Bijlage 1b - Verslag orienterende bijeenkomst 20 februari 2025

Verslag oriënterende bijeenkomst 20 februari 2025

Opvang vluchtelingen en huisvesten statushouders

Samenvatting Doel van de avond Bijpraten van de raad en het actualiseren/herijken van de gemeentelijke koers over vluchtelingenhuisvesting naar aanleiding van recente ontwikkelingen. Staan de uitgangspunten waar we tot nu toe naar handelen nog steeds overeind. Resultaat van de avond Aan het eind van de avond is er een beeld waar raadsleden staan in dit dossier en waar de gemeenschappelijke basis ligt. De opgehaalde informatie wordt verwerkt in een keuzenota met praatplaat met uitgangspunten/keuzes/scenario’s die voorgelegd kan worden aan de raad in mei, waardoor de gemeenschappelijke uitgangspunten zijn vastgelegd. Op basis van deze gemeenschappelijke basis kunnen afgewogen keuzes worden gemaakt welke koers wordt ingezet om de huisvestingsproblematiek aan te pakken. Opzet van de avond Aan de aanwezige raadsleden werden in drie rondes, drie vragen voorgelegd. Er werd gevraagd een sticker te plakken bij de antwoordkeuzes en die vervolgens toe te lichten. De gestelde vragen: Vraag 1 Er ligt vanuit het Rijk een opdracht voor gemeenten op het gebied van opvang van asielzoekers (Spreidingswet) en het huisvesten van statushouders. Onze gemeente zou volgens u voor mensen die naar Nederland vluchten voor oorlog en angst voor vervolging. 1. Niets meer moeten doen 2. Wat minder kunnen doen dan wat het Rijk vraagt 3. Moeten voldoen aan wat het Rijk vraagt, maar niet meer of minder 4.

Meer moeten doen dan wat het Rijk vraagt Introductie op vraag 1: In de Hoeksche Waard is in het verleden al veel gedaan aan (crisis)noodopvang en met de uitbreiding van het AZC in ‘s-Gravendeel tot 500 bedden na de zomer van 2025, voldoet de gemeente aan de benodigde aantallen volgens de Spreidingswet. Dit is nu nog 549, inclusief Amv-opvangplaatsen (alleenstaande minderjarige vreemdelingen). Het Verdeelbesluit van 20 december 2024 brengt het aantal terug naar 500 reguliere plaatsen. Ook het aantal op te vangen statushouders is een taakstelling die komt van het Rijk. Op dit moment moet Hoeksche Waard nog 215 statushouders huisvesten. Naast asielzoekers en statushouders vangt Hoeksche Waard ook bijna 400 Oekraïense vluchtelingen op. De taakstelling vanuit de regio voor de opvang van Oekraïense ontheemden in HW ligt ca 200 personen hoger, maar daar wordt nog niet streng op gestuurd. Met de huidige woningmarkt is er een opgave in huisvesting voor alle doelgroepen; jongeren, ouderen, statushouders, asielzoekers, spoedzoekers. Daarnaast vraagt de huisvesting van ontheemde Oekraïners om een langetermijnperspectief. De eerste vraag gaat over welke verantwoordelijkheid wij

als gemeente willen nemen in het bijdragen aan opvang voor en huisvesten van asielzoekers, statushouders en Oekraïners. Vraag 2 De gemeente kan op verschillende manieren voorzien in huisvesting voor verschillende doelgroepen. Welke vorm past volgens u het beste bij onze gemeente? 1. Centrale en grootschalige opvang 2. Decentrale en middelgrote opvang 3. Decentrale kleinschalige opvang Introductie vraag 2: Huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïners gebeurt op verschillende manieren. Asielzoekers worden opgevangen in het AZC in ’s-Gravendeel. Dit wordt geregeld door het COA. Gemeente is aan zet voor: • Het huisvesten van statushouders • Het huisvesten van Oekraïners Statushouders worden door HW wonen in reguliere huurwoningen ondergebracht als er een match is tussen het type woning en de gezinssituatie van de statushouder (een alleenstaande statushouder zonder nareizend gezin wordt bijvoorbeeld niet in een ééngezinswoning geplaatst). Daarnaast is een deel van de tijdelijke woningen die op verschillende plekken in de Hoeksche Waard worden gerealiseerd beschikbaar voor statushouders. Oekraïners worden nu opgevangen in twee voormalige gemeentehuizen. Uit landelijk onderzoek blijkt een grootdeel van deze inwoners voorlopig niet terug zullen gaan naar Oekraïne.

