Bijlage Gevraagd advies beleidsplan Waard om mee te doen (behorende bij vraag 4 en 5 PvdA GL)

E secretariaat@asdhw.nl I www.asdhw.nl

Gemeente Hoeksche Waard t.a.v. college van B&W Postbus 2003 3260 AE OUD-BEIJERLAND

Oud-Beijerland, 14 november 2024

Onze referentie 2024-08 / gevraagd advies inzake 1. Beleidsplan ‘Waard om mee te doen’ dd. 18-10-2024 en Bijlage Beleidsplan 2. Beleidsregels Bijzondere bijstand en inkomensondersteuning Hoeksche Waard 2025 3. Beleidsregels SDV Geacht college, Op 15 juli en 23 oktober 2024 heeft de werkgroep Werk & Inkomen en Participatie van de Adviesraad Sociaal Domein (ASDHW), verder te noemen Adviesraad, bovenstaande beleidsstukken en -regels besproken met de beleidsambtenaren Werk & Inkomen en Participatie. De werkgroep constateert dat enkele aanbevelingen al zijn opgenomen in het beleidsstuk, maar dat dat niet geldt voor alle aanbevelingen. Daarom heeft de werkgroep de Adviesraad geadviseerd positief te adviseren op de aangeboden Beleidsplannen en Beleidsregels en nogmaals de aandacht te vestigen op de niet opgenomen aanbevelingen. Die laatste hebben overwegend betrekking op preventief handelen en communicatie, beide met als doel ‘dat bewoners niet in geldzorgen komen’. Naar aanleiding van de punten die wel zijn opgenomen in het beleidsplan merkt de Adviesraad het volgende op: Startpunt voor het schuldsaneringstraject wordt het Saneringskrediet. De Adviesraad (h)erkent de voordelen voor de deelnemer en de schuldeiser(s) en vindt de keuze in te zetten op Saneringskrediet uitstekend. In de bijlage Beleidsplan staat nu het MSNP-traject als eerste genoemd.

Beter zou zijn het Saneringskrediet als eerste te noemen, omdat dit de gewenste volgorde van handelen aangeeft. Ook versterkt het de keuze voor de inzet van het Saneringskrediet. De kosten voor het zwemdiploma worden gekoppeld aan een garantie behalen diploma A. Het is de Adviesraad niet helemaal helder hoe dit wordt geregeld en gemonitord. Dit behoeft nog aandacht. Inmiddels is wel bekend dat slecht één aanbieder (Bres) deze afspraak wil maken. De aanbieder in Strijen (Laco) wil dit niet. De Adviesraad adviseert het college voor alle kinderen een gelijk aanbod te bewerkstelligen. De gemeente Hoeksche Waard gaat jaarlijks in gesprek met de gezamenlijke samenwerkingsorganisaties. De Adviesraad ondersteunt dit goede initiatief. Het zorgt dat de samenwerkingsorganisaties beter geïnformeerd zijn en worden over de ondersteuningsmogelijkheden die de gemeente biedt. Ook kan het ertoe bijdragen dat de verschillende organisaties elkaar (nog) beter leren kennen, dat dubbele inzet wordt voorkomen en er gebruik kan worden gemaakt van elkaars sterke punten. Wij adviseren aan het begin van elk nieuw jaar (januari/februari) nieuwe informatie te delen. De Adviesraad adviseert de gemeente verder hierop regie te voeren.

E secretariaat@asdhw.nl I www.asdhw.nl

Schuldhulpverlening ruim binnen de gestelde wettelijke termijnen. De Adviesraad vindt het een positieve ontwikkeling dat Schuldhulpverlening hulp op dit moment ruim binnen de gestelde wettelijke termijnen aanbiedt. Een zo kort mogelijke periode tussen het moment van aanmelden en het moment van hulp daadwerkelijk inzetten verhoogt de kans van slagen van de hulp. Ook zorgt het dat de schulden sneller kunnen worden aangepakt en dat die niet nog verder oplopen.

