Bijlagen bij regels Bijlage 1 Stedenbouwkundig plan
Tekst van het document
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID
Ars Virens
op initiatief van: Damgaarde Roosdom Tijhuis BV
Damgaarde
Marco Wijntje
Postbus 237 7460AE Rijssen
Damgaarde Damgaarde
Damgaarde BV
Marco van Wetten
Christinastraat 4 3264 XD Nieuw-Beijerland
bestemd voor:
Gemeente Hoeksche Waard
Dhr. P. J. van Leenen
Wethouder (o.a.Ruimtelijke Ordening)
Voorstraat 31
Mw. M. Maes
Projectleider
3265 BT Piershil
opgesteld door: Ars Virens | bureau voor buitenruimte BUR E AU VO O R B U ITE N R U IMTE
Marco van Wetten
Laurens Jansz. Costerstraat 2 3261 LH Oud-Beijerland RoosRos Architecten
Nathalie Rabouille
Laurens Jansz. Costerstraat 2 3261 LH Oud-Beijerland
2
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Inleiding pag 4
HOOFDSTUK 4
5 - Verkeer en ontsluiting
Damgaarde pag 29
Anterieure overeenkomst pag 4 Ontwerpproces pag 4
Ruimtelijk concept pag 12
Verkeerstoename pag 29
HOOFDSTUK 5
Voorrangskruising pag 29
HOOFDSTUK 1 Vigerenend beleid pag 5 Ruimtelijke kwaliteit pag 5 pag 5
Kwaliteitskaart pag 6 Gebiedsprofiel pag 6 Ambities gebiedsprofiel pag 6
Masterplan en thematische uitwerking
pag 17
Damgaarde pag 17 Akkerdreven pag 17 1 - Uitgeefbare kavels
pag 19
Damgaarde pag 19 Akkerdreven pag 19 Oppervlakte kavels pag 19 2 -Openbare ruimte pag 21
HOOFDSTUK 2
Damgaarde pag 21 Beheer en onderhoud pag 21
Analyse dorpsstructuur pag 7 Authentieke structuur pag 7 Eerste dorpsuitbreidingen pag 7 1980-2010 pag 8 Na 2010 pag 8
Akkerdreven pag 21 3 -Beeldkwaliteit openbare ruimte
pag 23
Damgaarde pag 23 Akkerdreven pag 25 4 -Watergangen pag 27 Damgaarde pag 27
HOOFDSTUK 3
Akkerdreven pag 27
Analyse landschapssstructuur pag 9 landschapsstructuurkaart pag 9 uitwerking landschapsstructuurkaart
Akkerdreven pag 29 Langzaamverkeersroute pag 29
Leeswijzer pag 4
Belangrijke richtpunten en ambities
pag 29
pag 10
Onderhoud pag 27
6 - Parkeren pag 31 Uitstraling pag 31 Damgaarde pag 31 Akkerdreven pag 31 7 - Recreatie en spelen
pag 33
Damgaarde pag 33 Akkerdreven pag 33 Samenhang omgeving pag 33 8 - Verlichting en veiligheid
pag 35
Damgaarde pag 35 Akkerdreven pag 35 Veiligheid pag 35 9 - Kabels en leidingen
pag 37
10 - Fruitbomenplan pag 39 Geschiedenis pag 39 Bomenplan pag 39
Watercompensatie pag 27 Doodlopende watergang pag 27
Analyse overgangskwaliteiten pag 11
inhoudsopgave
|3|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
In overeenstemming met de structuurvisie 2009 is ten zuiden van Nieuw-Beijerland een dorpsuitbreiding gaande, bestaande in verschillende deelprojecten. Deelproject Wonen aan de Kreek is grotendeels gerealiseerd. De laatste woningen zijn momenteel in verkoop, terwijl de bouw voorbereid wordt. Het bestemmingsplan Nieuw-Beijerland Zuid II betreft de volgende stap in de uitbreiding van Nieuw-Beijerland. Het voorliggende document betreft het integrale stedenbouwkundige plan van Nieuw-Beijerland Zuid II. Anterieure overeenkomst Het regionaal woningbouwprogramma krijgt met het stedenbouwkundige plan haar invulling. De ontwikkelende partijen hebben zich verbonden om het initiatief tot uitvoering te brengen. Hiertoe is de anterieure overeenkomst tussen Roosdom Tijhuis BV, Damgaarde BV en Gemeente Korendijk ondertekend op 26 juni 2018. Ontwerpproces
DAMGAARDE
Het stedenbouwkundig ontwerp is in een dynamisch proces tot stand gekomen.. Als achtergronddocumenten fungeren de rapporten Schetsontwerp Akkerdreven (d.d. 28.08.2017) en Schetsontwerp Damgaarde (d.d. 18.09.2017) Ambtelijke reacties van gemeente Korendijk (Verkenning Ruimtelijke Plannen d.d. 05.10.2017 en Provincie Zuid-Holland (DOS-2018-0007985 d.d. 03.12.2018)
AKKERDREVEN
zijn vervolgens verwerkt.
Appelgaard
Dorpsgaard
WONEN AAN DE KREEK Perengaard
Het voorliggend rapport behelst het integrale ontwerp dat overkoepelend wordt toegelicht en vervolgens thematisch uitgewerkt. Ten behoeve van de procedure van bestemmingswijziging wordt de status van het rapport ‘bevroren’, hoewel het ontwerp nog verdere uitwerking behoeft alvorens te kunnen worden aangelegd.
LANDSCHAPSZONE ZUIDRAND
DORPSGAARD
Leeswijzer In het eerste hoofdstuk zijn uitgangspunten en aanknopingspunten uit het vigerende provinciaal beleid geanalyseerd. Hoofdstuk twee betreft een analyse van de historische en huidige dorpsstructuur, waarbij onder meer de ontwikkeling in ruimte en tijd in perspectief wordt gezet.In hoofdstuk drie wordt de relatie tussen dorp en polder geanalyseerd. Aan de hand van de historische en huidige structuur en verschijningsvorm wordt in hoofdstuk vier een samenhangende en integrale visie op de dorpsontwikkeling gegeven. Hoofdstuk vijf is het meest omvangrijke hoofdstuk, waarin thematisch het plan wordt uitgewerkt. De toegelichte planonderdelen zijn verwerkt in een themakaart en/of uitgewerkt in referenties, details en profielen. Damgaarde en Akkerdreven worden separaat omschreven om het overzicht te bewaren. Ook het ontwerp voor Landschapszone Zuidrand is in het rapport opgenomen. De Dorpsgaard wordt uitsluitend in het ruimtelijk concept behandeld. Inrichtingsplan en bestem-
inleiding
mingsplan zijn afzonderlijke documenten.
|4|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
met raat, ft een ven, meneel d. De ndse uiten Het hap.
beeld
Transformatie is uitsluitend toegestaan mits de ruimtelijke kwaliteit van de nieuwe ontwikkeling is gewaarborgd door een integraal ontwerp, waarin
In dit hoofdstuk wordt veel geciteerd uit provinciaal beleid. Citaten zijn gecursiveerd. Voor het plan belangrijke frasen zijn vetgedrukt. De uitbreiding van Nieuw-Beijerland zuid is verwerkt op de kaart Woning-
behalve aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied ook aandacht is besteed
bouwlocaties (3-ha-kaart, in totaal 17 ha (10+7) voor Nieuw-Beijerland-Zuid.
aan de overgang naar de omgeving en de fasering in ruimte en tijd, alsmede
De uitbreiding is in lijn met de Structuurvisie 2009.
rekening is gehouden met de relevante richtpunten van de kwaliteitskaart, en het zo nodig treffen van aanvullende ruimtelijke maatregelen zoals het wegnemen van verharding, en toevoegen of herstellen van kenmerkende landschapselementen. Structuurvisie 2009: ontwikkelingsbeeld en contouren Ontwikkelingsbeeld Contouren
Verordening Ruimte, artikel 2.2.1, lid 1c betreffende transformatie.
