Bijlage 1 startnotitie visie samenleven def

Startnotitie Aan: Van: Zaaknummer: Documentnummer: Portefeuillehouder: Team: Datum vaststelling college: Vertrouwelijk: Fase BOB-cyclus:

gemeenteraad college van burgemeester en wethouders Z/23/211777 Wethouder Blaak Strategie 29-08-2023 Nee beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend

Onderwerp Visie SamenLeven (CP: kadernota Sociaal) Waarom deze startnotitie? Zoals benoemd in het collegeprogramma werken we naast de vier opgaven aan verschillende thema’s. Door deze thema’s te richten op de bijdrage aan de maatschappelijke opgaven brengen we focus en samenhang aan. Eén van de in het collegeprogramma benoemde inspanning onder het thema samen leven betreft het opstellen van een kadernota Sociaal, als paraplu boven de verschillende beleidsnota’s, uitvoeringsagenda’s en inspanningen - waaronder de uitvoeringsagenda Wonen Welzijn Zorg, het transformatieplan Wmo, het beleidsplan armoede & schulden en de sport- en beweegnota - binnen het Sociaal Domein. Waar de omgevingsvisie de doelen beschrijft voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving, richt deze visie zich op de sociale leefomgeving en vormt daarmee dus de evenknie van de omgevingsvisie. De titel van de visie is om die reden dan ook in lijn met de omgevingsvisie aangepast van kadernota Sociaal naar visie SamenLeven. Met deze startnotitie leggen we de voorgestelde aanpak op hoofdlijnen aan u voor en geven we een doorkijk op de vervolgstappen. Tevens schetsen wij het participatieve proces in z’n algemeenheid en uw rol daarin als raad in het bijzonder.

Inhoud Context Wanneer wordt gesproken over het Sociaal Domein gaat het al snel over de verantwoordelijkheden die we als gemeente hebben in de ondersteuning aan onze inwoners op het gebied van zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp. De beleidskaders hiervoor zijn/worden voor een groot gedeelte bepaald door het Rijk en voor een beperkt gedeelte door de gemeente zelf. Hierdoor wordt het sociaal domein vaak – mede door de toenemende zorgvraag en de complexiteit daarvan - als stijgende kostenpost gezien, waar je als gemeente relatief weinig invloed op hebt. Alhoewel we hier als gemeente een grote verantwoordelijkheid in hebben én houden, willen we als gemeente Hoeksche Waard juist investeren in een sterke en inclusieve sociale basis. Een basis die ervoor zorgt dat bewoners zelf- en samenredzaam kunnen zijn. Het gaat daarbij om de aanwezigheid van onder meer (informele) netwerken, inwonersactiviteiten en betekenisvolle relaties, tussen inwoners onderling, 1/6

professionals, kerken, verenigingen, ondernemers en de gemeente, maar ook om een woonomgeving die uitnodigt om te bewegen en tot ontmoeten. Ook dat is namelijk van invloed op het welzijn en de zelf/samenredzaamheid van onze inwoners. Daarmee omvat het sociaal domein zoveel meer dan de zorgtaken alleen: het gaat dan ook om onder meer lokaal gezondheidsbeleid, sport, kunst, cultuur, onderwijs, schulddienstverlening, inkomensondersteuning, en leefbaarheid. Het betreft de sociale leefomgeving We werken op dit moment aan verschillende vraagstukken en uiteenlopende beleidsthema’s binnen het sociaal domein vanuit de zogenaamde ‘piramide Sociaal Domein’. De uitvoeringsagenda Wonen Welzijn Zorg, de transformatieagenda Wmo, de nota Publieke Gezondheid en de sport- en beweegnota zijn daar voorbeelden van. Deze piramide (zie hieronder), die de gewenste beweging binnen Sociaal weergeeft, is echter nog abstract. Door hier in samenspraak – met externe en interne partners – waarden & invulling aan te geven, geeft het houvast aan en focus in ons handelen.

Dit is nadrukkelijk ook van belang voor de afwegingen die op andere terreinen, zoals economie, mobiliteit en wonen, kunnen én moeten worden gemaakt Doel We willen met een betekenisvolle visie als gemeente Integraal, éénduidig en effectief sturen op de gewenste (verander)beweging in de Hoeksche Waardse samenleving, scherper formuleren wat we willen bereiken voor (en verwachten van) onze inwoners en daarin toekomstbestendige keuzes maken. De gewenste maatschappelijke, strategische doelen zijn dat inwoner(s): 1. minder specialistische hulp nodig hebben. 2. vaker hulp/ondersteuning die nodig is vinden in duurzame oplossingen thuis, op school en in de wijk/het dorp; 3. naar elkaar omkijken en elkaar helpen/ondersteunen 4. binnen zijn of haar mogelijkheden kan meedoen/bijdragen aan de samenleving en zich naar vermogen kunnen ontwikkelen.

