Bijlage 7 Regels Landschappelijk inpassingsplan Maasweg 1b Mijnsheerenland
Tekst van het document
Landschapsontwerp
Een schetsontwerp voor landschappelijke inpassing van een nieuwe woning aan de Maasweg 1b te Mijnsheerenland
7 maart 2023
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Op initiatief van:
fam. xx Maasweg 1b 3271 LH Mijnsheerenland
Bestemd voor: Gemeente Hoeksche Waard Sportlaan 22 3299 XG Maasdam
In samenwerking met:
R3 Advies Beneden Oostdijk 42 3261 KX Oud-Beijerland
Opgesteld door:
Ars Virens | bureau voor buitenruimte Laurens Jansz. Costerstraat 2 3261 LH Oud-Beijerland
2
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Aanleiding
Doelstelling document
en zoals die zich nu manifesteert. Het derde hoofdstuk bevat het
De initiatiefnemer, familie xx, heeft het plan om een woning te
In het voorliggende rapport is de landschappelijke inpassing van
inpassingsplan, dat vervolgens in het vierde hoofdstuk per seg-
bouwen aan de Maasweg 1b in Mijnsheerenland. Naar aanlei-
de woning onderzocht en uitgewerkt in een schetsontwerp en een
ment wordt toegelicht aan de hand van deeluitwerkingen. De
ding van een ruimtelijke verkenning, die in 2022 is uitgevoerd, en
beeldkwaliteitsparagraaf.
beeldkwaliteitsparagraaf en de versterking van de kreekstructuur
hiernaast verkleind is weergegeven, is er bestuurlijke consensus
zijn thema’s die in dit hoofdstuk worden uitgewerkt.
over het initiatief, zowel op gemeentelijk, als op provinciaal niveau,
Leeswijzer
en is er in principe bereidheid om aan het plan medewerking te
Het rapport bevat enkele beknopte hoofdstukken. Het eerste
verlenen.
hoofdstuk bevat een ruimtelijke beeldanalyse op basis van locatiefoto’s. In hoofdstuk twee wordt het landschap verder geanalyseerd
Reactie vanuit de gemeente
ten aanzien van de structuur, zoals die in het verleden is ontstaan,
In een reactie op het principeverzoek is door de gemeente Hoeksche Waard het volgende opgemerkt: Wij werken mee aan initiatieven welke bijdragen aan de omgevingskwaliteit. Het plan is gelegen in een gebied met een open agrarisch karakter. De realisatie van een woning en de uitbreiding van activiteiten in een dergelijke omgeving vraagt om een goede landschappelijke inpassing. Bij de uitwerking verwachten wij ook aandacht voor onder andere de cultuurhistorie en ecologische verbindingszones. Verder vragen wij u om de ruimtelijke kwaliteit van de bebouwing en
uitbreiding bouwvlak 1 ha
de buitenruimte te (laten) beschrijven in een beeldkwaliteitsplan. U moet uw plan landschappelijk en stedenbouwkundig zorgvuldig inpassen, hetgeen onder andere betekent dat de nieuw te bouwen woning aan moet sluiten bij de karakteristieken van de omgeving en
huidig bouwvlak 1 ha
de overige activiteiten ook ingepast moeten worden. Onderdeel van de inpassing is de versterking van de kreekstructuur en beplanting.
Inleiding
3
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Ruimtelijk beeld
Het contrast is echter van toepassing op meer facetten van het
Op de volgende pagina’s is een beeldverslag als ruimtelijke analyse
De ruimtelijke verschijning van het plangebied in de omgeving is
plangebied. Zo staat de rust in het plangebied in contrast met de
opgenomen; een beeldverslag van hoe het plangebied zich mani-
in dit hoofdstuk uitgewerkt.
drukbereden Maasweg. Doordat de bebouwing verscholen ligt
festeert in het landschap en naar de omgeving.
De essentie van het plangebied kan in één woord worden gevat,
in de boomgaardstructuren, is het in het plangebied nauwelijks
namelijk ‘contrast’.
merkbaar dat er dichtbij de woning een drukke provinciale weg
De boomgaard aan de Maasweg vormt een aangename besloten-
ligt.
heid en staat in contrast met het grootschalige, open landschap.
Wat ook contrasteert, zij het minder fraai, is het schuurdak, dat
Het plangebied daarentegen ligt weer als een open landschapje in
boven het groen uitsteekt. Een aspect waarmee in het plan reke-
de beslotenheid van de boomgaardstructuren.
ning gehouden moet worden, omdat hier kansen liggen voor de
De fruitbomen met de windschermen staan met hun strakke
verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, c.q. de uitstraling van het
vormentaal in contrast met de dynamische en vloeiende vormge-
plangebied op de omgeving.
ving van de kreeknatuur langs De Vliet, aan de achterzijde van het
Dit geldt ook ten aanzien van de gebiedsvreemde coniferenhagen
plangebied. De hoofdstructuur is hiermee aangeduid.
die in het plangebied voorkomen.
