Bijlagen toelichting Bijlage 1 Memo sociale veiligheid

MEMO Van

:

Project

:

Fietsroute Oudeland

Opdrachtgever :

Gemeente Hoeksche Waard

Datum

:

6 januari 2020

Betreft

:

Analyse sociale veiligheid fietsroute Oudeland

Inleiding De gemeente Hoeksche Waard is voornemens om tussen Strijen en Westmaas een snelfietsroute te realiseren. Het beoogde tracé loopt langs de oostzijde van de buisleidingenstraat en ligt deels binnen het Natura 2000gebied Oudeland van Strijen. Bij de aantrekkelijkheid en veiligheid van een fietsroute speelt ook sociale veiligheid een rol. De fietsverbinding Oudeland ligt grotendeels in landelijk gebied, waar sociale onveiligheid een bedreiging kan vormen. In deze notitie wordt daarom de beoogde fietsroute Oudeland op dit aspect getoetst. Waar nodig worden aanbevelingen gegeven om sociale onveiligheid voor fietsers te voorkomen of bestrijden. Figuur 1 toont een overzichtskaart van het tracé van de fietsroute. Figuur 1. Fietsroute Oudeland tussen Strijen en Westmaas (luchtfoto 2018)

Analyse sociale veiligheid fietsroute Oudeland

blz. 1

Een sociaal veilige fietsroute Het CROW noemt in haar publicatie Ontwerpwijzer Fietsverkeer (publicatie 230) vijf hoofdeisen waaraan fietsvriendelijke infrastructuur moet voldoen. Deze hoofdeisen zijn aantrekkelijkheid, directheid, comfort, veiligheid en samenhang. De hoofdeis ‘aantrekkelijkheid’ houdt verband met sociale veiligheid. Onder sociale veiligheid wordt verstaan: het bieden van veiligheid (beperking van criminaliteit en ongewenst gedrag); een gevoel van veiligheid. Voor het gevoel van sociale veiligheid is het van belang dat fietsverbindingen voldoende zicht geven op de omgeving en op medeweggebruikers. ‘Enge hoekjes’, struikgewas vlak langs de route en onvoldoende doorzicht in tunnels zijn ongewenst (CROW Ontwerpwijzer fietsverkeer, 2016). Het kunnen maken van oogcontact met medeweggebruikers en de aanwezigheid van woningen en overige bebouwing hebben invloed op de sociale veiligheid. Daarnaast moeten fietsverbindingen voldoende verlicht zijn: schaduwen en donkere plekken dienen te worden voorkomen. Verlichting moet wel zorgvuldig worden toegepast: wanneer fietsers in het volle licht worden gezet kunnen zij de omgeving niet meer goed zien (CROW Fietsberaadpublicatie 34).

Als blijkt dat de route ondanks het nemen van maatregelen of omdat maatregelen niet mogelijk zijn waardoor de route onvoldoende sociaal veilig is, dient een alternatieve route beschikbaar te zijn die wel sociaal veilig is (CROW Ontwerpwijzer fietsverkeer, 2016). Toetsingscriteria Ten aanzien van sociale veiligheid geeft het ASVV (CROW, 2012) een aantal concrete basis ontwerpelementen die toegepast kunnen worden om de route de gewenste sociale veiligheid te geven. Hierbij wordt onder andere genoemd dat de tracering van aparte routes door groenvoorzieningen aandacht vereist als de route ook 's avonds wordt gebruikt en dat een bochtige route uit sociaal oogpunt minder aantrekkelijk is dan een rechte, overzichtelijke route. Mogelijkheden in een ontwerp die ten aanzien van sociale veiligheid zijn hieronder overgenomen en verder toegelicht: Overzichtelijke routes – wanneer een fietser het overzicht kan bewaren over het routeverloop, zorgt dit voor een groter gevoel van sociale veiligheid. b) Voldoende, goed gesitueerde verlichting (niet verscholen in het groen van bomen en hoge struiken) – verlichting maakt de fietsers, het routeverloop en de omgeving zichtbaar in het donker, wat de sociale veiligheid ten goede komt. Zorgvuldige plaatsing van de verlichting is daarbij een vereiste.