Contouren
eerd, d de h cenur 2020 Rode contour 2020 oenunnen voldoen Om aan te het kunnen gewenste voldoen woningaan het gewenste woninggens rogramma is vrijwel bouwprogramma de gehele zuidelijke is vrijweluitbreide gehele zuidelijke uitbreiijgenomen het in de ding rode opgenomen contour. Het in oostelijk de rode contour. deel Het oostelijk deel en-nieuwe ontsluitingsweg rond de nieuwe komtontsluitingsweg als eerste aan komt als eerste aan en t westelijk deel bod. is pas Hetna westelijk 2020 aan deel de isorde pasen nais2020 aan de orde en is Vanaf de rode contour buiten gelaten. de rode contour gelaten. ten nieuwe woongebiedennieuwe woongebieden 10,5 ha / 160 w aar de nieuwe werkgebieden nieuwe werkgebieden ng’. wonen in een groene setting wonen in een groene 4 ha setting / 20 w robuuste kreken
2,5 ha
Verordening Ruimte. De ruimtelijke kwaliteit van het landschap kenmerkt zich door strak verka-
Belangrijke richtpunten en ambities Vanuit de Kwaliteitskaart en het Gebiedsprofiel Hoeksche Waard zijn de volgende relevante richtpunten en ambities ontleend: 10,5 ha / 160 w
•
versterken van de karakteristieke kenmerken
•
Versterken van de kreek als herkenbare landschappelijke structuurdrager van
4 ha / 20 w 2,5 ha
overig
15 ha
15 ha
kwaliteit te bewaken middels een integraal ontwerp. Dit is vastgelegd in de
rende elementen.
4 ha
overig
de dorpsuitbreiding zuidelijk van de kreek is het essentieel om de ruimtelijke
reliëf en een kronkelige loop) en beplante dijken zijn belangrijke structure-
groene aders en groene groene randen aders en groene 4 ha randen
Kwaliteitskaart: laag van de cultuur en natuurlandschappen
Vanwege de reeds ingezette transformatie van het agrarische landschap door
velde agrarische polders. De kreken in deze polders (herkenbaar door micro-
werken in een groene setting werken in een groene setting robuuste kreken
Ruimtelijke kwaliteit
Kwaliteitskaart: laag van de stedelijke occupatie
Nieuwe toevoegingen binnen Nieuwe rode toevoegingen contouren (Nieuw-Beijerland) binnen rode contouren (Nieuw-Beijerland)
het zeekleilandschap. •
Ontwikkelingen dragen bij aan de karakteristieke kenmerken/identiteit van stad, kern of dorp.
•
Ontwikkelingen dragen bij aan versterking van de stedelijke groen- en waterstructuur.
•
Ontwikkelingen aan de stads- of dorpsrand dragen bij aan het realiseren van een rand met passende overgangskwaliteit (front, contact of overlap).
•
Bij ontwikkelingen buiten het historische centrum worden waardevolle struc-
1
turen ingezet als dragers van de stedenbouwkundige structuur. Waar mogelijk wordt de relatie met het omliggende landschap opgezocht door nieuwe
h o o f d s t u k
(zicht)relaties. •
Versterken van de ecologische betekenis en landschappelijke expressie van de kreken in contrast met het regelmatige polderlandschap.
•
Versterken van de beleefbaarheid en recreatieve betekenis door waar mogelijk paden langs kreken aan te leggen en kreken op te nemen in het recreatieve (kano)vaarnetwerk. De paden hebben een natuurlijk karakter en liggen onnadrukkelijk in het landschap.
Gebiedsprofiel: kwaliteit van de dorpsrand
Gebiedsprofiel: vrijetijdslandschap
•
bij ontwikkelingen de dorpsrand opnieuw interpreteren en de identiteit van het dorp versterken.
vigerend beleid
|5|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Omdat Nieuw-Beijerland Zuid een ontwikkeling aan een dorpsrand betreft,
polders. Het landschap en het dorp grenzen direct aan elkaar (contactkwali-
wordt ten aanzien van het provinaal beleid nog verder ingezoomd.
teit). Hier geldt een rand verweven met landschap (zie kaart vorige pag.). Niet alleen de dorpsrand zelf is bepalend voor de woonkwaliteit, maar ook
Kwaliteitskaart De stads- en dorpsrand is de zone op de grens van bebouwd gebied en landschap. Het is het deel van stad of dorp met potentie voor een hoogwaardig en geliefd woonmilieu, doordat hier de genoegens van stedelijk en buiten wonen bij elkaar komen; de nabijheid van voorzieningen gecombineerd met het vrije zicht en het directe contact met het buitengebied. De relatie tussen bebouwd gebied en landschap is afhankelijk van de karakteristieken van de bebouwingsGebiedsprofiel: De inrichting van de dorpsrand varieert, maar heeft een groene uitstraling.
rand en die van het aangrenzende landschap. Daarbij onderscheiden we drie typen ‘overgangskwaliteiten’. Het front, het contact en de overlap. Uitgangspunt bij ontwikkelingen aan dorpsranden is de contactkwaliteit. Bij contactkwaliteit zijn bebouwd gebied en landschap verbonden door zichtbare en begaanbare doorlopende structuren, zoals wegen, paden, dijken, lanen, linten of waterlopen. De structuur die stad en land verbindt, kan een herkenbare landschappelijke onderlegger hebben als een strandwal of rivier. In andere situaties is het kavelpatroon doorlopend. Stad en ommeland blijven beide in hun eigen hoedanigheid herkenbaar en onderscheidend, maar worden in staat gesteld in elkaar door te dringen. Deze soort overgang is typisch voor dorpen of buitenwijken, waarbij de stedenbouwkundige opzet bijvoorbeeld geënt is op het oorspronkelijke landschappelijke (kavel)patroon. Bij overlap is er sprake van een geleidelijke overgang tussen bebouwd gebied
de bereikbaarheid van het landschap. Goede stad-landverbindingen zijn daarom van groot belang. Het karakter, de uitstraling en de ligging van deze landschappelijke structuren, zoals dijken, linten en kreken, bepalen de kwaliteit van deze verbindingen. Dorpsranden aan het open polderlandschap hebben een directe (zicht)relatie met het landschap. Dit zijn de plekken waar men vanuit de voordeur als het ware zo de polder instapt. De randen kunnen op verschillende manieren worden vormgegeven, maar het onderscheid tussen de beslotenheid van het dorp en de openheid van het landschap is altijd maximaal. De overgang van dorp naar landschap ligt niet vast. Door ontwikkelingen kan de dorpsrand opschuiven. Een belangrijk kenmerk van de dorpsranden is de informele en dorpse uitstraling. Dit betekent dat de richting en de oriëntatie van de bebouwing continu varieert. Op een aantal plaatsen zijn de dorpsranden echter hard, schreeuwend en daarmee doen ze afbreuk aan het polderlandschap en het dorpssilhouet. Ambities gebiedsprofiel •
Dorpen blijven herkenbaar;
•
Er wordt ingezet op het contact tussen kleinschalige compacte dorpen en het weidse polderlandschap. Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan een
en landschap . Stedelijke en landelijke programma’s vloeien in elkaar over. Het zijn gebieden met een hybride uitstraling en betekenis: recreatiegebieden, sportvelden, volkstuincomplexen, golfbanen, enzovoorts. Er wordt een geïn-
heldere landschappelijke afronding van het dorp; •
kan zowel door private tuinen, als door openbaar groen of een beplante
tegreerde ontwikkeling ontworpen van woon-, werk-, productie- en vrijetijds-
dorpsstraat. Deze afwisseling is belangrijk en draagt bij aan het informele
landschappen die zoveel mogelijk aansluiten bij de ruimtelijke kwaliteiten van het omringende landschap en met een goede dooradering van recreatieve routes. Gebiedsprofiel De overgangskwaliteiten zijn in het gebiedsprofielverder uitgewerkt. Uit
De dorpen hebben een groene rand naar het open polderlandschap. Dit
en dorpse karakter; •
Landschappelijk waardevolle structuren, zoals dijken en kreken, worden ingepast in de dorpsrand en vormen belangrijke stad-landverbindingen;
•
De toegankelijkheid en beleefbaarheid van de dorpsrand verbeteren door fysieke en visuele relaties te handhaven dan wel te versterken.
