Document · PDF

Bijlage 2 Beleidsplan Waard om mee te doen

Besluitvormende raad 17 december 2024, gemeente Hoeksche WaardBij agendapunt: Beleidsplan Armoede & Schulden6.228 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

INTEGRAAL BELEIDSPLAN INKOMENSONDERSTEUNING EN SCHULDDIENSTVERLENING 2025-2028

Voorwoord wethouder Huibert Steen Armoede en geldzorgen wensen we niemand toe. Toch zijn er helaas ook in de Hoeksche Waard mensen die schulden hebben en zijn er kinderen en volwassenen die leven in armoede. Dat is erg en we zullen dat blijven aanpakken. Niet alleen door regelingen zo veel en goed mogelijk beschikbaar te stellen, maar vooral door de oorzaak weg te nemen. ‘Waardevrij’ en met ‘begrip voor de mens’ die het betreft wordt een belangrijke houding van medewerkers van de gemeente, om bij de daadwerkelijke oorzaak te komen. Deze aanpak vraagt een verandering die tijd kost. Het is in zekere zin een cultuuromslag die gemaakt mag worden. Armoede is een probleem dat niet op zichzelf staat. Het heeft gevolgen voor de gezondheid, zorgt voor stress, heeft invloed op schoolprestaties en zorgt ervoor dat minder goed meegedaan kan worden in onze samenleving. Mensen die leven in armoede of geldzorgen hebben komen vaak in een vicieuze cirkel terecht. De problemen worden steeds groter en het wordt steeds moeilijker om de situatie te doorbreken.

Daarom willen we met ons beleid de leefsituatie van huishoudens die in armoede leven verbeteren en alle kinderen in onze gemeenschap gelijke kansen geven! In het beleid dat nu ontwikkeld is blijven we inzetten op preventie, vroegsignalering, kansengelijkheid, toegankelijkheid en het bereiken van inwoners die onze hulp en ondersteuning nodig hebben. Dit doen we samen met onze partners, want zo kunnen we het verschil maken en kansen vergroten. We hebben er vertrouwen in dat we met de ambities en regelingen in dit beleidsplan veel inwoners kunnen helpen bij het bouwen aan of behouden van hun autonomie zodat ze in verbondenheid met anderen mee kunnen doen in onze samenleving. We willen iedereen, zowel extern als intern, hartelijk danken voor het meedenken aan dit beleidsplan. Met jullie hulp ligt dit plan er. Samen met jullie gaan we de Hoeksche Waard mooier maken. Want: Hoeksche Waarders zijn het waard om mee te doen! Huibert Steen

Inhoud Hoofdstuk

Pagina

1. Samenvatting

2. Inleiding

3. Armoede in de Hoeksche Waard

4. Visie op armoede

5. Doelen en aanpak

6. Organisatie en kwaliteit

Bijlage 1: Nadere toelichting op beleid Bijlage 2: Minima-effectrapportage gemeente Hoeksche Waard 2024 Bijlage 3: Beleidsregels bijzondere bijstand en inkomensondersteuning Bijlage 4: Beleidsregels schulddienstverlening

1. Samenvatting We willen dat onze inwoners mee kunnen (blijven) doen in onze samenleving. Een samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft, zich veilig voelt, zich kan ontwikkelen en gezond is. Bouwen aan een inclusieve samenleving is een complexe opgave. Ongelijkheden tussen inwoners stapelen zich vaak op over de verschillende leefdomeinen. Ook het ontbreken van financiële bestaanszekerheid vergroot de kansenongelijkheid en heeft effect op alle domeinen van iemands leven. Dit betekent dat de opgave inclusieve samenleving verankerd ligt in de gehele gemeentelijke organisatie en in onze samenwerking met partnerorganisaties en inwoners. In dit beleidsplan ligt onze focus op het voorkomen van armoede en schulden en het tijdig en adequaat hulpverlenen bij deze problematiek. Bij vaststelling van de startnotitie is besloten om dit beleidsplan in te kaderen tot een financieel ingestoken beleidsplan. Armoede en/of het hebben van schulden betekent dat er niet genoeg geld is voor de primaire levensbehoeften en het kunnen participeren in de samenleving. Daarom is onze hulp al jaren gericht op het voorkomen en indien mogelijk het oplossen van armoede en/of schuldenproblematiek. Wat het effect is van onze inkomensondersteunende regelingen hebben we laten onderzoeken.

Uit de ‘Minima-effectrapportage gemeente Hoeksche Waard 2024’ van het NIBUD (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) komt naar voren dat alle onderzochte huishoudtypes, op basis van landelijke en lokale regelingen geldend in 2024, een sluitende maandbegroting hebben als zij van alle regelingen gebruikmaken. Daarbij houdt ieder onderzocht huishoudtype zelfs nog een (klein) bedrag over aan vrije bestedingsruimte. Daarom blijven we doen wat we al doen. Wel versterken we het een en ander in ons beleid. Zoals het verhogen van het bedrag voor maatschappelijke participatie voor volwassenen, het aansluiten bij verschillende stichtingen en fondsen, het beschikbaar stellen van een premie bij uitstroom uit de bijstand, een zwemdiploma-A-garantie en een maatwerkbudget voor noodsituaties. En de toegang tot dienstverlening wordt nog eenvoudiger zodat meer mensen bereikt worden. In dit beleidsplan blijven we inzetten op het voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen. Daarnaast blijven we inwoners met een laag inkomen (tot en met 130% van de toepasselijke bijstandsnorm) ondersteunen met onze financiële regelingen. Iedere inwoner moet de kans krijgen om mee te (blijven) doen in onze samenleving, ook inwoners met een smalle beurs. Daarbij richten we ons op 4 doelen: Doel 1. We voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen. ‘Voorkomen is beter dan genezen’ is het uitgangspunt.