Het plangebied,
1 - Ruimtelijke analyse
4
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Het plangebied ligt enigszins verscholen tussen drie hierna volgende landschappelijke structuren:
Aan de voorzijde boomgaard met huiskavel, de eerste structuur.
Aan de achterzijde de kreeknatuur van de Vliet.
Langgerekte boomgaardstructuur weerszijden het plangebied, tussen de Maasweg en de Vliet.
1 - Ruimtelijke analyse
5
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
De toegang naar het plangebied loopt via de huiskavel.
Richting de Maasweg wordt de boomgaard voor de huiskavel abrupt beëindigd.
De elzenschermen verbinden de boomgaard aan de voorzijde met huiskavel, het plangebied en de Vliet.
Zicht vanaf de Kreek richting de Maasweg. De boomgaardstructuren fungeren als wanden.
1 - Ruimtelijke analyse
6
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Inrit aan de Maasweg voor de bereikbaarheid van de woning (zie pag.18)
De zuidelijke begrenzing wordt gevormd door een boomgaard. Het elzenscherm staat op de grens.
De coniferenhagen vormen exotische en landschapsvreemde elementen in de boomgaard.
De schuren worden betrokken in de planvorming.
1 - Ruimtelijke analyse
7
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
ZIcht op het plangebied vanaf de Westdijk.
Tussen de naastgelegen boomgaard en de Westdijk liggen volkstuinen.
De beslotenheid van het plangebied vormt een verrassend contrast met de openheid van het landschap.
De boomgaard loopt door tot aan de Vliet, die bij het plangebied iets verbreed is.
1 - Ruimtelijke analyse
8
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
De huiskavel bevat verschillende boomgaarden: Kersengaard
Walnotengaard
Hazelnotengaard
Perengaard
1 - Ruimtelijke analyse
9
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Historische ontwikkeling Het plangebied ligt in het open landschap van de Polder (Mijnsheerland van) Moerkerken, vroeger ook wel de Oudelandsche Polder geheten, waar de Westdijk de grens van vormde. De Doesburgerweg was een kaarsrechte kruisweg, die het hart van de polder ontsloot. Op de kaart uit 1950 is de situatie voor de komst van de landschapsdoorsnijdende autosnelweg goed te zien. Door de A29, met de bijbehorende beplanting, ligt het plangebied als het ware opgesloten en enigszins geïsoleerd in het zuidwestelijke deel van de polder. De grillig gevormde watergangen voor de ruilverkaveling tonen aan dat hier sprake is van een oudere polder met een onregelmatige blokverkaveling. De lagere ligging van de polder illustreert dit ook, zoals te zien op de onderstaande hoogtekaart.
Topografische kaart uit 1980.
Bij de totstandkoming van deze polder in 1439 zijn oude kreken
Algemene Hoogtekaart Nederland.
2 - Landschappelijke analyse
Topografische kaart uit 1950. 10
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
ingepolderd. Een voorbeeld is De Vliet. De organische watergang aan de achterzijde van het plangebied is een zijtak van deze vliet. Het gedeelte oostelijk van de Vliet kenmerkt zich door een zeer onregelmatige blokverkaveling, die het oorspronkelijk natte en lage karakter van het gebied illustreert. Het plangebied kent een andere karakter qua verkaveling, namelijk in tabs toelopende strokenverkaveling, die zich nog steeds in het gebied laat lezen. In de polder (vooral in de wijdere omgeving) zijn van oudsher beplantingslijnen gelegen, op de kaarten aangeduid met stippels.
Historische lijnen in het gebied zijn dus de gebogen lopende vliet, die het sluitstuk vormt van een tabs toelopende verkavelingsrichting in een overwegend open landschap, waarin beplantingslijnen naast de dijken ruimtelijke elementen vormen.
Topografische kaart uit 1900.
Luchtfoto 1944 (bron: Dotkadata) met de strokenverkaveling.
Fragment van historische Kaart ‘Cromstrijense Gronden’ in 1618 getekend door J.P. Dou. Het noorden wijst omlaag. De blauwe lijnen zijn ingepolderde kreekrestanten, waaronder de Vliet, helemaal onderin de kaart.