het gebiedsprofiel is het volgende citaat afkomstig. De dorpsrand is de zone op de grens van bebouwd gebied en landschap. De relatie tussen dorp en landschap is afhankelijk van de karakteristieken van de dorpsrand en die van het aangrenzende landschap. Gebiedsprofiel: De inrichting van de dorpsrand varieert, maar heeft een groene uitstraling.
vigerend beleid
Zoals de meeste dorpen in de Hoeksche Waard ligt Nieuw-Beijerland in de |6|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
In dit hoofdstuk is de historische structuur van het dorp in relatie tot het landschap uiteengezet.
Authentieke structuur Nieuw-Beijerland is gelegen in de noordwestelijke hoek van de gelijknamige polder. Tot circa 1950 bestaat het dorp uit een orthogonaal stelsel van drie straten haaks op de dijk/rivier (inclusief de Voorstraat) en drie straten dwars hierop. Opvallend is de geringe dichtheid van bebouwing en de rafelige wijze waarop de bebouwing opgaat in de omgeving. Rondom ligt het dorp in de boomgaarden.
Eerste dorpsuitbreidingen Na de Tweede Wereldoorlog heeft het dorp zich in oostelijke en zuidelijke richting uitgebreid. Hierbij is ervoor gekozen om bebouwing tegen de karakteristieke, historische structuur aan te plakken. Wel is de orthogonaliteit gehandhaafd.
h o o f d s t u k
2
Zicht op Nieuw-Beijerland vanaf Oosthoek (1956)
1950
1975
analyse dorpsstructuur
Van oudsher heeft Nieuw-Beijerland zachte, groene dorpsranden.
|7|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
1980-2010 Vanaf de jaren ‘80 is de orthogonale structuur losgelaten en heeft het dorp zich oostwaarts uitgebreid. De vormentaal is hierbij organisch. De randweg vormt de oostelijke grens van het dorp. Langs de randweg is een gebied met water en groen aangelegd, eveneens in een organische vormentaal. Met de aanleg van de randweg kreeg Nieuw-Beijerland een harde oostelijke dorpsgrens. In het provinciaal beleid is dit geanalyseerd als dorpsrand langs een hoofdweg, waarbij de weg een scherpe grens vormt tussen de dorpsrand en het polderlandschap.
Na 2010 Doordat het dorp ‘opgesloten’ lag tussen kreek en randweg en er behoefte was aan uitbreiding is in overleg met Provincie Zuid-Holland besloten om zuidelijk van de kreek uit te breiden. Met de voorgenomen dorpsuitbreiding is reeds een begin gemaakt in de vorm van de wijk Wonen aan de kreek. De vormentaal van de uitbreidingswijk sluit aan op de historische verkavelingsstructuur. De orthogonaliteit vertoont gelijkenis met de authentieke dorpskern. Ook de ruime opzet van de wijk refereert aan de dorpskern.
2010
2017
analyse dorpsstructuur
|8|
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Landschapsstructuurkaart Vanwege de belang van de integraliteit van de ontwikkeling en de verwevenheid met het landschap is de structuur van het landschap geanalyseerd. Het resultaat is hiernaast weergegeven in de landschapsstructuurkaart. De huidige verschijningsvorm van het dorp in relatie tot de omgeving is hier goed af te lezen. In het gebiedsprofiel is de dorpsrand gekarakteriseerd als Rand verweven met landschap. De huidige verkaveling van de omgeving is niet goed te interpreteren zonder de historische verkaveling, die bepaald werd door kleine watergangen. Deze historische sloten zijn licht weergegeven. De richting wordt bepaald door de bestaande verkavelingsstructuur. Van grote invloed op de omgeving zijn de in aanbouw zijnde windmolens,
BUI
TEN
OM
N KER HE ORP ISC D TOR AAT HIS RSTR O VO
SPUIDIJK
die in een lijn staan die de richting van het landschap negeert. Om het landschap leesbaar te maken of houden is het van belang om de dominante richting in de polder Nieuw-Piershil duidelijk te markeren (in groen aangegeven). Ook de randweg Buitenom negeert deze richting, en vertroebelt de structuur van de polder.
?
De Oosthoek vormt een bebouwingslint dat de grens van polder Nieuw-
1019
KREEK
Piershil en Oud-Piershil markeert. Deze vormt een visuele afsluiting van de polder.
OUDENDIJK
?
De reeds gerealiseerde bebouwing zuidelijk van de kreek vormt een breuklijn in het landschap. Het dorp oogt niet ‘af’ (in rood aangegeven). De relatie dorp-polder vraagt dan ook om een verdere uitwerking.
h o o f d s t u k
BU I
3
TE
NO M
?
OO
ST
HO
EK
|9|
analyse landschapsstructuur
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Uitwerking landschapsstructuurkaart Op de kaart hiernaast is ingezoomd op de landschapsstructuurkaart, zodat
industrie met milieuzonering
de zuidelijke dorpsrand nauwkeuriger in beeld komt. Op deze kaart zijn de karakteristieke landschappelijke elementen aangegeven:
vervuiling
V O O R MA L IG SLOPERIJT ERREIN met bomen omzoomd
karakteristiek beslotenheid
BOOM GA DA M G A R D AARDE
GR
IEN
windsingel + slootje als overgang tussen boomgaard en polder
kreekzone
•
landschapsvingers
•
griend
•
boomgaard Damgaarde
•
Dorpsgaard met opgaande bomen
•
met bomen omzoomd voormalig sloperijterrein/tramremise
Op de landschapsstructuurkaart is goed te zien hoe de landschapsvingers D
voortzettingen zijn van poldersloten. De kreekbegeleidende beplanting DE KRE
harde overgang bebouwing en polder
•
EK ZON
accentueert de grillige vorm van de kreek. Het grillig verloop van de kreek E
in combinatie met de beplanting van de griend vormt plaatselijk een informele overgang tussen het dorp en de polder.
zachte, informele dorpsrand
Opvallend aan de huidige situatie is de grote verscheidenheid aan overgangen tussen het dorp en de polder. Van west naar oost (van links naar rechts op de kaart) volgen de volgende overgangen elkaar op: Ter hoogte van het voormalig sloperijterrein vormen bomen en een windgrenst.