We realiseren ons dat preventie een belangrijk

onderdeel is van de gemeentelijke (schuld)dienstverlening. Door in te zetten op kennis, bewustwording, vaardigheden en wilskracht bij inwoners om de eigen financiën op orde te hebben en houden kunnen schulden worden voorkomen. Daarnaast zetten we in op het verder wegnemen van drempels bij aanvragen van hulp en regelingen en daarmee op een groter bereik van onze inwoners. We blijven inwoners attenderen op de VoorzieningenWijzer en regelingen via diverse online en offline communicatiemiddelen; zoals de gemeentelijke website, sociale media, flyers, folders en de lokale krant. Via team Vroeg Eropaf benaderen we inwoners met ons hulpaanbod in geval van betalingsachterstanden van huur, energie, water en zorgverzekering. We zetten in op persoonlijke en stress-sensitieve dienstverlening. We willen armoede op een brede manier benaderen, rekening houdend met alle facetten van het leven van onze inwoners. En we ondersteunen inwoners bij hun energievraagstukken; daartoe is in juli 2024 het isolatieprogramma en de aanpak energiearmoede vastgesteld. Doel 2. Inwoners krijgen tijdig passende hulp bij het rondkomen of oplossen van financiële problemen. We gaan uit van vertrouwen en houden rekening met het denk- en doenvermogen van onze inwoners. We blijven het bestaande aanbod benutten aan ondersteuningsregelingen en schulddienstverlening.

Daarnaast gaan we ons hulpaanbod en het saneringskrediet actiever inzetten en maken we het mogelijk om van het Armoedefonds en Stichting Babyspullen gebruik te maken. Ook begeleiden we inwoners naar werk of meer werk en geven we hun die vanuit de bijstand gaan werken, bij een geringe toename van het inkomen, een uitstroompremie. Hiermee stimuleren we het aanvaarden van werk en kan een armoedeval worden voorkomen. We zorgen ervoor dat inwoners niet onnodig een aanvraag voor een inkomensondersteunende regeling hoeven te doen. Als wij het recht kunnen vaststellen krijgen zij dit direct uitbetaald. Als inwoners niet via de reguliere weg geholpen kunnen worden en er is sprake van een (financiële) noodsituatie, dan is het mogelijk om een maatwerkbudget in te zetten zodat de problematiek niet verder escaleert. Doel 3. Alle kinderen gelijke kansen. We ondersteunen kinderen die leven in een gezin met een laag inkomen met het Kindpakket. Zodat zij mee kunnen (blijven) doen op school en in de samenleving. Het Kindpakket bestaat naast het schoolpakket ook uit de mogelijkheid om een sport of culturele activiteit te gaan doen (via het Jeugdfonds Sport & Cultuur) en om een dagje eropuit te gaan (via de bijdrage maatschappelijke participatie). Ook maken we het mogelijk voor scholen om gebruik te maken van het Jeugdeducatiefonds.

Verder kunnen kinderen via het Jeugdfonds Sport & Cultuur zwemles krijgen waarbij het zwemdiploma A behaald kan worden. Doel 4. Inwoners kunnen (blijven) participeren in onze samenleving. We zorgen ervoor dat inwoners met een laag inkomen niet beperkt worden door financiën om te kunnen participeren in onze samenleving. We hebben daartoe diverse lokale inkomensondersteunende regelingen, zoals het Dal Vrij busabonnement, het Kindpakket en de bijdrage Maatschappelijke participatie. De bijdrage Maatschappelijke participatie voor volwassenen

verhogen we omdat in de meeste gevallen participeren voor volwassenen duurder is dan voor kinderen. Denk daarbij aan de entreeprijs voor een dagje uit, een bibliotheekabonnement (vanaf 18 jaar zijn hier kosten aan verbonden), de Rotterdampas of een sportactiviteit. Naast het armoedebeleid is er vanuit de Participatiewet ook de mogelijkheid van individuele bijzondere bijstand. Dit is bedoeld voor kosten die inwoners door bijzondere omstandigheden moeten maken. Gemeenten, het Rijk en partners moeten armoede en schuldenproblematiek integraal oppakken. Voor de totstandkoming van dit beleidsplan is dan ook input verkregen van een groot aantal stakeholders, zowel intern als extern. Bij de uitvoering van het beleidsplan zijn eveneens veel (maatschappelijke) partners betrokken.

2. Inleiding In dit beleidsplan presenteren we over onze visie, doelen en aanpak op het gebied van armoede en schuldenproblematiek in de Hoeksche Waard voor de periode 2025-2028. We laten zien hoe armoede in de Hoeksche Waard eruitziet en welke regelingen er al zijn om onze inwoners te ondersteunen. Daarnaast leggen we uit welke stappen we gaan zetten om ervoor te zorgen dat onze inwoners gebruik (blijven) maken van de regelingen waar zij recht op hebben. De term schuldhulpverlening wordt gebruikt bij verwijzing naar de wet en schulddienstverlening bij verwijzing naar ons eigen beleid, omdat onze dienstverlening verder gaat dan puur en alleen financieel ondersteunen van inwoners met schulden. De bestaanszekerheid staat onder druk. Het aanpakken en voorkomen van armoede en schuldenproblematiek vereist dan ook een nauwe samenwerking tussen het Rijk, gemeenten en partners. Iedereen heeft recht op bestaanszekerheid: een bestaan met voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Dit is nodig om mee te kunnen doen in de samenleving. Voor veel Nederlanders is dit niet vanzelfsprekend en ontstaan er problematische gevolgen op meerdere levensdomeinen.

