Bijlage 1 Achtergrondinformatie keuzes

Bijlage 1 Achtergrondinformatie keuzes 1.Communiceren over bewustwording op sense of urgency Bewustwording op sense of urgency gaat over de toename van het aantal ouderen in de samenleving die thuis moeten wonen, met als gevolg meer somatische problematiek en cognitieve problematiek. Hierbij gaat het om naasten c.q. mantelzorgers, vrijwilligers (informele zorg) en 1e lijnszorg waaronder huisartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, tandartsen, maar ook via onze gemeentelijke huisbezoeken aan 75+. Bewustwording is ook relevant voor winkels, verkeersdeelnemers en culturele instellingen en zelfs onderwijs en politie. Want wat kun je doen als je bijvoorbeeld een verwarde oudere aantreft op straat of in de supermarkt? Meer doen voor elkaar De externe kernboodschap is gericht op inwoners, maar ook samenwerkingspartners. Om duidelijk te maken waar je voor staat en mee te nemen in welke gedragsverandering nodig is van iedereen. Dit wordt aangevuld met concrete voorbeelden om duidelijk te maken wat het betekent, maar ook wat al wordt gedaan. “Iedereen die écht zorg nodig heeft, moet zorg kunnen krijgen. Daar sta ik voor. En daar maak ik me hard voor” Dat betekent met de huidige en toekomstige uitdagingen, zoals vergrijzing, opvoedproblematiek en personeelstekorten, dat we – naar eigen vermogen - nóg meer naar elkaar om moeten kijken.

Dat we voor elkaar moeten zorgen en iets extra’s voor de mensen om ons heen moeten doen. Met dit soort ‘kleine gebaren’, kun je juist een groot verschil maken in je directe omgeving, maar zeker ook voor de samenleving. Zo houden we samen de zorg bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar voor mensen die het hard nodig hebben.” Wat doet de gemeente? Vanuit de gemeente steunen we initiatieven en brengen we mensen (of organisaties) in contact met elkaar. Daarnaast hebben we extra aandacht voor technologische ontwikkelingen en hoe mensen hiermee kennis kunnen maken of al gebruik van kunnen maken. Om zo samen de Hoeksche Waard leefbaar te houden voor iedereen. 2. Versterken samenredzaamheid door preventieactiviteiten Wat bedoelen we met zelfredzaamheid en samenredzaamheid1 Zelfredzaamheid is het vermogen van mensen om zichzelf te redden met zo min mogelijk ondersteuning en zorg. Het individuele vermogen om handelingen die mensen in het gewone leven verrichten, zelfstandig te kunnen doen. Samenredzaamheid is het vermogen van mensen om zich zoveel mogelijk te redden met behulp van de mensen of organisaties om hen heen.

Wat gebeurt er al De huidige activiteiten bestaan onder andere uit de Huiskamers, huisbezoek 75+, dementievriendelijke gemeente, Logeerzorg, de Mantelzorgagenda, de Slim langer thuiswoning, beide Odensehuizen, de leenfaciliteit voor domotica bij de bibliotheek en het realiseren van een sociale kaart via de Uitvoeringsagenda WWZ. Met een gebiedsgerichte aanpak en het aanjagen van sociale initiatieven wordt de eigen omgeving versterkt waardoor inwoners in staat worden gesteld om met elkaars ondersteuning langer thuis te blijven wonen. Om mantelzorgers te ontlasten denken we aan het toegankelijker maken van de logeerzorg door de Wmo-toetsing eruit te halen en de intake – net als het nu al gaat -door de organiserende partij te laten doen. Er is een budgetplafond ingebouwd voor logeerzorg waardoor geen extra middelen nodig zijn. Daarnaast denken 1

Bron: Vilans

we aan een op reablement2 gerichte training voor inwoners die denken Wmo-ondersteuning nodig te hebben. Met deze training worden dagelijkse bezigheden weer aangeleerd passend bij hun situatie. Daarnaast wordt ingezet op samenwerking tussen de algemene voorzieningen per kern of gebied. Zoals Huiskamers en Odensehuizen maar ook verenigingen en verpleeginstellingen. Door bijvoorbeeld bij activiteiten gebruik te maken van dezelfde ruimte of deel van de wijk en gedeeld gebruik van elkaars materiaal en kunde, zoals bijvoorbeeld geluidsapparatuur, soepkommen etc. Stimuleren van oplossingsgericht handelen en civil society We denken daarbij aan onze inwoners als buren en familie, vrienden en kennissen die in de eigen kern of wijk daadwerkelijk klaar staan voor elkaar. En aan organisaties in de buurt zoals kerken, sport- en muziekverenigingen, scouting. Die met elkaar(s) hulp ondersteuning organiseren voor elkaar en met elkaar oplossingen bedenken. Om dat te realiseren is onder meer het versterken van de gesprekstechniek bij onze uitvoeringsmedewerkers nodig. 3.