PSVINGER
De windsingel volgt de bestaande landschapsstructuur richting het oosten
harde overgang bebouwing en polder
DORPSGA
met bijbehorende watergangen en zorgt hiermee voor de omkadering van ARD
de oude boomgaard Damgaarde. Deze overgang wordt nog zachter ter plaatse van de griend met zijn gril-
PSVINGER
lige beplanting. Ter hoogte van de woonwijk Wonen aan de Kreek is de harde overgang tuskarakteristiek PSVINGER
Vervolgens vormt de landschapsvinger langs Dorpsgaard voor een even zachte overgang als de griend dat doet ter plaatse van de kreek. Deze landschapsvinger loopt door in de wijk Wonen aan de Kreek. Als laatste zorgt de ontsluitingsweg Buitenom voor een doorsnijding van
NO
M
het landschap, geen rekening houdend met de landschapsstructuur.
BU I
TE
zeekleilandschap
analyse landschapsstructuur
sen bebouwing en polder maximaal; ze grenzen letterlijk aan elkaar zonder overgangsgebied.
LANDSCHA
LANDSCHA
LANDSCHA
OUDENDIJ
K
singel het decor voor de woning welke direct aan de open poldervlakte
Buitenom vormt doorsnijding van het landschap
| 10 |
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Analyse overgangskwaliteiten Waar voorheen het dorp voornamelijk werd afgerond met beplantingen zoals de griend en de windsingels rondom de boomgaarden, is door de tijd heen en vooral met de uitbreiding aan de zuidzijde van de kreek een groot contrast ontstaan tussen landschap en bebouwing. Contact (overlap) en constrast (front) wisselen elkaar af wat heeft geresulteerd in een vertroebelde overgangskwaliteit. De vertroebeling van de structuur wordt versterkt door de Appelgaard en Perengaard die ‘doodlopen’ in de polder, haaks op de landschapsstructuur.
contrast
vóór de uitbreiding langs de zuidzijde van de kreek bestond de afronding van het dorp voornamelijk uit contact (overlap) als overgangskwaliteit tussen bebouwing en landschap
contact (overlap) ?
Appelgaard
? de woonwijk Wonen aan de Kreek staat in groot contrast met het landschap; wegen en gebouwen stoppen ‘ineens’
Hierdoor oogt de wijk Wonen aan de Kreek niet ‘af’.
Perengaard
contrast
landschapsvinger
contact (overlap)
harde overgang bebouwing en polder
kreekzone griend, zachte, informele dorpsrand windsingel als overgang tussen boomgaard en polder
boomgaard Damgaarde Oudendijk
woning + schuur direct aan het landschap
windsingel Damgaarde
analyse landschapsstructuur
| 11 |
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Het integraal ontwerp waarborgt de ruimtelijke kwaliteit van de uitbreiding van Nieuw-Beijerland Zuid. De uitbreiding behelst 100 woningen in voldoende afstand van industrie voor nieuw te bouwen woningen
Nieuw-Beijerland Zuid en 7 woningen in Dorpsgaard. De woningbouwopgave wordt benaderd vanuit het concept landschappelijk wonen, waarbij woonwijk en landschap (met kenmerkende landschapselementen) als het ware verweven worden. De integrale uitbreiding biedt kansen om de zui-
deels vervallen boomgaard ook onderdeel van plangebied
drand van het dorp af te maken binnen de landschappelijke structuur van het landschap. De bestaande landschappelijke kwaliteiten worden benut als kwaliteitsimpuls en overgangskwaliteiten van de dorpsrand worden hersteld en versterkt. 100 nieuw te realiseren woningen volgen bestaande landschappelijke structuur
inpassen woning buitengebied
voormalige dorprand behouden en publiek toegankelijk maken als kwalitatief hoge gebruiksruimte voor het dorp
De nieuwe indeling van het uitbreidingsgebied volgt de landschappelijke structuur, die hiervoor in de landschapsstructuurkaart is geanalyseerd. De voormalige dorpsrand blijft behouden en wordt publiek toegankelijk gemaakt als kwalitatief hoogwaardige wandelzone voor het dorp, waarmee de laatste ontbrekende schakel in het ‘rondje dorp’ wordt ingevuld. De dorpsrand in de nieuwe positie krijgt een groene, zachte invulling om zo de overgangskwaliteit contact (overlap) te herstellen.
contact (overlap)
De bestaande landschapsvingers worden versterkt en lopen als groene vingers door in de woonwijk. Aan deze groene vingers worden gebruiksfuncties toegekend om bestaande landschappelijke kwaliteiten te benutten en beleefbaar te maken.
met het nieuwe plan de zuidelijke dorpsrand ‘afmaken’ met groene invulling zodat contact (overlap) als overgangskwaliteit hersteld wordt.
vervallen boomgaard ook onderdeel van plangebied
De ontsluitingswegen van Wonen aan de Kreek worden afgemaakt, door deze te verbinden met de Oudendijk. Doorstroming van het plangebied (ook bij calamiteiten) wordt zo gewaarborgd. De karakteristieke maar vervallen boomgaarden blijven behouden door
contact (overlap)
deze in te zetten als bijzonder woonmilieu (consolidatie).
bestaande landschapsvingers aanzetten en gebruiksfunctie toekennen om bestaande landschappelijke kwaliteiten te benutten
| 12 |
ruimtelijk concept
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
De beoogde kwaliteitsimpuls wordt gerealiseerd door de vormgeving van goede stad-landverbindingen, waarbij de landschappelijk waardevolle structuren het decor zijn van deze verbindingen. De voormalige dorpsrand langs de kreek en de griend is behouden. De bestaande landschapsvingers worden aangezet en fungeren als groene vingers in de wijk. Samen geven zij kwaliteit aan het plangebied. Ten zuiden van de nieuwe woonwijk vormt een hoogwaardige en publiek toegankelijke groenzone een natuurlijke afronding van het dorp en zorgt daarmee voor overgangskwaliteit in het contact met het landschap (overwegen volgens bestaande lussenstructuur en volgend op landschapsstructuur doorgezet en verbonden met Oudendijk voor doorstroming plangebied
lap). De wegenstructuur wordt volgens de bestaande lussenstructuur van Wonen aan de Kreek voorgezet. Door de verbinding tussen Appelgaard en Perengaard en Oudendijk ontstaat er een goede doorstroming van het plangebied. De stuctuur van de wegen vloeit voort uit de huidige, rationele verkavelingsstructuur. De hoofdrichting is orthogonaal, zoals de polder. Hiermee volgen de wegen de landschapsstructuur. Ook binnen de kenmerkende landschapselementen is de karakterististiek landschapsstructuur leidend voor de wegenstructuur. De oost-west georiënteerde wegen staan haaks op de dominante landschapsstructuur, waardoor deze de richting van het
bestaande landschapsvingers aangezet om zowel visuele- als gebruikskwaliteit toe te voegen
landschap beter beleefbaar maken, juist daar waar de wegen de landschapsvingers kruisen.