Bestaanszekerheid is een randvoorwaarde voor het welzijn van alle mensen en voorkomt deze problematische gevolgen.1 Het Rijk is primair en wettelijk gezien verantwoordelijk voor het bieden van bestaanszekerheid. Gemeenten mogen geen inkomenspolitiek2 voeren. Wel kunnen gemeenten op lokaal niveau de gevolgen van armoede verzachten en waar mogelijk inwoners uit hun armoedesituatie helpen door middel van aanvullende regelingen en ondersteuning. Daarnaast is het van belang dat de gemeente inwoners hulp/ondersteuning biedt bij het zelf voorzien in hun inkomen en hulp verleent bij het voorkomen en oplossen van (dreigende) schulden om zo armoede te voorkomen. Gemeenten zijn verplicht eenmaal per 4 jaar een beleidsplan vast te stellen waarin zij aangeven hoe er uitvoering wordt gegeven aan de eigen schulddienstverlening. Het bestaande beleidsplan ‘Integrale Schulddienstverlening Hoeksche Waard 2021-2024’ eindigt na 31 december van dit jaar. Op het gebied van armoede hebben we veel beleidsregels, maar geen beleidsplan. Nu we nieuw beleid moeten maken voor de uitvoering van schulddienstverlening is dit het moment om een integraal beleidsplan te maken. Want we weten dat armoede en schulden vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

1 2

https://www.divosa.nl/bestaanszekerheid Inkomenspolitiek is een vorm van politiek waarbij de overheid de groei van inkomens voor zowel de hoge als de lage inkomens probeert te beïnvloeden door hoogte sociale uitkeringen, toeslagen, allerlei belastingen en heffingen.

De komende beleidsperiode bouwen we voort op het beleidsplan Integrale Schulddienstverlening 2020-2024 en het project Samen tegen armoede 2020-2023. We blijven inzetten op preventie, vroegsignalering, hulp bij het oplossen van schulden, hulp bij het vinden van werk en het financieel ondersteunen van mensen met een laag inkomen. Het Rijk werkt op dit moment aan het programmaplan Participatiewet in Balans3, waarmee een nieuwe basis wordt gelegd die bijdraagt aan bestaanszekerheid. In dit kader heeft de Commissie sociaal minimum4 het Rijk geadviseerd onder andere het wettelijk sociaal minimum en het minimumloon te verhogen, maar ook om de voorwaarden voor lokale regelingen te harmoniseren zodat ongelijkheid tussen gemeenten kan worden voorkomen. Tijdens het schrijven van dit beleidsplan is nog niet bekend hoe de herziene Participatiewet er uiteindelijk uit gaat zien. Ook is nog niet bekend wat het Rijk verder gaat doen om de bestaanszekerheid te versterken.

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-c196e0fb8e09ea2930004266a4b816274a080532/pdf

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/06/30/een-zeker-bestaan-rapport-i-commissie-sociaal-minimum

3. Armoede in de Hoeksche Waard In dit hoofdstuk beschrijven we de definitie van armoede en de aard en omvang van armoede en schuldenproblematiek in de Hoeksche Waard. Daarnaast hebben we aandacht voor de ‘Minimaeffectrapportage gemeente Hoeksche Waard 2024’ van het NIBUD. Definitie armoede Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hanteren verschillende definities van armoede. In 2021 is besloten om tot een uniforme armoedeafbakening te komen. Het eindrapport met de titel ‘De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten’ is in oktober 2024 gepresenteerd.5 Om inzichtelijk te maken hoe groot de groep inwoners in de Hoeksche Waard is die een risico op armoede loopt, hanteren we de nieuwe definitie uit bovenstaand rapport: “Ieder huishouden in Nederland heeft uitgaven aan huisvesting, energie, verzekeringen, kleding en de dagelijkse boodschappen. Om mee te kunnen doen in de samenleving is er daarnaast geld nodig voor telefonie, internet en sociale activiteiten. Voor de meeste huishoudens zijn de maandelijkse uitgaven aan wonen, energie en zorgverzekering de grootste vaste lasten.

Als er na het betalen van deze vaste lasten te weinig overblijft voor de andere basisbehoeften en ook het spaargeld tekortschiet, dan beschouwen we dit huishouden (en de mensen die erin leven) als arm.” Voor afbakening van armoede wordt gebruik gemaakt van een inkomensgrens. Met andere woorden: er is sprake van een risico op armoede als een gezin een inkomen heeft dat gelijk is aan of lager is dan het sociaal minimum. Een laag inkomen kan een uitkering zijn, maar ook bij werkenden en zelfstandigen kan sprake zijn van een laag inkomen. Met het armoedebeleid richten we ons op alle inwoners in de Hoeksche Waard. We voeren onze wettelijke taken uit zoals vastgelegd in de Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarnaast is ons lokale beleid gericht op het voorkomen en aanpakken van (dreigende) financiële problemen door het bieden van passende hulp en ondersteuning. Inwoners met een laag inkomen ondersteunen we extra met financiële tegemoetkomingen.

Omvang en samenstelling doelgroep 5

https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2024/42/de-nieuwe-methode-om-armoede-in-nederland-te-meten

Gemeente Hoeksche Waard verstaat onder ‘laag inkomen’ een (netto) inkomen tot en met 130% van het sociaal minimum. Zodat ook werkende inwoners gebruik kunnen maken van onze financiële tegemoetkomingen. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in de samenstelling van de doelgroep, omdat dit van invloed is op het gebruik van regelingen en de hulpvraag. Van alle Hoeksche Waardse huishoudens heeft 9,9% een inkomen tot en met 130% van het sociaal minimum. De verdeling per huishoudtype is als volgt: -

67% zijn eenpersoonshuishoudens;

19% zijn paren zonder kinderen;

14% zijn huishoudens met kinderen (bron: CBS).