Omdat de huidige huisvesting niet geschikt is voor lange termijn opvang, moet nagedacht worden over de huisvesting van deze doelgroep naar de toekomst toe. Vraag 3 Wat is een geschikte mix van doelgroepen voor een extra project. 1. 100% statushouders en Oekraïners 2. 2/3 statushouders en Oekraïners en 1/3 jongeren en spoedzoekers 3. 50% statushouders en Oekraïners en 50% jongeren en spoedzoekers 4. 1/3 statushouders en Oekraïners en 2/3 jongeren en spoedzoekers 5. 100% jongeren en spoedzoekers Introductie op vraag 3: Bij de tijdelijke huisvesting die we nu realiseren is een verdeling gemaakt naar beschikbaarheid voor specifieke doelgroepen. Op de meeste locaties is de verdeling 30% jongeren, 30% statushouders, 30% spoedzoekers (mensen die door persoonlijke omstandigheden snel een woning nodig hebben). Blijven we inzetten op het huisvesten van verschillende doelgroepen in een bepaalde verhouding tot elkaar of willen we specifieke doelgroepen voorrang geven. In de vraag gaan we uit van een combinatie van statushouders en Oekraïners als één specifieke doelgroep. Resultaten Vraag 1 Het antwoord van de aanwezige raadsleden neigt voor het overgrote deel naar het antwoord om in elk geval te blijven voldoen aan de eisen die het Rijk stelt.

In de toelichting komen aandachtspunten voorbij zoals de (toekomstige) grote van het AZC, de problematiek van huisvesting voor alle doelgroepen op dit moment, wat doen de buurgemeenten en aansluiten bij de draagkracht van dorpskernen binnen de gemeente.

Vraag 2 De grootste voorkeur van de deelnemers lijkt te liggen bij meer kleinschalige oplossingen voor huisvesting, hoewel er ook deelnemers zijn die een grootschalige oplossing ook als mogelijkheid zien. Aandachtspunten die worden genoemd zijn oplossingen die flexibel zijn, aansluiten bij de schaal van een dorp, voor meerdere doelgroepen beschikbaar komen. Ook wordt benoemd dat het belangrijk is te kijken voor welke doelgroep wordt gebouwd. Verschillen tussen Oekraïners enerzijds en de diversiteit binnen de groep asielzoekers en statushouders wordt benoemd. Vraag 3 In de beantwoording van de vraag over de verdeling van verschillenden doelgroepen over nieuwe (tijdelijke) huisvesting is niet eenduidig geantwoord. In de aandachtspunten wordt aangegeven dat eigen inwoners, senioren, gezinnen met kinderen belangrijke doelgroepen zijn naast statushouders en Oekraïners. Keuzes in verdeling kunnen per dorp verschillen of kunnen afhankelijk zijn van de grote van een bouwplan. Ook wordt als aandachtspunt benoemd tijdelijke huisvesting versus permanente woningen. Antwoorden op vragen die werden gesteld 1. Waarom verschil in sentiment ’s-Gravendeel en noodopvang Numansdorp. Dit zijn 2 verschillende situaties die niet met elkaar te vergelijken zijn. In ’s Gravendeel is men al sinds 1992 bekend met het AZC.

Sinds de laatste heropening functioneert hier een klankbordgroep waar onderwerpen die spelen in het dorp besproken worden en kan worden voorgesorteerd op vragen die er spelen onder de bevolking. In Numansdorp betrof het een tijdelijke noodopvang. Hier kwam de informatie eerder naar buiten dan bedoeld en via een ongebruikelijke weg. Daardoor voelden inwoners zich overvallen. 2. Vanavond was er sprake van verduurzamen van AZC, in ’s-Gravendeel. • Hoe moet ik dat zien? • AZC eigenaar? • Gemeente gaat daar niet over? • Tijdelijk dicht? • Tijdelijke andere locatie? De grond en gebouwen van het AZC in ’s-Gravendeel zijn eigendom van het COA. De (kantoor)gebouwen en de stacaravans zijn verouderd en voldoen niet meer aan de huidige regels voor woon- en kantoorgebouwen. Het COA ziet deze locatie als een locatie waar permanent een AZC gevestigd blijft. Het is één van de weinige locatie in de provincie en in het land waar ze grond in eigendom heeft. De gemeente is betrokken omdat voor de herontwikkeling een vergunning aangevraagd moet worden en het omgevingsplan moet worden aangepast. Tijdens de herinrichting van het terrein zal het terrein bewoonbaar blijven voor asielzoekers is het idee van het COA. Hoe dat eruit gaat zien is nu nog niet bekend. Het COA zit nog in de beginfase van het onderzoek naar de herontwikkeling. 3.