h o o f d s t u k
4
hoogwaardig en publiek toegankelijke groenzone, als kwaliteitsimpuls voor het plangebied en natuurlijke afronding van de dorpsrand
| 13 |
ruimtelijk concept
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
De behouden en aangezette landschapselementen worden versterkt door middel van het aanleggen van een publiek toegankelijk wandelgebied. Deze maken het landschap toegankelijk en beleefbaar en zorgen dat de recreatieve routestructuur grotendeels is losgekoppeld van het autoverkeer. Een fiets-/wandelbrug zorgt voor een stad-landverbinding van het historische centrum met het informeel netwerk van wandelpaden in het plangebied. De recreatieve uitloopmogelijkheden vanuit de kern worden op deze fiets-/wandelbrug voor verbinding met historisch centrum
manier verbeterd en maken het ‘dorpsrondje’ compleet. Binnen het plangebied volgen de wandelpaden de bestaande land-
publiek toegankelijke wandelroute langs de griend
schapsstructuren. De kreeknatuur wordt toegankelijk en beleefbaar en de groen-blauwe landschapsvingers vormen zowel een visuele als functionele verbinding tussen de kreek en de landschapszone ten zuiden van het plangebied. De wandelroute langs de Kreek is zo ontworpen dat de veelzijdigheid van landschapselementen maximaal ervaren wordt. Behalve het open en gesloten kreekmilieu voeren de wandelpaden door de bestaande boomgaarden. De wandelroute voert tenslotten onderlangs de Oudendijk, zodat alle landschappelijke zones van Nieuw-Beijerland Zuid recreatief beleefbaar worden gemaakt.
bestaande landschapsvingers versterkt door toevoeging wandelpaden voor gebruikskwaliteit
| 14 |
ruimtelijk concept
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
De bebouwing van Nieuw-Beijerland Zuid volgt de orthogonale structuur van de wegen enerzijds, maar voegt zich vooral naar de landschappelijke segmentering anderzijds. Deze bepalen grotendeels de locatie, richting en oriëntatie van de woningen. Landschappelijke elementen en polderstructuren vervlechten zich letterlijk met de woonwijk: het uitgangspunt voor landschappelijk wonen. plukgaarde
Van west naar oost (van links naar rechts op de kaart) zijn de woningen als volgt vervlochten met de landschappelijke structuur: Wegens de bestaande milieucontouren van autobedrijf De Korver is er geen mogelijkheid tot het bebouwen van het voormalig sloperijterrein, waarom deze als een landschappelijke afronding van Nieuw-Beijerland Zuid wordt ingezet in de vorm van een plukgaarde. In lijn met de landschappelijke structuur van de windsingels en bomenrijen zijn binnen de boomgaard Damgaarde rijwoningen en vrije kavels ontworpen. De beeldkwaliteit is afgestemd op de sfeer en het karakter van de boomgaard in het beeldkwaliteitplan. De wijk Akkerdreven vormt het overgangsgebied tussen Damgaarde en Wonen aan de Kreek. Ook hier volgt de bebouwing de orthogonale structuur van het landschap in de vorm van de richting die bepaald wordt vanuit de polderstructuur. De landschapsvingers geven de verbinding tussen de woningen en het landschap gestalte. Ten zuiden van Wonen aan de kreek vormt de robuuste groenstructuur van Dorpsgaard tenslotte het landschappelijk decor van 7 landschappelijke woonkavels.
| 15 |
ruimtelijk concept
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
16
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde
Akkerdreven
De landschappelijke kwaliteiten van de kreek en de boomgaard komen bijeen in een concept van landelijk
De kwaliteit van Akkerdreven wordt gevormd door de royale groenblauwe structuur. Niet voor niets vormt
wonen, waarbij de groene of landschappelijke (innerlijke) structuur voldoende krachtig is om de realisatie
het citaat van J.W. Regt (1843) het motto voor het plan “Het dorp Nieuw-Beijerland ligt (...) in het midden van
van woningen daadwerkelijk het gevoel van landschappelijk wonen meegeven.
aangename beplantingen en wandelwegen”.
Beslotenheid, verstilling en intimiteit zijn de kernbegrippen die het karakter van Damgaarde schetsen.
De windsingels,beplantingsschermen en watergangen fungeren als schaalverkleinende elementen, waar-
Naast de oude fruitbomen vormen ook de windschermen het ruimtelijk raamwerk van de Damgaarde.
door de menselijke maat in het plangebied gebracht wordt. De huidige open ruimte wordt opgedeeld in
De kracht van het gebaar is ten aanzien van de fruitbomen de lengterichting van de rijen, waar het voor-
landschapskamers met een behagelijke maat en schaal. Tegelijk vormen de beplantingssingels een belang-
malig sproeipad dwars doorheen snijdt. De kwaliteit van de windschermen is enerzijds de massa, waardoor
rijk instrument om de landschappelijke woonkwaliteit te faciliteren.
er beslotenheid is. Anderzijds is het een kwaliteit dat de windschermen een gerende, tabs toelopende vorm hebben. Het is juist een van de charmes van de locatie dat de geometrie subtiele verschuivingen en afwijkingen kent. Er ontstaat een intieme, parkachtige sfeer, garant voor verrassingen in de routing en de
h o o f d s t u k
5
beleving.
| 17 |
masterplan en thematische uitwerking
Ars Virens
13
01
02
14 03
04
05
06
07
08
09
10
11
12 15 18
19
20
16
21
17
01
22
23
05
24 25
02
06 10 26
27
28
29
14
30
07
11
03
15
08 12
13
Reserverin
09
g bouwweg
04
18
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde
DAM G A A R D E
In Damgaarde zijn in totaal 30 woningen ontworpen:
kavelnr
opp.
kavelnr
1
308 m2
16
2
308 m2
3
gonaal, overeenkomstige het huidige karakter van de boomgaard. Hier zijn de rijwoningen en de tweekapper gesitueerd.
A K K E R D R E V E N blok- of kavelnr
opp.
1.990 m2
1
693 m2
17
1.194 m2
2
1.619 m2
144 m2
18
481 m2
3
2.483 m2
4
122 m2
19
556 m2
4
1.134 m2
6
122 m2
20
612 m2
5
995 m2
6
122 m2
21
532 m2
6
1.349 m2
7
122 m2
22
1.573 m2
7
1.062 m2
8
122 m2
23
1.006 m2
8
1.062 m2
dende instandhoudingsplicht.
9
122 m2
24
1.035 m2
9
1.456 m2
Het derde deel, Damakker, betreft de ontwikkeling van vijf vrijdstaande woningen ten zuiden van de
10
122 m2
25
1.199 m2
10
1.228 m2
11
144 m2
26
1.140 m2
11
1.004 m2
12
760 m2
27
1.149 m2
12
1.004 m2
13
1.292 m2
28
1.149 m2
13
2.064 m2
Er zijn veertien woonblokken ingetekend. In de woonblokken zijn de volgende woningen ontworpen:
14
1.100 m2
29
1.149 m2
14
922 m2
•
3 vrijstaande woningen
15
1.097 m2
30
1.148 m2
15
•
30 twee-onder-een-kap-woningen
•
17 rijwoningen
•
20 rijwoningen (sociale huur of bereikbare koop)
•
9 rijwoningen (sociale huur- of bereikbare koop)
•
2 twee-onder-een-kap-woningen
•
20 vrijstaande woningen
Daarnaast voorziet het plan in enkele garageboxen of bergingen op het voormalige sloperijterrein. Vooralsnog zullen deze niet worden gebouwd, in afwachting van de ontwikkeling van De Korver. Het plan valt uiteen in drie delen. Het meest westelijke gedeelte (deelgebied Smalspoor) is strak en ortho-
Het tweede deel betreft de oude boomgaard. Het karakter binnen de oude boomgaard is intiemer. De kavels hebben overwegend een grote maat om het landschappelijk wonen zo goed mogelijk te faciliteren. Juist de overgangen van de private kavels zijn in dit opzicht belangrijk. Op grenzen van kavels worden perenbomen gehandhaafd. Hiervoor geldt een instandhoudingsplicht, die contractueel wordt afgedwongen. Bomen op de kavels blijven zoveel mogelijk behouden in de planontwikkeling, hiervoor geldt geen bin-
boomgaard. Het karakter van het gebied sluit aan bij Akkerdreven door de prominente aanwezigheid van de singel achter de boomgaard. Tegelijk sluit Damakker aan bij de boomgaard door de ontwikkeling van een nieuwe windsingel, die in lijn staat met de bestaande. Akkerdreven
Vanwege het karakter van wonen in het groen is ook hier de overgang naar de openbare ruimte en naar het landschap belangrijk. De woonblokken worden afgebakend met ligusterhagen in 2 hoogtes: voortuinen 90 cm zijtuinen en achtertuinen 150 cm of hoger
opp.