Van alle Hoeksche Waardse huishoudens heeft 5,4% een geregistreerde (problematische) schuld. De verdeling per huishoudtype is als volgt: -

30% zijn eenpersoonshuishoudens;

20% zijn paren zonder kinderen;

50% zijn huishoudens met kinderen (bron: CBS).

Zie bijlage 1 (hoofdstuk 13) voor meer informatie. Minima-effectrapportage gemeente Hoeksche Waard 2024 Uit de ‘Minima-effectrapportage gemeente Hoeksche Waard 2024’ van het NIBUD (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) komt naar voren dat alle onderzochte huishoudtypes, op basis van landelijke en lokale regelingen geldend in 2024, een sluitende maandbegroting hebben als zij van alle regelingen gebruikmaken. Daarbij houdt ieder onderzocht huishoudtype zelfs nog een (klein) bedrag over aan vrije bestedingsruimte. Zie bijlage 1 (hoofdstuk 8) voor meer informatie.

4. Visie op armoede In 2020 is vanuit het programma Samen Tegen Armoede een integrale uitvoeringsagenda vastgesteld waar gewerkt is vanuit de visie ‘Alle inwoners van de Hoeksche Waard zijn, eventueel met ondersteuning, financieel zelfredzaam en participeren in de inclusieve samenleving’. Vanuit dit programma is afgelopen jaren gewerkt aan het bevorderen van arbeidsdeelname en maatschappelijke participatie. We geloven in een inclusieve, sociale en verbonden samenleving: een samenleving waarin er zorg is voor elkaar, iedereen naar vermogen kan meedoen, iedereen tot zijn recht komt en zijn talenten benut. Iedereen wordt uitgenodigd om hier naar vermogen aan mee te werken en actief in te zijn. Wat inwoners zelf kunnen, doen zij zelf. We staan dicht bij hen, iedereen telt mee. Als mensen dat (even) niet meer kunnen, zorgen de gemeente en zorgverleners voor een adequaat vangnet. Zodat men weer zo snel mogelijk zelfredzaam of samenredzaam verder kan. Met hulp en ondersteuning investeren we in het welzijn van onze inwoners. Uit onderzoek is gebleken dat investeren in financiële hulpverlening zich ook duidelijk terugverdient.6 Visie SamenLeven Op dit moment wordt er gewerkt aan de totstandkoming van een gemeentelijke ‘visie SamenLeven’, gericht op het gehele sociaal domein. Vaak wordt nu al gewerkt met de zogenaamde ‘piramide Sociaal Domein’.

Deze laat de gewenste beweging zien binnen dit domein, waarbij we een sociaal en verbonden Hoeksche Waard zien als de sociale basis. Deze basis is primair aan zet om mensen te helpen, en pas als dat niet werkt wordt mogelijk professionele hulp ingeschakeld. We stimuleren met ons beleid dat mensen zich persoonlijk kunnen ontwikkelen en zelfredzaam zijn. Indien nodig bieden we toegang tot passende ondersteuning, het liefst met als doel om zelfredzaam te worden. Bij een echte crisis en onveiligheid grijpen we in. Verder onderzoeken we bij de totstandkoming van de visie Samenleven met elkaar welke bewegingen we nog meer met elkaar in gang willen zetten of, als ze al in gang gezet zijn, willen versterken. We willen daarbij duurzame oplossingen voor onze inwoners, die ook op de langere termijn effect hebben. Dan kan het zo zijn dat we ongelijk investeren voor gelijke kansen. Niet elke inwoner krijgt daarmee dezelfde 'oplossing' en investering voor een vraag of behoefte. Belangrijk daarbij is dat we realiseren dat de wereld niet maakbaar is; we kunnen ook niet alle problemen oplossen. En als mensen 6

https://www.purpose.nl/wp-content/uploads/2023/09/1a.-NVVK-90-jaar-Meetbare-en-merkbare-waarde-van-financielehulpverlening-2022.pdf - Elke euro aan financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 tot € 2,- op.

geen hulp willen, dringen we die ook niet op. We willen zaken die nu soms nog te complex zijn vereenvoudigen voor onze inwoners. De visie SamenLeven wordt de komende tijd verder voorbereid. Voor dit beleidsplan focussen we binnen de visie nu specifiek op armoede en schuldenproblematiek en de kwetsbare inwoners die hiermee te maken hebben. Bij vaststelling van de startnotitie is besloten om dit beleidsplan in te kaderen tot een financieel ingestoken beleidsplan. Armoede heeft diepgaande gevolgen Armoede zet de bestaanszekerheid onder druk. Het heeft grote gevolgen voor het individu en raakt alle facetten van de samenleving. Armoede kan verschillende oorzaken hebben Onverwachte levensgebeurtenissen, stijgende prijzen, faillissement of een chronische ziekte. Het heeft diepgaande gevolgen voor de inwoners die het ervaren. Mensen in armoede kunnen moeilijker toegang krijgen tot basale behoeften zoals voedsel, onderdak en zorg. Nog moeilijker is om mee te blijven doen in de samenleving en te blijven ontwikkelen. Leven in armoede is meer dan alleen een gebrek aan geld Armoede schaadt het sociale netwerk en de gezondheid, zowel fysiek als mentaal. De gezondheid van mensen met een laag inkomen verslechtert sneller dan dat van mensen met een hoger inkomen. Ze leven korter en hebben vaker gezondheidsproblemen die hen beperken in hun dagelijks leven.