Hoe staan omliggende gemeente ervoor op de ladder voor huisvesten statushouders? In onderstaande tabel is terug te zien waar gemeenten in Zuid-Holland staan op de interventieladder voor het huisvesten van statushouders. Belangrijk om te realiseren dat naast het beschikbare aanbod van vrijkomende woningen in onze gemeente ook meespeelt dat het aanbod van woningen niet altijd aansluit bij de woningzoekende statushouders. In onze gemeente hebben we vooral eengezinswoningen die vrijkomen daar waar een deel van de statushouders alleen is of juist een heel groot gezin heeft.

Gemeente

besluit op 1 jan. 2025

15 Alblasserdam

2B

Albrandswaard

3

Alphen a/d Rijn

2A

Barendrecht

2B

Bodegraven-Reeuwijk

0

Capelle a/d IJssel

2B

Delft

2B

Dordrecht

3

Goeree-Overflakkee

0

Gorinchem

3

Gouda

2A

Gravenhage 'sHardinxveldGiessendam

4

Hendrik-Ido-Ambacht

2A

Hillegom

2B

Provincie Gemeente Noord-Holland Amsterdam Zuid-Holland 's-Gravenhage Utrecht Utrecht Groningen Eemsdelta Utrecht Amersfoort Noord-Brabant Tilburg Zuid-Holland Leidschendam-Voorburg Gelderland Ede Gelderland Apeldoorn Zuid-Holland Hoeksche Waard

Landelijk staat gemeente HW in de top 10 van slechts presterende gemeenten

3

Hoeksche Waard

3

Kaag en Braassem

2B

Katwijk

2A

Krimpen a/d IJssel

2A

Krimpenerwaard

3

Lansingerland

3

Leiden

4

Leiderdorp LeidschendamVoorburg

4

Lisse

1

Maassluis

0

Midden-Delfland

1

3

Molenlanden

3

Nieuwkoop

2A

Nissewaard

0

Noordwijk

3

Oegstgeest

4

Papendrecht

2B

Pijnacker-Nootdorp

4

Ridderkerk

0

Rijswijk

1

Rotterdam

0

4. Hoe lang staan sociale huurwoningen gemiddeld leeg in Hoeksche Waard?

HW Wonen streeft ernaar om vrijkomende woningen zo snel mogelijk weer beschikbaar te stellen voor verhuur. Zoals de wethouder op 20 februari al aangaf, is het vaak het geval dat als woningen langere tijd leegstaan, dit te maken heeft met (renovatie)werkzaamheden. Bovendien maakt HW Wonen soms gebruik van modelwoningen bij grootschalige renovaties. Dit kan ertoe leiden dat een woning al maanden leegstaat voordat de renovatie daadwerkelijk begint, aangezien men afhankelijk is van het moment waarop er een woning in de betreffende wijk beschikbaar komt. 5. Kunnen we op bezoek bij verschillende opvanglocaties? Met de griffie zullen we afstemmen op welke manier we dat het beste kunnen regelen en wanneer. Op een later moment zullen we via de griffie met een voorstel komen. Het AZC biedt in elk geval de mogelijkheid om deel te nemen aan een meet en eat: Meet & Eat in het AZC aan de Kilweg in ‘s-Gravendeel. De Meet en Eats vinden elke derde donderdag van de maand plaats. Bewoners van het AZC en omwonenden komen samen onder het genot van een hapje en drankje. Bewoners koken een heerlijke maaltijd uit hun land van herkomst, bijvoorbeeld Syrië, Jemen of Afghanistan. U bent van harte welkom! Wilt u bij een Meet & Eat zijn? U kunt zich daarvoor aanmelden door een e-mail te sturen naar fmmzs-gravendeel@coa.nl . Er kunnen per keer maximaal 15 mensen mee-eten.

