeente kan HW Wonen niet dwingen geen woningen meer direct te bemiddelen of verplichten elke woning te adverteren. 1.c. Stel dat de woningen wel openbaar zouden worden aangeboden, dan vraagt het aan de kant van de gemeente naar verwachting veel extra inzet, bijvoorbeeld om te reageren op de woningen voor statushouders. Aan de kant van HW Wonen zou het veel extra inzet vragen om advertenties voor woningen te maken.

Meer dan waard.

2.a. Het voorstel is ook om de rangorde aan te passen waardoor Hoeksche Waardse urgenten voorrang krijgen op statushouders. In de memorie van toelichting op de Wet versterking regie volkshuisvesting komt de rangorde van statushouders aan de orde. Daarin bevestigt het Rijk nogmaals dat er bij wettelijke taken geen rangorde van toepassing is. Het zijn wettelijke taken waaraan de (lokale) overheid moet voldoen. 2.b. Als het doel is om mensen met een urgentie niet langer het dorp te laten verlaten omdat ze de urgentie niet kunnen verzilveren, dan is er een andere opvatting van waar urgenties voor zijn. Urgenties zijn er primair om het zeer urgente huisvestingsprobleem op te lossen en in mindere mate voor andere (woon)wensen of sociale cohesie. Daarbij willen wij u ook melden dat ons in de Hoeksche Waard geen situaties bekend zijn waarin urgenten niet zijn geslaagd als gevolg van een directe bemiddeling aan statushouders. Dit wordt niet geregistreerd en er is geen objectief onderzoek naar gedaan. Wij stellen voor om maatwerk toe te passen voor specifieke situaties. Ook nu wordt overigens al maatwerk toegepast. Maatwerk houdt voor ons in dat we per situatie kijken of de ‘normale’ werkwijze voldoet, of dat er voor een bepaalde casus afwijkend moet worden opgetreden.

Wij stellen ons voor dat bijvoorbeeld een medisch urgente, waarvoor binding met het dorp zeer belangrijk is, al het vrijkomende aanbod in de woonplaats kan zien. Met HW Wonen moet besproken worden of zij hieraan willen meewerken. Dit gelet op punt 1.a. Het is daarbij wel belangrijk dat de gemeente geen onnodige leegstand creëert doordat we mensen met een urgentie direct woningen aanbieden, die zij vervolgens weigeren. Statushouders moeten door ons geschikt bevonden woningen aanvaarden, zij kunnen dus niet weigeren. 2.c. Een rangordebepaling in de Huisvestingsverordening is wenselijk in het geval dat meerdere mensen met een urgentie op dezelfde woning reageren. Het opnieuw vaststellen van de rangorde in de Huisvestingsverordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad en vraagt het opnieuw vaststellen van de Huisvestingsverordening. De gemeente heeft de wettelijke plicht om voor de totstandkoming van de Huisvestingsverordening een advies te vragen aan GS van de provincie 3/6

Zuid-Holland. De provincie heeft hier zes weken de tijd voor. Verwacht mag worden dat de provincie Zuid-Holland zeer kritisch is op de voorgestelde wijziging. 2.d. Een andere rangordebepaling heeft consequenties. Nu wordt statushouders een woning uit de voorraad aangeboden en die woning accepteren zij. Op het moment dat we statushouders formeel zelf zouden laten reageren, uitgevoerd door ofwel de gemeente ofwel de statushouder zelf, dan kan op elke vrijkomende woning gereageerd worden. Door direct te bemiddelen hebben we invloed wie op welke plek en in welke woning komt te wonen. Dat sturingsinstrument verliezen we. 2. Start een lobby met buur- en/of soortgelijke gemeenten richting het Rijk en/of de provincie Zuid-Holland Zoek de samenwerking met andere gemeenten om de zorgen die in dit initiatiefvoorstel benoemd worden, extra kenbaar te maken bij andere overheidslagen. Reactie op voorstel 2 We zijn zeker bereid om onze dilemma’s, worstelingen en problemen met andere overheden te delen. Uiteindelijk moeten alle overheden samen werk maken van oplossingen die ook echt iets betekenen in de levens van alle woningzoekenden. Of mensen nu een woning zoeken omdat ze een oorlogsgebied zijn ontvlucht of omdat mensen graag een grotere woning zoeken vanwege gezinsuitbreiding, iedereen moet in staat zijn om te wonen in een woning die past. Juist daarom moeten we meer bouwen. 3.