2 - Landschappelijke analyse
11
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Landschapsstructuur De historische structuur laat zich nog in het landschap aflezen. De tabs toelopende verkaveling is vooral af te lezen door de boomgaard met de elzenschermen. De beslotenheid van het landschap wordt aan de voorzijde gevormd door de kersenboomgaard. Vanuit de omgeving is er nauwelijks zicht op het perceel. Alleen de schuur steekt boven de boomgaarden uit. Aan de achterzijde is het vlietje in het kader van het Vlietproject in 2011 voorzien van natuurvriendelijke oevers. Behalve de oeveraanpassing is er ook een droog lint gemaakt, waarbij tussen het droog lint en het plangebied een moeraszone is ontstaan.
Ruimte voor de kreek in het Vlietproject (2011).
Landschapsstructuurkaart.
2 - Landschappelijke analyse
12
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
Ruimtelijk Concept Het ruimtelijk wensenprogramma laat een intensivering van functies zien. Om deze landschappelijk in te passen is voorzien in ruimtelijke kaders. Voor een deel liggende deze er al, namelijk in de vorm van de boomgaarden. Het is een sterk gegeven van deze boomgaarden dat ze door hun lengte de tabs toelopende verkavelingsrichting accentueren. Door de boomgaarden een functie te geven in de landschappelijke inpassing worden deze geconsolideerd, hetgeen de landschappelijke kwaliteit ten goede komt. Binnen de landschappelijke kaders van de boomgaarden ontstaat een aantal landschapskamers, waarbinnen de verschillende functies worden ingevuld, te weten: 1. Huiskavel met boomgaard; 2. Kleinschalige recreatie; 3. Weide, strokenteelt; 4. Toekomstige woning; 5. Kreeknatuur. De kamers lopen subtiel in elkaar over, met groene wandjes tussen de kamers in.
In het vijfde hoofdstuk op de volgende pagina is het ruimtelijke concept uitgewerkt tot het Schetsontwerp Landschappelijke Inpassing, waarna per deelgebied het ontwerp wordt toegelicht.
3 - Ruimtelijk concept
13
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
Het schetsontwerp dat hier is afgebeeld is een impressie van de inrichting van de kavel. In de uitwerking zijn op detailniveau wijzigingen te verwachten. Op hoofdlijnen zal het ontwerp worden aangelegd zoals het is verbeeld.
4 - Inpassingsplan
14
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
Entreegebied en huiskavel De strook gras tussen de kersenboomgaard en de Maasweg wordt voorzien van een gemengd struweel. De entree naar de huiskavel wordt gemarkeerd met een haag en een solitiare boom. Door de schuine lijnen blijft er enige transparantie. De grote schuur wordt voorzien van PV-panelen. Het dak van de kleine schuur wordt vervangen. Deze wordt verbouwd tot winkeltje. Rond de schuur is voldoende passageruimte. Exacte invulling dient te zijner tijd op een kleinschaliger niveau te worden uitgewerkt. Voorgesteld wordt de coniferenhagen te vervangen voor streekeigen windschermen, bijvoorbeeld van zwarte els, al dan niet aangevuld met andere soorten zoals vlier en bittere wilg.
De huidige entree krijgt meer identiteit en herkenbaarheid.
4 - Inpassingsplan
15
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
Kleinschalige recreatie Direct achter de schuren komen twee blokken struweelbeplanting van gemengde inheemse heesters en boomvormers. Het hart van deze blokken bestaat uit gras, waar gekampeerd kan worden. De beide blokken beplanting, of eigenlijk beplantingskamers, worden vaneen gescheiden door een centraal ontsluitingspad, dat de verschillende segmenten verbindt. Dankzij de massa van de beplanting worden de schuren, vanuit de omgeving gezien, beter aan het oog onttrokken. Tussen de schuur en de beplantinskamers komen parkeerplaatsen, van de schuren gescheiden door een elzensingel. Deze parkeerplaatsen kunnen worden gebruikt voor kampeergasten, alsook voor winkelbezoekers.
4 - Inpassingsplan
16
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
We i l a n d k a m e r e n s t r o ke n t e e l t De landschapskamer tussen de kampeerzone en de toekomstige woning bestaat uit bloemrijk gras met bomen. Om beslotenheid te creëren worden blokken gemengd struweel toegepast. In deze landschapskamer is eveneens ruimte voor hobbymatige strokenteelt van groenten en snijbloemen. Het centrale pad is weerszijden voorzien van knotwilgen, zodat er een landschappelijke laan ontstaat.
4 - Inpassingsplan
17
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
To e k o m s t i g e w o n i n g De toekomstige woning staat centraal in het landschap. Bebouwing stond van oudsher doorgaans langs dijken of, in geval van boerderijen, langs de kruiswegen in de polder. Bebouwing solitair in de polder betrof doorgaans landbouwschuren. De woning wordt dan ook als landschapswoning ontworpen, refererend aan de vroegere schuren in het landschap, waarvan twee voorbeelden hieronder zijn weergegeven. De toegang tot de woning gaat via het boomgaardperceel. De woning, met de vlonders of terrassen die de woning omgeven, fungeert als een scharnierpunt in het landschappelijk ontwerp. De landschapskamers richting de Maasweg kennen een strakke, rechte lijnvoering, terwijl de vormentaal richting de achterzijde meer in lijn is met organische vormentaal van de kreek.