NAAR AANLEIDING VAN DE PUNTEN DIE NIET ZIJN OPGENOMEN IN HET BELEIDSPLAN MERKT DE ADVIESRAAD HET VOLGENDE OP: Bijzondere bijstand en bekostiging De meest voorkomende aanvraag voor bijzondere bijstand bestaat uit bewindvoeringskosten (bijlage H6 blz.8). Daarin staat: ‘In 2023 hebben 253 inwoners hiervoor een vergoeding toegekend gekregen. Jaarlijks zien we een stijging in het aantal aanvragen. Hieruit blijkt dat steeds meer inwoners het moeilijk vinden zelfstandig hun budget te beheren. Daarom werken we samen met bewindvoerders om - daar waar mogelijk - inwoners financieel zelfredzaam te maken. Om te kunnen bepalen welke ondersteuning daartoe op individueel niveau nodig is, maken we gebruik Mesis: een screeningsinstrument waarin de meest recente wetenschappelijke inzichten over de effecten van armoede en schulden op het menselijk gedrag zijn verwerkt. Desondanks weten we dat niet iedereen zelfredzaam kan worden en dat er voor sommige inwoners altijd een vorm van ondersteuning nodig blijft.’ De bijzondere bijstand voorziet in de mogelijkheid een (deel) van de kosten voor bewindvoering te bekostigen. Voor Budgetbeheer c.q. bewindvoering light die zeker ingezet zou kunnen worden bij statushouders en ouderen die niet zelfredzaam zijn, is deze regeling niet voorzien.

Voorts komen vooral oudere inwoners in problemen omdat zij het overzicht over hun financiën kwijtraken (niet digitaal vaardig genoeg en/of partner overleden die de financiën beheerde). Vaak hebben deze ouderen iemand nodig die even meekijkt en vragen beantwoordt. Nu kan dit alleen worden opgelost met bewindvoering. De Adviesraad is van mening dat dit een te grote inbreuk op het privéleven van deze ouderen is. Een aanpak via Budgetbeheer laat de oudere in zijn/haar waarde, maar zorgt er wel voor dat er onnodig financiële problemen ontstaan. Voor de gemeente is de inzet van Budgetbeheer duidelijk minder kostbaar dan bewindvoering (ongeveer € 150,- om € 350,- per maand). De Adviesraad adviseert bekostiging bijzondere bijstand ook in te zetten bij Budgetbeheer. Acties ondernomen om bijstandsgerechtigden een baan aan te laten nemen. Er worden verschillende acties ondernomen om het voor bijstandsgerechtigden aantrekkelijk te maken een baan aan te nemen zonder dat dit negatieve invloed heeft op het netto-inkomen. Ook beloont de gemeente de inspanning van de bijstandsgerechtigde bij het aanvaarden van werk. Dit heeft de volledige instemming van de Adviesraad. Maar in combinatie met de ‘pauzeknop bijstand’, zoals die op dit moment in Rotterdam en Dordrecht wordt ingezet, zou het ondersteuningsbeleid naar werk nog sterker worden.

Zo’n ‘pauzeknop’ voorkomt wachttijd, onrust en nieuwe schulden wanneer het werk binnen een half jaar, om welke reden dan ook wordt beëindigd. De bijstandsuitkering kan weer direct worden geactiveerd en een nieuwe aanvraag is dan niet nodig. Het bespaart de gemeente ook onnodig werk, omdat er geen nieuwe aanvraag behandeld hoeft te worden. De Adviesraad adviseert de Gemeente HW de “pauzeknop” te introduceren in 2025. Brieven in duidelijke, voor (bijna) iedereen begrijpelijke tekst. De gemeente stuurt jaarlijks vele brieven aan haar inwoners. In het verleden is er al actie geweest om deze brieven op te stellen in duidelijke, voor (bijna) iedereen begrijpelijke tekst. De Adviesraad stelt vast dat dit maar matig gelukt is en ook nu nog vaak onbegrijpelijke brieven bij inwoners op de mat vallen. De