Tien weken blijft het streven, maar geen ultiem doel. De tien weken die staan voor het huisvesten voor statushouders, moeten we aan blijven voldoen. De Hoeksche Waard verdient echter een Hoeksche Voorrang die wij op een rechtmatige manier invullen. Blijf standvastig richting de provincie en laat je niet afschrikken door de interventieladder van de provincie. Reactie op voorstel 3. De gemeente doet heel veel om de taakstelling te behalen, maar we zullen niet koste wat het kost alle beschikbare sociale huurwoningen daarvoor inzetten. We schuwen de interventieladder ook niet, zoals blijkt uit de huidige achterstand op de taakstelling. Eerder is al gerefereerd aan de informatie die het college begin juli stuurde aan de raad, waarbij het college liet weten hoe het om wil gaan met huisvesting voor statushouders. We zijn ons daarbij wel bewust van de financiële gevolgen die het niet halen van de taakstelling met zich mee kan brengen. In de besteding van (overheids)gelden voelen wij onze verantwoordelijkheid om dit op een zo efficiënt en bewust mogelijke manier te doen. Meer dan waard.

4/6

Algemene reactie op het initiatiefvoorstel Er worden in het initiatiefvoorstel een aantal veronderstellingen gedaan en verbanden gelegd waarvan we niet weten of die kloppen. Bijvoorbeeld de relatie die indiener van het voorstel legt tussen de directe bemiddeling aan statushouders en het niet of lastig kunnen slagen van urgenten. Hier is geen onderzoek naar gedaan en er worden ook geen registraties van gemaakt. Echter ons zijn geen voorbeelden bekend van situaties waarbij dit aan de orde zou zijn geweest. Uitvoering van de in het voorstel genoemde maatregelen lossen dus mogelijk een niet bestaand of zeer beperkt probleem op, terwijl de maatregelen die worden voorgesteld wel ingrijpend zijn. Uitvoering van de maatregelen zouden vooral invloed hebben op de uitvoeringcapaciteit van bijvoorbeeld urgentieverleners of medewerkers die namens statushouders moeten reageren, terwijl de capaciteit op deze functies ook nu al onder forse druk staat. In de uitvoering wordt daarnaast nu al maatwerk toegepast en we stellen dat voor specifieke situaties ook voor. Dit bespreken we met HW Wonen. Maatwerk houdt voor ons in dat we per situatie kijken of de ‘normale’ werkwijze voldoet, of dat er voor een bepaalde casus afwijkend moet worden opgetreden.

Zo kan bijvoorbeeld bij een bepaalde medisch urgente, waarvoor het sociale netwerk in een dorp zeer belangrijk is, al het beschikbare aanbod in dat dorp kenbaar worden gemaakt en mogelijk direct worden bemiddeld. Tenslotte 1. We hebben als college net als u brede aandacht voor ieders woonbehoefte en bezien de opgave van statushouders altijd in het perspectief van andere urgent woningzoekenden en reguliere woningzoekenden. We bewaken de kansen en mogelijkheden van de verschillende woningzoekenden. Op dit moment gaat nog altijd een meerderheid van de sociale huurwoningen naar regulier woningzoekenden. In 2022 ging 9% van de beschikbare huurwoningen in de Hoeksche Waard naar statushouders . 2. Het college sluit de ogen niet voor de noden van mensen die vluchtten uit gebieden waar het voor hen niet veilig is en doet er daarom heel veel aan om de taakstelling te behalen. Dat is ook een wettelijke taak die de gemeente heeft. We nemen als gemeente onze brede verantwoordelijkheid door middel van de vestiging van een AZC in onze gemeente, (nood)opvang, tijdelijke huisvesting en dus ook de permanente huisvesting van statushouders. 3. De gemeente kiest niet koste wat het kost voor het behalen van de taakstelling. Dit blijkt ook uit het feit dat we een achterstand hebben op de taakstelling. In de raadsinformatiebrief van begin juli informeerde het college de raad over haar inzet.

Het college zet volop in op de ontwikkeling van nieuwe woningbouw en een groter aandeel sociale huurwoningen hierbij en de bouw van tijdelijke woningen. Daarnaast Meer dan waard.

5/6

onderzoeken we ook eventuele alternatieve oplossingen (zoals aankoop en transformatie van winkel- of kantoorruimte). 4. De oplopende wachttijd voor een sociale huurwoning is het resultaat van onder andere het gestegen aantal actief woningzoekenden (was in Q1 2022: 2700 en in Q1 2023: 4850) en de afname van het aantal vrijkomende sociale huurwoningen (was in 2020: 656, in 2021: 486 en in 2022: 423). Dat is een explosieve stijging van actieve zoekers en daling van mutaties (vrijkomende sociale huurwoningen). De verklaring hiervoor kan gevonden worden in de algehele toegenomen druk op de woningmarkt in de Hoeksche Waard, maar zeker ook in de gemeenten om ons heen. In vergelijking met andere gemeenten is de wachttijd voor een sociale huurwoning in de Hoeksche Waard nog steeds relatief kort. 5. De gemeente ziet een toename in het aantal urgenties dat verlengd moet worden. Met het teruglopende aanbod aan vrijkomende sociale huurwoningen wordt het ook voor deze groep lastiger om geschikte woningen te vinden.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard C. Rijnberg secretaris a.i.

Meer dan waard.

Ch.B. Aptroot burgemeester

6/6