4 - Inpassingsplan
18
bureau voor buitenruimte
Ars Virens
De directe omgeving van de woning is volledig gericht op de beleving van het landschap. De vormentaal rond de woning is strak en
R A N D V O O R WA A R D E N B E B O U W I N G
orthogonaal, overeenkomstig de lijnvoering in het landschap.
•
vorm is rechthoekig, één langwerpig hoofdvolume.
Ten aanzien van de uitstraling van de woning is er een set beeldkwa-
•
liteitseisen opgesteld. De inpassing van de woning vergt maatwerk
Een eventueel bijgebouw is in schaal, massa en dakvlakken ondergeschikt aan het hoofdgebouw.
vanwege de landschappelijke setting en de uitstraling van het plan-
•
gebied. De randvoorwaarden zijn opgesteld vanuit het concept van
In de architectuur worden evenwicht, rust, weinig opsmuk en harmonieuze verhoudingen nagestreefd.
een schuur in het landschap en hiernaast weergegeven.
•
Kerngedachte is dat de woning als een schuurvolume te gast is in het landschap en de beleving van het landschap faciliteert.
De woning bestaat uit één bouwlaag plus kap. De grond-
Architectonische elementen (vorm, massa, detail, kleur & materiaal) omschrijven zich als landschappelijk, ingeto-
Eenheid tussen hoofd- en bijgebouw, hier gekoppeld met vlonder.
gen en verfijnd. Zowel traditionele als moderne elementen zijn denkbaar. •
Materialen zijn duurzaam en hoogwaardig van kwaliteit, mogen geen goedkope uitstraling hebben, en behouden bij veroudering uitstraling en (esthetische) kwaliteit.
•
Kleuren zijn ingetogen. Natuurlijke tinten en aardse kleuren sluiten aan bij het karakter van de omgeving. Grote contrasten en felle kleuren die afsteken tegen de omgeving zijn niet toegestaan.
Rust en eenheid in architectuur.
Karaktervol schuurvolume, in samenhang met omgeving.
De woning is te gast in het landschap, en gaat interactie aan.
Eenheid in uistraling bij veranda en woning door materialisatie.
4 - Inpassingsplan
Duurzame materialen met natuurlijke uitstraling en kleurtinten. 19
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
Kreeknatuur Het Vlietje wordt als het ware naar binnen getrokken, zoals kreken diep het land binnendrongen. De vormgeving is dynamisch, maar wel met een ontworpen lijnvoering. Met riet, laagtes, natuurvriendelijke oevers, struwelen, (knot)wilgen en andere bomen wordt een waterrijk landschap ontworpen, waarvan het schetsontwerp een suggestieve uitwerking is. Hier ontmoeten land en water elkaar, zoals zo prachtig is uitgebeeld in historische kaarten. De vormgeving van het laatste segment van het landschapsplan staat in een rijk contrast met het meer orthogonaal gelijnvoerde ontwerp van de landschapskamers richting de Maasweg. De onderstaande referenties dienen als inspiratie voor de verdere uitwerking, en geven het beoogde gevoel van het landschap weer.
Inspiratie uit een oude kaart (Kaart van de gorzen van Bonaventura, Mijl, Pietershoek en Maasdam, 1592, Nationaal Archief 2131).
4 - Inpassingsplan
20
Ars Virens
bureau voor buitenruimte
Besluit Het landschapsplan is een landschappelijke inpassing van de beoogde toekomstige woning, waarbij de waarden van het bestaande landschap worden versterkt en de woning door de consolidatie en transformatie van de directe omgeving in het groter geheel van Polder Moerkerken wordt opgenomen. Vandaar dat rechts het schetsontwerp in de omgeving is verbeeld. Hoewel op het gebied van architectuur en ook van inrichting nog de nodige uitwerkingen moeten worden gemaakt, laat het voorliggend ontwerp de contouren zien van een archetypisch landschap, waar de toekomstige woning van familie xx te gast is. Zoals Frederik van Eeden het in 1889 zo mooi verwoordde:
I k z a g ‘ t m a a r k o r t , d o c h s c h e r p e n w o n d e r - k l a a r, ‘ k w i s t h e t e e n s c h i j n , d o c h v o o r a l l e e e u w e n w a a r, ‘k herkende ‘t land en wist met één waar heeft mijn lijf zijn thuis voor goed, zoolang het leeft.
4 - Inpassingsplan
21