Mensen in armoede ervaren vaker sociale uitsluiting, ervaren vaker eenzaamheid en participeren minder in de samenleving. Bovendien ervaren ze vaak chronische stress door de onzekerheid die leven in armoede met zich brengt. Deze chronische stress tast het doenvermogen van mensen in armoede aan. Dat betekent dat het moeilijker is om te plannen, in actie te komen en om te gaan met tegenslag. Dit maakt het lastig om te doen wat nodig is om hun situatie te verbeteren. Armoede heeft ook grote gevolgen voor kinderen Wanneer kinderen opgroeien in armoede missen ze vaak dingen die belangrijk zijn voor hun ontwikkeling, zoals leesboeken of een rustige slaapkamer. Ze doen het vaak slechter op school, ontwikkelen vaker gezondheidsproblemen en krijgen later een baan waarbij ze minder goed verdienen dan anderen. Kinderen voelen de stress van hun ouders aan en nemen deze gedeeltelijk over. Kinderarmoede kan dus ook tot mentale gezondheidsproblemen leiden. Daarbij hebben kinderen die in armoede opgroeien een grote kans om later zelf ook in armoede te geraken. Armoede (preventief) bestrijden is niet alleen goed voor het individu, maar voor de hele samenleving Armoede draagt bij aan hogere zorgkosten, krapte op de arbeidsmarkt, een afname van sociale cohesie en vertrouwen in de overheid, en hogere uitgaven aan schulden.

Hoe langer het duurt voordat iemand ondersteuning krijgt, hoe duurder het uiteindelijk voor de samenleving wordt. In een vroeg

stadium is lichte ondersteuning vaak voldoende, zoals het tijdelijk bieden van inkomensondersteuning of hulp met de financiële administratie. Maar als deze ondersteuning niet komt kan de problematiek groeien totdat zware vormen van ondersteuning onvermijdelijk zijn. Een inwoner maakt bijvoorbeeld schulden en komt in de wettelijke schuldverlening terecht. Of een inwoner ontwikkelt mentale gezondheidsproblemen, waardoor een ggz-traject nodig wordt. Adequate (inkomens)ondersteuning kan daarom op korte termijn duur lijken, maar op de lange termijn geld besparen. Armoede vraagt een stress-sensitieve en levensbrede aanpak Bestaanszekerheid is een grondrecht. De gemeente ziet het daarom als haar taak om inwoners in armoede te ondersteunen. Deze taak vervult de gemeente niet alleen, maar samen met het Rijk, hulporganisaties, de inwoner en diens sociale netwerk. Deze ondersteuning heeft 2 doelen. Ten eerste dat de inwoner zeker is van haar bestaan. Ten tweede dat we de inwoner ondersteunen om autonoom en veerkrachtig in het leven te staan. Bij de verdere invulling van deze aanpak gaan we uit van twee uitgangspunten. Ten eerste dat we stress-sensitief werken. Dat wil zeggen dat we rekening houden met de stress die mensen in armoede beleven en dat hun denk- en doenvermogen hierdoor beperkt wordt. Ten tweede dat we armoede levensbreed benaderen.

We helpen mee een passende oplossing voor de inwoner te vinden. Dat kan ook iets anders dan geld of werk zijn, bijvoorbeeld een vorm van jeugdhulp of ggz-ondersteuning. Stress-sensitief betekent rekening houden met stress en denk- en doenvermogen Onze samenleving vraagt veel van een persoon. Beleid gaat vaak uit van een inwoner die rationele en verstandige keuzes maakt en digitaal vaardig is. Dat lukt lang niet alle inwoners. Vooral mensen in armoede zijn hier minder vaak toe in staat, vanwege de (langdurige) stress waarmee zij leven. Stress vermindert namelijk het denk- en doenvermogen van personen. Er is een groot verschil tussen wat er van inwoners verwacht wordt en wat zij daadwerkelijk aankunnen. Regelingen en voorzieningen zijn ontworpen met de verwachting dat inwoners zelfredzaam zijn. Maar bij inwoners die armoede ervaren staat die zelfredzaamheid sterk onder druk. Levensbreed betekent meer bieden dan alleen geld We willen armoede op een brede manier benaderen, rekening houdend met alle facetten van het leven van onze inwoners. We willen de hulpvraag van de inwoner als uitgangspunt nemen, en de voorzieningen zoeken die daar zo goed mogelijk bij aansluiten. Als de inwoner geen recht blijkt te hebben op hetgeen zij aanvraagt, kijken we of er andere manieren zijn waarop de gemeente de inwoner kan ondersteunen.

We begrijpen dat armoede niet alleen een financiële kwestie is, maar dat het ook invloed heeft op andere aspecten van het leven, zoals gezondheid, huisvesting, onderwijs en sociale contacten. Armoedebeleid zou zich niet alleen op de symptomen moeten richten maar juist op de dieperliggende oorzaken. We willen daarom niet alleen financiële ondersteuning bieden, maar ook kijken naar andere gebieden waarin onze inwoners ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld op het gebied van jeugd, onderwijs en zorg. We zetten in op toegang tot onderwijs en trainingen, zodat mensen zich kunnen ontwikkelen en nieuwe kansen kunnen krijgen.