Inkomenstoets Wat bedoelen we met financiële zelfredzaamheid Onder financiële zelfredzaamheid verstaan we “iemand die weloverwogen keuzes maakt zodanig dat zijn/haar financiën in balans zijn, zowel op de korte als de lange termijn”.3Dat wil zeggen dat ze in staat zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen handelen en om kunnen gaan met persoonlijke en maatschappelijke veranderingen. Jurisprudentie Enkele gemeenten, waaronder Krimpen aan de Ijssel, hebben geprobeerd om het inkomen te toetsen bij een Wmo-aanvraag. Tot nu toe zijn deze gemeenten juridisch teruggefloten en mag het inkomen niet worden getoetst bij het onderzoek voor de Wmo-aanvraag. De meest recente poging is van Gemeente Land van Cuijk. Vanaf 1 januari 2024 werken zij met een inkomenstoets. Hierover is nog geen gerechtelijke uitspraak. Stimuleren financiële zelfredzaamheid Inwoners kunnen bijvoorbeeld huishoudelijke ondersteuning regelen via onze aanbieders tegen een faire eigen bijdrage. Dat kan bijvoorbeeld door van huishoudelijke ondersteuning een algemene voorziening te maken tegen een marktconform tarief (ca. 15 tot 17 euro per uur) of door inwoners te (ver)leiden naar een aantrekkelijke vorm van huishoudelijke ondersteuning. Met het voordeel dat de inwoner inspraak houdt in wat de hulp in de huishouding voor werkzaamheden doet en wanneer. Die keuzevrijheid is er via de Wmo niet.

Daar is het doel een schoon en leefbaar huis. 4 Inwoners met een Wmo-beschikking hebben urgentie op inwoners zonder Wmo-beschikking.

4. Meer ruimte aan professional in de kern of wijk Tijdbesparend werken bij Wmo reablement is een manier om samen met een oudere te werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid. Het heeft als doel om mensen zo onafhankelijk mogelijk te maken van zorg. Met als uitgangspunt: zoveel mogelijk en zo lang mogelijk (weer) zelf blijven doen. (bron: VNG 2022) 3 Bron: Nibud 2012 2

4

Het begrip schoon en leefbaar huis is opgenomen in bijlage 1.

Aan de professional willen we binnen het contract de ruimte geven om met name de vaak langdurige Wmobegeleiding passender af te stemmen op de ontwikkeling van de cliënt. In plaats van een her-indiceringstraject, houden we evaluatiegesprekken met zowel cliënt als de aanbiedende professional. Dat levert een tijdsbesparing op van circa 3 uur op omdat voor een her-indicering opnieuw een verplicht onderzoek naar de persoonlijke situatie nodig is, dat 4 uur duurt. Wmo-aanvraagformulier vereenvoudigen en passend beschikken De Wmo-toegangsprocedure vereenvoudigen door het landelijk verplichte Wmo-aanvraagformulier te vereenvoudigen en door passend te beschikken is een landelijke ontwikkeling. De al bekende gegevens van de inwoner worden in het aanvraagformulier gezet. Deze gegevens zijn bekend of op basis van het persoonlijke gesprek, waarin wordt onderzocht of de inwoner in aanmerking komt voor een Wmo-voorziening. Het aanvraagformulier is bedoeld om alle relevante informatie van de inwoner te verzamelen en wordt ingevuld nadat onderzocht is of de inwoner in aanmerking komt voor een Wmo-voorziening. Door al bekende informatie in te vullen scheelt het tijd voor zowel inwoner als medewerker. Passend beschikken houdt in dat indicaties meerjarig of voor onbepaalde tijd worden verstrekt in geval van een chronische ziekte of beperking.