1.521
m2
Bij elkaar opgeteld leidt dit tot de volgende hoeveelheden uitgeefbaar terrein: Damgaarde
-
21.915 m2
Akkerdreven
-
19.596 m2
Hierbij moet worden aangemerkt dat de achterpaden bij Akkerdreven (blokken 7-8 en 11-12-15) worden uitgegeven. Het pad dat de achterzijde van de rijwoningen in Damgaarde ontsluit is tegelijk onderhoudspad en recreatieve route. Deze wordt niet uitgegeven.
Het principe van ‘een voordeur aan het landschap’ heeft in het ontwerp vormgekregen door de woning te positioneren aan of langs een landschappelijke groenstrook, die rechtstreeks in verbinding staat met het andschap.
Oppervlakte kavels In het schema hiernaast zijn de oppervlaktes van de kavels uitgewerkt | 19 |
1 - uitgeefbare kavels
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
20
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde Het grootste gedeelte van de openbare ruimte bedraagt wordt gevormd door het parkje dat tegen de Oudendijk ligt. Hier is een plukgaarde ontworpen met picknickbanken en speeltoestellen. Deze plukgaarde wordt voorzien van bestaande fruitbomen, die uit de boomgaard worden verplant. De plukgaarde fungeert eveneens als bomenbank, van waaruit inboet van structuurbomen wordt geregeld. De openbare ruimte bestaat verder vooral uit straatprofielen. In de westelijke punt een traditioneel straatprofiel. In de oude boomgaard is het straatprofiel zodanig ingericht dat er rekening gehouden wordt met de fruitbomen. De perenbomen die in de openbare ruimte staan zijn belangrijk voor de beleving van de structuur en het karakter van het gebied. Momenteel wordt nog onderzocht of de stroken fruitbomen tot het openbaar gebied worden gerekend, danwel het eigendom van de VVE worden. Beheer en Onderhoud Omdat het onderhoud van fruitbomen een specialisme is, wordt het onderhoud van de bomen uitgevoerd door een VVE. Ook de windsingels die langs verschillende kavels staan zijn een belangrijk onderdeel voor het karakter van het gebied. Deze windsingels worden dan ook onderhouden door de VVE. Op de hiernaast getoonde kaart Instandhoudings- en onderhoudsverplichting te zien welk areaal door de VVE wordt onderhouden. Dit is donkerrood gekleurd.
De groen gemarkeerde bomen en hagen worden door particulieren onderhouden. Akkerdreven Het oppervlakte openbare ruimte bedraagt bijna 26.000 m2. Het deelplan karakteriseert zich door een zeer groene inrichting
LEGENDA
met brede straatprofielen, veel bomen en opgaande beplanting. maar blijft gehandhaafd. Momenteel wordt de griend onderhou-
onderhoud door VVE
Reserverin
den door Hoekschewaards Landschap (Cees Mesker).
g bouwweg
openbare ruimte, door gemeente te onderhouden
De griend is weliswaar een onderdeel van plangebied Akkerdreven,
Reserverin
g bouwweg
Onderhoud door particulieren
2 - openbare ruimte
| 21 |
Ars Virens
22
Het straatprofiel kenmerkt zich door een informele inrichting.
Landschap, water en fruitbomen: kernkwaliteiten voor beide plannen.
Het landschappelijk karakter komt tot uiting in oa brede bermen.
Water speelt een belangrijke rol in Akkerdreven. Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
De essentie van het ontwerp en de toekomstige uitstraling is in dit
Het straatprofiel in de oude boomgaard is zo informeel mogelijk.
hoofdstuk omschreven. De beeldkwaliteit van de openbare ruimte
Om het karakter van de boomgaard zoveel als mogelijk is intact te
is nader uitgewerkt in de beeldkwaliteitplannen voor Damgaarde
laten is subtiliteit een vereiste.
en Akkerdreven.
Om bestaande bomenrijen te sparen en om de straat optisch zo ingetogen mogelijk te maken splitst de toegangsweg zich in twee
Damgaarde
éénrichtingswegen, die geflankeerd worden door fruitbomen (c.q.
In deelgebied Smalspoor spelen de bestaande beplantingen een
een windscherm).
belangrijke rol. Het windscherm aan de zuidkant van de woningen
Vanwege het informele karakter is er geen apart trottoir aangelegd.
blijft gehandhaaf. Ten noorden van de toegangsweg wordt een
Autoverkeer is te gast in deze autoluwe omgeving.
nieuw windscherm geplant. De windschermen benadrukken het
Karakteristiek zijn de subtiele verschuivingen en richtingsverande-
lange, smalle karakter van dit deel van het plangebied. Langs het
ringen. Een andere karakteristiek is het geaccidenteerde karaka-
pad achter de woningen blijft een rij perenbomen (Gieser Wilde-
ter, veroorzaakt door het oude drainagesysteem van greppels en
man) gehandhaafd.
gemeten. Enige nivellering is noodzakelijk voor een veilig straat-
Naast de 5,5 m brede toegangsweg ligt een trottoir van 2m breed.
profiel. Tegelijk is het jammer als het patroon van greppels en de
Verschuivingen, richtingsveranderingen en hoogteverschillen.
bijbehorende hoogteverschillen geheel verloren gaat.
10,5m
2,0m
1,2m
3,1m
1,2m
3,0m
| 23 |
3 - beeldkwaliteit openbare ruimte
Ars Virens
24
Hagen langs kavels en een informele straatinrichting karakteriseren Akkerdreven.
De rijlopers zijn gescheiden van de kavels en de trottoirs in Akkerdreven.
Enerzijds achtertuinen aan het water, anderzijds openbare ruimte.
Groene profielen zijn karakteristiek voor de oude kern van NieuwNieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Akkerdreven De straatprofielen in Akkerdreven kenmerken zich door een scheiding in functies. Grasbermen met bomen scheiden de voetpaden van de rijbanen. Fietsers begeven zich op de rijbaan. De rijbanen zijn evenals in ‘Wonen aan de Kreek’ 5,50 m breed. Voor haaks parkeren is dat te weinig. Hierom liggen tegenover de haakse parkeervakken obstakelvrije zones. Evenals in Damgaarde ontbreekt een hoogteverschil tussen trottoir en rijbaan.
| 25 | 17,0m
3 - beeldkwaliteit openbare ruimte
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
26
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
deze halverwege het talud, zodat er slechts een geringe massa
Damgaarde
nodig is om in de achtertuinen privacy te creëren.
Bestaande watergang achter windscherm wordt gedempt, zodat hier een onderhoudspad ontstaat. Er wordt een brede nieuwe
Watercompensatie De toename van verharde oppervlakten dient voor 10% gecompenseerd te worden door open water, overeenkomstig het beleid
watergang gegraven, voorzien van natuurvriendelijke oevers met
Onderhoud
van WSHD.
een plasberm.