Werk is de beste manier om uit de armoede te kunnen komen Vanuit de teams Inkomen en Schulddienstverlening wordt intensief samengewerkt met HWwerkt!: het sociaal ontwikkelbedrijf van de gemeente. Dit onderdeel van de gemeente is er voor de (kwetsbare) werknemer én de werkgever. HWwerkt! helpt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan passend werk en biedt werkgevers helpende handen. Dit kan op basis van detachering, scholing, training, inburgering, bemiddeling naar werk bij een werkgever of door het uitbesteden van werk aan het werkbedrijf. Als betaald werk niet haalbaar is zetten we in op een andere vorm van zinvolle invulling van een dagbesteding. Daarnaast willen we ook aandacht besteden aan het versterken van sociale netwerken en het bevorderen van sociale inclusie. We willen ervoor zorgen dat onze inwoners in verbinding staan met anderen in de gemeenschap. Ook willen we inwoners kunnen ondersteunen bij hun energievraagstukken; daartoe is in juli 2024 het isolatieprogramma en de aanpak energiearmoede vastgesteld. We werken samen met verschillende partners, zoals maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, jeugdhulp en zorgverleners. We streven naar een hoge mate van bekendheid en toegankelijkheid van onze voorzieningen. Zodat de meeste inwoners laagdrempelig de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben.

Voor inwoners voor wie de bestaande voorzieningen onvoldoende helpen gaan we op zoek naar een andere oplossing. We willen de vicieuze cirkel van armoede doorbreken en inwoners ondersteunen om hun leven in positieve zin te veranderen en (weer) veerkrachtig te worden. We willen hen ondersteunen om hun eigen kracht en mogelijkheden te ontdekken, zodat ze (weer) regie over hun eigen leven kunnen nemen. In de Hoeksche Waard willen we dat inwoners meedoen We bevorderen arbeidsdeelname en maatschappelijke participatie. We geloven in een inclusieve, sociale en verbonden samenleving: een samenleving waarin er zorg is voor elkaar, iedereen naar vermogen kan meedoen, iedereen tot zijn recht komt en zijn talenten benut. Iedereen wordt uitgenodigd om hier naar vermogen aan mee te werken en actief in te zijn. Wat inwoners zelf kunnen, doen zij zelf. We staan dicht bij hen, iedereen telt mee. Als mensen dat (even) niet meer kunnen, zorgen de gemeente en zorgverleners voor een adequaat vangnet. Zodat men weer zo snel mogelijk zelfredzaam of samenredzaam verder kan. Met hulp en ondersteuning investeren we in het welzijn van onze inwoners. Voor mensen die in armoede leven is het meedoen in de samenleving niet vanzelfsprekend. Daarom bieden wij hen extra ondersteuning en kunnen zij gebruikmaken van inkomensondersteunende regelingen.

We werken mee aan de ambitie, die het Rijk heeft gesteld, dat in 2030 de helft minder mensen in armoede leeft dan in 2015.

Rol en houding gemeente en inwoners Gemeente Hoeksche Waard wil werken vanuit een nuchter en realistisch perspectief op inwoners in armoede. We erkennen dat zij door hun omstandigheden minder goed in staat zijn om te doen wat ze voornemen. Onze persoonlijke benadering gaat uit van respect. Dat betekent dat we begrip tonen voor de situatie van de inwoner. Dat we zonder oordeel ondersteunen, met vertrouwen als uitgangspunt. En dat we ervan uitgaan dat inwoners vaak zelf goed weten wat zij nodig hebben om hun situatie te verbeteren en we vragen hier actief naar. We willen het bereik vergroten van onze dienstverlening; daarvoor is nodig dat er vertrouwen komt in de manier van bejegening en in de geboden oplossing. Binnen de kaders van het beleid, geven we de klantmanagers de ruimte om maatwerk toe te passen en oog te hebben voor individuele omstandigheden. En de klantmanagers geven inwoners ruimte vanuit vertrouwen zodat zij zich vrij voelen te vertellen en te duiden wat in hun situatie speelt waardoor zij ook gebruik durven te maken van de gemeentelijk dienstverlening.

5. Doelen en aanpak De visie op armoede maken we concreet en operationeel door ons de volgende hoofddoelen te stellen: (1) voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen, (2) tijdig passende hulp verlenen bij het rondkomen of oplossen van financiële problemen, (3) alle kinderen gelijke kansen en (4) inwoners kunnen (blijven) participeren in onze samenleving. Hieronder leest u de per hoofddoel de bijbehorende aanpak. Doel 1. We voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen. ‘Voorkomen is beter dan genezen’ is het uitgangspunt. We realiseren ons dat preventie een belangrijk onderdeel is van de gemeentelijke (schuld)dienstverlening. Door in te zetten op kennis, bewustwording, vaardigheden en wilskracht bij inwoners om de eigen financiën op orde te hebben en houden kunnen schulden worden voorkomen7. Daarnaast zetten we in op het verder wegnemen van drempels bij aanvragen van hulp en regelingen en daarmee op een groter bereik van onze inwoners. We blijven inwoners attenderen op de VoorzieningenWijzer en regelingen via diverse online en offline communicatiemiddelen; zoals de gemeentelijke website, sociale media, flyers, folders en de lokale krant. Via team Vroeg Eropaf benaderen we inwoners met ons hulpaanbod in geval van betalingsachterstanden van huur, energie, water en zorgverzekering. We zetten in op persoonlijke en stress-sensitieve dienstverlening.