Bij de bekende cliënt, waarbij sprake is van levenslang gebruik, wordt een herhaalaanvraag/ vervangingsvraag direct doorgezet naar de leverancier zonder een nieuw beoordelingsonderzoek uit te voeren. Door bijvoorbeeld eens per 2 jaar een gesprek met de inwoner te hebben over de verstrekte maatwerkvoorziening, kan worden geëvalueerd en, indien nodig, worden bijgestuurd. Met gebiedsgericht te werken Door net als de wijkteams gebiedsgericht werken met 2 tot 3 vaste klantmanagers/ Wmo-consulenten per gebied willen we de samenwerking met professionals in de wijk en met de informele zorg in de wijk versterken. Door te werken met 2 tot 3 vaste klantmanagers in 1 gebied kan worden gebouwd aan het vergroten van kennis over dat gebied. Maar ook kennis over de situatie van de inwoners en over voorzieningen gerund door vrijwilligers of professionals vinden wij waardevol om onze inwoners, die het echt nodig hebben, aan beschikbare, bereikbare en betaalbare ondersteuning in hun eigen omgeving te helpen. Door beter bekend te zijn met de persoonlijke situatie van de inwoner verwachten wij dat sneller kan worden geschakeld bij nieuwe vragen. Ook vinden wij continuïteit in de relatie tussen Wmo-cliënten en de klantmanager essentieel voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie.

Geen wisselende contacten met onbekende klantmanagers, maar als klantmanager bekend zijn met de situatie van onze Wmo-cliënten om bij nieuwe vragen sneller te schakelen door te verwijzen naar informele zorgpartners, algemene voorzieningen of professionals. Zodat inwoners steeds meer de juiste ondersteuning ervaren in hun eigen woonomgeving. 5.Afschalen, tenzij Wat is het HHM-normenkader Het HHM-normenkader wordt inmiddels toegepast door het merendeel van de Nederlandse gemeenten. Gemeenten kunnen dit normenkader en de uitgangspunten integraal overnemen en implementeren. Het HHM-normenkader gaat uit van een basismodule van maximaal 108 uur HO per jaar per woning. Meestal is dit aantal uren per jaar toereikend voor een (voldoende) schone en leefbare woning, maar de persoonlijke situatie van iemand is hiervoor bepalend. Zo spelen belemmeringen, de samenstelling van een huishouden en de kenmerken van een woning ook een rol. Afhankelijk hiervan wordt het aantal uren omhoog of omlaag bijgesteld, waarbij maximaal 108 beschikbaar is. Op basis van de 108 uur per woning per jaar kan de aanbieder vervolgens de uren inregelen. De aanbieder HO maakt nu ook al afspraken met de inwoner hoe de toegekende uren worden ingevuld. Waarbij we uitgaan van gemiddeld 2 uur per 2 weken per woning. Als blijkt dat de ene woning minder uren vraagt dan een andere

woning is, kan de aanbieder hier rekening mee houden en de uren middelen over de woningen. Door de flexibeler manier van werken kan de beschikbare zorg beter worden verdeeld. Versterken gemeentelijke regievoering Het doel van de Wmo is om -weer- voldoende zelfredzaam of samenredzaam te worden om op eigen kracht mee te kunnen doen aan de participatiesamenleving. Bij de maatwerkvoorziening begeleiding willen we daar meer op sturen, waarbij we ons realiseren dat zelfredzaamheid voor de meest kwetsbare inwoners een utopie is. Vanuit de vraag hoe kan iemand ondersteund worden als verdere ontwikkeling naar zelfredzaamheid niet meer mogelijk is. Is bijvoorbeeld informele zorg in de wijk een mogelijkheid om deze inwoner te ondersteunen? 6. Statiegeld op hulpmiddelen en op waardevermeerdering na woningaanpassingen Woningaanpassingen Via de Wmo faciliteert de gemeente voorzieningen en eventuele woningaanpassingen. Niet om ze in eigendom te geven maar om de burger via bruikleen in staat te stellen mee te doen. Wanneer een inwoner een voorziening niet meer nodig heeft, vragen we hem terug zodat een ander er gebruik van kan maken. Ook wanneer een hulpmiddel is aangeschaft via een pgb. Nu is het gebruikelijk dat bijvoorbeeld een scootmobiel, die is gekocht met PGB5-gelden, eigendom blijft van degene die deze heeft aangeschaft.