https://www.hetkompasonline.nl/nieuws/algemeen/205600/aanmelden-voor-een-meet-eat-in-azc 6. Vragen over het AZC (zie bijlage 3)

Vraag 1

Toelichting bij geplakte stickers: • Vraag rijk fluctueert. • ’s-Gravendeel permanente locatie – niet per se verder groeien, maximaal 500 mensen. • Eventueel scenario uitwerken: andere bestemming voor locatie, mits dit kan. • Locatie multifunctioneel maken (niet alleen opvang).

Toelichting bij geplakte stickers: • Verschil asielzoekers & statushouders. • Grotere groep voor huiszoekers – speciale doelgroepen • Woningbouwcrisis – in hoeverre is uitvoering mogelijk? • Wat betekent dit voor het AZC? o Voor verlenging overeenkomst, met mogelijkheid tot uitbreiding. • Wanneer taakstelling veranderd, blijft stelling gelijk.

Toelichting bij geplakte stickers: • Buiten veld: wil nu nog geen politieke uitspraak doen. • Moet je altijd doen wat het rijk zegt, of kan de gemeente eigen keuzes maken? • Doen wat je moet doen/wat gevraagd wordt is logisch. • Niet nog meer, want er zijn geen woningen. Maar wel aan vraag rijk houden. • Wel kijken of alle gemeenten evenveel doen/allemaal meedoen. • Niet meer doen als anderen ook hun rol niet pakken. • Meer doen – verantwoordelijk voor opvang vluchtelingen. Niet voor niets gevlucht. • Hoeksche Waard heeft veel ruimte/oppervlakte – dus waarom niet meerdere opvangen? • Onduidelijkheden vanuit rijk – Hoeksche Waard mag zeggen: dit vinden wij en we pakken verantwoordelijkheid. • Gedeelde opgave moet je ook gedeeld met elkaar doen, dus ons Hoeksche Waard deel doen. • Zou willen dat deze mensen niet opgevangen hoefden te worden, maar dat moet door omstandigheden wel. Dus moeten we dat doen. Op z’n minst wat is afgesproken en aan ruimhartige kant van wat we kunnen. • Zouden gesprek moeten voeren over woningbouw, want dat is het probleem.

Toelichting: • AZC verduurzamen/verbouwen – niet nu midden in crisis als daar minder mensen door kunnen worden opgevangen. Plaatsen beschikbaar houden. • Mag blijven, maar binnen huidige aantallen. • Iedere keer gesprek voeren in dorp wat past en wat kan. • Kleinschalig is beter voor integratie.

Vraag 2

Toelichting bij geplakte stickers: • Wereld verandert zo snel dat we eigenlijk steeds aan het corrigeren zijn. Dat is eenvoudiger bij middelgroot en lastiger bij heel groot of heel klein. • Is erg abstract, want gaat over verschillende doelgroepen. • Opgave is groot en moeten we ook zo bekijken qua aantallen. ‘Deuk in pakje boter slaan’. • Sentimenten ten aanzien van statushouders zijn heel anders dan ten aanzien van Oekraïners. • Ook andere doelgroepen (jongeren etc.) hebben behoefte. • Kleinschaliger = betere kans op integratie. • Ook eens denken aan bijvoorbeeld 3 keer 200 units in fase 3 Stougjeswijk bijvoorbeeld. Groter/creatiever denken. • Flexibeler woonvormen kunnen (op termijn) geschikt zijn voor verschillende doelgroepen. • Leefbaar. • Flexibeler complexen bijvoorbeeld ook in meerdere kernen – woonvorm + infrastructuur geschikt maken voor verschillende doelgroepen. • Geen grootschalige ‘gevangenencomplexen’. • Praktische uitvoerbaarheid/haalbaarheid. • Geen verdringing bijvoorbeeld jongeren.

Toelichting bij geplakte stickers: • Lastig, ligt aan de situatie. • Statushouders juist integreren.