E secretariaat@asdhw.nl I www.asdhw.nl

boodschap is zo in de verantwoording verpakt dat die boodschap daardoor verdwijnt. Zeker wanneer de gemeente verwacht dat inwoners in actie komen en dat niet gebeurt, zorgt dit voor alle betrokken voor vervelende omstandigheden. Tip: Eerst de boodschap, daarna de verantwoording of uitleg. De Adviesraad adviseert het college nogmaals aan de slag te gaan met het opstellen van duidelijke, voor (bijna) iedereen begrijpelijke brieven. Denk ook aan brieven bij levensgebeurtenissen. Deze brieven worden nu niet verstuurd. Wijzigingen in de persoonlijke levenssfeer, al dan niet plotseling, zorgen voor financiële veranderingen. Het is bekend dat dit, wanneer dit niet tijdig wordt onderkent, regelmatig tot financiële problemen leidt. Een bekend risicomoment is het bereiken van de leeftijd van 18 jaar en de gevolgen voor zowel de 18- jarige als voor zijn ouder(s); bij thuiswonenden tot 27 jaar wordt verwacht dat zij nu een bijdrage leveren in de financiële huishouding hetgeen betekent dat gekort wordt op huursubsidie e.d. Een scheiding en het overlijden van één van de partners is ook zo’n risicomoment. De Adviesraad adviseert het college in te zetten op het versturen van ‘levensgebeurtenisbrieven’, waarin wordt aangegeven wat de veranderingen kunnen zijn en welke hulp geboden kan worden.

Informatie ook voor wie niet goed Nederlands verstaat Op de website van de gemeente is alle informatie en zijn alle formulieren in het Nederlands. In andere gemeentes en bij bijvoorbeeld HW Wonen heeft de website een ‘translate optie’. Voor inwoners van de Hoeksche Waard die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheersen zou dit een welkom hulpmiddel zijn en de gemeente vragen besparen. De Adviesraad adviseert het college te bewerkstelligen dat de gemeente op korte termijn de gemeentelijke website voorziet van deze translate optie. Aanvragen MEEDOEN-regeling in één keer mogelijk maken Voor aanvragen voor de MEEDOEN regeling moet voor iedere aanvraag een apart formulier worden ingevuld. De informatie die aangeleverd moet worden is vaak hetzelfde. Dat is voor de aanvrager verwarrend en levert veel werk op voor de behandelaar, i.c. de gemeente. De Adviesraad adviseert de organisatie van de aanvragen zo aan te passen, dat diverse aanvragen met één aanvraagformulier mogelijk zijn. Tot slot In het beleidsstuk ‘Waard om mee te doen’ wordt ruim aandacht besteed aan de organisatie en kwaliteit van Schuldhulpverlening. De Adviesraad onderschrijft de geschetste uitgangspunten en aanpak. Schuldhulpverlening komt echter pas in beeld als er al problemen zijn, terwijl de inzet en bedoeling van de gemeente HW is preventief te handelen zodat bewoners niet in de geldzorgen terecht komen.

De afdeling Werk & Inkomen (W&I) levert hier een stevige bijdrage in. W&I zorgt dat inwoners tijdig financiële hulp krijgen door toekenning van bijstand, aanvullende bijstand of bijzondere bijstand en bij het toekennen van de MEEDOEN-regelingen. In dit beleidsplan wordt de inzet van W&I niet genoemd. De Adviesraad is van mening dat de organisatie en de kwaliteit van de uitvoering onderdeel moet zijn van het integraal beleid Armoede. Wanneer dit niet op orde is, kan dit leiden tot het niet of onvoldoende hebben van financiële middelen bij de inwoners waarmee een basis voor armoede ontstaat. Het zou klantvriendelijker en effectiever zijn wanneer W&I bij de aanvraag van een bijstandsuitkering direct in gesprek gaat met de aanvrager, de aanvraag behandeld en gelijktijdig de voorliggende MEEDOENregeling meeneemt. Zo is voor iedereen direct duidelijk welke financiële hulp geboden kan worden die

E secretariaat@asdhw.nl I www.asdhw.nl

helpt armoede te voorkomen. De Adviesraad adviseert het college in dit beleidsplan ook aandacht te besteden aan de organisatie en de kwaliteit van de uitvoering, waarbij de Adviesraad erop aandringt een organisatievorm te kiezen die zorgt voor de maximaal klantvriendelijke, effectieve en financiële ondersteuning voor de inwoner die om ondersteuning vraagt. De Adviesraad verneemt graag op korte termijn uw reactie op de in deze zienswijze genoemde punten. Met vriendelijke groet, Adviesraad Sociaal Domein Hoeksche Waard was getekend J.H. Stuurman voorzitter

D.M. Gaasbeek secretaris

N.B. Graag uw reactie op: secretariaat@asdhw.nl