We willen onderzoeken hoe bijvoorbeeld hulpmiddelen – zowel door ons verstrekt als ingekocht met PGB- kunnen worden hergebruikt. 7. Meer rechtmatigheids- en kwaliteitstoezicht Rechtmatigheidstoezicht ziet toe op rechtmatig gebruik. Het toezicht op rechtmatigheid ziet toe op het bestrijden van het ten onrechte ontvangen van voorzieningen. Het rechtmatigheidstoezicht is een middel om ongewenste effecten zoals oneigenlijk gebruik en misbruik worden voorkomen of beëindigd. Kwaliteitstoezicht checkt inhoud van de voorziening en toetst de kwaliteit6 In het kader van reactief toezicht onderzoekt en beoordeelt het toezicht Wmo hoe de kwaliteit van ondersteuning was voorafgaand aan het plaatsvinden van een calamiteit. Het onderzoek staat in het teken om ervan te kunnen leren, zodat de kans op herhaling wordt verkleind en uiteindelijk de ondersteuning wordt verbeterd. Daarbij laat het toezicht Wmo zich leiden door het uitgangspunt dat een onderzoek er om moet gaan of iets vermijdbaar is, en niet of iets verwijtbaar is. Het doel van preventief toezicht is om vast te stellen of er sprake is van gebreken in de kwaliteit van de ondersteuning en zo ja, in welke mate. Toezicht Wmo kan daarmee de aanbieder adviseren of stimuleren om de situatie te verbeteren, danwel Team inkoop te informeren Er zijn 2 onafhankelijke toezichthouders kwaliteit binnen onze gemeente.

De toezichthouders komen in beeld als de kwaliteit van de ondersteuning ernstig en/of structureel in gevaar komt. Bij calamiteiten, maar ook bij andere ernstige bedreigingen. Het werk van de toezichthouder bestaat in Inwoners kunnen zorg ontvangen via een persoonsgebonden budget (pgb) of via zorg in natura. Bij een pgb koopt de inwoner zelf zorg in. Bij zorg in natura bepaalt de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar van welke zorgorganisatie gebruik kan worden gemaakt. 6 Denk hierbij aan 1 of de voorziening doelmatig, doeltreffend en cliëntgericht wordt verstrekt 2 of de voorziening veilig is 3 of de voorziening is afgestemd op de reële behoefte van de cliënt en op andere vormen van zorg of hulp die de cliënt ontvangt 4 of voorzieningen volgens verantwoordelijke en professionele standaarden worden verstrekt en over respect en de rechten van de cliënt. (bron: Rijksoverheid.nl) 5

eerste instantie uit het verrichten van onderzoek van de feiten en omstandigheden. Op basis van dit onderzoek formuleren de toezichthouders een rapport van bevindingen aan de aanbieder, melder en de gemeente. De gemeente besluit over maatregelen en is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van deze maatregelen. De toezichthouders richten zich dus op het onderzoek en doen dat vanuit een onafhankelijke positie. Zij zijn niet betrokken bij de uitvoering van de Wmo 2015 in al zijn aspecten (indiceren, toewijzen van ondersteuning en het leveren van ondersteuning). Handhaven in geval van negatief advies Als uit het rapport van bevindingen van de onafhankelijke kwaliteitstoezichthouders blijkt dat er iets niet volgens de kwaliteitsnorm is, is het aan de gemeente om daarnaar te handelen en maatregelen te nemen. Daarbij kan een handhavingsprotocol helpen om handelingsperspectief te bieden en inzichtelijk maken wat te doen als gemeente. Er is nu nog geen handhavingsprotocol in onze organisatie, waardoor bij een incident incidentele maatregelen worden genomen. Met een handhavingsprotocol willen wij structureel en objectief handelingsperspectief organiseren voor medewerkers om snel, eenduidig en transparant te kunnen handhaven.

Wij willen op meer toezicht inzetten dan wettelijk nodig is om onze inwoners de juiste zorg te bieden en om de zorg bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar te houden. Daarbij past een instrument om transparant en eenduidig te handhaven als bijvoorbeeld wordt geconstateerd dat de gewenste kwaliteit ontbreekt. En door de huidige werkwijze te intensiveren met bijvoorbeeld deskundigheidsbevordering bij klantmanagers om signalen van onrechtmatigheid en slechte kwaliteit beter te herkennen. Denk hierbij aan 1 of de voorziening doelmatig, doeltreffend en cliëntgericht wordt verstrekt 2 of de voorziening veilig is 3 of de voorziening is afgestemd op de reële behoefte van de cliënt en op andere vormen van zorg of hulp die de cliënt ontvangt 4 of voorzieningen volgens verantwoordelijke en professionele standaarden worden verstrekt en over respect en de rechten van de cliënt.