c) Woningen in de buurt van de route (sociale controle) – woningen of andere bebouwing zorgt ervoor dat fietsers gezien en gehoord worden bij geval van nood en dat verdachte situaties worden opgemerkt. Dit is positief voor (het gevoel van) sociale veiligheid. d) Geen onverwachte hoekjes, bochten en dergelijke in een tracé – deze bieden (net als zichtobstakels en objecten) ruimte voor mensen om zich te verschuilen. Wanneer deze onverwachte hoekjes, bochten, obstakels en objecten er niet zijn, is dat positief voor (het gevoel van) sociale veiligheid. e) Rechte en overzichtelijke tunnels en onderdoorgangen – onoverzichtelijke tunnels/onderdoorgangen met bochten of hoeken en weinig licht kunnen een onveilig gevoel geven, ook overdag. f) Alternatieve routes voor gebruik ’s avonds – als blijkt dat de route ondanks het nemen van maatregelen of omdat maatregelen niet mogelijk zijn waardoor de route onvoldoende sociaal veilig is, dient een alternatieve route beschikbaar te zijn die wel sociaal veilig is. a)

Deze ontwerpelementen vormen de toetsingscriteria voor de analyse van de beoogde fietsroute Oudeland. Route fietsverbinding Oudeland Het nieuwe fietspad sluit in het noorden aan op de Smidsweg (parallel N489) in Westmaas en in het zuiden op de Bovenweg in Strijen. De route loopt voornamelijk langs agrarische percelen en watergangen, afgezonderd van bebouwing, sporen of wegen. Ter hoogte van de Oudendijk en Hoekseweg in Strijen loopt de route voor enige tijd langs de bestaande wegen en erven. De fietsroute kruist verder enkele plattelandswegen.

Analyse sociale veiligheid fietsroute Oudeland

blz. 2

Plus-, min- en aandachtspunten In deze notitie is een analyse beschreven van de beoogde fietsroute Oudeland (tussen Strijen en Westmaas) op het aspect sociale veiligheid. Hierbij is gebruik gemaakt van criteria die het CROW geeft voor een sociaal veilige fietsroute en beoordeeld hoe de omgeving van de nieuwe fietsroute op deze criteria scoort. Onderstaande tabel geeft een overzicht weer van de plus- en minpunten van de fietsroute met betrekking tot sociale veiligheid. Verder worden aandachtspunten gegeven voor de uiteindelijke realisatie van de route. Tabel 1. Beoordeling sociale veiligheid fietsroute Oudeland Pluspunten Minpunten + Overzichtelijke fietsroute (open omgeving, Beperkte sociale controle door gemotoriseerd rechtlijnig routeverloop). verkeer, woningen en andere functies rondom de + Weinig bomen en struiken langs de fietsroute route Geen alternatieve routes voor gebruik ’s avonds. aanwezig. + Geen tunnels en onderdoorgangen. + Fietsverkeer zal zich concentreren op de nieuwe fietsroute, wat drukte en dus sociale controle teweeg brengt. Aandachtpunten ! Plaats voldoende verlichting, zo min mogelijk verscholen achter bomen of struiken. ! Situeer de verlichting zorgvuldig, zodat fietsers niet in het volle licht komen te staan en daardoor de omgeving niet goed meer kunnen zien.

! Voorkom zichtobstakels of objecten waar personen zich achter schuil kunnen houden langs de route. Dichter langs woningen Wanneer overwogen wordt de fietsroute ter hoogte van de lintbebouwing aan de Oudendijk dichterbij de woningen te leggen (150m in plaats van 250m) dan heeft dat op de betreffende locatie weinig effect. 150m is immers nog steeds een flinke afstand. Over de gehele route bezien is het positieve effect op de sociale veiligheid helemaal te verwaarlozen omdat het overgrote deel van de route tussen de landerijen ligt waar helemaal geen woningen liggen. Conclusies Fietsroute Oudeland scoort wat betreft sociale veiligheid goed op een aantal punten. De criteria waarop de fietsroute minpunten scoort (beperkte sociale controle en geen alternatieve route) zijn een gegeven waar weinig tot geen compenserende maatregelen mogelijk zijn. De gegeven aandachtspunten kunnen helpen om op en rondom de fietsroute meer sociale veiligheid te creëren.

Gebruikte bronnen CROW publicatie 351. ‘Ontwerpwijzer fietsverkeer’. Juni 2016. CROW publicatie 723. ‘ASVV 2012 - Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom. December 2012. CROW Fietsberaadpublicatie 34. ‘Uitwerking hoofdeisen fietsvriendelijke infrastructuur - Uitwerking hoofdeis 5: Aantrekkelijkheid’. Augustus 2019. Atlas Leefomgeving. ‘Bomen in Nederland’ en ‘Struiken in Nederland’. Laatst bewerkt 18-09-2017. https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten. Fietsersbond Routeplanner. https://routeplanner.fietsersbond.nl/. Google Maps - Streetview (beeldmateriaal van maart 2019). www.maps.google.nl.

Analyse sociale veiligheid fietsroute Oudeland

blz. 5