We willen armoede op een brede manier benaderen, rekening houdend met alle facetten van het leven van onze inwoners. En we ondersteunen inwoners bij hun energievraagstukken; daartoe is in juli 2024 het isolatieprogramma en de aanpak energiearmoede vastgesteld. Doel 2. Inwoners krijgen tijdig passende hulp bij het rondkomen of oplossen van financiële problemen. We gaan uit van vertrouwen en houden rekening met het denk- en doenvermogen van onze inwoners. We blijven het bestaande aanbod benutten aan ondersteuningsregelingen en schulddienstverlening. Daarnaast gaan we ons hulpaanbod en het saneringskrediet actiever inzetten en maken we het mogelijk om van het Armoedefonds en Stichting Babyspullen gebruik te maken. Ook begeleiden we inwoners naar werk of meer werk en geven we hen die vanuit de bijstand gaan werken, bij een geringe toename van het inkomen, een uitstroompremie. Hiermee stimuleren we het aanvaarden van werk en kan een armoedeval worden voorkomen. We zorgen ervoor dat inwoners niet onnodig een aanvraag voor een inkomensondersteunende regeling hoeven te doen. Als wij het recht kunnen vaststellen krijgen zij dit direct uitbetaald. Als inwoners niet via de reguliere weg geholpen kunnen worden en er

https://vng.nl/artikelen/schulden-preventie

is sprake van een (financiële) noodsituatie, dan is het mogelijk om een maatwerkbudget in te zetten zodat de problematiek niet verder escaleert. Doel 3. Alle kinderen gelijke kansen. We ondersteunen kinderen die leven in een gezin met een laag inkomen met het Kindpakket. Zodat zij mee kunnen (blijven) doen op school en in de samenleving. Het Kindpakket bestaat naast het schoolpakket ook uit de mogelijkheid om een sport of culturele activiteit te gaan doen (via het Jeugdfonds Sport & Cultuur) en om een dagje eropuit te gaan (via de bijdrage Maatschappelijke participatie). Ook maken we het mogelijk voor scholen om gebruik te maken van het Jeugdeducatiefonds. Verder kunnen kinderen via het Jeugdfonds Sport & Cultuur zwemles krijgen waarbij het zwemdiploma A behaald kan worden. Doel 4. Inwoners kunnen (blijven) participeren in onze samenleving. We zorgen ervoor dat inwoners met een laag inkomen niet beperkt worden door financiën om te kunnen participeren in onze samenleving. We hebben daartoe diverse lokale inkomensondersteunende regelingen, zoals het Dal Vrij busabonnement, het Kindpakket en de bijdrage Maatschappelijke participatie. De bijdrage Maatschappelijke participatie voor volwassenen verhogen we omdat in de meeste gevallen participeren voor volwassenen duurder is dan voor kinderen.

Denk daarbij aan de entreeprijs voor een dagje uit, een bibliotheekabonnement (vanaf 18 jaar zijn hier kosten aan verbonden), de Rotterdampas of een sportactiviteit. Aanpak armoede en schulden We blijven doen wat we al doen. Wel versterken we het een en ander. Onderstaand vindt u een

DOEL 1. We voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen

overzicht. WAT WE AL DOEN We communiceren richting inwoners en (maatschappelijke) partners over onze dienstverlening en minimaregelingen; via online en offline middelen. Daarmee beïnvloeden we zowel kennis, houding als gedrag.

HOE WE BELEID VERSTERKEN Stress-sensitieve dienstverlening gaan we verder implementeren binnen de uitvoerende teams.

Via team Vroeg Eropaf benaderen we inwoners met ons hulpaanbod in geval van betalingsachterstanden van huur, energie, water en zorgverzekering.

We zetten in op een levensbrede aanpak en gaan nog nauwer samenwerken met partners binnen het sociaal domein (intern en extern). We intensiveren de samenwerking op zowel preventieve als curatieve dienstverlening.

Via de VoorzieningenWijzer kunnen inwoners op eenvoudige en laagdrempelige wijze nagaan op welke landelijke en lokale voorzieningen zij recht hebben. Vanuit het convenant ‘samen werken aan het voorkomen van schulden en huisuitzettingen in de Hoeksche Waard’ werken we vanuit de

We ondersteunen inwoners bij hun energievraagstukken; daartoe is in juli 2024 het isolatieprogramma en de aanpak energiearmoede vastgesteld. Naast een schriftelijk hulpaanbod, zal team Vroeg Eropaf vaker op huisbezoek

gemeente samen met HW Wonen, Dienst Gezondheid & Jeugd, Humanitas, Welzijn HW en Rabobank Zuid-Hollandse Eilanden. We geven gastlessen in het onderwijs over omgaan met geld. Ook bieden we budgetcursussen aan die helpen om meer grip te krijgen op geldzaken. Alle inwoners van gemeente Hoeksche Waard zijn welkom om hieraan deel te nemen.

DOEL 2. Inwoners krijgen tijdig passende hulp

We organiseren kennisbijeenkomsten.

WAT WE AL DOEN Samen met onze maatschappelijke partners verlenen we hulp en ondersteuning bij armoede en schuldenproblematiek. We werken vanuit de menselijke maat. We kijken wat de inwoner zelf kan en bieden ondersteuning waar nodig. We begeleiden inwoners naar loonvormende arbeid en maatschappelijke participatie.

We zetten in op klantreisonderzoek om zo nog meer inzicht te krijgen in de behoeften en ervaringen van inwoners in een kwetsbare situatie. Relevante aanbevelingen en conclusies worden meegenomen in de doorontwikkeling van communicatiemiddelen en dienstverlening. We gaan inwoners informeren over mogelijke financiële veranderingen bij levensgebeurtenissen. HOE WE BELEID VERSTERKEN We geven hen die vanuit de bijstand gaan werken, bij een geringe toename van het inkomen, een uitstroompremie. We stellen een maatwerkbudget beschikbaar voor noodsituaties en we gaan het saneringskrediet actiever inzetten. We gaan gebruikmaken van Schuldhulpmaatje Hoeksche Waard om inwoners te begeleiding naar financiële zelfredzaamheid.