Toelichting bij geplakte stickers: • Oekraïners zijn tijdelijk, dus grootschalig want integratie niet van belang. • Voorkeur voornamelijk kleinschalig voor integratie. • Eerst grootschalig en bij gezinshereniging kleinschalig. • Grootschalig, een rand, anders is het een dorp. • Doorstroom tussen opties: groot naar klein. • Diversiteit van belang binnen grootschalig en centraal.

Vraag 3

Toelichting bij geplakte stickers: • Onduidelijke vraag - nonvraag - te abstract. • Wat valt onder jongeren? Jongeren moeten gezin kunnen bouwen. • Buiten veld: Mist info. Waar hebben we het over, projectaantallen? Is er ruimte voor andere doelgroepen? Bijvoorbeeld senioren erbij te trekken. Gevolgen van taakstelling? • Te veel detailniveau. • Zoeken naar uitdaging om combinatie te vinden die zoveel mogelijk aansluit bij behoefte woningmarkt. • Verdeling moet zorgen voor voldoende draagvlak bij bevolking. 1/3 – 2/3 eigen bevolking. • Verdeling kan ook anders zijn in verschillende dorpen, wat past/maatwerk. • Zou 100% statushouders/Oekraïners tijdelijk (zoals Utrecht) iets oplossen of niet. Wat zijn gevolgen? • Tijdelijke woningen is een hele makkelijke, maar slechts tijdelijke oplossing. Nu al structureler aanpakken. Er wordt verkeerd naar gekeken. Bijvoorbeeld Lindenhoeve gelijk alleen voor jongeren (niet tijdelijk huisvesten) • Oekraïne dorp bijvoorbeeld wel oplossing voor tijdelijk, centrale locatie voor deze groep (homogeen).

Toelichting bij geplakte stickers: • Vraag gaat over tijdelijke huisvesting • Oppassen met snelle keuzes maken, het gaat over mensen. Sommigen maken keuzes, maar hebben ook onderbouwing. • Flexwoningen kunnen ook permanent worden. • Moeten wel onze verantwoordelijkheid nemen, maar ook eigen mensen. o Eerst sociaal naar onszelf en dan naar de rest. • Politieke ambtsdrager moet uiteindelijk een keuze maken. • Oplossing ligt bij permanente, goedkope woningen (voor jongeren).

Toelichting bij geplakte stickers: • Afhankelijk van woningbouw snelheid - eigen bewoners voorrang. • Rekening houden met jongeren (vergrijzing), maar ook ouderen – mix. • Tijdelijkheid van Oekraïners – gaan weer weg. • Taakstelling heeft wel mogelijk invloed op selectie aan mix. • Geeft minder belasting op reguliere woonvoorraad HW Wonen. • Algemeen.

Vraag 3 verdieping

• •

Waarom geeft u een bepaalde doelgroep voorrang? o Daar waar kinderen in het spel zijn is de belangrijkste groep. Missen we wat u betreft een doelgroep voor tijdelijke huisvesting? o Senioren.

•

• •

Waarom geeft u een bepaalde doelgroep voorrang? o Eerst sociaal naar eigen mensen, dan pas naar de rest. Focus op jonge mensen. Kunt u uw voorkeur voor de mix toelichten? o Voorkeur voor de status quo. Missen we wat u betreft een doelgroep voor tijdelijke huisvesting? o Senioren.

Extra vragen

•

•

• • • •

Waarom verschil in sentiment ’s-Gravendeel en noodopvang Numansdorp? Vanuit gevoel dat het rondom het AZC in 's-Gravendeel meer aanvaard is/makkelijker gaat/geaccepteerd wordt door de inwoners. Terwijl de mogelijke komst van een noodopvang in een ander dorp veel weerstand opriep. Hoe komt dat? Vanavond was er sprake van verduurzamen van AZC, in ’s-Gravendeel. o Hoe moet ik dat zien? o AZC eigenaar? o Gemeente gaat daar niet over? o Tijdelijk dicht? o Tijdelijke andere locatie? Hoe staan omliggende gemeente ervoor staan op de ladder voor huisvesten statushouders? Hoe lang staan sociale huurwoningen gemiddeld leeg in Hoeksche Waard? Kunnen we een bezoek brengen aan verschillende opvanglocaties? Vragen over het AZC (zie bijlage 5)