We willen de sterke sociale basis verder versterken. Een sterke sociale basis werkt ook preventief en draagt bij aan normalisering. Met normaliseren bedoelen we dat lichte, alledaagse hulpvragen behandeld worden als onderdeel van het gewone leven, zodat minder beroep wordt gedaan of sociale of medische professionals. Dat vraagt om krachtige en laagdrempelige organisaties en voorzieningen en een faciliterende en stimulerende overheid die ook ruimte geeft aan inwoners en maatschappelijke initiatieven. Tenslotte is het van belang om te investeren in een sterke sociale basis om de zorgkosten te beperken, zodat mensen die echt zorg nodig hebben in de (nabije) toekomst die ook (blijven) krijgen. Op basis van deze doelen is het van belang om focus en koers te bepalen voor de langere termijn en bestaande visies tegen het licht te houden en hierop af te stemmen. Dit vertaalt zich uiteindelijk in een goede en duurzame kwaliteit van dienstverlening aan onze (meest kwetsbare) inwoners binnen het beschikbare budget. 2/6

3/6

Resultaat Q3 2024 ligt er een betekenisvolle en vastgestelde visie SamenLeven die richting geeft aan de beweging die we willen in-/voortzetten voor de Wmo, de Jeugdwet, de Participatiewet en het lokaal gezondheidsbeleid, maar ook voor sport, kunst en cultuur, onderwijs, schulddienstverlening en leefbaarheid/leefomgeving. Er staan tevens belangrijke randvoorwaarden in zoals rollen en verantwoordelijkheden, gedrag en houding, communicatie en financiën voor het brede Sociaal Domein. Hiermee brengen we samenhang aan binnen het Sociaal Domein en beschikt de gemeenteraad over een richtinggevend kader om te sturen en keuzes te maken. De visie SamenLeven: 1. geeft richting: het is ons kompas voor doen en laten en geeft richting aan de ambitie 2. geeft betekenis: het geeft een kader dat is doorleefd en qua taal aansluit bij de stakeholders. 3. verbindt: het inspireert, integreert en verbindt; 4. beoordeelt: het reikt criteria aan op basis waarvan er keuzes gemaakt kunnen worden. Dit met onder meer als resultaat dat het gevarieerde, gesubsidieerde aanbod in de sociale basis: - meer gericht is op gezamenlijke en geprioriteerde (sociale) opgaven; - meer samenhangend is (tussen de activiteiten en projecten); - effectief/effectiever is door gerichtere sturing.

Aanpak & planning Kijkend naar het beoogde resultaat is het belangrijk om vast te stellen dat het niet (zozeer) gaat om (‘nieuwe’) inhoud. Het gaat vooral om het laden en richten van onze huidige visie (piramide) en inspanningen. Dat betekent onder meer dat we beleidstaal met onze inwoners en partners omzetten in aansprekend(e) taal en handelen; van beleidstaal naar publiekstaal met concrete handelingsperspectieven (hoe gaan we het doen)! Dit vergt een uitgelijnd en tegelijkertijd effectief (participatie)proces; met collega’s, het college, de gemeenteraad, maatschappelijk partners, de adviesraad sociaal domein en met onze inwoners. In onze aanpak benutten we de opbrengst (zoals data en informatie) van lopende (participatie)processen in het kader van onder meer de uitvoeringsagenda Wonen Welzijn Zorg en de opgave Levendige dorpen, met als doel elkaar daarin te versterken en dubbelingen te voorkomen. In de afgelopen periode hebben we al diverse projecten en pilots in samenwerking met maatschappelijke partners gerealiseerd. We hebben daarbij ervaren wat werkt en wat niet. Op basis hiervan hebben we uitgangspunten of zogenaamde leidende principes afgeleid, op basis waarvan we het sociaal domein de komende jaren verder door kunnen ontwikkelen (zie bijlage 1 Evaluatie programma Inclusieve Samenleving). We nemen deze vuistregels mee in dit proces als vertrekpunt in onze gesprekken.

Om de gemeenteraad vanaf het begin van het proces vroegtijdig te betrekken in het proces om te komen tot de visie SamenLeven wordt voorgesteld een raadswerkgroep te vormen. Deze werkgroep: - wisselt in een informele setting van gedachten over de inhoud, aanpak en dilemma’s en concretiseren we de vervolgstappen, qua inhoud én proces in een; - biedt de mogelijkheid om met maatschappelijke partners en inwoners in gesprek te gaan; - heeft aandacht voor monitoring; - vervult een procesmatige rol richting de gemeenteraad. 4/6

5/6

De opdracht van de raadswerkgroep wordt met de griffie en betrokken raadsleden nader uitgewerkt. De aanpak om te komen tot de visie onderscheidt een drietal stappen: Stap 1: Opstellen projectopdracht Wat Wanneer Vaststellen startnotitie Q3/4 2023 Samenstelling raadswerkgroep Q3/4 2023 sociaal Vaststellen projectopdracht Q3/4 2023 Stap 2: Participatieproces in- en extern Wat Wanneer Nader te bepalen, uitwerken in/op Q4 2023 en Q1 basis van projectopdracht 2024 Stap 3: Ontwerp en besluitvorming Wat Uitwerken en opstellen visie Besluitvormingstraject (beeldvormend, oordeelsvormend, besluitvormend)

Wanneer Q2 2024 Q2 en Q3 2024

Wie Raad/college Griffie/ambtelijke organisatie College/ambtelijke organisatie Wie Gemeenteraad, (maatschappelijk) partners, ondernemers, adviesraad SD en ambtelijke organisatie Wie Ambtelijke organisatie/college Gemeenteraad

Na vaststelling van de startnotitie wordt een projectopdracht opgesteld, waarin onder meer de governance, het participatieproces en de benodigde randvoorwaarden nader worden uitgewerkt. Bijlagen 1. Evaluatie programma Inclusieve Samenleving

6/6