Naast het armoedebeleid is er vanuit de Participatiewet ook de mogelijkheid van individuele bijzondere bijstand. Dit is bedoeld voor kosten die inwoners door bijzondere omstandigheden moeten maken. WAT WE AL DOEN Bijdrage voor schoolkosten via de Meedoenregeling.

DOEL 3. Alle kinderen gelijke kansen

gaan om hulp aan te bieden.

Bijdrage voor een lidmaatschap op het gebied van sport en cultuur via het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Bijdrage voor bijvoorbeeld een dagje eropuit via de regeling Maatschappelijke participatie.

HOE WE BELEID VERSTERKEN We gaan het pakket van het Jeugdfonds Sport & Cultuur uitbreiden met de zwemdiploma-A-garantie. We sluiten ons aan bij het Jeugdeducatiefonds om armoede te kunnen bestrijden via basisscholen. We sluiten ons aan bij het Armoedefonds om meer uitgiftepunten voor gratis menstruatieproducten te realiseren. We sluiten ons aan bij Stichting Babyspullen om (aanstaande) ouders en hun kind te kunnen voorzien van babystartpakketten.

DOEL 4. Inwoners kunnen (blijven) participeren

WAT WE AL DOEN Bijdrage voor bijvoorbeeld een krantenabonnement of lidmaatschap van een sportclub of bibliotheek via de regeling Maatschappelijke participatie. Gratis openbaar vervoer via het Dal Vrij busabonnement. Collectieve zorgverzekering via het VGZ Rotterdampakket. Bijdrage zorgkosten en premiebijdrage aanvullende zorgverzekering.

HOE WE BELEID VERSTERKEN De bijdrage Maatschappelijke participatie voor volwassenen wordt verhoogd.

In bijlage 1 vindt u een nadere toelichting op het beleid.

6. Organisatie en kwaliteit De kwaliteit van onze hulp is belangrijk. Zowel inwoners als schuldeisers moeten vertrouwen hebben in de wijze waarop de gemeente dienstverlening biedt. Voor de uitvoering moet de gemeente dan ook beschikken over voldoende expertise en capaciteit. Kwaliteitsborging Wij blijven onze kwaliteit borgen door: -

lid te blijven van de NVVK, volgens de gedragscodes en richtlijnen van de NVVK te werken en de audits te ondergaan voor schulddienstverlening;

zorg te dragen voor goed en gekwalificeerd personeel;

interne kwaliteitsafspraken, die zijn vastgelegd, uit te voeren;

de regels van de AVG in acht te nemen en met de juiste overeenkomsten uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk te maken.

Kwalitatieve monitoring We voeren jaarlijkse (evaluatie)gesprekken met onze sociale partners vanuit het accounthouderschap bij subsidiepartijen of op basis van andere afspraken. Daarnaast meet gemeente Hoeksche Waard de tevredenheid van inwoners over de schulddienstverlening. Dit wordt gedaan door minimaal eenmaal per 3 jaar een anoniem tevredenheidsonderzoek te verrichten. Doorlooptijden en termijnen Tijdige dienstverlening en weten hoe lang een traject in beslag neemt is belangrijk voor inwoners met schulden. Juist onzekerheid maakt dat mensen gedurende een traject uitvallen. Er is een aantal wettelijke termijnen waar de gemeente zich aan houdt. Binnen 4 weken na melding vindt er een eerste gesprek plaats. En als er sprake is van een urgente situatie, een dreigende huisuitzetting of aankondiging om energie of water af te sluiten, vindt dit gesprek binnen 3 dagen plaats. Na het eerste gesprek wordt er binnen 8 weken een beschikking afgegeven op basis van een voorlopig plan van aanpak. Het streven is om het uiteindelijke schuldentraject binnen 120 dagen tot stand te brengen om vervolgens na 18 maanden schuldenvrij te zijn. Daarna wordt nog gedurende in ieder geval 6 maanden nazorg geboden. Kwaliteitsnormen bejegening Wij vinden het belangrijk dat de bejegening richting onze inwoners goed is, zeker als je het stresssensitief werken als norm hanteert.

De kwaliteit van medewerkers en hun bejegening richting 19

inwoners krijgt veel aandacht. Zij beschouwen dit zelf ook als een essentieel onderdeel van hun vak. Medewerkers worden gecoacht en gemotiveerd, op zowel individueel niveau als in teamverband, op het vergroten van het vakmanschap en het bestendigen van methodieken en vaardigheden rondom gesprekstechnieken en de benadering van inwoners. Medewerkers hebben de mogelijkheid zich te ontwikkelen door verschillende leeractiviteiten zoals programma’s en workshops. Beoogde resultaten De uitdagingen in de Hoeksche Waard zijn groot en zullen naar verwachting in de toekomst niet snel afnemen. Landelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe wetgeving of ondersteunende systemen, zijn essentieel om onze doelen te realiseren. Uw raad zal jaarlijks op de hoogte worden gehouden van de gemeentelijke inspanningen en de landelijke ontwikkelingen via een voortgangsrapportage. Het is belangrijk om het beleidsplan continu te monitoren, zodat de dienstverlening waar nodig kan worden aangepast. Informatie hierover wordt eveneens in de voortgangsrapportage aan uw raad gepresenteerd. Daarnaast wordt er minstens één keer per jaar gezamenlijk met de samenwerkingspartners gesproken over de aanpak van geldzorgen en geldproblemen en de schulddienstverlening.

Het hele jaar door worden er op individueel niveau gesprekken gevoerd met onze belangrijkste interne en externe partners; zoals de andere teams binnen het sociaal domein, maatschappelijke organisaties, de klankbordgroep en de Adviesraad Sociaal Domein Hoeksche Waard.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14818151/1