Voor de brede watergangen met de oeverstroken is onderhoud
Voor het bepalen van de toename van de verharde oppervlaktes is
een belangrijk aandachtspunt. Enerzijds mag er een weelderige
voor de vrije kavels gerekend met het maximaal bebouwingsop-
vegetatie ontstaan, anderzijds moet het niet té ruig zijn.
pervlak dat volgens bestemmingsplan mogelijk is voor de vrije
Voor onderhoud van de sloten in de woonwijk is 1 meter strook
kavels. Voor kavels 1-11 van Damgaarde en voor de woningen van
grond voldoende. Bij de woningen is er een combinatie t.a.v. ont-
Akkerdreven is gerekend met werkelijke oppervlaktes zoals op de
sluiting achtertuinen.
plankaart opgenomen.
Akkerdreven Ook hier plasbermen ivm veiligheid. Daarnaast natuurvriendelijke oevers en flauwe taluds. Waar een wandelpad is ontworpen, ligt
Bij het berekenen van de oppervlakte verharding is ten aanzien van de TTE-roosters het oppervlakte voor 50% meegenomen in de berekening, hoewel TTE-roosters volledig waterpasseerbaar zijn. De struinpaden van Ecodynamic Stabilizer zijn niet meegenomen in de bereking van de oppervlakte verharding, omdat deze verharding volledig waterpasseerbaar is en voldoende kan afspoelen naar open grond. In totaal komt er 22.500 m2 verhard oppervlakte bij. De netto toename van oppervlaktewater bedraagt echter 6.869 m2, waarmee ruimschoots wordt voldaan aan de voorgeschreven compensatie. Doodlopende watergang Achterop het kavel van Heerschap ligt een bestaande doodlopende watergang. Omdat op deze watergang drainage uitkomt en deze sloot gebruikt wordt voor de afkoppeling van regenwater van
talud 1:3
talud 1:5 WP-1,75 1,3m
4,8m
0,96m 0,8m
het schuurdak, is het niet mogelijk deze te dempen. talud 1:3
1,2m
20,3m
| 27 |
4 - watergangen
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
28
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde
Verkeerstoename
Ontsluiting naar Oudendijk via deelgebied ‘Smalspoor’ langs de
De voorgenomen uitbreiding heeft consequenties voor de toe-
plukgaarde op het voormalige sloperijterrein.
name van verkeer en verkeersafwikkeling. De straten in het dorp
Op de Oudendijk komt een bestraat plateau ter hoogte van de aan-
(Wilheminastraat/Julianastraat/Spuidijk) behoeven mogelijk aan-
sluiting ten behoeve van de herkenbaarheid en verkeersveiligheid.
passingen. In het Fonds Bovenwijks is hiermee rekening gehouden
Ter hoogte van de jonge boomgaard (deelgebied Smalspoor) meet
door een bedrag te reserveren voor civieltechnische aanpassingen.
de straat 5,5 m excl trottoir. Het voetpad buigt bij de Oudendijk af en gaat onderlangs de dijk
Voorrangskruising
verder, om vervolgens aan te sluiten op de stoep van de Damsteeg.
De Oudendijk wordt voorzien van een plateau, vanaf het bestaan-
In de oude boomgaard vindt de verkeersafwikkeling plaats via een
de komgrensbord, over een lengte van ca 50 m, zodat er een ge-
lus met eenrichtingsverkeer, om zo de wegprofielen optisch zo min
lijkwaardige kruising ontstaat bij de aansluiting richting de nieuwe
mogelijk impact te laten hebben..
woonbuurt.
De rijloper is hier 3,1 m breed, met weerszijden een strook berijdbare roosters. Deze stroken zijn ieder 1,2 m breed. De straat heeft dus een overrijdbaar profiel van 5,5 m. Bij het Sproeipad gaat de eenrichtingslus over in een tweerichtingsweg. De rijloper is hier eveneens 3,1 m breed, met weerszijden weer een 1,2 m brede strook berijdbare TTE-roosters. Via een brug in het noorden en een duiker in het zuiden sluit Damgaarde aan op Akkerdreven. Akkerdreven Primair is de wijk ontsloten op Dorpsweg/Buitenom. Ook hier wordt het verkeer via lussen door de wijk geleid. Vanaf Wonen aan de Kreek steken de straten Appelgaard en Perengaard de parkzone over, die beide wijken van elkaar scheidt. Om de lange lijnen van deze straten te breken worden de straten in Akkerdreven direct aan elkaar gekoppeld via een weg die langs de watergang en de parkzone leidt. Twee aan elkaar geschakelde lussen, beide eenrichtingsverkeer, sluiten aan op de lus die vanaf Damgaarde komt. Via de lussen worden alle woningen ontsloten. Langzaamverkeersroute Een belangrijke langzaamverkeersverbinding met het oude dorp wordt gerealiseerd via een bruggetje naar Doelweijk/Voordoel. Deze brug is voor zowel voetgangers als fietsers te gebruiken. Voetgangers kunnen langs de griend het recreatieve pad richting Damgaarde nemen. Voor fietsers is er een fietspad naar de woonstraat. Referentie kruispunt Oudendijk
5 - verkeer en ontsluiting
| 29 |
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
30
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Uitstraling Om het groene karakter van de straten te waarborgen en bomen goede groeiplaatsen te geven is het essentieel dat de parkeervakken een groene uitstraling hebben, door het gebruik van TTE-roosters of eventueel graskeien of een andere innovatieve oplossing. Damgaarde De parkeerbalans voor deelgebied ‘Smalspoor’ is minimaal 20 parkeerplaatsen. Bij de twee-onder-eenkap-woning is gerekend met het plaatsen van 1 auto op eigen terrein (per woning). Langs de rijwoningen komt een parkeerkoffer (haaks parkeren) van 17 pp. Bij de plukgaarde is een ‘overloop’ van 9 parkeerplaaten ontworpen. In de oude boomgaard is gerekend met twee parkeerplaatsen per woning. Langs het Sproeipad komen 3
Het straatprofiel is in de Damgaarde in totaal 5,5 m breed. Er is ruimte voor (bezoekers-)parkeren op straat. Akkerdreven De parkeerbalans voor Akkerdreven is 103 parkeerplaatsen in de openbare ruimte (gerekend met 2 pp per rijwoning en 1 pp per tweekapper). Bij het ontwerpen van parkeerplaatsen is rekening gehouden met een min of meer evenredige verdeling van parkeerplaatsen over de wijk. Waar meer parkeerbehoefte is, zijn meer parkeerplaatsen ontworpen. Parkeerkoffers met haaks parkeren zijn te vinden op de koppen van de woningen. De parkeerkoffers zijn met enige regelmaat onderbroken door een plantsoenvakje. Met uitzondering van een enkele plek wordt er langs de woonstraten eenzijdig geparkeerd (langsparkeren). Voor tweekappers is gerekend met een parkeerplaats van 1 auto op eigen erf. Voor vrijstaande woningen 2 auto’s per woning.
bezoekersparkeerplaatsen. Deze vormen meteen een ruimtelijke reservering voor keerruimte.
| 31 |
6 - parkeren
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
32
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde Speelgelegenheid bij plukgaarde. Leeftijd 0-5 jr. Ook hier toestellen plaatsen voor 4-12 jr. Moet een aantrekkelijk hofje worden langs de Oudendijk.
Akkerdreven Tussen de woningen is ruimte voor een voorziening voor 0-5 jarigen. Bij de griend is ruimte voor een speelplek 4-12 jarigen. De griend zelf is niet toegankelijk.
De plukgaarde is meer dan een speeltuintje. Hier komt een lange picknickbank, mogelijkheden om de fiets te stallen. Wellicht kan het opgenomen worden in het fietsroutenetwerk.
Samenhang omgeving Door de aansluiting op Damsteeg, Tramlijn, Dorpsweg en Doelweijk ontstaan er veel mogelijkheden om te wandelen in de omgeving. Landschapszone Zuidrand speelt hierin een prominente rol.
Appelgaar
Reserverin
g bouwweg
Dorpsgaard
d
Perengaard
| 33 |
7 - recreatie en spelen
Ars Virens
34
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Damgaarde
Akkerdreven
Het pad achter de woningen in deelgebied ‘Smalspoor’ wordt verlicht met kleine paaltoparmaturen.
De armaturen zijn identiek aan Wonen aan de Kreek.
Het type armaturen dient bepaald te worden in samenhang met de kwaliteit en verschijningsvorm van de
Achterpadverlichting dient door particulieren te worden aangebracht.
openbare ruimte. Gedacht kan worden aan Paaltoparmaturen met een beperkte hoogte (bv 3-4 m) en/of bolder armaturen. Ook kan overwogen worden om dimbare verlichting te gebruiken.
Veiligheid Het Politiekeurmerk Veilig Wonen is in principe het uitgangspunt voor de inrichting van de openbare ruimte. Relevante aspecten voor openbare ruimte betreft vooral verlichting. De achterpaden in Akkerdreven zijn doodlopend ontworpen. Het pad achter de rijwoningen in Damgaarde (deelgebied Smalspoor) is een openbaar wandelpad. Vanaf dit pad wordt eveneens onderhoud gepleegd aan de windsingel.
| 35 |
8 - verlichting en veiligheid
Reserverin
g bouwweg
Ars Virens
36
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
In de plankaart is een ruimtelijke reservering gemaakt voor een leidingenstrook t.b.v. riolering en kabels en leidingen. De leidingenstrook is 2 m breed. Waar mogelijk is deze onder een trottoir getekend. In Damgaarde is de leidingenstrook onder de rijbaan (gedeelte met klinkers) getekend. Ten aanzien van de waterleiding is deze niet in een lus gelegd, maar wordt deze gesplitst in doodlopende strengen. Om blusvoorzieningen te kunnen aanbrengen op de hoofdwaterleiding het belangrijk om een hiertoe voldoende gedimensioneerde waterleiding aan te brengen, met grotere diameter dan standaard voor huisaansluitingen voldoende is. Dit punt dient nog nader uitgewerkt te worden. De riolering sluit in principe via een persleiding aan op de Voordoel. Een alternatief is aansluiting met een persriool op Wonen aan de Kreek. Dit dient nader uitgewerkt te worden. Onder de plukgaarde loopt een hogedruk gasleiding van Stedin. Volgens de voorschriften dient er een afstand van 2 m tot de leiding te worden aangehouden. Op de leiding worden geen bomen geplant. De toegangsweg ligt wel boven de leiding. In de technische uitwerking dient in overleg met Stedin de wegconstructie te worden uitgewerkt.
| 37 |
9 - kabels en leidingen
Ars Virens
karakteristieke structuurboom verplanten (als structuurbomen en plukgaarde) rooien vooralsnog handhaven (liefhebbersboom) nieuwe aanplant (met te verplanten bomen)
38
Nieuw-Beijerland Zuid | landschappelijk wonen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN NIEUW-BEIJERLAND ZUID 08 - 02 - 2019
Geschiedenis
Bomenplan
De bestaande fruitbomen bepalen voor een belangrijk gedeelte het karakteristieke, enigszins introverte en
De in totaal 2240 fruitbomen (waarvan 1029 in de jonge boomgaard) zijn alle geïnventariseerd en beoor-
besloten karakter van Damgaarde. De oudste bomen dateren nog van de jaren ’30, in totaal dertig stuks.
deeld. In het bomenplan is in een themakaarten aangeven de ouderdom, het fruitras en eventuele omge-
Deze bomen zijn door hun ouderdom en vorm zeer karakteristiek te noemen. Een deel van deze bomen
ënte (oorspronkelijke) soort. De hiernaast weergegeven plankaart behelst de plankaart voor de
zijn structuurbomen. De dertig oude bomen zijn in de kaart hiernaast herkenbaar doordat deze iets groter
bomen. Hierin zijn in de eerste plaats de structuurbomen weergegeven, die deels in openbare ruimte,
zijn weergegeven dan de andere bomen.
deels op particuliere kavels staan. Deze 477 bomen (waarvan 381 oude(re) bomen) vormen de hoofdstruc-
Nu is een productieboomgaard een dynamisch stukje landschap, waarin voortdurend verjonging plaats
tuur van Damgaarde. Voor deze bomen geldt een instandhoudings- en onderhoudsplicht. De
vindt. Oude, impopulaire fruitrassen maken plaats voor nieuwe bomen.
VVE vervult hier een belangrijke rol in het onderhoud, met name van de fruibomen in de openbare ruimte.
Naast de karakteristieke bomen uit de jaren ’30 zijn er ook nog elf bomen achterin de boomgaard, die da-
Naast de structuurbomen is er een groot aantal bomen op de particuliere kavels, die vooralsnog niet
teren uit de jaren ’50 en zich nog in een verrassend goede staat bevinden. Ook deze bomen vallen op door
gerooid worden. Deze ‘liefhebbersbomen’ kunnen desgewenst gerooid worden, maar kunnen uitstekend
hun vorm en grootte.
een rol vervullen in de landschappelijke uitstraling van de kavels. In het stedenbouwkundig plan zijn deze
In de jaren ’60 is de boomgaard ingrijpend gemoderniseerd. De toentertijd goed en courante bomen zijn
bomen (572 stuks) licht weergegeven. Goede, kwalitatief hoogwaardige en unieke fruitbomen krijgen in
gehandhaafd, maar de meerderheid van de bomen heeft toen het veld geruimd om plaats te maken voor
het plan een tweede leven. Deze worden namelijk verplant naar de plukgaarde bij de Oudendijk. Een deel
jonge, sterke bomen. De structuur van de boomgaard is echter min of meer bepaald door de oudere bo-
van de bomen wordt gebruikt voor ‘inboet’ van ontstane gaten en bomen die tijdelijk moeten wijken we-
men, vooral de bomen die zijn gehandhaafd tijdens de modernisering. Rijen nieuwe bomen sloten aan op
gens de bouw. De slechte bomen en ook bomen die geen onvervangbare waarde hebben worden gerooid,
oude bomen, waardoor er verrassende afwijkingen en verbanden zijn ontstaan, zoals bijvoorbeeld de
omdat deze een verplanting niet goed doorstaan.
dubbele rij Bonne Louise d’Avranches (structuurbomen). Nu, een halve eeuw later, heeft de toen nieuwe en moderne aanplant een uitgesproken karakter gekregen. Vooral bomen op sterke onderstammen of zaailingen (bomen op eigen wortel) zijn door hun grootte markante verschijningen. Bijvoorbeeld de rij Beurre Hardy langs de toegangsweg. Hetgeen de bomen bovendien zo karaktervol maakt is een halve eeuw aan jaarlijks snoeionderhoud, waardoor bonsai-achtige takken zijn ontstaan, grillig en uitgesproken. In de jaren ’90 is door grondruil het smalle gedeelte bij de boomgaard gevoegd (deelgebied Smalspoor). Hier is sprake van een moderne productieboomgaard. De ruim 1000 bomen die hier staan worden tot op de dag van vandaag actief beteeld wordt. Ook deze bomen beginnen na een kwart eeuw karakteristieke vormen aan te nemen.
| 39 |
10 - Fruitbomenplan Damgaarde